B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
___________________________ V VN HỐNG
CỄC YU T NH HNG N HIU QU
QUN TR TRI THC
LUN VN THC S KINH T
TP. H Chí Minh - Nm 2015
LI CAM OAN
Tôiă xină camă đoană lun vnă thcă să đ tài nghiên cu:ă “CỄC YU T NH
HNG N HIU QU QUN TR TRI THC”ălàăcôngătrìnhănghiênăcu
khoa hc ca tôi.
Kt qu ca nghiên cu và các kin ngh nêu trong lunăvnănàyăchaătngăđc
công b bt k công trình nghiên cu, tài liu khoa hc nào t trcăđn nay.
Tp. HCM, ngày 30 tháng 10 nmă2014
Ngi thc hinăđ tài VăVnăHùng MC LC
TRANG PH B̀A
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC HÌNH NH
DANH MC BNG BIU 3.2 Thit k bng câu hi 28
3.3 iu tra s b 29
3.4 iu tra chính thc 30
3.4.1 K thut chn mu 30
3.4.2 Kích thc mu 32
3.4.3 Công c phân tích và quá trình phân tích 32
3.5 o đc nghiên cu 33
3.6 Thang đo 34
3.6.1 Công ngh 35
3.6.2 Cu trúc t chc 36
3.6.3 Vn hóa t chc 36
3.6.4 Nng lc chuyên môn 37
3.6.5 Nng lc hc tp 38
3.6.6 Nng lc thông tin 39
3.6.7 Hiu qu lu tr tri thc 39
3.6.8 Hiu sut 39
3.6.9 Thích ng 40
3.6.10 i mi 40
Tóm tt chng 3: 41
Chng 4: KT QU NGHIÊN CU 42
4.1 H s tin cy Cronbach alpha 42
4.2 Kim đnh nhân t khám phá EFA 42
4.2.1 EFA: công ngh, cu trúc, vn hóa, chuyên môn, hc tp, thông tin 43
4.2.2 t tên các nhân t mi 43
4.2.3 EFA: hiu sut, thích ng, đi mi 44
4.3 Kim đnh thang đo bng CFA 44
STT
Ni dung
Trang
Hình 2.1
Thăbcădăliu,ăthôngătin,ătríăthcăvàăthôngăthái
16
Hình 2.2
Nngălc,ăquáătrìnhăvàăhiuăquătriăthc
18
Hình 2.3
Môăhìnhăhiuăquăqunătrătriăthc
21
Hình 2.4
QuáătrìnhăqunătrătriăthcătiăCSVC
22
Hình 2.5
Môăhìnhănghiênăcuăđăxut
24
Hình 3.1
Phânăloiăthităkănghiênăcuă
26
Hình 3.2
Quáătrìnhănghiênăcu
27
Hình 3.3
Phânăloiăbngăcâuăhi
28
Hình 3.4
Phânăloiăcácăphngăphápăchnămu
STT
Ni dung
Trang
Bngă2.1
So sánh các chu trình KM
19
Bngă3.1
Binăquanăsátăcôngăngh
35
Bngă3.2
Binăquanăsátăcuătrúcătăchc
36
Bngă3.3
Binăquanăsátăvnăhóaătăchc
37
Bngă3.4
Binăquanăsátănngălcăchuyênămôn
38
Bngă3.5
Binăquanăsátănng lcăhcătp
38
Bngă3.6
Binăquanăsátănngălcăthôngătin
39
Bngă3.7
Binăquanăsátăhiuăsut
40
Bngă3.8
Binăquanăsátăthíchăng
48
Bngă4.10
KtăquăkimăđnhăBootstrap
50 LI CM N
Trc ht, tôi xin cm n TS Nguyn Hu Lam là ngiăđưătn tâm hng
dn tác gi thc hin lună vnă này.ă Xină trână trng cm nă Lưnhă đo, các đng
nghip công ty CSVC đưăgópăýătrongăquáătrìnhăthc hinăđ tài. Tôi xin gi li
cmănăđc bităđn b tôi,ăngiăđưăraăsc ng h và khuyn khích trong quá trình
thc hin lunăvn.ă
Mcădùăđưăht sc c gngătraoăđi, tip thu ý kin t các ngiăhng dn,
thy cô, bn bè và tham kho nhiu tài liu nhng chc chn không th tránh khi
nhng thiu sót. Rt mong tip tc nhnăđc các góp ý quý báu và chân tình t
thy cô, bè bnăvàăngi tham kho.
