“
Hoạt động nhóm và tổ chức trò chơi trong dạy học mơn Ngữ văn THCS ”
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“HOẠT ĐỘNG NHÓM VÀ SỬ DỤNG TRÒ CHƠI
TRONG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN THCS”

I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Mục đích, yêu cầu:
Chúng ta biết rằng, sáng kiến kinh nghiệm là những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo
mà người viết tích luỹ được trong thực tiễn công tác giảng dạy và giáo dục
bằng những hoạt động cụ thể đã khắc phục được những khó khăn mà với
những biện pháp thông thường không thể giải quyết được, góp phần nâng cao
hiệu quả rõ rệt trong công tác giảng dạy của người giáo viên.
Ngữ văn là một môn học có sự tích hợp nhiều nhất: Từ sự hợp lực của ba phân
môn, từ kiến thức của các môn học khác, từ kiến thức trong cuộc sống xã hội,
từ các tri thức kỹ năng, phương pháp giảng dạy, từ kinh nghiệm của thực tiễn
Hơn thế nữa việc đổi mới phương pháp dạy và học phù hợp với xu thế phát
triển của xã hội. Dạy học theo hướng “Tích cực hoá” lấy hoạt động học tập
của học sinh làm trung tâm, vai trò của người thầy là người tổ chức – chủ đạo,
học trò là người chủ động khám phá – lónh hội kiến thức.
Vấn đề tích hợp là nội dung quan trọng không thể thiếu trong việc đổi mới
thay sách, đổi mới phương pháp giảng dạy trong nhà trường hiện nay. Vì vậy
đòi hỏi người dạy phải linh hoạt vận dụng nhiều biện pháp, thao tác, kỹ năng
để giảng dạy tốt hơn. Song vấn đề tích hợp quá còn mới mẻ, còn khó khăn của
giáo viên trong sự đổi mới phương pháp giảng dạy tích cực hoá hoạt động học
tập của học sinh nhằm nâng cao giáo dục toàn diện cho học sinh.
Từ kết quả đạt được cũng như từ yêu cầu thực tiễn đó, tôi xin trình bày sáng
kiến kinh nghiệm của mình để chia sẻ với đồng nghiệp, đặc biệt là những giáo
viên đang trực tiếp giảng dạy bộ môn Ngữ văn ở trường THCS. Mong sao được
sự tiếp nhận và áp dụng của các đồng nghiệp để cùng nâng cao chất lượng
giáo dục học sinh cũng như để thực hiện tốt nhiệm vụ của năm học.

trình giảng dạy, giáo viên còn dạy học theo kiểu truyền thụ kiến thức một
chiều. Giáo viên giảng giải, học sinh lắng nghe, ghi nhớ và biết nhắc lại những
điều mà giáo viên truyền đạt. Giáo viên chủ động cung cấp tri thức cho học
sinh, áp đặt những kinh nghiệm, hiểu biết, cách cảm, cách nghó của mình tới
học sinh. Nhiều giáo viên còn chưa chú trọng đến việc tiếp thu, vận dụng kiến
thức của học sinh cũng như chỉ ra cho người học con đường tích cực, chủ động
để tiếp nhận kiến thức. Do đó có những tiết dạy giống như những giờ diến
thuyết. Giờ học văn vì thế mà chưa thu hút được sự chú ý của học sinh. Do đó
không ít học sinh còn tỏ ra thờ ơ với việc học tập bộ môn này.
Bên cạnh đó, do sự thiếu thốn về trang thiết bò dạy học như tranh, ảnh minh
hoạ, đồ dùng trực quan, dụng cụ nghe, nhìn, tài liệu tham khảo… cho giáo viên
cũng như học sinh khiến cho việc áp dụng phương pháp dạy học mới gặp nhiều
khó khăn dẫn tới việc dạy – học chay.
Học sinh lại có thói quen thụ động, quen nghe, quen chép, ghi nhớ và tái hiện
một cách máy móc, rập khuôn những gì mà giáo viên đã giảng. Đa phần học
sinh chưa có thói quen chủ động tìm hiểu, khám phá bài học. Điều này đã thủ
tiêu óc sáng tạo, suy nghó của người học, biến học sinh thành những người quen
suy nghó và diễn đạt bằng những ý vay mượn, bằng những lời có sẵn của người
khác. Lẽ ra học sinh là chủ của tri thức lại trở thành lệ thuộc sách vở. Học sinh
Giáo viên: Phan Đình Tiến - 2 - Đơn vò: Trường THCS Trần Phú
“
Hoạt động nhóm và tổ chức trò chơi trong dạy học mơn Ngữ văn THCS ”
chưa hào hứng và chưa quen bộc lộ những suy nghó, tình cảm của cả nhân trước
tập thể cho nên khi phải nói và viết, học sinh gặp rất nhiều khó khăn.
Qua phân tích những nguyên nhân trên, tôi thấy rằng phương pháp dạy học
có vai trò rất lớn trong việc truyền thụ kiến thức cũng như hình thành cho học
sinh kỹ năng và phong cách hoạt động để nắm tri thức một cách chủ động,
sáng tạo.
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
1. Cơ sở lí luận:

