B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP.HCM

NGUYN TH THU HNG
TỄCăNG CAăUăTăTRC TIPăNC NGOÀI,
PHÁT TRIN KHU VCăTÀIăCHệNHăN
TNGăTRNG KINH T

LUNăVNăTHC S KINH T

TP. H Chí Minh – Nm 2015
B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP.HCM

trc Hi đng.
Thành ph H Chí Minh, tháng 01 nm 2015
Tác gi lunăvn
Nguyn Th Thu Hng MC LC
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc t vit tt
Danh mc bng biu
TÓM TT 1
1. GII THIU 2
2. TNG QUAN CÁC NGHIÊN CUăTRCăỂY 6
2.1 Tác đng ca FDI đi vi tng trng kinh t. 6
2.1.1 Lý thuyt tác đng ca FDI lên tng trng kinh t 6
2.1.2 Các nghiên cu thc nghim v tác đng ca FDI đn tng trng kinh t
9
2.2 Mi quan h gia phát trin tài chính và tng trng kinh t 11
2.3 FDI, phát trin tài chính và tng trng kinh t 14
2.4 o lng phát trin tài chính 18
2.5 Các bin kim soát thng đc s dng trong mô hình hi quy tng trng
kinh t 21
3.ăPHNGăPHỄPăNGHIểNăCU 23
3.1 D liu nghiên cu 23
3.2 Mô hình hi quy và các bin 29

u t trc tip nc ngoài
GDP
Gross Domestic Product
Tng thu nhp quc ni
GMM
Generalized Method of
Moments
Phng pháp Moment tng quát
OLS
Ordinary least squares
Phng pháp hi quy bình
phng ti thiu
UNCTAD
United Nations Conference on
Trade and Development
Hi ngh liên hp quc v thng
mi và phát trin
VIF
Variance Inflation Factor
H s phóng đi
World Bank

Ngân hàng Th Gii
DANH MC BNG BIU

Biuăđ 1.1: Dòng vn FDI có xu hng tng trong giai đon 1995 – 2013, đc bit
ti các quc gia đang phát trin 2

nghim chng t FDI có tác đng đn tng trng kinh t  khu vc Asean.
2

1. GII THIU
Nhng nm tr li đây, ngun vn đu t trc tip nc ngoài (Foreign Direct
Investment, vit tt là FDI) gia tng nhanh chóng, đc bit là  các quc gia đang
phát trin. iu này to đng lc cho các nhà nghiên cu tìm hiu vai trò ca ngun
vn FDI đi vi tng trng kinh t. Vic nghiên cu này rt quan trng và cn
thit vì nó giúp cho các nhà chính sách có c s đ to lp, ban hành nhng chính
sách thu hút đu t nc ngoài, nhm mc đích cui cùng là thúc đy tng trng
kinh t.
Biu đ 1.1 – Dòng vn FDI có xu hng tng trong giai đon 1995 – 2013, đc
bit ti các quc gia đang phát trin (đvt: t USD)

(Ngun: tác gi tng hp t d liu ti website unctad.org ca Din đàn Thng
Mi và Phát Trin Liên Hp Quc - United Nations Conference on Trade and
Development).
0
500
1000
1500
2000
2500
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001

yu t nào khác hay không? Mt yu t quan trng đc các nhà nghiên cu quan
tâm hàng đu đó là s phát trin ca khu vc tài chính  quc gia nhn đu t. Liu
rng khi mt quc gia có khu vc tài chính phát trin mnh thì dòng vn FDI vào
quc gia đó có tác đng đn tng trng kinh t mnh hn các quc gia khác có khu
vc tài chính kém phát trin hn hay không? Hin nay, hu ht các quc gia trên th
gii đu n lc thu hút FDI. Vy, dòng vn FDI thc s có tác đng tích cc đn
tng trng kinh t hay không, và s phát trin ca khu vc tài chính có nh hng
nh th nào đn tác đng này?
 tr li cho câu hi trên, tôi quyt đnh la chn đ tài “Tác đng ca đu t
trc tip nc ngoài, phát trin khu vc tài chính đn tng trng kinh t” làm
đ tài nghiên cu cho lun vn ca mình.
Mc tiêu nghiên cu ca lunăvn:
Mc tiêu đu tiên ca lun vn là nghiên cu tác đng ca dòng vn đu t trc tip
nc ngoài đn tng trng kinh t  nc nhn đu t. Mc tiêu th hai là nghiên
4

