I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong sự nghiệp xây dựng và đổi mới đất nước, mục tiêu của Đảng ta
là làm cho dân giàu nước mạnh xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, yếu tố
con người luôn chiếm vị trí hàng đầu. Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Muốn
có chủ nghĩa xã hội thì phải có con người xã hội chủ nghĩa”. Trong hình mẫu
và phẩm chất của con người mới đó, sức khoẻ và thể lực có một vị trí quan
trọng, cần thiết để đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Trong thời
đại hiện nay, thể dục thể thao (TDTT) là một bộ phận của nền văn hóa, xã hội
của rất nhiều quốc gia trên thế giới. Ở Việt nam, TDTT đóng vai trò quan
trọng trong chính sách phát triển về kinh tế - chính trị - xã hội, nhằm chăm lo
và thoả mãn nhu cầu về văn hoá, tinh thần cho mọi người. TDTT là lĩnh vực
được mọi người yêu thích, được mọi tầng lớp trong xã hội hưởng ứng, quan
tâm và tham gia tập luyện sôi nổi. Song song với vai trò đó, trong các trường
học, nhiệm vụ Giáo dục thể chất (GDTC) trong nhà trường cũng có một vai
trò rất quan trọng trong việc giáo dục cho học sinh những hiểu biết và những
kỹ năng cần thiết về lĩnh vực TDTT, những môn thi đấu Olympic, thể thao
quần chúng Do vậy công tác GDTC trong nhà trường là một trong những
nội dung quan trọng không chỉ ở ngành Giáo dục và Đào tạo mà còn là mối
quan tâm của toàn xã hội. Mục đích của công tác GDTC ở nước ta là bồi
dưỡng thế hệ trẻ trở thành những con người toàn diện, có sức khoẻ dồi dào, có
thể lực cường tráng, dũng khí kiên cường để kế tục sự nghiệp của Đảng một
cách đắc lực và sống một cuộc sống vui tươi, lành mạnh, có đủ năng lực để
học tập, lao động, xây dựng và bảo vệ tổ quốc như Bác đã từng nói: “Giữ gìn
dân chủ, xây dựng nước nhà gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe
mới thành công. Mỗi người dân yếu ớt tức là làm cho cả nước yếu ớt một
phần, mỗi một người dân khỏe mạnh tức là góp phần cho cả nước khỏe
mạnh”
1
Điền kinh là môn thể thao có nguồn gốc lịch sử từ lâu đời, nó hình
thành cùng với sự phát triển của lịch sử loài người nhằm mục đích là tăng
cường sức khỏe cho con người, là môn thể thao rất phong phú và đa dạng, đã

trình của nội dung chạy tiếp sức chỉ có 9 tiết mà môn học này rất mới đối với
học sinh lớp 11 do đó đòi hỏi phải trang bị nhiều kiến thức, nhiều nội dung kỹ
thuật. Các bài tập bổ trợ, bài tập dẫn dắt trong chương trình sách giáo khoa có
hạn cũng như một số trường không đủ điều kiện về sân tập, vì vậy việc giảng
dạy kỹ thuật này không đủ đáp ứng trong việc trang bị kỹ năng về kỹ thuật
cho học sinh làm đa số học sinh không nắm được kỹ thuật một cách thuần
thục. Để nâng cao năng lực, sáng tạo cho học sinh trong quá trình học tập và
đáp ứng được yêu cầu chuẩn kiến thức kỹ năng của bài học, vấn đề đặt ra ở
đây là cần có phương pháp sử dụng một số bài tập phù hợp với điều kiện như
đã nói trên là rất cần thiết trong giảng dạy môn chạy tiếp sức, có như vậy mới
mong hình thành nên kỹ năng kỹ xảo vận động cho các em học sinh một cách
nhanh chóng và vững chắc.
Qua thực tiễn giảng dạy môn Thể dục ở trường THPT Chu Văn An
trong những năm qua, trong phân phối chương trình mới hiện nay, chủ đề
môn học tương đối phong phú, nhiều môn có tính hấp dẫn cao, đặc biệt là
nhưng môn đối kháng hấp dẫn như Bóng đá, Bóng chuyền, cầu lông, Đá
cầu… thì Điền kinh là môn học mà học sinh ít ưa thích nhất, trong đó có môn
chạy tiếp sức 4 x 100m. Vì vậy khi học môn này, học sinh ít có sự nổ lực
trong tập luyện, hay nhàm chán.
Để nâng cao chất lượng môn học này, bằng kinh nghiệm của mình
cùng với sự trao đổi, giúp đỡ của nhiều đồng nghiệp tôi lựa chọn đề tài:
“NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO HỌC SINH LỚP 11 VỀ KỸ THUẬT
TRAO NHẬN GẬY TRONG CHẠY TIẾP SỨC 4 X 100
M
CỦA TRƯỜNG
THPT CHU VĂN AN”
Môn chạy tiếp sức đối với học sinh lớp 11 hoàn toàn mới mẽ, đây là lần
đầu tiên các em tiếp xúc với môn thể thao mang tính tập thể cao, có sự phối
3
hợp chặc chẽ với nhau trong thi đấu mà không được phép mắc sai sót. Sáng

