B
B

G
G
I
I
Á
Á
O
OD
D


C
CV
V
À
À




I
IH
H


C
CK
K
I
I
N
N
H
HT
T




H
V
V
Y
YT
T
R
R


N
ND
D
U
U
Y
Y


T
T
Á
Á
C
C



N
N
G
G



N
NT


T
T
H
H


C
CT
T
R
R
O
O
N
N
G
GN
N


N
N


-
-B
B


N
N
G
GC
C
H
H


N
N
G
GT

L
U
U


N
NV
V


N
NT
T
H
H


C
CS
S


p
.
.H
H

C
C
h
h
í
íM
M
i
i
n
n
h
hậ

G
I
I
Á
Á
O
OD
D


C
CV
V
À
À

À
À
O
O



H
H


C
CK
K
I
I
N
N
H
HT
T

T
T
P
P
.


V
V
Y
YT
T
R
R


N
ND
D
U
U
Y
Y
C






N
N
G
G



N
NT
T

G
G
I
I
Á


T
T
R
R
O
O
N
N
G
GN
N


N
NK
K
I
I
N
N
H
H



N
N
G
GC
C
H
H


N
N
G
GT
T

V
V
I
I


n
g
g
à
à
n
n
h
h

:
:T
T
à
à
i
ic
c
h
h
í


M
M
ã
ãs
s


:
:6
6
0
0
3
3
4
4
0

T
H
H


C
CS
S

K
K
I
I
N
N
H
HT
T





N
NK
K
H
H
O
O
A
AH
H


C
C
:
:P
P
G
G
S

H

T
T
p
p
.
.H
H

C
C
h
h
í
íM
M
i

L


I
IC
C
A
A
M
M

O
O
A
A
N
N

Em xin có li cam đoan danh d rng đơy lƠ công trình nghiên cu ca em vi s giúp
đ tn tình ca ging viên hng dn PGS.TS Lê Th Lanh. S liu thng kê là trung
thc và hp lí. Ni dung và kt qu nghiên cu ca lun vn nƠy cha tng đc công M
M


C
CL
L


C
CT
T
R
R
A
A
N
N
G
G

M
M

O
O
A
A
N
NM
M


C
CL
L


C
CH
H
I
I


U
U
,
,C
C
Á
Á
C
CC
C
H
H




C
CC
C
Á
Á
C
CB
B


N
N
G
GD
D
A
A
N
N

V
V


,
,


T
T
H
H

CHσG 1. GII THIU 2
1.1. Vn đ nghiên cu 2
1.2. Mc tiêu nghiên cu 3
1.3. Phng pháp nghiên cu 3
1.4. B cc bài nghiên cu 3
CHσG 2. KHUNG LÝ THUYT VÀ CÁC NGHIÊN CU TRC ÂY 5
2.1. Khung lý thuyt 5
2.1.1. Khái nim t giá hi đoái 5

4.5. Kt qu kim đnh mi quan h đng liên kt trong dài hn 57
4.6. Kt qu c lng các h s trong ngn hn bng mô hình ECM 66
4.7. Kim đnh chn đoán 68
4.7.1. Kim đnh t tng quan 69
4.7.2. Kim đnh phng sai thay đi 70
4.7.3. Kim đnh b sót bin gii thích 70
4.7.4. Kim đnh phân phi chun ca phn d 71
4.7.5. Kim đnh tính n đnh ca mô hình ca h s trong mô hình 72
4.8. Hàm phn ng đy 73
4.9. Phơn tích phơn rƣ phng sai ca bin RER 78
CHσG 5. KT LUN 79
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
RER : T giá hi đoái thc song phng
REER : T giá hi đoái thc đa phng
VAR : T hi quy
VECM : Mô hình vector hiu chnh sai s
WTO : Gia nhp t chc thng mi quc t DANH MC CÁC BNG BIU
Bng 2.1: Mô hình các nhân t xác đnh t giá hi đoái thc ca mt s nhà nghiên cu


Bng 4.21: Kt qu kim đnh nghim đn v đi vi bin fdgdp
*

Bng 4.22: Kt qu c lng mi quan h dài hn bng phng pháp τLS
Bng 4.23: Kt qu hi quy các h s trong ngn hàng bng mô hình ECM

