B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T Tp. HCM
*** NGUYN TH HOÀNG OANH NGHIÊN CU S TRUYN DN LÃI
SUT VÀ NHNG YU T NH HNG
 TH TRNG VIT NAM

LUN VN THC S KINH T
TP. H Chí Minh - Nm 2014
LI CAM OAN

Tôi xin cam đoan lun vn này do chính tôi nghiên cu và thc hin.
Các s liu và thông tin s dng trong lun vn này đu có ngun gc trung
thc và đc phép công b.

Thành ph H Chí Minh – nm 2014
Nguyn Th Hoàng Oanh
CNG HÒA XÃ HI CH NGHA VIT NAM
c lp – T do – Hnh phúc

BN CAM OAN

H tên hc viên: Nguyn Th Hoàng Oanh
Ngày sinh: 04/01/1982 Ni sinh: Long An
Trúng tuyn đu vào nm: 2010

Là tác gi ca đ tài lun vn: Nghiên cu s truyn dn lãi sut và nhng yu t nh
hng  th trng Vit Nam

Giáo viên hng dn: PGS.TS Nguyn Th Liên Hoa

2.1. C ch truyn dn lãi sut 6
2.2. Thc nghim v s điu chnh ca lãi sut bán l  mt s khu vc đin
hình 9
2.3. Nhng đc đim ca các ngân hàng gn lin vi s truyn dn lãi sut 10
3. Phng pháp nghiên cu và d liu (Methodology and data) 13
3.1. D liu nghiên cu 13
3.2. Phng pháp nghiên cu 14
3.3. Quá trình x lý và nhn xét d liu 18
3.3.1. Kim đnh tính dng – kim đnh nghim đn v (unit root test) 19
3.3.2. ng liên kt 20
4. Kt qu thc nghim (Empirical Results) 21
4.1. Truyn dn lãi sut  Vit Nam 21
4.1.1. S tng quan gia lãi sut liên ngân hàng vi các loi lãi sut tin
gi 21
4.1.2. Mc đ truyn dn ngn hn (trc tip) ca lãi sut th trng tin t
vào lãi sut tin gi 24
4.2. Các yu t t phía các ngân hàng nh hng đn mc đ truyn dn lãi
sut  Vit Nam 26
4.2.1. S khác bit trong hành vi thit lp lãi sut bán l ca tng ngân
hàng 26
4.2.2. Xác đnh nhng yu t tác đng đn quyt đnh ca các ngân hàng
trong vic thit lp lãi sut bán l 29
4.2.2.1. D liu – các bin đa vào mô hình 29
4.2.2.2. Mô hình hi quy và kt qu 33
5. Kt lun (Conclution) 36
Tài liu tham kho 38


iiDANH MC CÁC T VIT TT

ECM (Error Correction Model) : Mô hình hiu chnh sai s
FMOLS (Fully modified least square): K thut bình phng bé nht đã
đc hiu chnh hoàn toàn.
NHTM : Ngân hàng thng mi
NHT : Ngân hàng trung ng
ROE (Return on Equity) : Ch s li nhun trên vn ch s hu
ROA (Return on Asset) : Ch s li nhun trên tài sn

1
Tóm tt (abstract)
Nghiên cu này đc thc hin nhm mc đích cung cp nhng hiu
bit sâu sc hn v kênh truyn dn lãi sut  Vit Nam. Bng vic s dng
mô hình ECM và FMOLS nhm đnh lng mc đ truyn dn gia cp lãi
sut th trng và lãi sut bán l (c th là gia cp lãi sut liên ngân hàng và
lãi sut tin gi) và xem xét nhng yu t nào nh hng đn s truyn dn
lãi sut này, ví d: t l vn, tính thanh khon, tc đ tng trng, ROE,