cu tác đng ca dòng vn đu t trc tip nc ngoài đn tng trng kinh t
trong trng hp có xét đn yu t phát trin tài chính  quc gia nhn đu t. Hay
nói cách khác, lun vn nghiên cu s nh hng ca phát trin tài chính lên mi
quan h gia FDI và tng trng kinh t.  thc hin hai mc tiêu này, tôi s dng
phng pháp c lng GMM sai phân ca Arellano và Bond (1991) trên d liu
bng gm 45 quc gia trên th gii (bao gm các quc gia Asean) trong giai đon
1995 – 2013. Mc tiêu th ba ca lun vn là nghiên cu s khác bit v tác đng
ca FDI đn tng trng kinh t, s khác bit v nh hng ca phát trin tài chính
đn mi quan h gia FDI và tng trng kinh t gia các quc gia phát trin, đang
phát trin và kém phát trin.  thc hin mc tiêu này, tôi tip tc s dng phng
pháp c lng GMM sai phân ca Arellano và Bond (1991) ln lt hi quy vi
d liu ca 03 nhóm quc gia đc ly t mu d liu 45 quc gia nêu trên: các
quc gia phát trin ngoài Asean, các quc gia đang phát trin ngoài Asean, các quc
gia kém phát trin ngoài Asean, sau đó so sánh kt qu đt đc. Cui cùng, tôi tip

T trc đn nay, đã có rt nhiu nghiên cu c lý thuyt ln thc nghim v tác
đng ca FDI đn tng trng kinh t. Phn di đây lun vn s trình vày vn tt
mt s nghiên cu tiêu biu.
2.1.1 Lý thuyt tácăđng caăFDIălênătngătrng kinh t
Các lý thuyt v tng trng kinh t t lý thuyt tng trng kinh t c đin, lý
thuyt tng trng ngoi sinh đn lý thuyt tng trng ni sinh đu cho rng,
ngun vn đu t là mt trong nhng yu t quan trng tác đng tích cc đn tng
trng kinh t. Ngun vn đu t nc ngoài (FDI) li là mt thành phn quan
trng ca tng ngun vn đu t quc gia. Ti phn này, lun vn tp trung gii
thiu các lý thuyt tng trng đ làm rõ vai trò ca ngun vn FDI đn tng trng
kinh t. Tng quan lý thuyt tng trng kinh t có th phân chia thành ba nhóm: c
đin, ngoi sinh (tân c đin) và ni sinh.
Lý thuyt tng trng kinh t c đin
Lý thuyt c đin tiên phong bi Adam Smith (1776), David Ricardo (1817) và sau
đó bi Ramsey (1928), Harrod (1939) và Domar (1947).  gii thích tng trng
kinh t, các lý thuyt c đin tp trung vào các yu t trong sn xut, chng hn nh
vn, lao đng và đt đai. in hình nh, mô hình David Ricardo vi lun đim c
bn là đt đai sn xut nông nghip là ngun gc ca tng trng kinh t. Nhng
đt sn xut li có gii hn do đó ngi sn xut phi m rng din tích trên đt xu
hn đ sn xut, li nhun ca ch đt thu đc ngày càng gim dn đn chí phí sn
xut lng thc, thc phm cao, giá bán hàng hóa tng, tin lng danh ngha tng
và li nhun ca nhà t bn công nghip gim. Mà li nhun là ngun tích ly đ
m rng đu t dn đn tng trng. Nh vy, do gii hn đt nông nghip dn đn
7

xu hng gim li nhun ca c ngi sn xut nông nghip, công nghip và nh
hng đn tng trng kinh t. Nhng thc t mc tng trng ngày càng tng cho
thy mô hình này không gii thích đc ngun gc ca tng trng. Malthus (1798)
d đoán rng gii hn ca đt s hn ch s phát trin kinh t và rng trng thái cân
bng t nhiên trong tin lng lao đng s b hn ch  mc t cung t cp nh mt