còn xãy ra do các chất nội tiết tiết ra nhiều vì tuyến giáp và tuyến yên hoạt
động mạnh làm rối loạn sự chi phối của hệ thần kinh, do đó trong giảng dạy
5
cần phải thận trọng trong việc đưa ra các bài tập có cường độ cao và phát triển
sức bền, tránh hiện tượng gây sốc trọng lực cho các em.
- Hệ hô hấp
Chức năng hô hấp tương đối hoàn thiện, nhịp thở khoảng 14 – 16 nhịp/
phút. Thể lực hoạt động tăng nhờ tăng khối lượng của phổi và sự phát triển
của lồng ngực cũng như các cơ hô hấp. Dung lượng phổi tăng nhanh, khả
năng trao đổi khí cao, tầng số ổn định nhưng các cơ thở vẫn còn yếu, do đó
cần chú ý cho các em thở sâu và chậm để tăng cường cơ năng hô hấp.
- Hệ thần kinh
Đang tiếp tục phát triển và đi đến hoàn thiện, khả năng tư duy và trừu
tượng của em rất cao nhưng cơ chế hưng phấn của hệ thần kinh cao hơn cơ
chế ức chế, dễ dẫn đến sự mất cân bằng, đây là điều cần lưu ý của người thầy
trong quá trình giảng dạy.
1.2. Đặc điểm tâm lý
Ở lứa tuổi này các em đã phát triển đầy đủ các chức năng tâm lý, là
thời kỳ mà nhân cách đã được hình thành và có tính độc lập cao, là thời kỳ
thống nhất hài hoà của con người gắn liền với sự nâng cao một cách rõ rệt về
năng lực học tập, hình thành căn bản về quá trình phát triển mạnh mẽ về thể
chất cũng như tinh thần. Khi tiến hành giáo dục thể chất cho các em cần phải
nghiêm túc thẳng thắn, phải động viên khen thưởng, kỷ luật đúng mức thì mới
giúp các em phát triển kiện toàn cả thể chất lẫn tinh thần. Các em đã tỏ ra
mình đã là người lớn nên đòi hỏi mọi người xung quanh phải tôn trọng mình,
các em đã có một trình độ hiểu biết nhất định, có khả năng phân tích và tổng
hợp, ưa hoạt động, dễ tiếp thu nhưng mau chán, dễ bị môi trường tác động
Khi thành công dễ tự mãn, khi thất bại rất mau chán, vì vậy người dạy cần có
những biện pháp giáo dục cho phù hợp với các em ở lứa tuổi này.
6