kinh t M, cho rng nhng tác đng ca chính sách tin t đn khu vc kinh
t mt khong thi gian trung bình là 4 tháng và tác đng ca chúng có th
kéo dài đn 2 nm, phát hin này cng đc tìm thy trong nghiên cu ca
Romer (1989). Mc dù có nhiu kênh truyn dn chính sách tin t nhng
nhìn chung có sáu kênh nh sau: (1) kênh lãi sut, (2) kênh tín dng, (3) kênh
cân đi k toán, (4) kênh giá tài sn, (5) kênh t giá hi đoái; và kênh k vng
(6).
Trong s tt c các kênh, kênh lãi sut có v là quan trng nht. Ti các
nc phát trin ví d  khu vc các nc đng euro, SMETS và Wouters
(2002) tìm thy rng cú sc chính sách tin t thông qua các kênh lãi sut nh
hng đn sn lng thc t, nhu cu tiêu dùng và đu t. Angeloni et
al.(2003) s dng nhiu phng pháp phân tích thc nghim khác nhau, trong
đó có mô hình VAR đ kim tra gi thuyt ban đu rng kênh lãi sut chim
u th trong chính sách tin t nh hng đn GDP và lm phát. Kt qu là
tác gi cng phát hin kênh lãi sut là kênh hoàn toàn chim u th trong
truyn dn  mt s nc khu vc đng Euro, và là mt kênh quan trng
trong hu ht tt c các nc đó. C th, kênh lãi sut là kênh quan trng 
nc Phn Lan và Thy in, nhng nc còn li nh Ý, Pháp, c, Áo, Hà
Lan thì kênh lãi sut vn chim u th và còn có các kênh khác.

3
Ti các nc đang phát trin và nn kinh t mi ni nh là  Thái Lan,
s dng mô hình VAR, Disyatat và Vongsinsirikul (2003) đã phát hin rng
ngoài kênh lãi sut truyn thng, các ngân hàng cng đóng mt vai trò quan
trng trong c ch truyn dn chính sách tin t, trong khi t giá hi đoái và
các kênh giá tài sn tng đi ít quan trng hn. Ti SriLanka, Amarasekara
(2008), da trên mô hình VAR dng đ qui và cu trúc, nghiên cu này phân

thanh khon ngoi tr tin (M3), nhn mnh tm quan trng ca lãi sut nh
mt công c chính sách tin t mnh.
Chính sách tin t là công c ch yu đ điu tit nn kinh t v mô ti
hu ht các nc công nghip. Khi chính sách tin t cn đc tht cht (hoc
ni lng), ngân hàng trung ng hoc c quan có thm quyn tin t s tng
(hoc gim) lãi sut chính thc, ngân hàng và các t chc tài chính khác s
theo đó tng (hoc gim) lãi sut tin gi và lãi sut cho vay. i mt vi chi
phí tài tr cao hn (hay thp hn), ngi tiêu dùng và các công ty s điu
chnh tiêu dùng và chi tiêu ca h cho phù hp, t đó nh hng đn sn
lng và lm phát. Do đó, hiu qu ca chính sách tin t ph thuc vào tc
đ và mc đ các t chc tài chính truyn dn nhng thay đi trong lãi sut
chính thc ti khách hàng ca h.
T nhng nhn đnh trên, vic nghiên cu và đnh lng mc đ truyn
dn lãi sut s đa ra mt cái nhìn rõ nét hn v kênh truyn dn này. Trong
khi có nhiu nghiên cu v s truyn dn ca chính sách tin t thì s truyn
dn ca lãi sut bán l dng nh cha đc tìm hiu, ít nht là cho đn gn
đây. Hu ht các nghiên cu v c ch truyn dn chính sách tin t gi đnh
rng s thay đi ca lãi sut chính thc truyn dn ngay lp tc và hoàn toàn
đn lãi sut bán l ngân hàng. (ví d nh: Bernanke và Gertler, 1995;
Kashyap và Stein, 2000; Altunbas, 2002). Gn đây, mt s nghiên cu d liu
trên phm vi tng quc gia cng đã đc thc hin. Rt nhiu kt qu nghiên
cu khác nhau đã đc đa ra, nguyên nhân là do d liu đc s dng t
nhiu ngun khác nhau và vi các khong thi gian khác nhau. Kt qu đáng
chú ý là cho thy s truyn dn có th là không hoàn toàn và tc đ điu
chnh có th b chm li. Mc đ truyn dn và tc đ điu chnh cng khác
nhau gia các đnh ch tài chính và sn phm tài chính khác nhau, cho thy


