PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY TRÌNH KIỂM
TOÁN BÁN HÀNG THU TIỀN CỦA KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI TỔNG
CÔNG TY SÔNG ĐÀ
1. Đánh giá công tác kiểm toán nội bộ nói chung và kiểm toán quy trình
bán hàng- thu tiền nói riêng tại Tổng công ty Sông Đà
1.1.Tổ chức và hoạt động kiểm toán nội bộ
Cùng với sự đổi mới và phát triển của nền kinh tế đất nước, hàng loạt các
Tổng công ty Nhà nước được thành lập và ngày càng hoạt động rộng khắp trên
các lĩnh vực. Xuất phát từ nhu cầu bảo đảm sự chính xác của các hồ sơ, số liệu,
sự tuân thủ các quy tắc, kiểm soát gian lận và sai sót, phục vụ nhu cầu quản trị
nội bộ doanh nghiệp đồng thời giúp các nhà quản lý đơn vị ra những quyết định
chính xác, kiểm toán nội bộ đã sớm hình thành và ngày càng phát triển khẳng
định vị trí và vai trò tích cực của mình trong đời sống kinh tế nói chung và đối
với các doanh nghiệp nói riêng. Với sự phát triển mạnh mẽ của ngành KTNB
trên thế giới, KTNB ở Việt Nam cũng đang dần trở thành một hoạt động quen
thuộc và đóng vai trò nhất định trong các công ty, Tổng công ty lớn và là một
yêu cầu thiết yếu mà Bộ tài chính đặt ra với các doanh nghiệp.
- Sau quyết định 832/TC/QĐ/CĐKT ngày 28 tháng 10 năm 1997 cùng
với sự ra đời của hàng loạt kiểm toán nội bộ tại các Tổng công ty, Tổng công
ty Sông Đà cũng thành lập phòng kiểm toán nội bộ. Đây là yêu cầu khách quan
cho việc đảm bảo chất lượng thông tin kinh tế, tài chính của bản thân Tổng
công ty. Sau 7 năm hoạt động kiểm toán nội bộ Tổng công ty Sông Đà đã
khẳng định được mình là một nhân tố không thể thiếu trong sự phát triển
chung của Tổng công ty.
Sau quyết định số 21, phòng kiểm toán nội bộ Tổng công ty Sông Đà đã
tách riêng thành Công ty kiểm toán và tư vấn dịch vụ kế toán với chức năng và
nhiệm vụ của mình đã thực hiện tốt nhiệm vụ do Tổng công ty giao.
Hàng năm tiến hành kiểm toán quyết toán các dự án đầu tư của các đơn vị
thành viên, các ban quản lý, ban điều hành của Tổng công ty. Trong quá trình
hoạt động kiểm toán nội bộ Tổng công ty Sông Đà đã góp phần quan trọng
trong việc giúp Ban giám đốc, Hội đồng quản trị nắm bắt rõ tình hình hoạt động

Giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán
Giai đoạn này được tiến hành tương nhanh chóng và chi tiết. Việc phân
công lựa chọn nhân lực rất hợp lý, tất cả các KTV được thường xuyên thay nhau
thiết lập chương trình kiểm toán cụ thể đối với từng đơn vị thành viên. Điều này
giúp cho tất cả các KTV đều có thể tăng trình độ chuyên môn nghiệp vụ của
mình.
Kế hoạch kiểm toán được gửi cho đơn vị khá chi tiết về mặt thời gian, tạo
điều kiện thuận lợi cho các đơn vị sẽ có sự chuẩn bị trước để công việc kiểm
toán không làm ảnh hưởng đến nhiều hoạt động của đơn vị. Tuy nhiên kế hoạch
này cần xác định thêm các bước công việc, quy định về trách nhiệm của KTV
trong khi tiến hành kiểm toán từng khoản mục của mình trong đề cương do
chính KTV thực hiện.
Do Công ty chủ yếu tiến hành kiểm toán các đơn vị thành viên trong
Tổng công ty mà công việc này được thực hiện thường niên do đó việc thu thập
thông tin cơ sở của đơn vị được kiểm toán cũng gặp nhiều thuận lợi. Việc thu
thập thông tin cơ sở về đơn vị thường lấy từ các file kiểm toán năm trước và
KTV chỉ xem xét đến những thay đổi, chính sách chế độ mới mà thôi, do vậy
tiết kiệm được thời gian, việc lập kế hoạch diễn ra nhanh chóng.
