BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN THỊ NGỌC QUÝ

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ
CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
QUẬN PHÚ NHUẬN-TP. HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Nghệ An , tháng 08 năm 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN THỊ NGỌC QUÝ

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG
DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG
HỌC CƠ SỞ QUẬN PHÚ NHUẬN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ : 60.14.05

Người hướng dẫn khoa học:


2. Quy định việc kiểm tra của bộ môn tiếng Anh từng học kỳ và cả năm................105

BẢNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
BGH :
CBQL :
CNTT
CSVC :
DHMTA:
GD-ĐT :
GV :
GVTA
HS :
HSG :
SV:
HĐDH :
KT-XH :
PGD :
PPDH :
QLGD :
QTDH :
SGK :
SKKN :
TBDH :
THCS:

Ban giám hiệu
Cán bộ quản lý
Công nghệ thông tin
Cơ sở vật chất
Dạy học môn tiếng Anh

1. Lý do chọn đề tài
Tầm quan trọng của tiếng Anh đối với sự gia nhập thế giới và chiếm
lĩnh tri thức nhân loại. Đất nước càng hội nhập, ngoại ngữ càng đóng vai trò
quan trọng trong đời sống xã hội. Ngoài trình độ chuyên môn, ngoại ngữ là
điều kiện cần và đủ để chúng ta tìm được một việc làm ổn định, tạo dựng sự
nghiệp. Đồng thời, sử dụng thành thạo tiếng Anh cũng là chìa khóa để học
sinh tìm tòi khám phá tri thức quý báu của nhân loại và trao đổi,chia sẻ những
thông tin từ các nền văn hóa khác nhau. Tiếng Anh là yếu tố quan trọng trong
việc nâng cao sự cạnh tranh cá nhân và cạnh tranh của đất nước.
Định hướng của Đảng, Nhà nước, Bộ, ngành về nâng cao năng lực
giảng dạy NN cho GV và năng lực NN cho HS phổ thông VN: Đề án “Dạy
và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020” với
mục tiêu nhằm đổi mới toàn diện việc dạy và học tiếng Anh trong các trường
phổ thông; từng bước nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh để cuối các
cấp học, học sinh đạt năng lực ngôn ngữ (gồm: nghe, nói, đọc, viết) theo quy
định của Bộ GD-ĐT. Sở GD-ĐT TPHCM cũng đã ưu tiên cho việc nâng cao
trình độ chuyên môn cho giáo viên (GV) tiếng Anh nhằm nâng cao kỹ năng
ngôn ngữ, kỹ năng giảng dạy theo hướng chuẩn quốc tế. Cụ thể là GV Tiểu
học và THCS phải đạt chứng chỉ Anh ngữ quốc tế FCE của ĐH Cambridge
nhằm đạt chuẩn ngôn ngữ B2 của khung tham chiếu ngôn ngữ châu Âu. Các
GV sẽ học bồi dưỡng trong khoảng 75 - 150 giờ tùy trình độ của mỗi người.
[11]
Sự hạn chế và yếu kém của HS Việt nam về ngoại ngữ và tiếng Anh:
Hiện nay, môn tiếng Anh đã được đưa vào dạy ở bậc phổ thông. Môn Tiếng
Anh là một môn thi tuyển sinh 10 và tốt nghiệp bắt buộc hàng năm. Nhưng


2

nhiều học sinh vẫn xem Tiếng Anh là môn phụ, học tập không tự giác và

đó góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở các trường THCS Quận Phú
Nhuận, TP.Hồ Chí Minh
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
- Khách thể nghiên cứu
Vấn đề Quản lý chất lượng dạy học môn Tiếng Anh ở các trường THCS
- Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý chất lượng dạy và học Tiếng Anh ở các trường THCS
Quận Phú Nhuận, TP.Hồ Chí Minh.
4. Giả thiết khoa học
Nếu đề xuất và thực hiện được các biện pháp quản lý có tính khoa học,
khả thi thì có thể nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Anh ở các trường
THCS Quận Phú Nhuận, TP.Hồ Chí Minh.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu về cơ sở lý luận về quản lý chất lượng dạy học môn Tiếng
Anh ở các trường THCS.
- Khảo sát thực trạng quản lý chất lượng dạy học môn Tiếng Anh ở các
trường THCS Quận Phú Nhuận, TP.Hồ Chí Minh.
- Đề xuất và thăm dò tính cần thiết, khả thi của một số biện pháp quản lý
chất lượng dạy học môn Tiếng Anh ở các trường THCS Quận Phú
Nhuận, TP.Hồ Chí Minh.


