1. PHẦN MỞ ĐẦU:
1.1 Lý do chọn sáng kiến:
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học
theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến
thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ
máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để
người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực. Chuyển
từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt
động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ
thông tin và truyền thông trong dạy và học”.
Một trong những định hướng cơ bản của việc đổi mới giáo dục là chuyển từ
nền giáo dục mang tính hàn lâm, kinh viện, xa rời thực tiễn sang một nền giáo dục
chú trọng việc hình thành năng lực hành động, phát huy tính chủ động, sáng tạo
của người học. Định hướng quan trọng trong đổi mới phương pháp dạy học là phát
huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo, phát triển năng lực hành động, năng lực cộng
tác làm việc của người học. Đó cũng là những xu hướng quốc tế trong cải cách
phương pháp dạy học ở nhà trường.
Theo tinh thần đó, hiện nay giáo dục Tiểu học chú trọng xây dựng môi trường
học tập an toàn, khang trang, thân thiện tạo điều kiện cho các em thực sự “mỗi
ngày đến trường là một ngày vui”. Trên cơ sở đó, việc tổ chức các hoạt động trên
lớp cũng phong phú, đa dạng, hấp dẫn hơn, thông qua các hoạt động giáo dục để
rèn kĩ năng sống cho học sinh với phương châm “dạy chữ kết hợp dạy người”. Phát
huy tính chủ động, sáng tạo, tự tin, mạnh dạn, năng lực, phẩm chất của các em từ
đó mà hình thành, phát triển. Thay đổi phương pháp, hình thức dạy học cũng đòi
hỏi mỗi giáo viên tự đổi mới, năng động, phù hợp đối tượng, dám nghĩ, dám làm
nhằm tạo bước chuyển biến mới về chất lượng giáo dục, tạo hứng thú cho học sinh,
phát triển tối đa năng lực của từng học sinh trong lớp.
Nhận thức được yêu cầu đổi mới của giáo dục, khi được phân công dạy học
và chủ nhiệm lớp 3, độ tuổi được coi như chuyển giao giữa cấp học của Tiểu học,
tôi luôn băn khoăn, trăn trở: Cần làm gì để việc dạy học không chỉ là truyền đạt

* Về phía học sinh:
- Học sinh được làm quen với mô hình trường học mới từ năm lớp 2 nên một
số em bước đầu đã biết cách tự học, biết hợp tác, thảo luận, chia sẻ cùng bạn để
chiếm lĩnh kiến thức mới, Hội đồng tự quản đã biết cách điều hành lớp.
- Phụ huynh một số em biết quan tâm đến việc học của con em, mua sắm đầy
đủ sách vở, đồ dùng học tập và phối hợp sát sao với giáo viên trong các hoạt động
giáo dục.
* Về phía giáo viên:
Bản thân là một giáo viên đã có nhiều năm công tác, linh hoạt và có kinh
nghiệm trong việc đổi mới phương pháp dạy học. Được tham gia tập huấn, có ý
thức tự học, tự bồi dưỡng về dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học
sinh. Do đó tôi đã dành thời gian nghiên cứu kĩ chương trình, tài liệu hướng dẫn
học, bám sát chuẩn kiến thức kỹ năng để nâng cao chất lượng soạn giảng cũng như
tổ chức các hoạt động học tập phù hợp với đối tượng học sinh trong lớp. Tôi cũng
đã quan tâm, bám sát, hỗ trợ học sinh khi gặp khó khăn trong học tập, đồng thời
từng bước nâng cao chất lượng và phát triển năng lực tự học của học sinh.

2


2.1.2 Khó khăn:
* Về phía học sinh:
- Nhiều học sinh chưa biết cách tự học, thụ động, chủ yếu là lên lớp nghe
thầy cô giảng bài và chưa thực sự chăm học. Một số em coi việc học tập là để đối
phó với thầy cô và gia đình.
- Nhiều gia đình phó mặc việc học tập của con cho giáo viên, chưa quan tâm
phối hợp để thực hiện các hoạt động ứng dụng cùng con, nhiều em ảnh hưởng của
lối sống hiện đại, lạm dụng công nghệ thông tin (ti vi, máy tính, điện thoại thông
minh) nên không có hứng thú việc học.
* Về phía giáo viên:

Tiếng Việt
6
18,1
23
69,8
4
12,1
+ Năng lực:
Các năng lực
Tự phục vụ, tự quản
Hợp tác
Tự học và GQVĐ