Xin chân thành cm n.
Thành ph H Chí Minh, Tháng 10 nmă2014
Ngi thc hinăđ tài VăVnăHùng
nhtăàiăLoanăvàăNipponăSteelă&ăSumitomoăMetalăCorporation,ătpăđoànăthépăln
nht Nht Bn và th hai th gii. Vi vn đuătă1,2ăt USD, công ty có khong
850ănhânăviênăvàăđưăđiăvàoăhotăđng chính thc t thángă10ănmă2013. Sn phm
chính ca CSVC là thép cun cán ngui, m km, ph duăvàăthépăđin t. Công ty
có 4 dây chuyn sn xut chính vi 70 qun lý và chuyên gia àiăLoan,ă45ăqun lý
Nht Bnăcùngă730ănhânăviênăngi Vit Nam.
Tng nhân viên công ty khongă850ăngi,ăđiăngăk săvàăc nhânăngi Vit có
trìnhăđ đi hcăvàătrênăđi hcălàă240ăngi. Tuy nhiên, t nmă2012ăđnă2014,ăđưă
cóă130ă nhână viênă cóă trìnhă đ đi hc tr lên xin ngh vic, chimăđnă hnă 50%ă
ngun nhân s chtă lng ca công ty. Vic nhân s bină đng do nhiu lý do,
nhngăd dàng nhn thy rng, vnăđ đu tiên: mtălng ln tài sn tri thc ca
côngăty,ăđc bit là các nhân s đưăđcăđàoăto,ăđưăkhôngăđc s dng và b mt
mát.
Ngoài ra, hin ti có khong 115 qunălýăvàăchuyênăgiaănc ngoài đangălàm vic
ti CSVC. Trong khong thi gian 2014 ậ 2015, trung bình t l 1 chuyên gia làm
vic viă2ăngi Vit Nam, mtăđ truynăđt kin thc và kinh nghim rtădàyăđc.
Trongătngălaiăgn,ăđiăngăchuyênăgiaănc ngoài s rút v nc. Làm sao xây
dng mt h thng chuyn giao, luătr lng tri thc to ln này mt cách hiu qu,
là mt niătrnătr cn thit. âyălàăvnăđ th hai.
T hai vnăđ trên, hiu qu Qun Tr Tri Thc (Knowledge Management –KM) vì
vy, cn đc xem xét.
Nhiu nn kinh t hin nay gn lin vi kinh t tri thcăvàăđc mô t bi mt thc
t rng tri thc là mt yu t ch yu trong các hotăđng làm tngăgiáătr (Sanghani,
10
2009). S tin b bn vng duy nht mt doanh nghipăcóăđc,ăđn t nhngăđiu
nó bit, cách s dng hiu qu nhng điu nó bităvàăcáchănhanhăchóngăđ tip cn
và s dng tri thc mi (Davenport và Prusak trích trong Dzunic, 2012). Mt t
đtăđcăđiu này, nghiên cu cnăđt hai mc tiêu (Objectives) nh sau:
- Lng hóa đcăhăsătiăcaăcácăyuătănhăhngăđn Hiu qu qun tr tri
thc,ăthôngăquaămôăhìnhăđ xut, trong thi gian tháng 9/2014.
- Thông qua kt qu ca mc tiêu th nht, mc tiêu th haiălàăđ xut các gii
pháp nâng cao hiu qu KM.
1.3 Câu hi nghiên cu
Câu hi nghiên cuăđc xây dng nên t mc tiêu caăđ tài. Câu hi nghiên cu
cngălàăcăs cho quá trình thu thp d liu. Hai câu hiăsauăđâyăcn phiăđc làm
rõ:
1- Theo mô hình ca Somnuk đngă ti trên tp chí Journal of Knowledge
Management (impact factor 1.257 [Ph Lc 2]) (Emerald, 2013), nhng yu t nào
tácăđng mnh nht lên hiu qu KM?
2- Nhng gii pháp nâng cao hiu qu KM nào là thích hp nht thi đim
hin ti?
1.4 ụ ngha ca đ tài
Nêu bt yuătănhăhngăđnăHiu quăqunătrătriăthc.
tài kimăđnhătheoăphngăpháp đnhălng mô hình Hiu qu KM ca Somnuk,
vn ch dng nghiên cuăđnh tính.
1.5 i tng nghiên cu
Hiu qu Qun tr tri thc.
1.6 Phm vi đ tài
Nghiên cu đc thc hin trong doanh nghip thép cán ngui CSVC, thi gian
kho sát trong tháng 8-9 nmă2014.