thay đi công ngh, c hai đu là ngoi sinh hay nm ngoài mô hình; th t, vi t l
tit kim và thay đi công ngh nh nhau, các nc có h s vn trên sn lng
thp hn (đang phát trin) s tng trng nhanh hn các nc có h s vn trên sn
lng cao hn (nc giàu), do đó phi có s hi t mc thu nhp trên mi lao đng.
Nh vy, có th suy ra t lý thuyt tng trng ngoi sinh, FDI làm gia tng vn 
nc s ti và sau đó thúc đy kinh t tng trng hng ti trng thái n đnh mi
bng cách tích t vn hay nói cách khác FDI tác đng đn tng trng kinh t thông
qua tác đng đn tng ngun vn đu t trong nc (Herzer et al., 2008). Tuy
nhiên, theo Barro và Sala-i-Martin (1995), lý thuyt tng trng ngoi sinh không
đáp ng yêu cu trong vic gii thích các yu t quyt đnh tng trng trong dài
hn, to tin đ cho các lý thuyt tng trng kinh t sau này ra đi.
Lý thuyt tng trng ni sinh
Lý thuyt tng trng ni sinh, tiên phong bi Romer (1986). Ý tng chính ca lý
thuyt tng trng ni sinh là thay đi công ngh ngn chn sut sinh li theo vn
gim dn xy ra khi tr lng vn tng lên. Không có sut sinh li gim dn thì
không có trng thái dng và do đó chúng ta không còn k vng s hi t thu nhp
gia nc giàu và nc nghèo. Theo De Jager (2004), tng trng kinh t có ngun
gc t hai yu t: ngun nhân lc và sau đó t thay đi công ngh. Theo Romer
(1993), sn lng có quan h vi vn vt lc, lao đng và tri thc, trong đó lng
tri thc có quan h vi t l đu t. Theo Lucas (1988), vn nhân lc là yu t quan
trng xác đnh t l tng trng trên khp th gii. Theo Rebelo (1990) nu các
nc đu t vào vn nhân lc giúp nâng cao hiu qu lao đng, thì sinh li ca vn
9

vt lc s không gim dn, cho phép tng trng đc tip tc duy trì. Theo
Grossman và Helpman (1991), các chính sách có th có tác đng quan trng đi vi
tng trng trong dài hn.
Lý thuyt tng trng ni sinh chú trng đn s phát trin công ngh sn xut 
nc s ti và gi đnh rng FDI hiu qu hn đu t trong nc (De Mello, 1999).
Do đó, FDI tác đng tích cc đn tng trng kinh t thông qua s lan ta công

(1998) hi quy vi d liu ca 69 quc gia đang phát trin trên th gii trong hai
thp niên 1970 – 1989, tác gi đa ra kt lun rng đu t trc tip nc ngoài FDI
thc s có tác đng tích cc đn tng trng kinh t thông qua kênh truyn dn
công ngh. Tuy nhiên tác đng này chu nh hng ca yu t khác là cht lng
ngun nhân lc ca nc nhn đu t, c th hn là ch khi ngun nhân lc đt
đc mc cht lng nht đnh thì FDI mi có th thúc đy tng trng kinh t.
Nghiên cu Balasubramanyam, Salisu, và Sapsford (1996) li xem đ m thng
mi là mt yu t quan trng, cn thit đ ti đa hóa li ích nhn đc t FDI. Mt
ví d khác là nghiên cu ca Omran và Bolbol (2003), s dng d liu bng ca 17
nc Arab và phng pháp hi quy OLS cho ra kt qu tác đng ca FDI đn tng
trng kinh t ph thuc vào các yu t hp th FDI  nc nhn đu t, đc bit là
phát trin tài chính. Hoc nh nghiên cu ca Bloomstrom, Lipsey, Zejan (1994)
cho rng tác đng tích cc ca FDI ph thuc vào các yu t chính tr, lut pháp,
trình đ ngun nhân lc ca nc nhn đu t. Các tác gi này còn cho rng FDI
ch tác đng tích cc đn tng trng kinh t khi thu nhp bình quân đu ngi ca
nc nhn đu t đt đc mc nht đnh, c th là kt qu hi quy ca ông cho
thy FDI ch có tác đng thúc đy tng trng kinh t đi vi các quc gia đang
phát trin có thu nhp cao, FDI không có tác đng đn tng trng đi vi các quc
gia đang phát trin có thu nhp thp.
11

Mt s nghiên cu khác cho ra kt qu là ngun vn đu t trc tip nc ngoài có
tác đng nghch chiu đn tng trng kinh t. Ví d nh, nghiên cu Li và Liu
(2005) thc hin đi vi 84 quc gia trong khong thi gian 1970 – 1999, De
Mello (1999) thc hin hi quy đi vi các quc gia không thuc OECD,
Bos,Sander và Secchi (1974) v tác đng ca dòng vn đu t trc tip nc ngoài
t nhng công ty đa quc gia M đi vi tng trng kinh t ca nhng nc nhn
đu t trong giai đon 1965 -1969, hoc nh nghiên cu ca McCombie và
Thirlwall (1994) cho rng FDI có th nh hng xu đn tng trng kinh t nu nó
ln át đu t trong nc và có th gây ra s ph thuc kinh t vào các nc khác.