Tốt (T)
SL
%
14
42,4
15
45,5
13
39,5

Đạt (Đ)
SL
%
19
57,6
18
54,5

truyền thống có những hạn chế tất yếu, vì thế bên cạnh các phương pháp dạy học
truyền thống cần kết hợp sử dụng các phương pháp dạy học mới như phương pháp
dạy học nhóm, phương pháp đặt và tự giải quyết vấn đề, phương pháp đóng vai,
phương pháp vấn đáp, phương pháp động não … nhằm tăng cường tính tích cực
nhận thức của học sinh trong thuyết trình, đàm thoại theo quan điểm dạy học giải
quyết vấn đề.
- Kết hợp đa dạng các hình thức hoạt động.
Việc sử dụng phương pháp dạy học gắn chặt với các hình thức tổ chức dạy
học. Tuỳ theo mục tiêu, nội dung, đối tượng và điều kiện cụ thể mà có những hình
thức tổ chức thích hợp như học cá nhân, học nhóm, học trong lớp, học ở ngoài
lớp ... Tùy theo bài học tôi luôn chuẩn bị tốt về phương pháp đối với các giờ thực
hành để đảm bảo yêu cầu rèn luyện kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào
thực tiễn, nâng cao hứng thú cho học sinh.
Việc phối hợp đa dạng các phương pháp và hình thức dạy học trong toàn bộ
quá trình dạy học là phương hướng quan trọng để phát huy tính tích cực và nâng
cao chất lượng dạy học. Tôi tổ chức các hình thức dạy học đa dạng và phong phú
phù hợp với từng đối tượng học sinh “cá nhân, nhóm đôi, nhóm, lớp” trong đó hoạt
động cá nhân được chú ý nhất.

Học sinh hoạt động nhóm học tập theo nhóm
4


Tuy nhiên hình thức làm việc nhóm rất đa dạng, không chỉ giới hạn ở việc
giải quyết các nhiệm vụ học tập nhỏ xen kẽ mà còn có những hình thức làm việc
nhóm giải quyết những nhiệm vụ phức hợp, có thể chiếm một hoặc nhiều tiết học,
sử dụng những phương pháp chuyên biệt như phương pháp đóng vai. Mặt khác,
việc bổ sung dạy học toàn lớp bằng làm việc nhóm xen kẽ trong một tiết học mới
chỉ cho thấy rõ việc tích cực hoá “bên ngoài” của học sinh. Muốn đảm bảo việc
tích cực hoá “bên trong” cần chú ý đến mặt bên trong của phương pháp dạy học,

thức mới thông qua các lệnh hoạt động. Tuy nhiên, tùy theo mỗi bài để học sinh
phát huy tối đa năng lực vừa đảm bảo tiết học hiệu quả nhất tôi có thể điều chỉnh lô
go một số hoạt động cho phù hợp. Trong quá trình dạy học tôi cũng tập luyện cho
học sinh thực hiện nhuần nhuyễn các kĩ năng năng trên.
Ví dụ: Khi dạy môn Toán, Bài 77: So sánh các số trong phạm vi 100 000
(HDH Toán 3 - Tập 2B trang 16): Để thực hiện tốt các mục tiêu học sinh thực hiện
theo Lô gô và câu lệnh ở các hoạt động. Để thay đổi hình thức học tập, tăng sự
hứng thú cho học sinh, tạo điều kiện cho học sinh tìm ra đáp án cùng bạn, tôi đã
định hướng cho học sinh thay hoạt động cá nhân ở hoạt động 4 (HĐTH) bằng trò
chơi học tập trong nhóm: Thi điền nhanh điền đúng. Kết quả học sinh không chỉ
tìm ra đáp án đúng, nắm được kiến thức cơ bản, đảm bảo thời gian hoạt động mà
quan trọng hơn là các em được hoạt động cùng bạn, được rèn luyện tính nhanh
nhạy, biết hợp tác, lắng nghe, đánh giá bạn và hoạt động cũng trở nên hấp dẫn,
thích thú hơn.
- Tùy tình huống, bài tập cụ thể, tôi định hướng cho học sinh tự tìm ra kiến
thức đi từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, từ cái biết đến cái chưa biết.
Ví dụ: Tiết Toán, Bài 19: Gấp một số lên nhiều lần - tiết 2 (HDH Toán 3 Tập 1A trang 58), ở HĐ2 a (HĐTH): Năm nay bé Hoa 5 tuổi, Tuổi của mẹ gấp 6
lần tuổi của bé Hoa. Hỏi năm nay mẹ bao nhiêu tuổi?
Khi gặp bài toán này một số em rất lúng túng không biết làm phép tính gì
cho phù hợp? Bài toán này có thể dễ dàng với học sinh mức 3,4 nhưng lại khó
khăn đối với học sinh mức 1, 2 ở lớp tôi. (có em làm phép tính cộng).
Để giải được bài toán này, tôi định hướng học sinh cần tìm được mối liên hệ
giữa cái đã cho (đã biết): Tuổi của Hoa và tuổi mẹ gấp 6 lần tuổi Hoa và cái phải
tìm (cái chưa biết): Tuổi của mẹ. Cần chú ý đến những từ ngữ nào? (tuổi mẹ gấp 6
lần tuổi Hoa). Làm thế nào để các em dễ dàng nhận diện và xác định phép tính
đúng.
Tôi hướng dẫn học sinh suy nghĩ giải toán thông qua các câu hỏi gợi ý như:
Trước tiên các em phải đọc kĩ bài toán và cho biết:
Bài toán cho biết gì? (Năm nay bé Hoa 5 tuổi )
Tuổi mẹ gấp mấy lần tuổi Hoa? (Tuổi mẹ gấp 6 lần tuổi Hoa)