Chngă4: Kimăđnhămôăhìnhăvàăthcătrng
Chngăbn tóm tt kt qu kimăđnhănhânătăkhngăđnhăCFAăbngăcácăchă
săChiăbìnhăphng,ăbcătădo,ăp-value,ăcácăchăsăNFI,ăTLI,ăCFIăvàăRMSEAă
caămôăhìnhăcuătrúcăcôngăngh,ănngălcătriăthc,ăvnăhóaăvàăhiuăquăluă
13
trătriăthc.ăChngă4ăcngăthutăliăktăquăkimăđnhăgiáătrăphânăbităbngă
môăhìnhătiăhn.ăKtăquămôăhìnhăthcătăđcăđiuăchnhătă6ănhânătărútă
thànhă3ănhânăt.ăMôăhìnhăchínhăthcăđcăkimăđnhăviăktăquă5ăbinăcóăýă
nghaăthngăkêăvàă1ănhânătăkhôngăcóăýănghaăthngăkêăăđătinăcyă90%.ă
BinălunăhinătngăHeywoodăvàăboopstrapăđcănêuăăcuiăchngă4.
Chngă5: Tngăktăthcătrngăvàăhàmăýăgiiăpháp
Chngă nmă nêu vnă đ kimă đnh gi thuyt thng kê chpă nhnă 5ă giă
thuytăvàăbácăbă1ăgiăthuytă(miăquanăhădngăgiaăcuătrúcăcôngănghăvàă
hiuăquăluătrătriăthc).ăTăđóăđ xut gii pháp nâng cao hiu qu qun tr
tri thc tiăCSVC.ăCácăgiiăphápădaătrênătrngăsăhiăquyătăktăquămôă
hìnhăthcătăvàăgiiăphápătăcácălýăthuytătrcăđó.ăKt qu đoălng, kt qu
mô hình lý thuyt và cui cùng là Hn ch vàăcácăhng nghiên cu tip theo.
Tham kho (References)
Phn tham kho bao gmăhnă40ămc tài liu,ăđng dn mà nghiên cu này
có trích dn.ăPhngăphápătríchădn tuân theo chun Harvard.
Ph Lc (Appendices)
Gm có 12 Ph Lc trích dnăđyăđ các s liu Crombach alpha, EFA, CFA
và SEM. Ph lcăcònăcóăthăgii thiuăvàăđnhăngha impact factor.
Tómăttăchngă1:
Chngă1: Gii thiu (Introduction)
Gii thiu lý do chnăđ tài, mcăđíchăvàămc tiêu, câu hi nghiên cuăvàăýănghaă
trong trí tu caăngiălaoăđng, cá nhân hoc tp th (Nonaka & Takeuchi, 1995).
Nó có mi liên kt vi trc giác, cm xúc, nim tin, giá tr, kinh nghim và không
th luătr. Nó là phn mm ca tri thcăvàăthngăđc năđnh trong bi cnh
tngăthích.
Nhiu nghiên cu phân loi: tri thc là mc cao, thông tin là mc gia và d liu là
mc thp nht (Davenport & Prusak 1998; Dilnutt 2000; Earl 2001; Stenmark 2002;
15
Tiwana 2002 trích trong Nguyen, 2010). Mt s nhà nghiên cu khác thêm vào
thang bc trên khái nim thông thái (Bollinger & Smith, 2001; Vance, 1997; Wu,
2000 trích trong Nguyen, 2010).
D liu là s thtăthôăchaăphânătích,ăđcăđoălng hoc quy vào mt hinătng,
chúng nm ngoài bi cnh và không có quan h vi s tht khác (Loshin 2001;
Robbins et al. 2000; Zikmund 2000 trích trong Nguyen, 2010)
. D liu là khách
quan (James 2005; Tiwana 2002 trích trong Nguyen, 2010).
Thôngătinăđc là d liuăđc gia công và phân tích, cho phù hp vi vic ra quyt
đnh.ăNóăđc xem xét trong bi cnh, Bi cnh đcăđnhănghaălàămi quan h
gia hai d liu hoc vi thông tin khác (Loshin 2001; Robbins et al. 2000;
Zikmund 2000 trích trong Nguyen, 2010). Ging d liu, thông tin là khách quan
trong mt bi cnh c th (James 2005). trích xut thông tin t d liu,
Davenport và Prusak (1998, trích trong Nguyen, 2010)ăđ ngh “5-C”:ăbi cnh
hóa (contextualisation), phân loi (categorisation), tính toán (calculation), hiu
chnh (correction)ăvàăcôăđng (Condensation).
