I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Luật giáo dục năm 2005 viết: “Phương pháp giáo dục trung học phổ
thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh,
phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp
tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến
tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”
Như vậy, quan điểm chung về hướng đổi mới PPDH đã được khẳng
định. Cốt lõi của việc đổi mới PPDH môn Toán THPT là làm cho học sinh
học tập tích cực, chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động.
Vì vậy quan điểm chung về đổi mới PPDH môn Toán hiện nay ở
trường THPT là tổ chức cho học sinh được học tập trong hoạt động và bằng
hoạt động tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo.
Như vậy, đổi mới PPDH ở trường THPT có thể hiểu một cách cụ thể
gồm các nội dung cơ bản sau:
Đối với học sinh: Đổi mới PPDH là học tập một cách tích cực, chủ
động, biết phát hiện và giải quyết vấn đề (GQVĐ), phát triển tư duy linh
hoạt, sáng tạo, hình thành và ổn định phương pháp tự học.
Đối với giáo viên:
- Thay đổi quan niệm Dạy học là truyền thụ một chiều, hướng tới dạy
người học phát triển năng lực GQVĐ.
- Phong phú hơn nữa hình thức tổ chức dạy học.
- Nâng cao hơn việc sử dụng PTDH theo, thành tự của CNTT, tăng
cường trị thức Toán gắn với thực tiễn.
- Giáo viên lựa chọn PPDH theo: nội dung, sở trường, đối tượng học
sinh, điều kiện trang thiết bị, … trong hoàn cảnh địa phương.
Trong việc đổi mới PPDH, để dạt hiệu quả cao thì không thể thiếu
các PTDH và CNTT hỗ trợ trong việc dạy và học.
1
CNTT có tác dụng lên các giác quan trong việc tiếp nhận và lưu giữ
tri thức. Vậy để hiểu rõ hơn vai trò của CNTT và PTDH, sau đây tôi xin dẫn
vài số liệu thống kê nêu tác dụng của các loại giác quan trong quá trình thu
các phần mềm tính toán. Một số người khác lại cho rằng, mọi công cụ tính
toán đã có sẵn, chỉ cần dạy biết cách sử dụng các phần mềm tính toán, không
cần học lí thuyết nhiều. Vậy ta nên ứng sử thế nào trước tình hình đó?
Hai xu hướng về dạy học Toán nêu trên đều cực đoan và không đúng.
Rõ ràng PPDH Toán buộc phải thay đổi khi đối mặt với các phần mềm tính
toán đó, nhưng nên thay đổi theo hướng dành nhiều thời gian để giảng dạy
sâu về lí luận, về những khái niệm bản chất của toán học, về cách thiết lập
các bài toán … Không nên dành quá nhiều thời gian để làm bài tập, luyện kĩ
thuật và mẹo tính toán trước đây, người học chỉ cần làm một số bài tập
không phức tạp lắm để hiểu bản chất của vắn đề.
Tuy nhiên, việc sử dụng CNTT cũng có mặt trái của nó: nếu mọi sự
vật, khái niệm đều được trình bày và minh họa hết sức tường minh bằng mọi
thứ hình ảnh, âm thanh thì đều có thể làm giảm trí tưởng tượng của người
học và người học không phải động não. Điều này có thể tạo cho người học
có thói quen thụ động trong học tập.
Như vậy CNTT cũng là con dao hai lưỡi, nếu sử dụng tốt lợi ích
chúng đem lại cực kì to lớn, nhưng nếu không biết cách sử dụng thì lại phản
tác dụng đối với việc dạy học
Qua thời gian công tác tại Trung Tâm GDTX huyện Bắc Yên. Tôi
được tham gia các đợt tập huấn tại Sở GD&ĐT tỉnh Sơn La về việc đổi mới
phương pháp dạy học và ứng dụng CNTT vào giảng dạy.
