Chuyên đề thực tập
LỜI NÓI ĐẦU
1. Tính tất yếu của đề tài
Có thể nói, hội nhập quốc tế là một xu thế tất yếu đối với mọi quốc gia trong đó có Việt
Nam. Theo đó, các trào lưu giao lưu kinh tế quốc tế ngày càng phát triển mạnh mẽ, góp
phần quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Khi Việt Nam đã
chính thức trở thành thành viên của tổ chức thương mại thế giới WTO thì bên cạnh những
thuận lợi là muôn vàn những khó khăn,thách thức đang chờ đón. Điều này sẽ làm ảnh
hưởng không nhỏ đến nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là sẽ tác động trực tiếp đến các
NHTM Việt Nam. Các NHTM sẽ phải đối mặt với những rủi ro về cấp vốn đầu tư, rủi ro
đối với hoạt động thanh toán quốc tế nói chung cũng như thanh toán tín dụng chứng từ nói
riêng.
Với xu thế quốc tế hoá, toàn cầu hoá, hoạt động kinh tế quốc tế ngày càng phát triển
mạnh mẽ và chiếm một vị trí quan trọng đặc biệt trong giai đoạn công nghệp hoá, hiện đại
hoá của nước ta. Nền kinh tế Việt Nam đang từng bước gia nhập vào hoạt động ngày càng
sôi động của nền kinh tế thế giới, đang xây dựng một nền móng vững chắc để tham gia
vào WTO.Là một mắt xích không thể thiếu trong hoạt động dịch vụ của NHTM, hoạt
động thanh toán quốc tế của các NH ngày càng có vị trí vô cùng quan trọng. Thông qua
hoạt động thanh toán quốc tế, các NHTM đã góp phần thúc đẩy, tăng cường quan hệ kinh
tế đối ngoại và thương mại, tăng thu nhập và phát triển ổn định trong môi trường kinh
doanh ngày càng cạnh tranh khốc liệt. Với tư cách là chất xúc tác cho sự phát triển của
thương mại quốc tế, hoạt động thanh toán quốc tế cũng không ngừng được mở rộng và
phát triển. Thực tế hiện nay, thanh toán TDCT là phương thức thanh toán được sử dụng
nhiều hơn cả - chiếm hơn 70% doanh số giao dịch kinh tế quốc tế. Nhận thức được tầm
quan trọng của hoạt động TQTT nên việc nghiên cứu tìm hiểu để phát triển hoạt động
TTQT luôn được các NHTM quan tâm.
Với vị trí, vai trò quan trọng của thanh toán quốc tế phục vụ kinh tế đối ngoại nên trong
những năm qua VCB đã rất quan tâm đến việc hoàn thiện và nâng cao hiệu quả của mặt
SV Phan Hồng Hạnh – Lớp: TTQTA_K7
Chuyên đề thực tập
nghiệp vụ này. Chính vì vậy mà thanh toán quốc tế nói chung và thanh toán bằng phương

phương thức TDCT sẽ góp phần hoàn thiện phương thức thanh toán này cho các NHTM.
Mục đích nghiên cứu của đề tài cụ thể:
- Luận giải những vấn đề lý luận về hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức
TDCT, đi sâu vào nghiên cứu các rủi ro trong phương thức này.
- Phân tích, đánh giá thực trạng rủi ro thanh toán TDCT tại NHNT VN. Đề xuât giải
pháp kiến nghị nhằm giảm bớt các rủi ro trong thanh toán TDCT.
3. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu các cơ sở lý luận về rủi ro trong thanh toán tín dụng chứng từ
tại NHNT VN và thực tiễn hoạt động này ở NHNT VN.
4. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài được nghiên cứu dựa trên phương pháp lí luận Mác- Lênin, bao gồm chủ nghĩa duy
vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử và phép biện chứng duy vật. Đề tài còn sử dụng
những phương pháp nghiên cứu khoa học cơ bản là phương pháp phân tích, đánh giá,
thống kê, tổng hợp, so sánh, phương pháp quy nạp và diễn dịch, phương pháp phân tích
tổng hợp, thống kê, … kết hợp với việc minh họa bằng sơ đồ, bảng biểu, đồ thị, các số liệu
thu thập được qua quá trình thực tập nhằm làm cho vấn đề nghiên cứu trở nên trực quan
SV Phan Hồng Hạnh – Lớp: TTQTA_K7
Chuyên đề thực tập
hơn. Cùng với việc tham khảo các tài liệu, tạp chí, em hy vọng đề tài sẽ đạt được kết quả
nhất định.
5. Kết cấu của đề tài
Ngoài lời mở đầu và kết luận, nội dung chính của đề tài bao gồm 3 phần:
- Chương 1: Lý luận chung về nghiệp vụ thanh toán TDCT và rủi ro khi áp
dụng.
- Chương 2: Thực trạng rủi ro trong thanh toán TDCT tại NHNT VN.
- Chương 3: Bài học rút ra và một số giải pháp, kiến nghị nhằm hạn chế rủi ro
trong thanh toán TDCT tại NHNT VN.
Do sự hạn chế trong kiến thức nên bài chuyên đề của em không tránh khỏi những
thiếu sót, kính mong nhận được sự thông cảm và góp ý của các thầy cô giáo. Em xin trân
thành cảm ơn.

- Điều kiện đảm bảo giá trị thanh toán
SV Phan Hồng Hạnh – Lớp: TTQTA_K7
Chuyên đề thực tập
1.1.2. Vai trò của thanh toán quốc tế
1.1.2.1 Vai trò của thanh toán quốc tế đối với nền kinh tế
TTQT góp phần thúc đẩy hoạt động kinh tế đối ngoại của các quốc gia.
Thực tế hiện nay, kinh tế đối ngoại đều trở thành mối quan tâm hàng đầu của các
quốc gia. Đây là chiến lược tất yếu để phát triển kinh tế quốc gia và hội nhập kinh tế quốc
tế. Trong quá trình hội nhập và cạnh tranh gay gắt như hiện nay,không ai dám phủ nhận
vai trò to lớn của hoạt động ngoại thương. Thực tế đã chứng minh rằng nền kinh tế của
một nước không thể phát triển với một chính sách đóng cửa, chỉ dựa vào tích lũy và trao
đổi trong nước mà phải biết phát huy mặt mạnh, tận dụng những lợi thế bên ngoài, biết
phát huy lợi thế so sánh và phải biết kết hợp sức mạnh trong chính các hoạt động kinh tế
quốc tế. Thông qua việc bảo lãnh cho khách hàng trong nước, thanh toán cho khách hàng
nước ngoài, … sẽ góp phần thúc đẩy quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của một quốc gia.
Việc nâng cao uy tín trong lĩnh vực thanh toán sẽ góp phần thu hút thêm nhiều đối tác đầu
tư. Thêm vào đó, hoạt động thanh toán quốc tế được tổ chức một cách nhanh chóng, chính
xác, an toàn sẽ trực tiếp tác động vào việc rút ngắn thời gian chu chuyển vốn, giảm bớt và
khắc phục rủi ro liên quan tới sự biến động của tiền tệ, tỷ giá, đồng thời đây cũng là một
động lực đối với các nhà sản xuất đẩy mạnh hoạt động xuất nhập khẩu, qua đó thúc đẩy
hoạt động kinh tế đối ngoại phát triển.