Tri thc là s nhn thc, hiu bit hocăđtăđc s quen thuc vi hn hp các
thông tin, kinh nghim, k nng,ăquyătc, lut l, giá tr, s thu hiu, nghiên cu,
điu tra và quan sát (Bollinger & Smith 2001; Davenport & Prusak 1998;
trình, và h thng trong t chc đ đm bo nhng tài sn liên quan đn tri thc
đc nâng cao và s dng hiu qu (King, 2009 trích trong Farsan, 2013) .
Qun tr tri thcăđcăxemănhămtăvăkhíăquanătrngăđ bn vng hóa li th cnh
tranh và nâng cao kt qu (Abdel et al, 2012, trích trong H.Zaied, 2012).
Hiu bit mi quan h
Hiu bit quy lut
Hiu bit mô hình
D Liu
S Liên H
Thông tin
Tri thc
Thông thái
Hiu bit
17
Khái nim KM có nhiuăđnhăngha.ăQun tr tri thcăbanăđu là quá trình ng dng,
tip cn mt cách có h thng vic nm bt, cu trúc, qun tr và lan truyn tri thc
trong t chcăđ làm vicănhanhăhn,ătáiăs dng thói quen tt, gim chi phí lp li
ca d án (Nonaka và Takeuchi, 1995; Pasternack và Viscio, 1998; Pfeiffer và
Sutton, 1999; Ruggles và Holtshouse, 1999 trích trong Dalkir, 2005). Wigg (1995
trích trong H.Zaied, 2012)ăđnhănghaăKMălàămtănhómăcácăquáătrìnhăvàă phngă
phápărõăràngădùngăđ tìm kim nhng tri thc quan trng trong nhiu cách vn hành
KMăkhácănhau”.ăFilemonăvàăUriarteă(2008 trích trong H.Zaied, 2012) xem KM là
mt quá trình chính caăđnh v, t chc, chuyn di, và s dng thông tin và kinh
nghim trong t chc.
2.2.2 Nng lc qun tr tri thc
Nng lc qun tr tri thc (Knowledge Management Capability - KMC) l̀ nng lc
ngun lc và vin cnh tri thc. Có nhiu tác gi đưănghiênăcuăvàăthng xuyên
xemăchúngănhănhng yu t tácăđngăđn Hiu qu t chcăcngănhăHiu qu
qun tr tri thc. John và Martin, 1984; Sanchez và Mahoney, 1996; Semler, 1997;
Bennett và Gabriel, 1999; Duffy, 2000; Alavi và Leidner, 2001; Gold et al., 2001;
McEvily và Chakravarthy, 2002; Lee và Choi, 2003; Lin và Germain, 2003; Zheng,
2005; Freeze, 2006 trích trong Somnuk, 2010). Hình 2.2:ăNngălc, quá trình và hiu qu tri thc
Ngun:ăSomnuk, 2010
2.2.3 Quá trình qun tr tri thc
Hiu qu qun tr tri thcăđòiăhi t chc nhn dng, khiăđng, thu nhn, khuch
tán, nm bt tri thc nhm to ra li th chinălc cho t chcăđóă(Kimiz,ă2005).
Các cách tip cn chính chu trình KM (knowledge management cycle) đc Kimiz
tng hp trong bng 2.1.
Nng lc
qun tr tri thc
Quá trình
qun tr tri thc
Hiu qu
qun tr tri thc
19
So sánh các chu trình KM
Bng 2.1: So sánh các chu trình KM
môn hóa
Biên son
Thu nhn
thông tin
Tích hp
Hc
Luătr /
Khôi
phc
Luătr/
Tip cn
Chuyn
hóa
Hiu lc hóa
tri thc
T chc
óngăgóp
Phân phi
Khôi phc
Phân phi
Tích hp tri
thc
Chuyn
giao
ánhăgiá
Trình bày
Phân phi
ng dng
Bo trì
công ngh thông tin và cu trúc t chc, bao gm c lưnhăđoăvàăvnăhóaăt chc
(Hendriks, 2001; Gold et al., 2001; Vouros, 2003; Peachey, 2006 trích trong
Somnuk, 2010). Quá trình thu nhn tri thc bao gm các hotăđng: tip cn, thu
thp và ng dng tri thcăđtăđc.