phương tiên khác nhau mà đảm bảo thời gian hợp lý: Học ý thức giữ gìn môi
trường trên đường đi học, biết giữ an toàn bản thân khi đến trường, ở nhà, biết tìm
một kiến thức mới thông qua ti vi, máy tính …
Hằng tuần hay cả trong mỗi tiết học tôi tổ chức các trò chơi ngắn như Rung
chuông vàng, Tìm nhà thông thái, Trong đó tôi đặt các câu hỏi về kiến thức xung
quanh như:
Ai là người đầu tiên lên mặt trăng?
Ai là người tìm ra Châu Mĩ?
Vì sao cây rụng lá vào mùa đông?
Vì sao khi trồng cây bóng mát người ta lại bỏ bớt lá? ... (nguồn từ 10 vạn
câu hỏi: Vì sao ?)
7


Thông qua các trò chơi này lâu dần học sinh thích tìm tòi, khám phá, biết tự
tìm hiểu các kiến thức xung quanh mà sách vở chưa đề cập hết, kích thích sự tò
mò, chinh phục kiến thức mà phát triển được năng lực tự học cho các em.
Ví dụ 2: Ở lớp 3 việc tra cứu từ điển để hiểu nghĩa tữ mặc dù còn ít nhưng
đây là tiền đề để giúp các em có kĩ năng sử dụng từ điển khi học lên lớp trên, trong
một số bài, có một số từ khó chưa hiểu nghĩa của từ, tôi đã hướng dẫn các em tra
cứu để làm rõ nghĩa từ để các em nắm chắc hơn nội dung bài đọc, nghĩa câu văn.
Khi dạy môn Tiếng Việt Bài 25A: Xem hội thật là vui (HDH TV3 - Tập 2A,
trang 87 Hoạt động 3 - HĐ cơ bản): Học sinh dùng từ điển để hiểu nghĩa từ: tứ xứ,
sới vật, khôn lường, keo vật, khố để chọn nối từ với nghĩa đúng.
Bên cạnh đó, tôi cũng đã khuyến khích học sinh tìm các sách báo, tạp chí phù
hợp. Tôi kết hợp với giáo viên TPT Đội, Phụ trách thư viện mượn các tập san để
các em đọc lúc rảnh rỗi, đầu giờ, giữa buổi như: Báo Chăm học, Nhi đồng, Văn
học tuổi trẻ, Trạng nguyên, … Hướng dẫn các em đánh dấu chỗ mình thích, chỗ
mình cần trợ giúp của bạn, của cô giáo, ghi lại những câu văn hay… Nhờ vậy vốn
từ, kĩ năng viết câu, viết đoạn văn của học sinh lớp tôi ngày một phong phú, tiến