trng kinh t thông qua các kênh: nâng cao t l tích ly vn và gia tng hiu qu
s dng vn; các ch tiêu quan trng ca phát trin tài chính là mt d báo tt cho
tng trng kinh t trong dài hn. Nói cách khác, nu mt quc gia có h thng tài
chính phát trin thì s có ý ngha rt ln đi vi t l tích ly vn và hiu qu s
dng vn trong tng lai. Ging nh kt qu các nghiên cu trên, King và Levine
(1993b) cng ch ra rng phát trin tài chính tác đng tích cc đn tng trng kinh
t thông qua hiu qu sn xut ca các doanh nghip. V mt lý thuyt, hai ông cho
rng phát trin tài chính nh hng đn hiu qu hot đng sn xut ca các công ty
qua bn con đng: th nht là h thng tài chính có kh nng đánh giá chính xác
nhng d án, doanh nghip trin vng và la chn nhng d án tt nht, th hai, h
thng tài chính giúp phân b ngun lc hp lý đ thc hin nhng d án đó, th ba,
h thng tài chính cho phép nhà đu t chia s, đa dng hóa ri ro, th t hai ông
cho rng th trng chng khoán có th đa ra nhng giá tr k vng v li nhun
khi các doanh nghip tham gia vào hot đng ci tin k thut nâng cao hiu qu
sn xut. Do đó, khu vc tài chính ca mt quc gia phát trin s có tác đng rt ln
đi vi vic nâng cao hiu qu sn xut ca mt doanh nghip. T đó, tng hiu qu
sn xut ca nn kinh t, và đó là c s đ nn kinh t tng trng. V nghiên cu
thc nghim, hai ông s dng d liu ca 77 quc gia trong giai đon t 1960 đn
1989. Các bin đo lng phát trin ca khu vc tài chính gm t s cung tin
13

M3/GDP (DEPTH), t s ca tin gi ngân hàng ni đa vi tng tin gi ngân
hàng và tin gi ngân hàng trung ng (BANK), t s ca tín dng cp cho khu vc
t nhân vi tng tín dng cp cho chính quyn trung ng, đa phng và tín dng
cp cho doanh nghip t nhân (PRIVATE), t s ca tín dng cp cho khu vc t
nhân trên GDP (PRIVY); tng trng kinh t đc đo lng bi các bin: tc đ
tng trng GDP bình quân đu ngi (GYP), tc đ tng trng vn bình quân
đu ngi (GK), đu t/GDP (INV), tc đ tng trng ca nhng ngun khác;
phng pháp hi quy đc s dng là OLS thông thng và 3SLS trên d liu chéo
ca 77 quc gia và cho mt s quc gia c th (Argentina, Chi lê, Hàn Quc,

khu vc tài chính giúp tng tc đ lu chuyn vn, t đó thúc đy lu thông hàng
hóa, đy nhanh tc đ thanh toán, to điu kin cho nn kinh t phát trin.
 Th hai, khu vc tài chính to điu kin thun li cho Chính ph điu
hành các chính sách kinh t. Chính ph có th s dng các công c trên th trng
tài chính đ tác đng nhm thc hin và điu hành chính sách tin t ca Quc gia,
t đó nh hng đn tng trng kinh t.
Phn tip theo, lun vn s tóm tt mt s nghiên cu thc nghim trc đây v vai
trò ca khu vc tài chính đn s tác đng ca ngun vn đu t nc ngoài đn
tng trng kinh t.
Hu ht các nghiên cu thc nghim đu cho ra kt qu s phát trin ca khu vc
tài chính làm gia tng tác đng tích cc ca FDI lên tng trng kinh t. Chng hn
nh Hermes và Lensink (2003) s dng phng pháp OLS cho thy rng phát trin
tài chính gia tng tc đ lan truyn ca ci tin và công ngh t FDI, FDI s tác
đng cùng chiu vi tng trng kinh t nu khu vc tài chính phát trin tt. Th
15

nht, h thng tài chính phát trin có th huy đng ngun vn tit kim nhiu hn,
thm đnh các d án đu t tt hn, t đó nâng cao hiu qu kinh t và thúc đy
tng trng. Th hai, h thng tài chính phát trin s làm gim thiu ri ro do đu
t vic nâng cp hoc tip nhn công ngh mi. Nh vy, phát trin tài chính có tác
đng tích cc đn phát trin công ngh, t đó tác đng tích cc đn tng trng
kinh t. Th ba, nghiên cu cho rng s phát trin ca h thng tài chính s quyt
đnh khi lng vn các công ty nc ngoài có th vay đ đu t vào hot đng
khai thác, nâng cao công ngh  nc ch nhà. Th t, h thng tài chính cng
quyt đnh khi lng vn mà các công ty nc ngoài có th vay mn đ có th
m rng các hot đng sn xut, nghiên cu  nc nhn đu t, đây cng là c s
đ nc nhn đu t có th tip nhn nhng công ngh tiên tin t nc đu t. V
mt thc nghim, kt qu hi quy Hermes và Lensink (2003) cho thy, trong mô
hình hi quy ban đu bin đo lng FDI có h s hi quy âm, có ý ngha thng kê;
nhng nu thêm vào mô hình bin tng tác ca FDI và phát trin tài chính thì bin