trình giảng dạy phải chú ý đến đặc điểm kỹ thuật và phương pháp sử dụng
cho phù hợp.
2.2. Đặc điểm kỹ thuật trao, nhận gậy trong chạy tiếp sức
Trong quá trình thi đấu môn chạy tiếp sức 4x100m, việc trao nhận gậy
chỉ được thực hiện trong phạm vi qui định gọi là vùng trao gậy (khu vực trao
gậy). Theo luật thi đấu, vùng trao gậy có độ dài 20m (trong đó có 10m đầu
nằm ở cuối đoạn trước và 10m còn lại nằm ở đầu đoạn tiếp theo) và có đánh
dấu rõ ràng để người chạy dễ dàng nhận thấy. Độ rộng của đường chạy là
1,25m.
Khi 2 người cùng đội chuẩn bị trao nhận gậy thì lúc đó tốc độ chạy đang
ở mức nhanh nhất, do đó khi trao gậy cần phải đạt được những yêu cầu sau:
- Tiến hành trao, nhận gậy mà không bị giảm tốc độ.
- Thực hiện trao, nhận gậy diễn ra trong khu vực trao gậy và kết thúc trước
khi ra khỏi vùng trao gậy.
- Khi trao, nhận gậy xong phải tránh sự va chạm giữa 2 người để tạo thuận
lợi cho người nhận và không làm cản trở đối phương ở những ô chạy lân cận
(nếu cản trở đối phương sẽ bị phạm luật).
Trao, nhận gậy khi đang chạy với tốc độ chạy cao đòi hỏi cả người nhận
lẫn người trao phải phối hợp thật chính xác. Lúc này bất kỳ một sai sót nào
cũng làm ảnh hưởng tới thành tích hoặc phạm luật thi đấu.
Để thuận lợi cho việc trao và nhận gậy, người nhận gậy đứng cách khu
trao gậy khoảng 7 - 10m ở tư thế xuất phát cao và quay đầu nhìn về phía sau.
Khi người trao gậy chạy đến cách người nhận khoảng 10 - 12m (khoảng cách
này đã qui ước trước trong quá trình luyện tập của từng đôi vận động viên) thì
người nhận bắt đầu xuất phát và tăng tốc độ nhanh dần để khi cách vạch cuối
cùng của khu vực trao gậy 3 - 5m thì người chạy sau đuổi kịp và trao gậy cho
mình. Khoảng cách giữa 2 người trao và nhận gậy khoảng 1 – 1,3m và người
8
trao chủ động chạy lệch qua phía tay nhận gậy của người trước (để tránh va
chạm và thuận lợi cho việc trao, nhận), khi chuẩn bị trao người trao gậy phát

(tay trái).
* Sử dụng phương pháp đồng loạt, sau đó phân nhóm để sửa sai.
Bài tập 3 : Tập kỹ thuật giữ gậy và đổi tay.
Bài tậy này nhằm mục đích tập cho học sinh kỹ thuật cầm gậy - giữ gậy
trong khi nhận gậy - chuyển gậy qua tay phải - cầm gậy trong khi chạy và trao
gậy.
* Sử dụng phương pháp đồng loạt thực hiện theo hàng dọc, sau đó phân nhóm
từng hàng thực hiện để sửa sai.
Bài tập 4: Tập kỹ thuật trao, nhận gậy tại chổ.
- Theo đội hình hàng ngang: Lớp đứng thành 4 hàng, 2 hàng có gậy thực hiện
trao gậy, 2 hàng không có gậy thực hiện kỹ thuật nhận gậy, sau đó đổi tập. Sử
dụng bài tập này nhằm tăng số lần thực hiện cho học sinh.
- Theo đội hình hàng dọc: Cách tập như bài tập trên, khi gậy trao đến hết
hàng thì quay đằng sau rồi tập tiếp. Bài tập này giáo viên rất dễ phát hiện sai
sót và sửa sai.
- Theo đội hình vòng tròn: Bố trí cứ 4 học sinh có 1 gậy và thực hiện theo
phương pháp dòng chảy, sau đó đổi chiều tập. Bài tập này sẽ tăng số lần lặp
lại kỹ thuật trao nhận gậy rất nhiều.
10
Tõ 1 - 1.3 m

