B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
V THÀNH TRUNG
TC IU CHNH CU TRÚC VN MC
TIÊU TI CÁC CÔNG TY NIÊM YT TRÊN
TH TRNG CHNG KHOÁN TPHCM
CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG
MÃ NGÀNH:
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu ca riêng tôi. Ni dung
ca lun vn có tham kho và s dng d liu, thông tin đc đng ti trên
các tài liu ting Vit, ting Anh và các trang web theo danh mc tài liu ca
lun vn.
Thành ph H Chí Minh, ngày 3 tháng 05 nm 2014
Tác gi V THÀNH TRUNG
MC LC
LI CAM OAN
DANH MC CÁC BNG
DANH MC TH
TÓM TT: 1
CHNG 1: GII THIU 3
1.1. Lý do chn đ tài: 3
1.2. Mc tiêu nghiên cu 4
1.3. Câu hi nghiên cu 4
1.4. B cc lun vn 4
CHNG 2: LÝ THUYT NGHIÊN CU LIÊN QUAN 6
2.1. Lý thuyt v cu trúc vn 6
2.2. Lý thuyt liên quan đn cu trúc vn. 7
2.2.1. Lý thuyt đánh đi cu trúc vn. 7 DANH MC CÁC BNG
Bng 3.1: Tóm tt các bin trong mô hình 3.3
Bng 3.2: K vng v h s điu chnh phng trình 3.7
Bng 4.1: Khái quát thng kê mô t t l n và các bin liên quan
Bng 4.2: H s tng quan gia các bin:
Bng 4.3: Kt qu c lng phng trình 3.3 theo ba phng pháp Pooled,
FEM và REM:
Bng 4.4: Tác đng ca các nhân t đn t l n mc tiêu
Bng 4.5: Tc đ điu chnh t l n mc tiêu phng trình (3.2) và (3.4)
Bng 4.6: Tc đ điu chnh t l n mc tiêu phng trình (3.6) và (3.7) DANH MC TH
th 4.1: Phân phi t l n ca các doanh nghip niêm yt trên th trng
chng khoán TPHCM.
1
TÓM TT
Mc tiêu nghiên cu phân tích tc đ điu chnh cu trúc vn mc tiêu
ca các doanh nghip Vit Nam và c th là nghiên cu 120 doanh nghip phi
tài chính niêm yt trên th trng chng khoán TPHCM t nm 2008 - 2012.
Bài nghiên cu da theo nn tng nghiên cu ca S.Byoun (2008), áp
dng phân tích tng quan và phng pháp hi qui đa bin theo d liu bng
(Pannel data), s dng phng pháp bình phng nh nht (Pooled regression),
3
CHNG 1: GII THIU
1.1. Lý do chn đ tài:
N vay, vn c phn và li nhun gi li là nhng công c tài chính quan
trng trong qun tr doanh nghip. Vic quyt đnh cu trúc vn nh th nào s
nh hng đn giá tr cng nh hot đng ca doanh nghip. iu này nói lên
s cn thit ca vic nghiên cu cu trúc vn trong qun tr doanh nghip.
Cu trúc vn là mt trong nhng vn đ ct lõi trong lnh vc qun tr tài
chính và đã thu hút rt nhiu s quan tâm ca các nhà nghiên cu nht là t sau
công trình nghiên cu ca Modigliani và Miller (1958). Hu ht các nghiên cu
tp trung vào ba nhóm lý thuyt, lý thuyt đánh đi ca cu trúc vn, lý thuyt
trt t phân hng trong tài tr và lý thuyt đnh thi đim th trng ca cu
trúc vn.
Lý thuyt đánh đi ca cu trúc vn đa ra khái nim cu trúc vn mc
tiêu mà ti đó doanh nghip cân bng đc chi phí và li ích ca vic tài tr
bng n vay (Kraus và Litzenberger, 1973). Theo đó các doanh nghip s điu
chnh t l n ca mình v t l n mc tiêu nhm mc đích cân bng li ích
và chi phí đ hng đn mc tiêu đi đa hóa giá tr ca doanh nghip.