2. Tng quan các kt qu nghiên cu trc đây (literature review)
2.1. C ch truyn dn lãi sut
Theo Mishkin (1996), chính sách tin t đóng mt vai trò rt quan trng
trong vic n đnh tng trng kinh t và kim soát lm phát. NHT ca các
nc đã theo đui chính sách tng lãi sut đ làm gim s tng lên ca lm
phát mà xut phát t tng trng nóng ca nn kinh t.  thành công, các
nhà làm chính sách phi đánh giá chính xác thi gian và đ tr ca chính
sách. iu này đòi hi phi hiu rõ c ch truyn dn chính sách tin t. Mt
là kênh truyn dn giá c tài sn bao gm lãi sut, t giá hi đoái và giá c vn
c phn. Hai là kênh tín dng bao gm cho vay ngân hàng và bng cân đi k
toán. Cng theo Mishkin (2006), kênh truyn dn quan trng nht ca chính
sách tin t là lãi sut. Khi chính sách tin t m rng (ví d tng cung tin)
thì s làm cho lãi sut thc gim thông qua hiu ng thanh khon, gim chi
phí vn, khuyn khích đu t, chi tiêu và tiêu dùng. Kt qu làm tng tng
cu ca nn kinh t. Khi lãi sut chính sách gim, lãi sut th trng ngn hn
s điu chnh gim, cui cùng tác đng lên lãi sut huy đng và lãi sut cho
vay gim theo. Kt qu là chi phí c hi ca đu t và tiêu dùng thp hn, to
điu kin cho nhu cu ni đa gia tng, nn kinh t phát trin vi tc đ cao
hn và đng thi phi gánh chu áp lc lm phát.
Bên cnh đó, John Brian Taylor ln đu tiên công b nghiên cu ca
mình vào nm 1993 cng đa ra mt nguyên tc làm tin đ cho các nghiên
cu v truyn dn lãi sut sau này, đó chính là nguyên tc Taylor. Nguyên tc
này là mt hàm phn ng liên kt s bin đng trong lãi sut danh ngha vi
s bin đng trong các bin ni sinh. Bng cách c lng mt mô hình đn
gin v hàm phn ng ca Cc D tr Liên bang M (FED), Taylor đã giúp
mt NHT xác đnh lãi sut danh ngha trong ngn hn khi điu kin kinh t
thay đi đ đt đc hai mc tiêu là n đnh kinh t trong ngn hn và kim
soát lm phát trong dài hn.
Lãi sut chính sách Lãi sut bán l
Lãi sut th trng

8
phiu chính ph  các k hn thanh toán (Kapwil và Scharler, 2006). Ngoài
ra, các ngân hàng có th da vào th trng tin t đ huy đng cho các qu
cho vay, kt qu là có th dn đn mt s cân bng lãi sut th trng và lãi
sut huy đng.
Lý do cho truyn dn lãi sut không đy đ:
 Mt trong nhng cách gii thích là hn ch truyn dn có th đc
hiu nh là mt hp đng ngm gia ngân hàng và khách hàng ca mình, mà
phát sinh nh là mt h qu ca mi quan h lâu dài (Berger và Udell, 1992;
Allen và Gale, 2004).
 Hn na, gii hn truyn dn lãi sut cng có th là hu qu ca chi
phí điu chnh (ví d nh Hannan và Berger, 1991; Hofmann và Mizen,
2004), nh chi phí lao đng, chi phí cnh tranh và chi phí truyn ti thông tin.
 Hannan và Berger (1991) kim tra xem s cng nhc lãi sut là khác
nhau khi lãi sut tng hoc gim. Nh vy, lãi sut tin gi s cng nhc hn
mt cách tng đi khi gia tng.
 Mt s tác gi cng cho rng cu trúc tài chính ca nn kinh t có
th nh hng đn c ch lan truyn tin t (Mojon, 2000; Dabla Norris và
Floerkemeier, 2006).
 Mt cách gii thích khác cho gii hn ca s truyn dn lãi sut bán
l có liên quan đn s bt cân xng thông tin và ri ro đo đc. Kapwil và
Scharler (2006) lp lun rng các ngân hàng có đng c không tng lãi sut
quá nhiu, bi vì ngi đi vay, nhng ngi mà chp nhn mt lãi sut cao
hn có th có cht lng kém. Nu khách hàng vay mt khon vay  mc lãi

đi xng ca s truyn dn trong dài hn t lãi sut c bn đn lãi sut bán l.