Bài tập 5: Đi bộ trao nhận gậy tiếp sức
- Luyện tập theo hàng ngang: Thực hiện giống bài tập 4 nhưng cả đội hình 4
hàng ngang di chuyển đi bộ kết hợp đánh tay, phát tín hiệu và thực hiện trao
gậy, nhận gậy rồi quay đội hình.
- Luyện tập theo đội hình vòng tròn: Cứ 5 học sinh có 1 gậy và thực hiện
theo phương pháp dòng chảy .
Ở bài tập này giáo viên hết sức chú ý sửa sai cho học sinh vì nếu để học
sinh lặp đi lặp lại nhiều lần sẽ tạo nên thói quen (định hình động lực) rất khó
sửa sau này.

với từng dạng bài tập. Sửa sai là vấn đề rất cần thiết trong quá trình giảng dạy
cho học sinh.
- Trong từng dạng bài tập, người dạy cần chia ra những bài tập cụ thể.
- Cùng dạng bài tập trao nhận gậy trong khu trao nhận nhưng tuỳ thuộc vào
nội dung của giáo án mà đưa ra yêu cầu thực hiện tốc độ cho phù hợp.
Trong chương trình Thể dục lớp 11, nội dung chạy tiếp sức chỉ có 9 tiết
luyện tập, với khoản thời gian đó, tôi đã sử dụng những bài tập tương đối đơn
giản nhưng phải đạt hiệu quả, vận dụng nhiều phương pháp trong giảng dạy
phù hợp với đối tượng là học sinh, số lượng đông, sân bãi chật hẹp
3. Tiến hành thực nghiệm
3.1. Phương pháp nghiên cứu
12
3.1.1. Phương pháp tham khảo tài liệu liên quan
Tìm hiểu, nghiên cứu phân phối chương trình, sách giáo khoa lớp 11,
các tài liệu liên quan và thực tiễn dạy học môn chạy tiếp sức 4 x 100m. Vận
dụng một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thể lực chuyên môn.
3.1.2. Phương pháp kiểm tra sư phạm
- Vật chất: Đồng hồ bấm giây, đây đích, đường chạy tiếp sức, gậy, cờ
- Phương pháp kiểm tra: Kiểm tra 1 lần.
3.1.3. Phương pháp toán thống kê
Dùng để xử lí các số liệu thu được theo các công thức toán học thống
kê với sự hổ trợ của chương trình Excel.
* Số trung bình cộng (
X
):
Trung bình cộng là tỉ số giữa tổng lượng trị số các cá thể với tổng số
các cá thể của đối tượng quan sát, được tính theo công thức:
n
X
X

XX
n
i
i
x
∑
=
−
=
1
2
)(
δ
Trong đó:
x
δ
là độ lệch chuẩn.
13
* Hệ số biến thiên (
%
c
V
):
Hệ số biến thiên là tỉ lệ phần trăm giữa độ lệch chuẩn và trung bình
cộng, được tính theo công thức :
%100
X
V
x
c

=
-
05
t
: giá trị giới hạn chỉ số t–student ứng với xác suất P = 0.05 (n
≥
30)
3. 2. Tổ chức nghiên cứu
3.2.1. Thời gian nghiên cứu
- Đề tài này được tiến hành trong năm học 2014-2015, từ ngày 15/08/2014
đến 15/11/2014; Dựa theo theo phân phối chương trình của tổ Thể dục và
GDQP-AN trường THPT Chu Văn An, khối 11 môn Thể dục, năm học: 2014
- 2015.
3.2.2. Đối tượng nghiên cứu
Tôi đã tiến hành áp dụng cho học sinh lớp 11 của trường trong năm học
2014 - 2015.
- Nhóm đối chứng: Gồm 2 lớp 11V1, 11V2.
- Nhóm thực nghiệm: Gồm 2 lớp 11V3, 11V4.
14
Hai nhóm này tương đối đồng đều về sĩ số và trạng thái thể hình, thể lực.
Trong quá trình giảng dạy, ở nhóm đối chiếu sử dụng những bài tập thông
thường, vận dụng những phương pháp truyền thống như những năm trước đã
dạy. Ở nhóm thực nghiệm tôi đã áp dụng phương pháp sử dụng những bài tập
như đã nêu ở phần trước nhằm nâng cao năng lực trao nhận gậy trong chạy
tiếp sức 4x100m.
Ở nhóm thực nghiệm tôi đã tiến hành áp dụng qua những giáo án sau:
Giáo án Nội dung các bài tập Phương pháp
Giáo án 1
- Giới thiệu môn học.
- Phân tích toàn bộ kỹ thuật chạy tiếp sức