3
Thực hiện kế hoạch số 336/KH/SGDĐT- ĐTBD ngày 28 tháng 4 năm
2010 kế hoạch bồi dưỡng cán bộ quản lý và giáo viên năm học 2010 – 2011
và kế hoạch bồi dưỡng cán bộ quản lý và giáo viên năm học 2010 - 2011
của Trung Tâm GDTX huyện Bắc Yên.
Trong quá trình dạy học Toán tại Trung Tâm, tôi nhận thấy CNTT là
một công cụ hỗ trợ rất hiệu quả. Sử dụng các phương tiện trực quan trong
quá trình dạy học, đó là một yêu cầu đối với giáo viên dạy bộ môn Toán.
Trong việc dạy học Toán, trực quan có vai trò đặc biệt quan trọng, vì môn
bản
của
GSP
Menu chính của GSP
Mặt phẳng làm việc của GSP
Chọn và vị tự đối tượng quanh một điểm đã chọn làm tâm
2. Poin Tool: Công cụ vẽ điểm
3. Compass Tool: Công cụ compa dùng để vẽ đường tròn trên mặt
phẳng ( vẽ một điểm làm tâm và một điểm trên đường tròn)
4. Straightedge Tool: Công cụ thước thẳng để vẽ đường thẳng và
đọn thẳng. Tại vị trí này bạn click và giữ chuột trái một khoảng thời gian,
bạn sẽ thấy xuất hiện
tương ứng với nó là dùng để vẽ đoạn thẳng, tia và đường thẳng
5. Polygon Tool: Công cụ vẽ đa giác . Tại vị trí này bạn click và giữ
chuột trái một khoảng thời gian, bạn sẽ thấy xuất hiện
Tương ứng với nó là dùng để vẽ miền đa giác, hình đa giác và đa giác.
6
6. Text Tool: Công cụ viết chữ dùng để soạn thảo văn bản, tạo nhãn
cho các đối tượng khác hoặc các ghi chú.
7. Marker Tool: Công cụ đánh dấu
8. Information Tool: Công cụ thông tin
9. Custom Tool: Công cụ thói quen dúp tạo mới, chỉnh sửa hoặc sử
dụng công cụ người dùng đã tạo thêm.
Chương III: MENU CHÍNH CỦA GSP
1. Menu File
7
- New Sketch: Tạo bản vẽ mới
- Open …: Mở bản vẽ có sẵn.
- Split/Merge: Tách hoặc nối các đối tượng
- Edit Definition …: Sử đổi tích chất của đối
tượng đã được định nghĩa
- Properties …: Xem tính chất, thuộc tính của
đối tượng được chọn.
- Preferences …: Thông số của các đối tượng.
Chú ý: Lệnh Action Buttons còn có hộp thoại con sau:
9
- Hide/Show: Tạo ra một nút mới. Khi click vào nút này sẽ ẩn
hoặc hiện một đối tượng nào đó.
- Animation …: Tạo nút cho một hay nhiều đối tượng chuyển
động.
- Movement …: Lệnh di chuyển một đối tượng này đến đối
tượng khác.
- Presentation …: Tạo một nút lệnh mà khi click vào thì lệnh
ở các nút khác sẽ được diễn ra hàng loạt hoặc đồng thời
- Sound: Hiệu ứng âm thanh
- Link …: Tạo ra một liên kết
- Scroll …: Cuộn thanh trượt trái hay phải của màn hình
Hộp thoại Animation của Action Buttons:
Khi chọn một đối tượng, sau đó chọn lệnh Animation của Action
Buttons Sẽ xuất hiện hộp thoại sau, gồm 3 thẻ:
Thẻ Animate
Thẻ Label
10
Sau khi clik OK nút bấm này sẽ xuất hiện
Vùng này ghi lại thông tin
của đối tượng. Đối tượng
nào sẽ chuyển động, chuyển
động với tốc độ bao nhiêu,
ban đầu của đối tượng kia
Sinultaneously: Thực hiện cùng lúc tất cả các nút lệnh
Sequentially: Thực hiện lần lượt các nút lệnh.