đim vi nhiu nhà nghiên cu, dòng vn t nhân t nc ngoài có tác đng đn
tng trng kinh t không ch thông qua thúc đy hot đng đu t trong nc,
chuyn giao khoa hc k thut, kinh nghim mà còn h tr h thng tài chính phát
trin. Nghiên cu đc thc hin  40 quc gia đang phát trin trên th gii trong
khong giai đon t 1975 – 1995. Bin ph thuc trong mô hình là GDP bình quân
đu ngi; các bin đc lp gm có: dòng vn thun t nc ngoài, chi tiêu chính
ph, đ m thng mi, đu t và bin đo lng phát trin tài chính. Nghiên cu
cho rng,  nhng nc đang phát trin, nhân t quan trng ca h thng tài chính
là ngân hàng, do vy, da theo nghiên cu ca King và Levine (1993), tác gi la
chn bin t l tài sn ca ngân hàng thng mi so vi tng tài sn ca ngân hàng
trung ng và ngân hàng thng mi đ đo lng phát trin tài chính. Kt qu
nghiên cu t phng pháp hi quy GMM sai phân cho thy h s hi quy ca bin
dòng vn thun t nc ngoài có giá tr âm, có ý ngha thng kê trong khi bin
tng tác ca dòng vn thun t nc ngoài và phát trin tài chính có h s hi quy
dng, có ý ngha thng kê. Nh vy, dòng vn đu t t nc ngoài tht s có tác
đng tích cc đi vi tng trng kinh t ca mt quc gia, tuy nhiên, tác đng này
17

ch xy ra đi vi nhng quc gia có h thng tài chính phát trin. Hay nh nghiên
cu ca Ang (2009a) thc hin nghiên cu vi d liu ca Malaysia trong khong
thi gian 1965 – 2004. Trong nghiên cu này, mô hình nghiên cu gm có các bin
chính: tng trng kinh t, FDI và phát trin tài chính. Phát trin tài chính đc đo
lng bng các ch tiêu: t s chi nhánh ngân hàng thng mi trên 1.000 dân, t s
M3/GDP, t s tài sn ngân hàng thng mi trên tng tài sn ngân hàng trung
ng và ngân hàng thng mi. Tác gi s dng kim đnh ADF và Philips –
Perron đ kim đnh đn v, kim đnh Johnhansen đ kim đnh đng liên kt trong
phng pháp VAR và mô hình VECM cho ra kt qu nhng quc gia có h thng
tài chính phát trin s h tr cho tác đng ca FDI đi vi tng trng kinh t. Mt
ví d khác là nghiên cu ca Ang (2009b) thc hin nghiên cu tng t vi d
liu chui thi gian thu thp đc t 1970 đn 2004 ca Thái Lan. Trong nghiên

trin.
Mt khác, có mt s nghiên cu li cho ra kt qu khác vi các nghiên cu trên, c
th là phát trin tài chính không có tác đng trong mi quan h gia FDI và tng
trng kinh t. Chng hn nh Durham (2004) s dng ch s th trng chng
khoán đ đo lng phát trin tài chính cho thy tác đng b sung ca FDI và phát
trin tài chính lên tn tng kinh t không có ý ngha thng kê, Carkovic và Levine
(2005) s dng phng pháp GMM cho ra kt qu phát trin tài chính không đóng
vai trò quan trng đi vi tác đng ca FDI lên tng trng kinh t.
2.4 oălng phát trin tài chính
Theo Báo cáo phát trin tài chính nm 2010 ca Din đàn kinh t th gii, phát trin
tài chính đc đnh ngha là nhng yu t, chính sách, t chc làm cho th trng
và trung gian tài chính hot đng hiu qu, tip cn ngun vn và các dch v tài
chính mt sách sâu rng. Nhìn chung khái nim v phát trin tài chính khá phc tp.
V mt lý thuyt, không có bin đi din duy nht nào có th đo lng phát trin tài
chính.