4

6. Phương pháp nghiên cứu
- Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Thu nhập thông tin, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa các công trình
nghiên cứu, các quan điểm, đường lối giáo dục của Đảng và Nhà nước…
nhằm xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài.
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn



6

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề
Sự hiểu biết lẫn nhau, cùng hợp tác bình đẳng, giúp đỡ cùng tiến bộ,
cùng có lợi giữa các quốc gia đó chính là cái đích mà nhân loại tiến đến. Từ
nửa sau của thế kỷ 20, các nước trên thế giới đều nhận ra rằng việc giao tiếp
và trao đổi thông tin nhằm tăng cường hiểu biết giữa các nền kinh tế, xã hội
và văn hóa đa dạng trở thành nền tảng cơ bản cho sự phát triển những chiến
lược chung vì lợi ích của tất cả. Quốc gia nào công dân có khả năng và kỹ
năng ngôn ngữ phù hợp trong bối cảnh giao tiếp đa văn hóa thì quốc gia có
thể thành công trong việc hội nhập, quan hệ học tập, làm ăn với bạn bè quốc
tế [11]. Chính vì vậy, các nhà hoạch định chính sách giáo dục cần phải quan
tâm sâu sắc trong việc quản lý chất lượng dạy học ngoại ngữ nói chung và
tiếng Anh nói riêng.
Ở Việt Nam, từ sau khi nước nhà giành được độc lập đến nay, do
những điều kiện lịch sử, quan hệ ngoại giao và nhu cầu phát triển kinh tế, xã
hội của từng thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, chúng ta đã tổ chức dạy và
học một số tiếng nước ngoài, trong đó phổ biến là bốn thứ tiếng: tiếng Anh,
tiếng Pháp, tiếng Nga và tiếng Trung Quốc.
Thế nhưng cho đến hiện nay, do nhiều nguyên nhân tác động, chất
lượng dạy học tiếng Anh ở nước ta chưa đạt hiệu quả cao như mong muốn
trên một bình diện chung.Theo Thứ trưởng Bộ Thông tin - Truyền thông Đỗ
Quý Doãn: Chúng ta thiếu một chiến lược trong việc dạy - học ngoại ngữ
trong suốt thời gian dài. Quá trình dạy - học tùy hứng. Có lúc ngoại ngữ này
lên ngôi nhưng có lúc lại “lạnh”, thậm chí có thời kỳ GV ngoại ngữ bỏ nghề.

một số kinh nghiệm trong việc học tiếng Anh.


8

- “Tạo điều kiện phát triển năng lực nghề nghiệp bền vững cho giáo viên
ngoại ngữ” của Lê Văn Canh (6/2001) đã nêu ra hai quan điểm về đào tạo bồi dưỡng giáo viên và những năng lực cần có của người giáo viên ngoại ngữ
- Đề tài “Các biện pháp nhằm nâng cao khả năng giao tiếp tiếng Anh
cho sinh viên” của tác giả Lê Khắc Phương Anh (2004-2005) đã phân tích
những nguyên nhân khiến cho các SV thường yếu về kỹ năng sử dụng tiếng
Anh, qua đó, tác giả cũng nêu ra ra một số biện pháp hữu hiệu nhằm giúp cho
SV cải thiện kỹ năng sử dụng tiếng Anh của SV các trường cao đẳng sư
phạm.[1]
Trong luận văn thạc sĩ “Thực trạng và biện pháp nâng cao hiệu quả
công tác quản lý việc giảng dạy tiếng Anh ở các khoa không chuyên ngữ tại
trường Đại học Sư phạm Thành Phố Hồ Chí Minh” của tác giả Trần Thị Bình
đã nêu thực trạng quản lý mục tiêu, nội dung chương trình, cách kiểm tra
đánh giá, phương tiện dạy học, tổ chức giảng dạy, đội ngũ giáo viên, kết quả
học tập của sinh viên khoa không chuyên ngữ, đưa ra một số biện pháp để
khắc phục những yếu kém.
Tài liệu hội thảo 2 “Đổi mới phương pháp dạy học môn tiếng Anh trong
các trường Đại học - Cao đẳng đào tạo giáo viên trung học cơ sở”, của Dự
án đào tạo giáo viên trung học cơ sở, năm 2003, đã đề cập đến vai trò của
ngoại ngữ, thực trạng của dạy và học ngoại ngữ hiện nay và giải pháp, đổi
mới phương pháp giảng dạy và cách kiểm tra đánh giá.
Trong Kỷ yếu hội thảo khoa học do Trường Đại học Sư phạm Thành
Phố Hồ Chí Minh tổ chức vào tháng 11/2005, có nhiều bài tham luận nêu lên
thực trạng giảng dạy ngoại ngữ không chuyên, những thuận lợi cũng như
những khó khăn từ việc giảng dạy của giáo viên và học tập của học
sinh:“Dạy và học ngoại ngữ - Vấn đề cần quan tâm”, TS. Nguyễn Thị Kim