DANH MC CÁC HÌNH V,  TH


trên GDP nc ngoài, n tài tr bên ngoƠi trên GDP trong nc và n tài tr bên ngoài
trên GDP nc ngoài và giá c hàng hóa. Vi kt qu nghiên cu đó, tác gi s kim
đnh mi quan h gia t giá hi đoái thc và các nhân t quyt đnh t giá hi đoái
thc da trên chui d liu ca Vit Nam vƠ xem xét hng tác đng ca các nhân t
đn t giá hi đoái thc trong ngn hn và dài hn. Mô hình ADRL-Bound Test đc
s dng đ kim đnh mi quan h dài hn gia các bin da trên d liu ca Vit Nam
(giai đon Quý 1/1995 ậ Quý 1/2014). Kt qu kim đnh đƣ ch ra rng có mi quan
h đng liên kt trong dài hn gia các ngha, trong đó s gia tng cung tin, chi tiêu
chính ph, giá c, thu nhp thc, thâm ht ngân sách trên GDP trong dài hn có tác
đng ngc chiu đn giá hi đoái thc. Trong s các ngoi tác tác đng, ch có n
nc ngoài ca chnh ph M lƠ có tác đng cùng chiu đn t giá hi đoái thc. Tuy
nhiên, trong ngn hn không có bt k bin nào có nh hng mang ý ngha thng kê
đn s tng trng ca t giá hi đoái thc ngoi tr giá c, thu nhp thc và thâm ht
trên GDP. T khóa: Mô hình ARDL-Bound Test, Các nhân t xác đnh t giá hi đoái thc. 2

CHNG 1. GII THIU
1.1. Vn đ nghiên cu:
T giá hi đoái ngƠy cƠng có có vai trò quan trng đi vi nn kinh t ca toàn th
gii. Cng ging nh giá c, t giá hi đoái có tác đng quan trng ti nhng bin
đng ca nn kinh t th gii nói chung và nn kinh t Vit Nam nói riêng. Nó có th
lƠm thay đi v th kinh t và li ích ca các nc trong quan h kinh t quc t. T đó
cho thy s bin đng t giá hi đoái luôn đóng mt vai trò then cht trong vic quyt
đnh đn tình trng n đnh kinh t mi quc gia, nó không nhng tác đng đn s cân
bng trong cán cân thanh toán ca mt nc, mà còn có th kích thích hay hn ch hot

kim đnh mi quan h gia t giá hi đoái thc và các nhân t tác đng trong ngn
hn và dài hn.
 đt đc mc tiên nêu trên, lun vn s phi tr li các câu hi sau:
- Có bao nhiêu nhơn t tác đng đn t giá hi đoái thc trong dƠi hn vƠ các
nhơn t nƠy tác đng đn t giá hi đoái thc trong dƠi hn nh th nƠo?
- Có bao nhiêu nhơn t tác đng đn t giá hi đoái thc trong ngn hn vƠ
các nhơn t nƠo tác đng đn t giá hi đoái thc trong ngn hn nh th
nào?
1.3. Phng pháp nghiên cu
Lun vn s dng phng pháp phơn tích đnh lng, bng cách s dng phng
pháp phân phi tr t hi quy (ARDL). Phng pháp nƠy nhm mc đích kim đnh
mi quan h gia các nhân t xác đnh t giá hi đoái thc và t giá hi đoái thc c
trong ngn hn và dài hn.
1.4. B cc bài nghiên cu
4

Bài nghiên cu gm nm chng:
Chng 1: Gii thiu
Chng 2: Khung lý thuyt và các mô hình thc t
Lun vn s trình bày khung lý thuyt và các công trình nghiên cu đƣ có trc
đơy.
Chng 3: Phng pháp k thut
Da trên c s các bin đƣ đc xác đnh theo mô hình ca Amir Kia (2013), lun
vn s tin hành thu thp d liu cho nghiên cu ti Vit Nam, mô t cách thc ly d
liu và cách tính toán các s liu đa vƠo mô hình. Do hn ch trong vic công b
thông tin v các d liu ti Vit Nam nên lun vn không th thu thp đc chui d
liu v n công ca Vit σam trong giai đon t Quý 1/1995 đn Q1/2014. Các bin
khng hong tài chính 1997, khng hong kinh t nm 2008 vƠ ct mc khi Vit Nam
gia nhp WTτ nm 2007 là các bin gi đi din cho các đng lc ngn hn ca mô
hình.