Các nghiên cu ca các tác gi trên th gii v s điu chnh cu trúc cho
thy các doanh nghip có tc đ điu chnh t l n mc tiêu khong hn
30%/nm (Flanery và Rangan, 2006), Hoc theo mt s nghiên cu khác thì
tc đ này vào khong là 7-17%/nm (Fama và French, 2002; Kayhan và
Titman, 2007; Huang và Ritter, 2009) và Lemmon, Roberts, và Zender (2008)
là 25%/nm Tuy nhiên, hn ch ca nhng nghiên cu trên là gi đnh các
doanh nghip đu có chung mt tc đ điu chnh t l n v mc tiêu duy nht.
4
Chng 2: Tìm him v các lý thuyt liên quan đn cu trúc vn, các
bng chng thc nghim trên th gii nghiên cu v tc đ điu chnh
cu trúc vn.
Chng 3: Trình bày phng pháp, d liu và mô hình nghiên cu.
Chng 4: Trình bày ni dung và các kt qu nghiên cu đt đc.
Chng 5: Nêu lên kt lun ca đ tài, tho lun v các kt qu nghiên
cu, nhng hn ch ca đ tài và đa ra hng nghiên cu tip theo.
6
CHNG 2: LÝ THUYT NGHIÊN CU LIÊN QUAN
2.1. Lý thuyt v cu trúc vn
Cu trúc vn trong bài nghiên cu là t trng gia n vay và vn ch s
hu trong tng ngun vn ca công ty. Các khon n vay hình thành t vic đi
vay các t chc tín dng, phát hành trái phiu,…i vi các công ty s hu t
nhân, vn c phn đc hình thành t ngun vn t có ca cá nhân. i vi
các công ty đi chúng, vn c phn hình thành t vic phát hành c phn.
Theo Damodaran (2003), đim khác bit đu tiên gia n vay và vn c
phn là quyn li đi vi dòng tin ca doanh nghip (phn chi tr lãi vay và
n gc), còn c đông ch có quyn li vi dòng tin ca doanh nghip sau khi
đã gii quyt tt c quyn ca ch n. Th hai là, ch n có quyn li vi dòng
tin ca doanh nghip trong tt c trng hp (có li nhun hay thua l), có
quyn u tiên khi doanh nghip thanh lý tài sn. C đông không có quyn li
gì khi doanh nghip thua l, và không có quyn li u tiên khi doanh nghip
thanh lý tài sn. Th ba là, phn chi tr lãi vay cho ch n đc khu tr thu
và đc thc hin trc khi đóng thu thu nhp doanh nghip. Phn chi tr c
tc cho c đông không đc khu tr thu và ch đc thc hin sau khi doanh
nghip đã đóng thu thu nhp doanh nghip. Th t là, các khon n vay thng
vic tài tr bng n thì cng phát sinh mt loi chi phí làm gim li ích này, đó
đc gi là chi phí kit qu tài chính, gm 2 loi chi phí trc tip và chi phí
gián tip. Chi phí trc tip có th xác đnh và quan sát đc nh chi phí tr cho
8
lut s gii quyt phá sn, chi phí tr cho k toán và nhân vic qun tr doanh
nghip trong quá trình ch phá sn… Còn các chi phí gián tip nh chi phí do
mt khách hàng và nhà cung cp, mt nhân viên gii hay mt đi ban qun tr,…
chúng ta không th quan sát và xác đnh đc.
Các doanh nghip ln nên vay n nhiu hn các doanh nghip nh vì các
doanh nghip ln thng đc đa dng hóa tt hn và ri ro v n thp hn.
Khi doanh nghip lâm vào tình trng khó khn, các tài sn hu hình ít st gim
giá tr hn, do đó các công ty có tài sn hu hình an toàn và nhiu thu nhp
đc khu tr thu nên có t l n mc tiêu cao. Các công ty không sinh li, tài
sn ch yu là vô hình, nhiu ri ro nên da ch yu vào tài tr vn c phn.
Các quan sát thc nghim ca các nhà nghiên cu Rajan và Zingales (1995),
Barclay và các cng s (2006), Frank và Goyal (2007) đã tìm thy các bng
chng ng h cho quan đim trên.