TTQT là thước đo trực tiếp đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Ngay từ khi bắt đầu đàm phán và kí kết hợp đồng kinh doanh XNK thanh toán đã
là một điều khoản không thể thiếu trong hợp đông mà các bên tham gia phải thoả thuận để
đảm bảo lợi ích của mình, điều khoản về thanh toán được thoả thuận một cách thống nhất
và chặt chẽ sẽ tạo điều kiện cho các bên tham gia tiến hành tốt các điều khoản khác quy
định trong hợp đồng như: Bên xuất khẩu dựa vào đó chuẩn bị hàng, lập chứng từ về hàng
hoá, tiến hành giao hàng, bên nhập khẩu tiến hành các thủ tục nhận hàng, chuẩn bị thanh
toán tiền hàng… Dựa vào các điều khoản về thanh toán có thể tránh cho các bên tham gia
những rủi ro có thể xảy ra. Hoạt động thanh toán quốc tế nhanh chóng, chính xác, thuận

TTQT tạo điều kiện để các NHTM mở rộng hoạt động kinh doanh và nâng cao lợi nhuận.
Có thể nói, hoạt động chính của một NHTM là huy động vốn, cho vay và đầu tư,
trung gian thanh toán. Trong đó, hoạt động có mức độ rủi ro thấp nhất nhưng lại mang lại
nguồn thu lớn, thu hút thêm nhiều khách hàng, tăng khả năng cạnh tranh của ngân hàng
SV Phan Hồng Hạnh – Lớp: TTQTA_K7
Chuyên đề thực tập
trên thị trường là hoạt động trung gian thanh toán. Một ngân hàng nếu là trở thành một
trung gian thanh toán có uy tín cao sẽ rất dễ dàng phát triển thêm được các nghiệp vụ khác
như kinh doanh ngoại tệ, bảo lãnh và các dịch vụ ngân hàng khác. Thông qua hoạt động
TTQT, ngân hàng với vai trò là trung gian thanh toán, nhưng đồng thời là tổ chức tài chính
trung gian cung cấp và tạo điều kiện cho các bên tham gia hoạt động XNK được thuận tiện
và dễ dàng thông qua các hoạt động cấp vốn, cấp tín dụng dưới hình thức ứng trước, trả
chậm, tài trợ ngoại thương… Vì vậy xu hướng chung của các NHTM hiện nay là phát
triển dịch vụ trung gian thanh toán.
TTQT làm tăng tính thanh khoản của ngân hàng
Khi thực hiện hoạt động thanh toán cho khách hàng, thông thường, ngân hàng luôn
yêu cầu một khoản tiền kí quỹ nhất định từ khách hàng. Nguồn tiền này tương đối ổn định
và phát sinh đều đặn thông qua việc thực hiện các thư tín dụng nhập khẩu do ngân hàng
quản lý. Mặt khác, những khoản tiền đang chờ thanh toán cho phía nước ngoài những
chưa tới hạn phải thanh toán cũng góp phần làm tăng tính thanh khoản cho ngân hàng.
TTQT giúp các ngân hàng nâng cao uy tín của mình trên thị trường quốc tế
Đặc trưng của hoạt động TTQT đó là, để có thể thực hiện hoạt động này, ngân
hàng cần phải không ngừng cố gắng mở rộng hơn nữa quan hệ đại lý với các ngân hàng
khác trên toàn thế giới. Để làm được điều này, ngân hàng đòi hỏi phải nâng cao được uy
tín của mình. Như vậy, thông qua hoạt động TTQT, các NHTM sẽ có thể khai thác được
các nguồn tài trợ của các ngân hàng nước ngoài và thu hút được các nguồn vốn từ thị
trường tài chính thế giới, giúp đáp ứng tốt hơn cho các hoạt động khác của ngân hàng. Và
thực tế hiện nay, khi Việt Nam mới gia nhập tổ chức thương mại thế giới WTO, thì bằng
cách nâng cao chất lượng TTQT, các NHTM Việt Nam sẽ chứng tỏ được uy tín, chất
lượng của mình, từ đó sẽ dễ dàng hơn trong quá trình hội nhập.