hình hướng dẫn người học tự học (SDL - self-directed learning) và việc vận


10

dụng mô hình này tại Trường CĐ Công nghệ Thủ Đức nhằm đổi mới phương
pháp dạy học (PPDH), nâng cao năng lực tự học ở sinh viên (SV) bậc CĐ;
+ Nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh: Sử dụng phương pháp
“mưa dầm thấm lâu” của Nhóm GV tiếng Anh (Trường TC Ánh Sáng).
Nhìn chung, các tác giả chủ yếu đề cập đến vấn đề giảng dạy ngoại ngữ,
quản lý giảng dạy tiếng Anh không chuyên mà chưa đề cập cụ thể đến quản lý
việc giảng dạy tiếng Anh chuyên ngữ. Thực tế giảng dạy ở mỗi địa phương
khác nhau: môi trường giảng dạy, trình độ giáo viên, sinh viên, giáo trình
giảng dạy, cơ sở vật chất... nên biện pháp quản lý cụ thể cũng khác nhau và
chưa có tác giả nào nghiên cứu thực trạng QL giảng dạy tiếng Anh ở trường
THCS.
Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hồ Chí Minh đi đầu trong việc thực
hiện nhiều chương trình nhằm đẩy mạnh khả năng học ngoại ngữ của học
sinh. Với mục tiêu nhằm đổi mới toàn diện việc dạy và học tiếng Anh, triển
khai chương trình dạy và học mới ở các cấp học, đến năm 2015 đạt được
bước tiến rõ rệt về trình độ, năng lực sử dụng tiếng Anh cho học sinh phổ
thông và các trường chuyên nghiệp. Nhiệm vụ cụ thể theo đề án của Sở là tất
cả học sinh phổ thông đều được học tiếng Anh trong nhà trường với chất
lượng cao, đáp ứng yêu cầu sử dụng thực tế trong xã hội theo từng cấp độ
tương ứng với lớp học và chuẩn quốc tế. Tổng kinh phí đầu tư cho công tác
phổ cập và nâng cao trình độ ngoại ngữ khoảng 2.509 tỉ đồng.... Tuy nhiên, để
nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Anh cho các trường THCS ở 24
Quận huyện thì rất cần có các biện pháp quản lý nâng cao chất lượng giảng
dạy bộ môn.