Trong giai này, nhóm KTV đã tiếp cận với cuộc kiểm toán qua các chương
trình kiểm toán khoản mục cụ thể và phân chia nhiệm vụ, thời gian. Kế hoạch kiểm
toán có sự thống nhất giữa các KTV phần hành chịu trách nhiệm đảm nhận một
phần hành nhất định, và được duyệt cuối cùng thông qua trưởng đoàn kiểm toán.
Tuy nhiên trong giai đoạn này ở Tổng công ty Sông Đà việc đánh giá hệ
thống kiểm soát nội bộ đã được tiến hành thông qua việc soát xét các tài liệu
nhưng việc miêu tả hệ thống kiểm soát còn chưa khoa học, sự đánh giá do vậy ít
nhiều mang tính chủ quan. Việc đánh giá trọng yếu và rủi ro kiểm toán chưa
thực sự được thực hiện một cách hoàn chỉnh do các KTV nội bộ chưa có đủ khả
năng cũng như chưa có đủ phương tiện, thiết bị để đánh giá một cách chính xác
và chất lượng chưa cao. Hầu hết việc tiến hành đánh giá trọng yếu của các
khoản mục phần hành kiểm toán đều được thực hiện khi tiến hành kiểm toán và

với chất lượng cao hơn. Việc phân tích sơ sài các khoản mục này có thể dẫn đến
các bước kiểm toán tiếp theo không thực sự chính xác. Đặc biệt là đối với khoản
mục phải thu khách hàng, việc tiến hành phân tích đơn giản không giúp cho
KTV nhận biết được khoản thu nào là trọng điểm và khách hàng nào là chủ yếu.
- Kiểm tra chi tiết các nghiệp vụ bán hàng và thu tiền:
Trong công việc này các KTV đã tiến hành chọn mẫu các nghiệp vụ phát
sinh và với mỗi mẫu được chọn sẽ tiến hành đối chiếu các số liệu để phát hiện
ra gian lận và sai sót. Một ưu điểm lớn nhất trong công việc này ở Công ty kiểm
toán đó là mỗi một công việc được tiến hành qua hai lần: một KTV tiến hành
kiểm tra chi tiết và ghi chép trên các giấy tờ làm việc; sau đó giấy tờ làm việc
đó sẽ được một KTV có trình độ nghiệp vụ cao hơn tiến hành soát xét, nếu có
thiếu sót KTV sẽ tiến hành điều chỉnh lại. Điều này sẽ hạn chế được một cách
tối đa các rủi ro kiểm toán.
+ Công việc chọn mẫu ở Công ty:
Trong quá trình tiến hành kiểm tra chi tiết việc xác định số mẫu kiểm tra
còn mang tính nhận định chủ quan, dựa vào khả năng xét đoán cũng như kinh
nghiệm của KTV. Việc xác định số mẫu chọn chủ yếu theo quy luật số lớn và
thực hiện kiểm toán đối với những mẫu có khả năng gian lận và sai sót nhiều
hơn, công ty chưa thực sự có một chương trình tính toán cụ thể. Điều này có thể
dẫn đến những sai sót nhỏ thường ít được phát hiện và nếu như vậy cũng có khả
năng ảnh hưởng đến Báo cáo tài chính.
+ Việc gửi thư xác nhận:
Theo quy định của Tổng công ty Sông Đà cho các đơn vị thành viên,
hàng quý hoặc 6 tháng các đơn vị này phải tiến hành đối chiếu công nợ với
khách hàng. KTV lấy đó làm bằng chứng cho việc đánh giá tính có thực của
khoản phải thu nên việc gửi thư xác nhận không được KTV sử dụng như một
công cụ hữu hiệu.
Giai đoạn kết thúc kiểm toán
Giai đoạn này được KTV thực hiện tương đối tốt. Quy trình kiểm toán
bán hàng-thu tiền chỉ là một phần trong kiểm toán Báo cáo tài chính, nên thông