ngày càng nhiều và phức tạp đây cũng là điều dễ hiểu bởi các NHTM của nước ta vẫn còn
non kém về trình độ nghiệp vụ và ít kinh nghiệm. Hiện nay, khi Việt Nam đã gia nhập
WTO thì vấn đề nâng cao chất lượng dịch vụ TTQT càng được các NHTM quan tâm hơn
lúc nào khác. Trong tương lai không xa các giao dịch thương mại sẽ tăng lên đáng kể
không chỉ về số lượng giao dịch mà còn về cả giá trị của từng giao dịch. Theo đó là cả sự
tiến bộ, chuyên nghiệp của các doanh nghiệp trong nước cũng như các doanh nghiệp nước
ngoài, các ngân hàng quốc tế. Đây sẽ vừa là cơ hội vừa là thách thức đối với các NHTM
Việt Nam. Như xu hướng chung của các ngân hàng trên thế giới hiện nay, các NHTM
trong nước cũng sẽ đẩy mạnh phát triển hoạt động dịch vụ trong đó có hoạt động TTQT.
SV Phan Hồng Hạnh – Lớp: TTQTA_K7
Chuyên đề thực tập
1.2. Các phương thức thanh toán quốc tế
Phương thức TTQT là toàn bộ quá trình, cách thức nhận, trả tiền trong giao dịch, mua
bán hàng hoá, dịch vụ giữa hai bên XNK. Trong hoạt động XNK có rất nhiều phương thức
thanh toán khác nhau. Các phương thức thanh toán dựa trên sự thoả thuận giữa người xuất
khẩu và người nhập khẩu, mỗi phương thức đều có ưu nhược điểm riêng thể hiện mâu
thẫn về quyền lợi giữa các người nhập khẩu và người xuất khẩu. Vì vậy việc lựa chọn
phương thức thanh toán có ý nghĩa quan trọng, quyết định đến hiệu quả cũng như tránh
được rủi ro trong kinh doanh của các bên tham gia thanh toán. Có 3 phương thức TTQT:
- Phương thức chuyển tiền (remittance)
- Phương thức thanh toán nhờ thu (Collection of payment)
- Phương thức thanh toán tín dụng chứng từ (Letter of credit)
1.2.1 Phương thức chuyển tiền (remittance)
1.2.1.1. Khái niệm
Chuyển tiền là một phương thức thanh toán, theo đó khách hàng ( người yêu cầu
chuyển tiền) yêu cầu ngân hàng phục vụ mình chuyển một số tiền nhất định cho một
người khác (người thụ hưởng) ở một địa điểm nhất định và trong một thời gian nhất định.
1.2.1.2. Quy trình nghiệp vụ
Các bên tham gia
- Người chuyển tiền hay người trả tiền (Remitter): Thường là người nhập khẩu,

năm, có sự tin cậy lẫn nhau.
SV Phan Hồng Hạnh – Lớp: TTQTA_K7
Ngân hàng trả tiền
(Paying Bank)
Người thụ hưởng
(Beneficiary)
Người chuyển tiền
(Remitter)
NH chuyển tiền
(Remitting Bank)
(4)
(5)
(1)
(3)
(2)
Chuyên đề thực tập
1.2 Phương thức nhờ thu (Collection of payment)
1.2.2.1. Khái niệm
Nhờ thu là phương thức thanh toán, theo đó, bên bán ( nhà xuất khẩu) sau khi giao
hàng hay cung ứng dịch vụ, ủy thác cho ngân hàng phục vụ mình xuất trình bộ chứng
từ thông qua ngân hàng đại lý cho bên mua (nhà nhập khẩu) để được thanh toán, chấp
nhận hối phiếu hay chấp nhận các điều kiện và điều khoản khác.
1.2.2.2. Các bên tham gia
- Người ủy thác (Principal): Là người yêu cầu ngân hàng phục vụ mình (Ngân hàng
nhờ thu) thu hộ tiền , và có các vai trò:
- Là mắt xích đầu tiên trong dây chuyền nhờ thu.
- Là người khởi xướng và quy định nội dung giao dịch nhờ thu.
- Là người phát ra các chỉ thị cho tất cả các bên cùng thực hiện.