Các doanh nghip thng nhm ti cu trúc vn mc tiêu ca mình,
nhng do có s hin hu ca các chi phí khi điu chnh cu trúc vn, các doanh
nghip không phn ng ngay lp tc vi các thay đi khin h xa ri cu trúc
vn mc tiêu. Vì th chúng ta có th thy các khác bit ngu nhiên trong các
doanh nghip có cùng t l n mc tiêu.( Fama và French, 2002).
Graham và Harvey (2001) kho sát 392 CFOs và kt qu là 45% CFO
tha nhn rng thu đóng mt vai trò quan trng trong các quyt đnh cu trúc
vn ca h. Theo lý thuyt, khi thu tng, doanh nghip nên gia tng vay n.
Khi thu càng cao thì li ích thu đc t tm chn thu càng ln. Do đó, các
doanh nghip phi chu mc thu sut cao nên vay n nhiu và ngc li, mt
mi phù hp hn đ gii thích.
10
2.2.2. Lý thuyt trt t phân hng
Bt cân xng thông tin hiu hu trong tt c các vn đ ca tài chính
doanh nghip và vn đ này khin cho các quyt đnh ca các nhà qun lí tr
nên phc tp. Lý thuyt trt t phân hng da trên s bt cân xng thông tin
gia các giám đc và các nhà đu t. Thông tin bt cân xng này nh hng
đn các la chn gia tài tr ni b và tài tr t bên ngoài, gia phát hành
chng khoán n và vn c phn. iu này đa ti mt “trt t phân hng”, theo
đó ngun vn đu t s đc tài tr trc tiên bng vn c phn ni b, ch
yu là t li nhun tái đu t, ri sau mi đn phát hành n mi, và cui cùng
là bng phát hành vn c phn mi. Phát hành vn c phn mi thng là
phng án cui cùng khi công ty đã s dng ht kh nng vay n, tc là khi
mi đe da ca các chi phí kit qu tài chính làm cho các ch n hin hu cng
nh các giám đc tài chính ca công ty lo âu đn mt ng. Shyam-Sunder và
Myers (1999), Lemmon và Zender (2007) và kt qu cuc kho sát các doanh
nghip trên sàn NYSE ca Kamath (1997) tìm thy các bng chng ng h cho
lý thuyt này. Frank và Goyal (2003) cng tìm thy các bng chng theo lí
thuyt trên các doanh nghip ln.
Lý thuyt này gii thích đc ti sao các doanh nghip có kh nng sinh
li nht thng vay n ít hn, không phi vì h có các t l n mc tiêu thp
mà do h không cn tin t bên ngoài. Do đó, ngun vn ni b đng th nht
trong tt c các ngun tài tr.
Khi có mt thông báo phát hành c phn, các nhà đu t thng hiu là
giá c phn ca doanh nghip đang đc đnh cao hn giá tr thc ca nó, doanh
nghip phát hành đ hng li t s chênh lch này, các nhà đu t s đnh giá
c phn thp hn mc giá mà doanh nghip công b, gây nên mt s st gim
thuyt đánh đi ca cu trúc vn. Vì s xut hin ca chi phí la chn đi
nghch nên đa phn các công ty thích tài tr ni b hn. Theo đó, trong s hin
din ca chi phí la chn đi nghch, các công ty có th có mc n mc tiêu
nhng vn thích tài tr ni b hn chi phí bên ngoài (tài tr bên ngoài) (Leary
và Roberts, 2005 và Strebulaev, 2007). Các bng chng khác cng cho thy các
công ty có t l n mc tiêu nhng vn thích ngun tài tr ni b hn ngun
tài tr bên ngoài (Hovakimian, Opler và Titman, 2001 và Hovakimian, và
Tehranian, 2004).
Nu có chi phí giao dch hay chi phí la chn đi nghch , công ty vn
thích tài tr bng ngun ni b hn, điu chnh cu trúc vn có th s din ra
khi các doanh nghip phi đi mt vi tình trng thâm ht hoc thng d vn.