10
2.3. Nhng đc đim ca các ngân hàng gn lin vi s truyn dn
lãi sut.
Hu ht các nghiên cu đu thy rng lãi sut bán l có tính tr và
mang v kháng c (sticky- Stick theory: Thuyt v sc kháng c vi s thay
đi), tc là khi C quan tin t thay đi t l lãi sut thì lãi sut bán l phi
mt thi gian đ đáp ng và trong mt s trng hp có s truyn dn không
đy đ trong lãi sut.
Các lý thuyt giá nng đng đc đa ra bi Sheshinski và Weiss
(1977), Rotemberg và Saloner (1987) đã lp lun rng quyt đnh ca mt
ngân hàng đ thay đi mc lãi sut ca mình là vic xem xét gia chi phí ca
vic điu chnh lãi sut và các chi phí sai lch t mt mc lãi sut ti u.
Trong khuôn kh h thng ngân hàng và đc đim cu trúc th trng nh qui
mô ngân hàng, phm vi đa lí có th nh hng đáng k đn kh nng thay
đi mc lãi sut bán l, đã có nhng nghiên cu thc nghim đ chng minh
cho lý thuyt này bng cách tìm đc mt s bin kinh t có tác đng đáng k
nh s tp trung ca th trng, qui mô ngân hàng cng nh kh nng thay
đi mc lãi sut ca ngân hàng (Hannan và Berger 1991, Mester và Sounders
nm 1995, Craig và Dinger 2010). Mc dù các nghiên cu thc nghim v
truyn dn lãi sut trc đây đa ra nhng kt qu c bn, song các nghiên
cu này ch tp trung vào b mt tnh ca h thng ngân hàng
1
và c cu th
trng mà b qua các thông tin đng bên trong ngân hàng.
Mt nghiên cu ca Berger và Udell, 1992 đã đa ra vn đ làm mt

ca NHT nh hng đn lãi sut th trng bng cách qun lý tính thanh
khon (theo Rodrigo Fuentes, 2003). Theo Sophia Mueller-Spahn (10/2008)
các ngân hàng ln th hin mt s truyn dn tt hn trong ngn hn và dài
hn. Tính thanh khon cng là mt yu t quan trng trong vic xác đnh s
điu chnh không đng nht. i vi các ngân hàng có tính thanh khon kém
thì nhanh chóng truyn dn các điu kin th trng vào lãi sut bán l và th
hin mc đ truyn dn cao hn.
Bên cnh đó, có mt s lng ln các bài nghiên cu đã phát hin ra s
điu chnh chm tr ca lãi sut ngân hàng, s cng nhc ca lãi sut tin gi
có s liên quan cht ch đn mc đ tp trung vào ngành công nghip ngân 2
“Dính”_sticky (Stick theory): trong bài nghiên cu ca Cottarelli và Kourelis (1994) h
cho rng vì mt s yu t ni ti ca các ngân hàng đã tác đng đn quá trình truyn dn
lãi sut, các ngân hàng có xu hng mun níu gi, kéo dài thi gian thay đi lãi sut bán l
đã niêm yt ca mình trc s thay đi ca lãi sut trên th trng liên ngân hàng.

12
hàng, mc đ tp trung cao hn s đa đn mt s cng nhc ln hn. Ngoài
ra, kh nng thanh toán và ri ro khi cho vay ca ngân hàng cng s to ra s
khác bit trong tc đ điu chnh lãi sut. Trong ngn hn, ti Chile các ngân
hàng ln có xu hng thit lp mt lãi sut tin gi linh hot hn và các ngân
hàng có kh nng thanh khon cao và đ tin cy ln hn s có lãi sut tin gi
thp hn và tc đ điu chnh lãi sut chm hn, điu này là phù hp vi lý
thuyt k lut th trng (theo Rodrigo Fuentes, 2003).
c bit, trong bài lun vn này, tác gi tip thu đáng k nhng thành