- Là người có quyền thụ hưởng nhờ thu.
- Là người chịu chi phí cuối cùng về nhờ thu.

(3)Ngân hàng nhờ thu lập và gửi lệnh nhờ thu cùng chứng từ tài chính tới ngân hàng
thu hộ để thu tiền từ nhà nhập khẩu.
(4) Ngân hàng thu hộ thông báo lệnh nhờ thu để nhà nhập khẩu:
- Trả tiền ngay (Séc, kì phiếu hay hối phiếu trả ngay); hoặc
- Ký chấp nhận hối phiếu (hối phiếu kì hạn); hoặc
- Chấp nhận các điều kiện và điều khoản khác.
(5) Nhà nhập khẩu trả tiền ngay, hoặc chấp nhận trả tiền.
(6) Ngân hàng thu hộ chuyền tiền nhờ thu, hoặc hối phiếu kì hạn đã chấp nhận cho
ngân hàng nhờ thu.
SV Phan Hồng Hạnh – Lớp: TTQTA_K7
Ngân hàng nhờ thu
(Remitting Bank)
Người ủy thác
(Principal)
Người trả tiền
(Drawee)
Ngân hàng thu hộ
(Collecting Bank)

(0)
(1)
(7) (2)
(6)
(5) (4)
(3)
Chuyên đề thực tập
(7) Ngân hàng thu hộ chuyển tiền nhờ thu, hoặc hối phiếu kì hạn đã chấp nhận cho
nhà xuất khẩu.
Quy trình nhờ thu kèm chứng từ
Trong đó:

5
)
(8)
(1)
(2)
(3)
(7)
(4)
Chuyên đề thực tập
(8) Ngân hàng nhờ thu chuyển tiền nhờ thu, hoặc hối phiếu chấp nhận, hoặc
kỳ phiếu hay giấy nhận nợ cho nhà xuất khẩu.
Tùy theo từng hình thức nhờ thu cụ thể là Nhờ thu phiếu trơn hay nhờ thu kèm chứng từ
mài rủi ro sẽ thuộc về người xuất khẩu, người nhập khẩu hay ngân hàng trung gian. Nhưng
nói chung, phương thức thanh toán này thường được sử dụng khi bên mua và bên bán có
sự tin tưởng, tín nhiệm lẫn nhau.
1.3 Phương thức tín dụng chứng từ
Có thể nói, TDCT là phương thức thanh toán phổ biến và thông dụng nhất hiện nay
và được sử dụng trong hầu hết các hợp đồng buôn bán thương mại quốc tế bởi các đặc tính
thuận lợi và hiệu quả của nó mang lại. Có thể coi đây là một phương thức thanh toán
tương đối phức tạp phức tạp, tuy nhiên đây lại là phương thức thanh toán đem lại an toàn
cho cả 2 bên, nhất là khi người mua và người bán chưa hiểu rõ về nhau, hoặc ở các giao
dịch mua bán lần đầu giữa hai bên. Điều đặc biệt của phương thức thanh toán này chính là
vai trò của NHTM, không chỉ đóng vai trò là trung gian thanh toán như ở các phương thức
thanh toán khác, trong phương thức thanh toán TDCT, ngân hàng là một mắt xích quan
trọng, có thể nói NHTM là linh hồn của phương thức thanh toán này.
Bên cạnh các nghiệp vụ truyền thống thì đối với các NHTM TTQT đang ngày trở
thành một nghiệp vụ quan trọng và ngày càng được quan tâm và đầu tư nhiều hơn. Đồng
thời đây cũng là một nghiệp vụ mang lại thu nhập cho các NHTM. Ngoài ra, nếu một
NHTM phát triển tốt nghiệp vụ này thì sẽ tạo điều kiện tốt để nâng cao chất lượng các
nghiệp vụ khác như tài trợ xuất nhập khẩu, mua bán ngoại tệ, bảo lãnh, mở rộng quan hệ