Bng chng phù hp vi lp lun này là các công ty không ngay lp tc điu
chnh cu trúc vn ca mình đ bù đp cng nh tác đng làm thay đi giá tr
th trng ca vn c phn (Baker và Wurgler, 2002) và Welch (2004)). Các
công ty thng phi đi mt vi thâm ht hoc thng d vn, điu này giúp
công ty thun tin trong vic điu chnh cu trúc vn vi chi phí giao dch thp.
Nu chi phí la chn đi nghch hoc chi phí giao dch cao hn vn ch s hu
khi có vay n, các công ty thng d vn có nhiu kh nng gim n hn đ duy
trì kh nng vay n cho các nhu cu tài chính trong tng lai, và tránh chi phí
cao khi phát hành c phn mi. Vì vy, điu chnh hng ti cu trúc vn mc
tiêu có th không cân xng ngha là các doanh nghip s cân nhc bi s tác
đng tích cc và tiêu cc ca t l đòn by t mc tiêu. c bit, u tiên kh
nng vay n cho các nhu cu tài chính tng lai s dn đn mt s điu chnh
chm hn khi t l đòn by thp hn mc tiêu hn là so vi khi nó trên mc
tiêu. Tc đ điu chnh đc mong đi là khác bit gia các điu kin khi có
13
ch v vn.
Nhng phát hin ca nghiên cu S.Byoun (2008) cung cp bng chng
hin nhiên rng chi phí giao dch và chi phí la chn đi nghch liên quan đn
thông tin bt cân xng quyt đnh điu chnh cu trúc vn ca doanh nghip.
Vì vy, thông tin liên quan đn thâm ht hoc thng d vn giúp gii thích s
thay đi trong n nhng không theo cách đa ra gi thuyt ca lý thuyt trt t
phân hng trong tài tr. iu này là quan trng và cn phi lu ý bi vì mi
quan h gia s thay đi trong đòn by và thâm ht hoc thng d vn thng
là c s đ nghiên cu lý thuyt trt t phân hng (ví d nh, Shyam-Sunder
và Myers (1999), Fama và French (2002), Frank và Goyal (2003), và Lemmon
và Zender (2008).
2.2.4. Lý thuyt tín hiu
Vic la chn cu trúc vn ca mt doanh nghip có th truyn nhng
du hiu cho nhng nhà đu t bên ngoài v thông tin bên trong doanh nghip.
Lý thuyt này bt ngun t công trình ca Ross (1977) và Lyland, Pyle (1977).
Theo đó nhà qun lý bit rõ hn nhà đu t bên ngoài v trin vng tng lai
ca doanh nghip. Khi doanh nghip đc d báo s có trin vng tt, nhà qun
lý không mun chia s li nhun vi nhng ch s hu mi. Tuy nhiên khi
doanh nghip có d báo trin vng không tt, nhà qun lý li mong mun chia
s nhng ri ro này vi nhng ngi ch mi ca doanh nghip. Do đó khi mt
doanh nghip công b phát hành thêm chng khoán mi, điu này có th đc
coi là đang cung cp mt tín hiu cho th trng tài chính v vic cnh tng
lai ca doanh nghip. Các nghiên cu v thay đi cu trúc vn đu cho rng
15
các cung ng chng khoán mi đa ti giá chng khoán gim. Vic mua li c
phn thng s đa ti các công b li nhun dng t c phn thng ca
doanh nghip. Các hành đng làm tng t l n thng gn vi thu nhp c
nhp bng các th thut k toán trc khi công b.
Nu các c hi tng trng đc lp vi giá c trong quá kh, các doanh
nghip đc đnh giá cao s có thu nhp mc trung bình trc khi phát hành
vn c phn, các doanh nghip b đnh di giá s có thu nhp vt trên mc
trung bình, vì h ch đi giá tng trc khi phát hành c phn. Do đó, nu xét
trung bình thì các thu nhp bt thng s dng trc khi phát hành c phn.