- Lãi sut tin gi: Tác gi tin hành nghiên cu mc đ truyn dn
đn lãi sut tin gi  các k hn khác nhau đi vi 2 đi tng khách hàng
cá nhân và doanh nghip, t chc t 22 ngân hàng sau: ACB, BIDV,
GPBank, HDBank, Kiên Long, Liên Vit Postbank, MekongBank, Nam Á,
NaVibank, SCB, SeaBank, SVB, VCB, Vietinbank, VSB, Bn Vit,
Agribank, MB, Techcombank, OceanBank, ông Á, An Bình. Trong s các
ngân hàng đc tin hành ly d liu, có ngân hàng thuc s hu nhà nc,
ngân hàng thng mi c phn và ngân hàng liên doanh nc ngoài.
S liu lãi sut đc thu thp t thông báo lãi sut trên website ca
ngân hàng nhà nc, website laisuat.vn. Vic s dng d liu nghiên cu
trong khong thi gian mà th trng tài chính dn dn n đnh sau cú sc
nm 2008, vi mc đích xem xét s truyn dn lãi sut  th trng n đnh
cng nh hiu qu ca chính sách tin t Vit Nam trong thi gian này.
S liu dùng đ tính toán các yu t đc trng cho tng ngân hàng đc
ly t báo cáo tài chính theo nm đã kim toán giai đon 2011 – 2012 ca 22
NHTM trên. 14
3.2. Phng pháp nghiên cu
 tài s dng các phng pháp ch yu sau:
- Phng pháp thng kê mô t: Trong phn thng kê mô t, tác gi s
da vào các d liu thu thp đc đ đa ra nhng phân tích, nhn đnh mang
tính khách quan. Kt qu ca phng pháp này s cho chúng ta thy đc
hin trng v s truyn dn t lãi sut th trng đn lãi sut tin gi trong
các k hn khác nhau, các phân khúc khách hàng khác nhau  các ngân hàng.
- Phng pháp phân tích hi quy đa bin: s dng lý thuyt ng liên

s,t
là các bin chui,
b là tham s c lng

15
u
t
là sai s
iu đáng quan tâm  đây là nu phng trình cân bng trên là tn ti
thì đc tính ca sai s cân bng u
t
s nh th nào. Mt đc trng quan trng
ca u
t
là mt bin chui có giá tr trung bình nh và không có xu hng ln
dn hay nh dn theo thi gian. Vì vy, nu bin chui sai s này là bin ngu
nhiên thì giá tr trung bình c tính s bng 0 và có cùng phng sai. Mt
bin chui sai s vi đc tính này đc gi là bin chui dng (Stationary
Time Series). Bin chui dng là khái nim c bn và quan trng trong lý
thuyt ng liên kt. Vì th, trong khi c lng các tham s hoc kim đnh
gi thit ca các mô hình, nu không kim đnh thuc tính này ca bin chui
thì các k thut phân tích thông thng (chng hn nh k thut OLS) s
không còn chính xác và hp lý. Do đó, nu s dng phng pháp phân tích
hi quy tng quan nh trên s dn đn “hi quy gi mo” (Granger và
Newbold, 1974). Kt qu ca loi hi quy này s dn đn các kim đnh thng
kê nh t, F, R
2

D
r

 16
ims
r
im
b
im
a
im
P
r



Mô hình đc đa ra trong bài lun vn này tng t Hannan 1991,
Trong đó:
in
D
r
: lãi sut (interest rate) tin gi khách hàng doanh nghip
(Deposits of Corporate sector) ca ngân hàng i vào tháng n.
im

r
,,

(1)

17
Trong đó, s truyn dn dài hn là h s b, có ngha là, các phng
pháp đo lng tng phn hay tng hp đu cho thy nhng thay đi ca lãi
sut th trng tin t đc phn ánh vào trong lãi sut bán l ca ngân hàng;
u
i
,
t
: là phn d ca phng trình (1)
Giai đon 2: c lng phn d
Quan h ngn hn đc biu th qua hàm hi quy hiu chnh sai s
theo mô hình ECM.
titi
du
lts
r
q
l
li
c
kti
r

: là mc đ truyn dn ngn hn (trc tip); d
i
là tc đ
truyn dn gia cp lãi sut liên ngân hàng và lãi sut tin gi
r
i
,
t
: là sai phân bc 1 ca bin ph thuc
r
i
,
t-k
: là sai phân bc 1 ca bin ph thuc và ly đ tr là t-k
r
s
,
t-l
: là sai phân bc 1 ca bin đc lp và ly đ tr là t-l
1, ti
u
: là phn d thu đc t phng trình hi quy  bc 1 và ly
đ tr là t-1. Gii thit rng
1, ti
u
tuân theo phân phi chun.
a
i
, b
i