Về học sinh: Tôi tập cho học sinh biết tự đánh giá hoạt động và kết quả đạt
được của bản thân, qua đó giúp học sinh nhận thức sâu sắc hơn về những gì mình
đã học, đã tiến bộ và những gì cần cố gắng, học sinh biết chịu trách nhiệm trước
kết quả học tập của mình, tự tin hơn về những gì các em có thể làm được, rèn
luyện được cách tự học cho học sinh. Bên cạnh đó, tôi cũng hướng cho học sinh
biết đánh giá lẫn nhau như tham gia vào việc đánh giá sản phẩm, công việc của
những học sinh khác trong nhóm, trong lớp hay quan sát các bạn trong quá trình
học tập, vì vậy thông tin mà các em có về hoạt động của nhau mang tính chi tiết, cụ
thể. Qua đánh giá hoạt động, sản phẩm của bạn, học sinh có thể học hỏi những
điểm hay rút kinh nghiệm từ những gì chưa tốt của bạn, hình thành khả năng tự
chịu trách nhiệm với những nhận xét, đánh giá của mình về bạn học, hình thành rõ
ràng hơn trong bản thân mình các yêu cầu học tập, về cách ứng xử với người khác,
từ đó điều chỉnh hay phát triển hành vi, thái độ của bản thân.
Ví dụ: Môn Tiếng Việt 2A - Bài 26C: Chúng em đi dự hội (HDH TV3- T2
trang 111) HĐ5 ở HĐCB. Khi học sinh đọc bài. Tôi định hướng cho học sinh tự
đánh giá mình, đánh giá bạn bằng các câu hỏi gợi ý như: Bạn cảm thấy thế nào sau
khi đọc bài? Bạn đọc có hay hơn các bài tập đọc trước không? Bạn đọc lại từ mà
bạn thấy mình đọc chưa đúng ?... Hôm nay bạn đọc thế nào so với hôm trước? Để
đọc hay hơn theo bạn nên đọc giọng đọc thế nào?Bạn đã đi rước đèn khi nào?..
hoặc Mình thấy bạn đọc đúng từ, ngắt nghỉ đúng câu dài, nếu bạn đọc chậm rãi câu
cuối cùng của bài thì bài đọc của bạn sẽ hay hơn.
Tuy nhiên, đánh giá lẫn nhau phụ thuộc rất nhiều vào cảm tính của HS, khó
thu thập được thông tin về những HS nhút nhát, ít được bạn bè chú ý. Để khắc
phục vấn đề này tôi thường quan tâm, động viên những học sinh hoàn thành chậm,
rụt rè, hướng dẫn học sinh khi chia sẻ dùng từ ngữ khích lệ, động viên phù hợp.

Học sinh thực hiện đánh giá trong một tiết học
9




2.2.5. Làm tốt công tác kết hợp với phụ huynh
Việc phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục học sinh là
một nguyên tắc cơ bản nếu muốn có sự thành công. Sự phối hợp chặt chẽ ba môi
trường giáo dục trên, trước là để đảm bảo sự thống nhất trong nhận thức cũng như
hoạt động giáo dục cùng một hướng, một mục đích, một tác động tổ hợp, đồng tâm
tạo sức mạnh kích thích, thúc đẩy quá trình phát triển nhân cách của trẻ, định
hướng các giá trị tốt đẹp của nhân cách. Đầu mỗi năm học, khi mới nhận lớp, tôi
coi trọng việc nắm bắt các thông tin học sinh để có sự phối hợp chặt chẽ với gia
đình các em; Trong cuộc họp PHHS đầu năm tôi cẩn thận trong xây dựng kế hoạch
cho cuộc họp, tổ chức buổi họp “lấy học trò làm trung tâm”: Tôi nhận xét chi tiết
về từng học sinh và trao đổi những vấn đề bố mẹ cần quan tâm để phối hợp với nhà
trường dạy dỗ con tốt hơn, làm thế nào để bố mẹ hiểu con hơn, biết rõ những điểm
mạnh cũng như hạn chế của con. Ngoài ra, tôi giới thiệu cho phụ huynh nắm được
chương trình học của con trong năm học sẽ có những kiến thức gì, các con cần
phải chú ý và đạt được những yêu cầu như thế nào ở từng môn học… chia sẻ với
phụ huynh phương pháp kèm con học bài ở nhà để đạt hiệu quả cao và phù hợp với
cách học trên lớp. Tôi viết lên bảng một số ví dụ cụ thể cách giải một số bài tập
môn Toán và Tiếng Việt, môt số Hoạt động ứng dụng để phụ huynh hiểu được
phương pháp học của con hiện nay và hợp tác khi con học ở nhà. Qua đó phụ
huynh cả lớp đều cảm thấy thật thú vị và hào hứng, cảm thấy yên tâm mình có thể
phối hợp tốt cùng cô giáo vào việc kèm con học ở nhà. Tôi mời phụ huynh học
sinh tham gia hoặc quan sát các hoạt động dạy học, giáo dục của lớp, hướng dẫn
cha mẹ đáp ứng các yêu cầu đúng của HS trong quá trình học tập nhất là những
hoạt động học tập, sinh hoạt ở gia đình, cộng đồng (dự một tiết học, tiết sinh hoạt
lớp, tham gia cùng con, Hoạt động giao lưu tìm hiểu kiến thức ATGT, Tổ chức Lễ
hội Trung thu, Ngày hội học sinh tiểu học, Ngày hội đọc sách…); Tôi cũng thông
qua mục tiêu, cách thức, tiêu chí đánh giá theo Thông tư 22 để phụ huynh biết phối
hợp trong đánh giá. Ngoài điện thoại, viết sổ liên lạc tôi hướng dẫn phụ huynh học
sinh viết phiếu đánh giá con mình 2 lần/năm học nhằm thu thập thông tin cho đánh