Giáo án 5 - Ôn kỹ thuật xuất phát thấp của người thứ
1.
- Kỹ thuật xuất phát của người thứ 2, 3, 4.
- Trao nhận gậy với tốc độ chạy trung bình
Phương pháp đồng
loạt, dòng chảy,
quay vòng, phân
nhóm.
15
trong vùng qui định.
Giáo án 6
- Các bài tập bổ trợ chạy ngắn.
- Kỹ thuật trao nhận gậy tốc độ cao ngoài
vùng qui định.
- Trò chơi.
Phương pháp đồng
loạt, dòng chảy,
quay vòng, phân
nhóm.
Giáo án 7
- Ôn kỹ thuật xuất phát.
- Kỹ thuật trao nhận gậy với tốc độ chạy tối
đa trong vùng trao nhận gậy.
Phương pháp đồng
loạt, dòng chảy,
quay vòng, phân
nhóm,
Giáo án 8
- Ôn kỹ thuật xuất phát.
- Ôn kỹ thuật trao nhận gậy với tốc độ chạy

Điểm 5,0
→
6,4 9 26,5%
Điểm dưới 5,0 0 0
11V2 36
Điểm 8,0
→
10,0 12 33,3%
Điểm 6,5
→
7,9 13 36,1%
Điểm 5,0
→
6,4 11 30,6%
Điểm dưới 5,0 0 0

Bảng 2: NHÓM THỰC NGHIỆM
LỚP SĨ SỐ THANG ĐIỂM SỐ HS ĐẠT TỈ LỆ
11V1 35
Điểm 8,0
→
10,0 11 31,4%
Điểm 6,5
→
7,9 19 54,3%
Điểm 5,0
→
6,4 5 14,3%
Điểm dưới 5,0 0 0
11V2 35

Điểm 8,0
→
10,0 25 35,7%
Điểm 6,5
→
7,9 36 51,4%
Điểm 5,0
→
6,4 9 12,9%
Điểm dưới 5,0 0 0
Từ kết quả trên cho thấy hiệu quả của phương pháp sử dụng một số bài
tập mới trong quá trình giảng dạy đã nâng cao được năng lực của học sinh
trong quá trình thực hiện kĩ thuật trao nhận gậy trong môn chạy tiếp sức 4 x
100m. Qua số liệu trên (bảng 3) cho thấy tỉ lệ học sinh giỏi (điểm 8-10) và
điểm khá (điểm 7-8) ở nhóm thực nghiệm chiếm tỉ lệ khá cao (35,7% so với
30,0% và 51,4% so với 41,4%). Qua xử lí các số liệu bằng phương pháp toán
học thống kê, tôi thấy rằng kết quả điểm kiểm tra kĩ thuật trao nhận gậy của
nhóm thực nghiệm (lớp 11V3 và 11V4) cao hơn so với nhóm đối chiếu (11V1
và 11V2) cho dù điều kiện tập luyện, lứa tuổi, giới tính, trình độ của 2 nhóm
lúc đầu tương đối ngang nhau. Như vậy phương pháp mà tôi lựa chọn đã thực
sự có hiệu quả.
III. KẾT LUẬN
Đối với học sinh lớp 11, chạy tiếp sức là nội dung mới. Do đó làm thế
nào để nâng cao năng lực cho học sinh về kĩ năng trao nhận gậy là hết sức cần
thiết. Trong đề tài này tôi đã sử dụng các bài tập nâng cao hiệu quả trao nhận
gậy trong chạy tiếp sức 4x100m cho học sinh lớp 11 thực sự đã có hiệu quả,
rõ ràng là đã nâng cao được thành tích cho học sinh. Vậy việc lựa chọn
phương pháp sử dụng các bài tập để nâng cao năng lực trao nhận gậy trong
môn chạy tiếp sức là rất cần thiết trong quá trình giảng dạy.
Phương pháp giảng dạy trên là sự kết hợp những bài tập đơn giản và khó