Là giá c ca mt đng tin so vi mt đng tin khác mƠ cha đ cp đn
chênh lch lm phát gia hai nc.
2.1.2.2. T giá danh ngha đa phng (NEERậNominal Efective
Exchange rate)
NEER nó là mt ch s đc tính bng cách chn ra mt s loi ngoi t đc
trng (r tin t) và tính t giá trung bình các t giá danh ngha ca các đng tin có
tham gia vào r tin t vi t trng t giá tng ng.
T trng ca t giá song phng có th ly t trng thng mi ca nc có
đng ni t đem tính σEER so các nc có đng tin trong r đc chn.
Gi t = 0 là k gc, (t = 0,1,2, …i) lƠ các thi k nghiên cu.
6

E
0
1
, E
0
2
…E
0
n
, là t giá danh ngha ca đng ni t vi đng ngoi t th n trong
r tin t ti thi đim t = 0 (k gc).
E
i
1
, E
i
2
…E

= E
i
/ E
i
n
.













Trong đó: w
j
là t trng thng mi gia nc có đng ni t đem tính NEER vƠ đi
tác thng mi j ti thi k i
2.1.3. T giá hi đoái thc
T giá hi đoái thc là t giá danh ngha đc điu chnh bi tng quan giá c
trong nc vƠ ngoƠi nc. Khi t giá danh ngha tng hay gim không nht thit phi
đng ngha vi s gia tng hay gim sc cnh tranh thng mi quc t.
2.1.3.1. T giá hi đoái thc song phng (RER)
Là t giá danh ngha đƣ đc điu chnh theo mc chênh lch lm phát gia hai
nc, nó là ch s th hin sc mua ca đng ni t so vi đng ngoi t. Vì th có th

T giá thc song phng (RER) đc tính da theo:
- Mt nm c s;
- Ch s t giá danh ngha;
- Ch s giá c theo CPI;












 
Vi RER
0r
t
: lƠ t giá hi đoái thc song phng ti thi đim t
e
t
: lƠ ch s t giá danh ngha điu chnh ti thi đim t
CPI
0
ft
: lƠ ch s giá điu chnh ca đi tác thng mi thi đim t
CPI
0







 
e
j
base
: t giá gia nc có đng tin tính RER vƠ đng tin ca đi tác thng mi k
c s hay k gc;
e
j
t
: t giá gia nc có đng tin tính RER vƠ đng tin ca đi tác thng mi k t.
- Nu RER
r
= 1, ta nói rng đng tin trong nc vƠ đng ngoi t có ngang
giá sc mua.
- σu RER
r
>1, đng ni t đc đnh giá thp. Khi đng ni t đnh giá thp,
v lý thuyt s khuyn khích xut khu vƠ hn ch nhp khu.
- σu RER
r
<1, đng ni t đc đnh giá cao, giá hƠng hóa trong nc s cao
hn giá hƠng hóa  nc ngoƠi. Do đó, ngc li vi trng hp trên, đng
ni t đnh giá cao s hn ch xut khu vƠ tng nhp khu
2.1.3.2. T giá hi đoái thc đa phng hay t giá thc hiu lc



 









Trong đó:
10










 
e
j
base
: t giá gia nc có đng tin tính REER vƠ đng tin nc j k c s (1 ni t
bng bao nhiêu đng ngoi t);

n
là kim ngch xut khu ca nc có đng tin đc tính t giá thc đa phng
vi đi tác thng mi th n
Tng kim ngch xut nhp khu ca các nc trong r tin t (W
t
):







 






Gi w
1
, w
2
, … w
n
là t trng thng mi ca đi tác th 1, 2,…n.




đoái theo nhng mô hình t giá hi đoái chun. Nu σgơn hƠng Trung ng tuơn theo
quy tc Taylor, thì theo Mark (2009), yu t quyt đnh c bn ca t giá hi đoái có
th bao gm chênh lch gia lm phát thc t và t l lm phát k vng (the relative
expected inflation gaps) cng nh chênh lch gia sn lng thc t và sn lng tim
nng (relative output gaps). Cng theo Mark (2009), trong lý thuyt hin nay, nhng
bin c bn và k vng hp lý cha gii thích rõ v nhng bin đng ca t giá hi
đoái thc.
Da trên các nghiên cu ng h lý thuyt PPP, mt s tác gi đƣ ch ra rng t
giá hi đoái thc không chu tác đng ca các bin v mô c bn, k c trong c ch t
giá hi đoái cng nhc hoc linh hot. C th nh sau:
Theo kt qu kho sát ca Devereux (1997), di ch đ giá cng nhc trong
ngn hn, kèm theo đó lƠ tn ti s dch chuyn vn ln trong ngn hn (ging nhng
mô hình kiu nh ca MundellậFlemingậDornbusch), thì thay đi ca t giá hi đoái
danh ngha s dn đn thay đi trong t giá hi đoái thc theo c ch 1:1 (1% thay đi
trong t giá hi đoái danh ngha s dn đn 1% thay đi trong t giá hi đoái thc). i
12