- Sáng to tri thc: là quá trình to ra tri thc, s sáng to tri thc mi liên
quan đnăđng lc, trc quan và bên trong mi cá nhân (Gold et al., 2001; Tiwana
và Mclean, 2005 trích trong Somnuk, 2010). Sáng to tri thcălàătngătácăgia tri
thc n và tri thc hin, bi nhng cá nhân có tri thc, kinh nghim và chuyên môn.
Thc tin tt t kinh nghim quá kh có liên quan tích ccăđn sáng to tri thc
(Marquarde, 1996; Nonaka và Takeuchi, 1995; Roth, 2003; Coulson-Thomas, 2004
trích trong Somnuk, 2010).
- Lu tr tri thc: cònă đcă xem nhă bă nhă tă chc (organizational
memory), El Sawy et al (trínhătrongăSajjad,2005) đnhăngha:ă“mt kho n cha các
chi tit ca các quyt đnh trong quá kh v̀ kt qu lnh hi đc, nhng tình
hung đt xut trong quá kh v̀ phn ng ca t chc, quy tc chp thun v̀ các
quyt đnh bt th̀nh vn điu chnh nhng quyt đnh v̀ h̀nh đng hin ti”.ăTri
thcă nênă đcăluătr và phân loi mt cách có h thng,ă đ có th d dàng và
thun li truy tìm (Marquarde, 1996 trích trong Somnuk, 2010) và ph bin. Tri
thcăluătr cnăđc tinh lcăđ tr nên hu dng và giá tr cho t chc (Zack,
1999; Gold et al., 2001 trích trong Somnuk, 2010),ăvàăcóăvaiătròănhătríătu t chc
(Collison và Parcell, 2004 trích trong Somnuk, 2010). Cu trúc t chc có h thng
khuyn khích nâng cao vicăluătr tri thc h thng nhm sn sàng thc hin công
vic s tácăđng hiu qu luătr tri thc (Gold et al., 2001; Peachey, 2006 trích
trong Somnuk, 2010).
- ng dng tri thc: quá trình KM cui cùng này to nên giá tr cho t chc:
nó làm cho t chcăđtăđc s hiu qu trong KM. Nó bao hàm vic lan truyn và
s dng tri thc (Marquarde, 1996; Gold et al., 2001; Zack, 1999 trích trong
Somnuk, 2010). ng dng tri thc hiu qu s dnăđn phát trinăvàăđi mi sn
Ngun:ăSomnuk, 2010
Vin cnh Ngun lc:
+ Công ngh
+ Cu trúc
+ Vn hóa
Quá trình
qun tr tri thc
+ Thu nhn
+ Sáng to
+ Lu tr
+ ng dng
Hiu qu
qun tr tri thc
Vin cnh Tri thc:
+ Chuyên môn
+ Hc tp
+ Thông tin
22
2.3.3 Bin lun quá trình qun tr tri thc ti CSVC
đoălng hiu qu KM, trong 4 quá trình chính: (1) Thu nhn,ă(2)ăLuătr, (3)
ng dng và (4) Sáng to.
Trong cùng 1 thiăđim không th cùng mt lúc trin khai toàn b 4 quá trình, do
gii hn v ngun lc. Cn phi la chn đ trin khai tng quá trình, quá trình la
chnănàyăđc s tham vn caăchuyênăgiaătrongălnhăvc này. C th nhăsau:
Các quá trình trên có mi liên h nhăsau:ăTriăthcăđc truyn ti và thu nhn, sau
đóăthôngăquaăbc nóăđc lu tr vào mt h thng chung ca toàn công ty
2.4 Mô hình ĺ thuyt đ xut
2.4.1 Câu hi nghiên cu và gi thuyt nghiên cu
Da trên mcătiêuăđ tài và nghiên cu lý thuyt nn, câu hi nghiên cu và gi
thuyt nghiên cu nhm mcăđíchăgii quyt vnăđ lu tr tri thc ti CSVC, đc
đ ngh nhăsau:
Câu hi 1- Theo mô hình ca Somnuk, nhng yu t nàoătácăđng mnh nht lên
hiu qu lu tr tri thc ti CSVC?
Gi thuyt:
Nhn thc v hiu qu lu tr tri thc:
Vin cnh Ngun lc:
H1: Có mi quan h cùng chiu gia công ngh và hiu qu luătr tri thc.
H2: Có mi quan h cùng chiu gia cu trúc và hiu qu luătr tri thc.
H3: Có mi quan h cùng chiu gia vnăhóa và hiu qu luătr tri thc.