Deselect All Objects: Bỏ chọn tất cả
Stop Any Motions: Dừng tất cả chuyển động.
Erase Any Traces: Xóa tất cả các dấu vết đã được tạo trước đó
Last Action Stops: Hành động sẽ kết thúc sau khi hành động cuối kết
thúc.
Frist Action Stops: Hành động sẽ kết thúc khi hành động đầu tiên kết
thúc.
Elapsed Time: Ước lượng thời gian hành động sẽ kết thúc
13
3. Menu Display ( Cách hiển thị)
- Increase Speed: Tăng tốc độ chuyển động
- Decrease Speed: Giảm tốc độ chuyển động
- Stop Animation: Dừng chuyển động
- Show Text palette: Ẩn, hiện hộp thoại nhập văn bản và công thức toán.
- Show Motion Controller: Hiện hộp điểu khiển chuyển động
14
- Point Style: Chọn độ lớn cho điểm
- Line Style: Chọn đường nét cho đường
thẳng hay đường cong.
- Color: Chọn màu cho đối tượng
- Text: Chọn Font, size của văn bản
- Hide Objects: Chọn ản hoặc hiển thị đối
tượng
- Show All Hidden: Hiển thị tất cả các đối
tượng đang ẩn
- Show Labels: Hiển thị tên của đối tượng
- Label …: Đặt tên hoặc điều chỉnh tên của
- Iterate …: Phép lặp
- Define Custom Transform:
- Edit Custom Transforms…:
6. Menu Measure (Đo đạc)
16
- Mark Center: Đánh dấu tâm (quay, vị tự,
đối xứng…)
- Mark Mirror: Đánh dấu trục đối xứng
- Mark Angle: Đánh dấu góc quay
- Mark Ratio: Đánh dấu tỉ số đồng dạng
- Mark Vector: Đánh dấu vector tịnh tiến
- Mark Distance: Đánh dấu khoảng cách
- Translate …: Phép tịnh tiến
- Rotate …: Phép quay
- Dilate …: Phép vị tự
- Reflect: Pháp đối xứng trục
- Length: Tính chiều dài của đối tượng
- Distance: Tính khoảng cách
- Perimeter: Tính chu vi của đối tượng
- Circumference: Tính chu vi đường tròn
- Angle: Tính số đo một góc
- Area: Tính diện tích một vùng của đối tượng
- Acr Angle: Tính số đo của một cung
- Arce Length: Tính chiều dài của một cung
- Radius: Tính bán kính của cung tròn hay đường
tròn
- Ratio: Tính tỉ số
- Value of Piont:
- Coordinates: Xác định tọa độ của một điểm trên
mặt phẳng
Ctrl + E Tất cả Định nghĩa lại đối tượng
Ctrl + F Tạo hàm số mới
Ctrl + G Tạo hàm số mới có hiển thị đồ thị của hàm số
18
- Define Coordinate System: Xác định một hệ
trục tọa độ cho mặt phẳng
- Mark Coordinate System: Đánh dấu hệ trục
tọa độ
- Grid Form: Loại hệ trục tọa độ. Gồm các
loại:
+ Polar Grid: Hệ tọa độ cực
+ Square Grid: Hệ tọa độ Descarters
+ Rectangular Grid: Hệ tọa độ Afin
+ Trigonometric Axis: Đổi trục hoành ra
đơn vị Radian
Ctrl + H Tất cả ẩn đối tượng
Ctrl + K Tất cả Ẩn/ hiện tên của đối tượng
Ctrl + L Nhiều
điểm
Tạo các đoạn thẳng nối các điểm được chọn
Ctrl + M Các đoạn
thẳng
Tạo trung điểm đoạn thẳng
Ctrl + N Tạo bản vẽ (Sketch) mới
Ctrl + O Mở bản vẽ có sẵn
Ctrl + P Đa giác,
cung,
đường
tròn
Tạo miền diện tích đa giác, quạt tròn, viên
* Bài 1: Vẽ 3 điểm A, B, C không thẳng hàng, vẽ đoạn thẳng AB, vẽ tia AC
và vẽ đường thẳng AC.