12

Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “Quản lý là tác động có mục
đích, cókế hoạch của chủ thể quản lý đến những người lao động nói chung là
khách thể quản lý nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến. [24]
Tác giả Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt cho rằng: “Quản lý một hệ
thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được mục tiêu nhất định”.
[22]
Tác giả Phạm Viết Vượng định nghĩa: “Quản lý là sự tác động có ý
thức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm chỉ huy, điều hành,
hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi của cá nhân hướng tới mục đích
hoạt động chung và phù hợp với quy luật khách quan”. [4]
Theo quan điểm hệ thống, quản lý là sự tác động có tổ chức, có định
hướng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả
các tiềm năng, cơ hội của hệ thống để đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện
biến đổi của môi trường.
Lao động quản lý là một dạng lao động đặc biệt, gắn với lao động tập
thể và là kết quả của sự phân công lao động xã hội, nhưng lao động quản lý
lại có thể phân chia thành một hệ thống các dạng hoạt động xác định mà theo
đó chủ thể quản lý có thể tác động vào đối tượng quản lý. Các dạng hoạt động
xác định này được gọi là các chức năng quản lý. Một số nhà nghiên cứu cho
rằng trong mọi quá trình quản lý, người cán bộ quản lý phải thực hiện một
dãy chức năng quản lý kế tiếp nhau một cách lôgic, bắt đầu từ lập kế hoạch
rồi tổ chức thực hiện, chỉ đạo thực hiện và cuối cùng là kiểm tra đánh giá.
Quá trình này được tiếp diễn một cách tuần hoàn và được gọi là chu trình
quản lý. Ta có thể hiểu chu trình quản lý gồm các chức năng cơ bản sau:
- Lập kế hoạch hoạt động
- Tổ chức thực hiện kế hoạch.
- Chỉ đạo thực hiện kế hoạch.



14

hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn một
cách có hiệu quả nhất.
Theo tác giả Đỗ Hoàng Toàn “Quản lý giáo dục là tập hợp những biện
pháp tổ chức, phương pháp giáo dục, kế hoạch hoá tài chính, cung tiêu…,
nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo
dục, đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt số lượng,
cũng như về chất lượng” [27]
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang “Quản lý giáo dục là hệ thống những
tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý (hệ giáo
dục), nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của
Đảng, thực hiện được tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà
điểm hội tụ là quá trình dạy học giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục
tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [24]
Theo Trần Kiểm: "Quản lý giáo dục thực chất là những tác động của
chủ thể quản lý vào quá trình giáo dục (được tiến hành bởi tập thể giáo viên
và học sinh với sự hỗ trợ đắc lực của lực lượng xã hội) nhằm hình thành và
phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà
trường".
Từ các khái niệm trên về quản lý giáo dục, ta có thể hiểu quản lý giáo
dục là những tác động có chủ đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể
quản lý vào quá trình giáo dục nhằm đạt được kết quả giáo dục như mong
muốn; đồng thời tiếp tục đưa hệ thống giáo dục phát triển theo qui luật khách
quan đáp ứng yêu cầu của xã hội đối với GD.
1.2.3 Dạy học
Theo giáo sư Phạm Minh Hạc: “Dạy học là một chức năng xã hội,
nhằm truyền đạt và lĩnh hội kiến thức, kinh nghiệm xã hội đã tích lũy được,




16

- Theo Harvey và Green (1993), chất lượng được định nghĩa như tập
hợp các thuộc tính khác nhau:
Chất lượng là sự xuất sắc (quality as excellence).
Chất lượng là sự hoàn hảo (quality as perfection).
Chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu (quality as fitness for purpose).
Chất lượng là sự đáng giá với đồng tiền bỏ ra(quality as value for
money).
Chất lượng là sự chuyển đổi về chất (quality as transformation)…
Chất lượng cũng được đánh giá bằng “đầu vào”, “đầu ra”, bằng “giá trị
gia tăng”, “giá trị học thuật”; bằng “văn hóa tổ chức riêng”; bằng “kiểm
toán”…
Tác giả Nguyễn Hữu Châu, có một định nghĩa về chất lượng tỏ ra có ý
nghĩa đối với việc xác định chất lượng giáo dục và cả việc đánh giá nó, đó là:
Chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu [7; tr. 6].
1.2.4.2. Chất lượng dạy học:
Có nhiều cách hiểu khác nhau về chất lượng dạy học:
a) Nói đến “chất lượng dạy học” chính là nói đến “chất lượng thể hiện
ở người học” hay “tri thức, kỹ năng, thái độ” mà người học có được trong quá
trình học, đào tạo. Vốn học vấn toàn diện và vững chắc công việc, kỹ năng,
thái độ ở mỗi người là chất lượng đích thực của dạy học [24, tr10]. Đó chính
là kết qủa của quá trình đào tạo (người học đã học như thế nào, họ biết gì, có
thể làm gì và phẩm chất nhân cách của họ ra sao...) nhờ kết quả tương tác
giữa người học với giáo viên và nhà trường.
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo, mô hình chất lượng dạy học gồm:
- Kiến thức (Knowledge - K).
- Kỹ năng (Skill - S).