vi nhng mô hình kiu nh vy, trong ngn hn t giá hi đoái danh ngha s bin
đng hn nhng bin v mô c bn, nhng khi giá c đc điu chnh trong dài hn, t
giá hi đoái thc quay v mc cân bng trong dài hn vi cùng mt t l. Hn na,
trong dài hn, t giá hi đoái thc quay v mc t giá ngang bng sc mua (PPP), điu
này ám ch rng nhng bin v mô c bn không có bt k tác đng nào lên t giá hi
đoái thc.
Theo quan đim v giá c linh hot hoàn toàn, t giá hi đoái thc điu chnh
theo nhng bin đng thc trong chính sách tài khóa. Chính sách tin t không th nh
hng đn t giá hi đoái thc, vì theo quan đim cân bng này, giá c và t giá hi
đoái danh ngha điu chnh theo cùng mt t l vi bt k cú sc tin t nào, theo
nghiên cu ca Devereux (1997).
Trong trng hp không có rào cn thng mi và vi k vng hp lý, hy vng
ngang giá sc mua (PPP) s đc duy trì trong dài hn bt chp trong ngn hn giá c

Kanas, 2005).
Edwards, 1988; MacDonald, 1998; Canzoneri và cng s, 2003; Égert et al,
2006; Candelon và cng s, 2007; Kim và Roubini, 2008; Müller, 2008; Galstyan và
Lane, 2009; Cayen và cng s, 2010; Chowdhury, 2012, đƣ s dng mt hay nhiu
bin tƠi khóa cng nh mt s bin v mô trong vic xác đnh t giá hi đoái thc.
Ngoài ra, mt s nghiên cu nh Schlagenhauf vƠ Wrase, 1995; Devereux,
1997; Kim, 2007; Morales - Zumaquero, 2006; Uz và Ketenci, 2010, hoàn toàn b qua
hu ht hoc tt c các bin v mô c bn, đc bit là các bin tài khóa.
2.2.1. Mô hình các nhân t xác đnh t giá hi đoái thc:
14

Trong các mô hình t giá hi đoái thc cân bng, mô hình ca Edward (1988)
đc xem lƠ mô hình đin hình đc s dng rng rƣi đ c lng t giá thc cân
bng ca các nn kinh t đang phát trin. Theo mô hình ca Edward (1988), t giá thc
cân bng đc đnh ngha lƠ giá tng đi ca hàng hóa ngoi thng vƠ phi ngoi
thng, có kh nng cùng lúc đm bo cân bng bên trong và cân bng bên ngoài ca
nn kinh t có s lu chuyn vn. Theo đó, trong dƠi hn, Edward (1988) cho rng t
giá thc cân bng chu nh hng ca các bin s kinh t nn tng nh: điu kin
thng mi (terms of trade - TτT), đ m ca nn kinh t (the openness of the
economy - OPEN), chi tiêu công (public expenditure - GOVEX), phát trin công ngh
(technical progress - PRτD) vƠ lu chuyn vn (capital flows - CAPINF). Mô hình có
dng nh sau:
RER= f (TOT, OPEN, GOVEX, PROD, CAPINF) (*)
Khi ng dng mô hình (*) vƠo c lng t giá hi đoái thc cân bng ca mt
nn kinh t đang phát trin, các nhà nghiên cu thng s dng đúng mô hình gc vi
5 bin gii thích, chng hn nh Krumm (1993), Elbadawi (1994), Chinn (1998),
Hinkle và Montiel (1999), Lin (2002), Goh và Kim (2006).
Bên cnh đó, nhiu nhà nghiên cu đƣ m rng mô hình (*) theo hng thay th
bin hoc đa thêm bin gii thích vƠo mô hình, đin hình là mô hình ca Elbadawi
(1998) vƠ Montiel (1999). Elbadawi (1998) đƣ thêm các nhơn t quan trng trong cán