Cách dựng:
- Dùng công cụ để dựng 3 điểm
- Dùng tổ hợp phím Ctrl + A để chọn 3 điểm
- Dùng tổ hợp phím Alt + / để đặt tên
- Dùng công cụ nối A với B
- Dùng công cụ nối A với C
- Dùng công cụ nối B với C
* Bài 2: Vẽ tứ giác ABCD, vẽ đường tròn (A, AC)
Cách dựng:
- Dùng công cụ để dựng 4 điểm
- Dùng tổ hợp phím Ctrl + A để chọn 4 điểm
- Dùng tổ hợp phím Alt + / để đặt tên
- Dùng tổ hợp phím Ctrl + L để nối các đỉnh tạo thành tứ giác
20
- Dùng công cụ để nối A với C
* Bài 3: Vẽ tam giác ABC sau đó vẽ đường cao AH, đường trung tuyến
CD, đường phân giác BE của
·
ABC
và đường trung trực của đoạn BC.
Cách dựng:
- Dùng công cụ để dựng 3 điểm, chọn chúng theo thứ tự,
dùng tổ hợp phím Alt + / ; OK và Ctrl + L sẽ được tam giác ABC.
- Chọn điểm A và đoạn thẳng BC vào Construct/perpendicular
line để dựng đường thẳng qua A và vuông góc với BC. Dùng tổ hợp
phím Shift + Ctrl + I để dựng giao điểm H.
- Chon đường vuông góc, dùng tổ hợp phím Ctrl + H để ẩn đi.
- Dùng công cụ để nối A với H.
- Cho ẩn đường tròn và điểm sinh.
- Chon các điểm O, A, B theo thứ tự đó, vào Construct/Arc on
circle. Tương tự các cung BC, Ca.
- Thay đổi màu sắc, độ dầy mỏng của các đối tượng bằng cách
click chuột phải vào đối tương dồi chọn thuộc tính phù hợp cho mỗi
đối tượng.
2. Thực trạng của vấn đề
Trong qua trình thực hiện SKKN, bản thân tôi gặp phải những thuận
lợi, khó khăn sau:
22
- Thuận lợi: Được tham gia các buổi tập huấn thay sách giáo khoa và
áp dụng CNTT trong dạy học tại Sở GD&ĐT Sơn la, cũng như tại nhà
trường. Được sự giúp đỡ của nhà trường, đồng nghiệp tạo điều kiện sử dụng
các thiết bị dạy học vận dụng vào các buổi lên lớp.
- Khó khăn: Trình độ tin học còn hạn chế, cơ sở vật chất còn của nhà
trường còn thiếu thốn, tài liệu tham khảo còn hạn chế, khả năng nhận thức
của học sinh còn chậm. Việc áp dụng CNTT trong dạy học còn chưa được
thường xuyên
3. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:
- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Kết hợp các tài liệu trong đợt tập
huấn áp dụng CNTT trong dạy học tại Sở Giáo Dục và Đào Tạo Sơn La năm
học 2008 – 2009 và 2009 – 2010 cũng như các tài liệu thu thập trên Internet
rút ra những kinh nghiệm, hệ thống lại nội dung và mở ra các hướng mới.
- Phương pháp quan sát – Điều tra: Dưa vào các mô hình được xây
dựng trên phần mềm GSP áp dụng vào các bài giảng thực tế trên lớp để nắm
khả năng áp dụng vào dạy học và khả năng nhận thức của học sinh.
- Phương pháp trò chuyện – phỏng vấn: Trao đổi tâm tình với học
sinh để nắm được hứng thú học tập và khả năng nhận thức của học sinh so
với việc không áp dụng phần mềm.
23
25