D đoán này đc cng c bi các nghiên cu ca Korajczyk, Lucas,
McDonald (1990), Loughran và Ritter (1995). Ngoài ra, còn nhiu bài nghiên
cu mang đn kt lun khá thuyt phc: doanh nghip điu chnh thi đim
phát hành (mua li) c phn trong nhng thi đim thích hp, dn đn thu nhp
bt thng có kt qu âm (hoc dng) sau thi đim đó
2.3. Các nghiên cu liên quan
Nghiên cu ca Wolfgang Drobetz and Gabrielle Wanzenried 2004 (Các
nhân t quyt đnh tc đ điu chnh cu trúc vn ca doanh nghip, Journal of
Financial Economics, Vol 16(13), 941-958). Tác gi s dng mô hình điu
chnh đng và phng pháp d liu bng cho mu gm 90 doanh nghip Thy
S trong thi k 1991 – 2001, tác gi đã có nhng phát hin đáng chú ý: (i)
nhng yu t tác đng đn cu trúc vn ti u và (ii) nhng yu t tác đng đn
tc đ điu chnh. C th, tác gi phân tích nh hng ca nhng nhân t đc
17
thù ca doanh nghip và nh hng ca nhng yu t v mô lên tc đ điu
chnh v mc đòn by mc tiêu. Tác gi cho thy rng nhng công ty tng
trng nhanh và nhng công ty lch xa khi cu trúc vn mc tiêu có tc đ
điu chnh nhanh hn.
Nghiên cu ca Soku Byoun, 2008 (Khi nào và bng cách nào doanh
nghip điu chnh cu trúc vn đn mc mc tiêu?, The Journal of Finance, Vol
LXIII, No.6) trong giai đon t 1971 – 2003, nghiên cu tng cng 509 doanh
ca giá c phn tr nên thc s quan trng trong vic gii thích cu trúc vn.
Qua kim tra thc nghim Welch (2004) cho thy rng có s tn tài ca chi phí
điu chnh khi điu chnh t l n, tác đng thuyt thi đim th trng ca
Baker và Wurgler (2004) làm gim đáng k chi phí điu chnh, chi phí điu
chnh xut hin nh hng lên tc đ điu chnh t l n ca doanh nghip khi
có s thay đi giá. Do đó, nhng cú sc trong giá chng khoán to ra mt hiu
ng kéo dài trong cu trúc vn và các quyt đnh tài tr ca doanh nghip, li
nhun c phiu cng là yu t quyt đnh tc đ điu chnh cu trúc vn.
Tóm li, theo quan đim ca lý thuyt đánh đi đc đa ra bi Bradley,
M., G. Jarrell, and E. H. Kim (1984) cho rng t l đòn by ti u là s cân
bng gia li ích và chi phí ca n vay, nhng nhà qun tr tin rng h s tìm
đc mt cu trúc vn ti u nm ti đa hóa giá tr doanh nghip. Tuy nhiên,
lý thuyt đánh đi cha gii thích đc mt s hin tng thc t. Nghiên cu
ca Welch (2004) cho thy mc đòn by các doanh nghip trong ngành gn
nh là không đi mc dù thu sut đã thay đi đáng k qua thi gian. Và nghiên
cu ca Flanery và Rangan (2006) cho thy các doanh nghip có tc đ điu
chnh t l n mc tiêu hn 30%/nm, trong khi đó các nghiên cu khác thì tc
19
đ điu chnh t l n mc tiêu là 7-17%/nm (Fama và French, 2002; Kayhan
và Titman, 2007; Huang và Ritter, 2009) và Lemmon, Roberts, và Zender
(2008) là 25%/nm. Hn ch ca nhng nghiên cu trên là gi đnh các doanh
nghip đu có chung mt tc đ điu chnh t l n v mc tiêu duy nht. ó
là lý do cn thit đ thc hin nghiên cu ti Vit Nam khi doanh nghip có t
l n thc t cao hay thp hn t l n mc tiêu và s không cân bng ca dòng
tin ca doanh nghip, ngha là s thng d và thâm ht vn ca doanh nghip
cng tác đng đn tc đ điu chnh t l n v mc mc tiêu.
: Tng n ti thi đim t
: Tng tài sn ti thi đim t
: T l n mc tiêu ti thi đim t
Chia hai v phng trình (1) cho
ta có:
= +
+
(3.2)
Trong đó:
=