mình, đặt nền tảng cho việc tiếp tục học ở các cấp học cao hơn, học tập suốt


18

đời và sự phát triển toàn diện của học sinh.(Quyết định số 01/QĐ-BGDĐT
ngày 03 tháng 01 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo).
Từ các khái niệm chung về chất lượng dạy học, chúng ta hiểu chất
lượng dạy học môn Tiếng Anh là chất lượng của sự phối hợp của tất cả các
thành tố cấu thành trong quá trình dạy học bộ môn Tiếng Anh. Bao gồm mục
tiêu của bộ môn, chương trình tiếng Anh được giảng dạy trong các bậc học,
nội dung, phương pháp ; hình thức tổ chức dạy học và đánh giá kết quả dạy
học của GV và HS.
Như vậy, chất lượng dạy học tiếng Anh chính là mức độ đạt được về
kiến thức, kỹ năng, thái độ của người học so với mục tiêu DH của bộ môn
Tiếng Anh đề ra.
1.2.6. Quản lý chất lượng dạy học môn tiếng Anh
Quản lý chất lượng dạy học môn tiếng Anh là quản lý các quá trình tác
động tới tất cả các thành tố của hoạt động sư phạm có tác dụng hỗ trợ, giúp
đỡ, phục vụ cho hoạt động dạy học môn Tiếng Anh của thầy và trò, từ mục
tiêu, nội dung, phương pháp đến kết quả đạt được và kết quả đạt được chính
là học sinh có đủ năng lực sử dụng tiếng Anh làm phương tiện học tập, nghiên
cứu, tra cứu tài liệu và giao tiếp.
Quản lý chất lượng dạy học không chỉ là quản lý đơn thuần các hoạt
động dạy học mà còn phải quản lý quá trình tác động tới tất cả các thành tố
của hoạt động sư phạm, trong đó đặc biệt chú trọng tới những thành tố như:
mục tiêu - nội dung - phương pháp - kết quả. Quản lý chất lượng dạy học
chính là quản lý được những yếu tố sau:
1- Mục tiêu, nội dung, chương trình đào tạo.
2- Đội ngũ giáo viên.

nói riêng và phát triển nhân cách nói chung.
Mục tiêu dạy học môn Tiếng Anh ở THCS:


20

a) Kiến thức:
Tiếng Anh 6 nhằm giúp học sinh (HS) bước đầu làm quen với tiếng
Anh đồng thời giúp các em luyện tập để có thể nghe, nói, đọc, viết được tiếng
Anh ở mức độ đơn giản thông qua các bài học phong phú và sinh động.
Tiếng Anh 7 nhằm giúp HS tiếp tục làm quen với tiếng Anh đồng thời
giúp các em luyện tập để có thể nghe, nói, đọc, viết được tiếng Anh ở mức độ
đơn giản thông qua các bài học đa dạng.
Tiếng Anh 8 nhằm tiếp tục nâng cao trình độ của HS bằng cách phối
hợp rèn luyện các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết ở mức độ cao hơn, thông qua
các bài học có nội dung phong phú, sinh động.
Tiếng Anh 9 tiếp tục nâng cao trình độ của HS bằng cách phối hợp rèn
luyện các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết ở mức độ cao hơn để HS có khả năng
thực hiện giao tiếp các nội dung chủ điểm của chương trình.
b) Kỹ năng:
Sau khi học hết chương trình tiếng Anh lớp 9:
- Nghe: Nghe hiểu ý chính các trao đổi ngắn trong lớp học, các bài đọc
theo nội dung chủ điểm trong SGK.
- Nói: diễn đạt bằng Tiếng Anh các nội dung giao tiếp đơn giản hằng
ngày có liên quan đến nội dung chủ điểm và ngôn ngữ đã học.
- Đọc: Đọc hiểu nội dung các bài khoá, đoạn văn ngắn khoảng (120
-150 từ)
- Viết: Viết được các câu đơn giản. Viết các đoạn văn ngắn theo các
chủ điểm học trong SGK có hướng dẫn mẫu và gợi ý cách làm.
1.3.2 Nội dung dạy học môn tiếng Anh ở trường THCS