quả, chất lượng toàn diện của lớp nâng lên rõ rệt. Các em tự tin, mạnh dạn, kĩ năng
được trau dồi và phát triển. Những em chưa tự tin mạnh dạn trước đây như em Đức
Thịnh, Kiều Trang, Thế Thịnh đã biết hoạt động cá nhân, nhóm đôi, chia sẽ bài học
cùng bạn. Đa số các em đã biết tự mình hoàn thành các nhiệm vụ học tập, biết
đánh giá mình và đánh giá bạn, nhiều em biết vươn lên trong học tập. Tôi rất vui
mừng với kết quả mà lớp tôi phụ trách đã đạt được. Tôi thiết nghĩ dạy học theo
định hướng phát triển năng lực cho học sinh là một trong những biện pháp dạy học
nhằm nâng cao chất lượng toàn diện cho học sinh.
Kết quả khảo sát cuối năm lớp tôi cụ thể như sau:
Hoàn thành tốt
Hoàn thành
Chưa hoàn thành
Môn
(T)
(H)
(C)
SL
%
SL
%
SL
%
Toán
16
48,5
17
51,5
0

24,2
0
0
Tự học và GQVĐ
27
81,8
6
18,2
0
0
Vào đầu năm học 2018 - 2019, vận dụng những biện pháp trên vào dạy học
ở lớp mới, dù ban đầu các em còn bỡ ngỡ nhưng tôi thấy các hoạt động trên lớp
tiến bộ dần lên, hiệu quả tiết học cao hơn so với thời điểm này năm trước. Các em
dần có kĩ năng tự học, tự đánh giá, hợp tác tốt với bạn,… Trong những bài học tiếp
theo, tôi tiếp tục vận dụng những biện pháp trên vào dạy học nhằm đưa chất lượng
của lớp đạt mục tiêu đề ra.
3. KẾT LUẬN
3.1 Ý nghĩa của sáng kiến
Dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ý tích cực hoá
học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề
gắn với những tình huống của cuộc sống và học tập, đồng thời gắn hoạt động trí
tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn. Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi
mới quan hệ GV - HS theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển
năng lực xã hội.
Dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh cần tôn trọng
quyền cơ bản tự phát triển, tự thể hiện, tự khẳng định mình của học sinh. Giáo viên
hoàn toàn không thể hiện uy quyền, mệnh lệnh, cưỡng ép, gò bó, áp đặt kìm hãm
sáng kiến của học sinh.
13


hướng phát triển năng lực cho học sinh.
Trên đây là một số biện pháp mà bản thân tôi vận dụng có hiệu quả nhằm
nâng cao chất lượng dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh lớp
3 của bản thân tôi, tuy nhiên vẫn còn nhiều thiếu sót cần được bổ sung, hoàn thiện.
Rất mong nhận được sự góp ý, bổ sung của đồng chí đồng nghiệp để SKKN có
tính khả thi rộng rãi hơn góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong thời gian
tới.
Xin chân thành cảm ơn!

14