Giáo viên: Phan Đình Tiến - 3 - Đơn vò: Trường THCS Trần Phú
“
Hoạt động nhóm và tổ chức trò chơi trong dạy học mơn Ngữ văn THCS ”
hiọc này hơn? Để giải quyết được điều này, tôi đã phân tích, nghiên cứu và
sáng tạo trong việc vận dụng phương pháp vào giảng dạy, tạo cho mỗi tiết dạy
Ngữ văn trở thành những tiết học mà học sinh mong đợi.
Trong những năm giảng dạy vừa qua, tôi cũng đã tiến hành áp dụng một số
phương pháp vào việc giảng dạy bộ môn Ngữ văn trong đó việc “tổ chức hoạt
động nhóm và vận dụng trò chơi trong dạy học” đã đạt được kết quả như mong
đợi. Đó là học sinh càng yêu thích môn học này hơn và kết quả học tập càng
cao hơn.
Từ những thực tế đó, tôi đã rút ra được những kinh nghiệm nho nhỏ đó là
phương pháp “hoạt nhóm và tổ chức trò chơi trong dạy học môn Ngữ văn
THCS”. Mong rằng kinh nghiệm của tôi được sự đón nhận của đồng nghiệp và
áp dụng rộng rãi vào việc dạy học môn Ngữ văn. Mong sao kinh nghiệm đó sẽ
giúp chất lượng giáo dục ngày càng đạt hiệu quả cao hơn.
2. Giả thiết:
Từ thực trạng học tập môn Ngữ văn chưa đạt hiệu quả cao, tôi đã tiến hành
phương pháp hoạt động nhóm và tổ chức trò chơi trong quá trình giảng dạy.
Tuy nhiên để làm được điều này, đòi hỏi người giáo viên phải nghiên cứu kỹ
các tiết dạy để từ đó có đònh hướng lựa chọn các hình tức tổ chức hoạt động
nhóm hay trò chơi cho thích hợp. Nhưng về cơ bản, hoạt động nhóm và tổ chức
trò chơi trong dạy học môn Ngữ văn được thực hiện như sau:
a, Đối với hoạt động nhóm:
* Chuẩn bò:
- Giáo viên:
+ Bảng phụ: giấy rô-ki, bảng mê-ka
+ Bút viết bảng trắng.
+ Phiếu học tập: Có in sẵn câu hỏi và khoảng trống để học sinh thực hiện
trên phiếu.

chuẩn bò.
- Sau khi các nhóm đã trình bày kết quả, giáo viên phải nhắc lại các ý kiến
mà các nhóm đã trình bày một lần nữa khẳng đònh lại ý kiến của nhóm để các
nhóm khác cần bổ sung ý kiến hay không? Sau đó giáo viên mới tóm tắt, tổng
hợp, liên kết các ý của từng nhóm theo thứ tự để nêu bật được nội dung của
bài học.
b, Đối với việc tổ chức trò chơi:
* Chuẩn bò:
- Giáo viên: Đọc và tìm hiểu nội dung bài học để lựa chọn trò chơi cho phù
hợp với tiết dạy. Hướng dẫn thể lệ, cách thực hiện trò chơi (tuỳ thuộc vào từng
trò chơi để đưa ra luật chơi).
- Học sinh: Nắm chắc thể lệ trò chơi do giáo viên đưa ra để tuân thủ thực
hiện một cách nghiêm ngặt và đúng quy tắc. Nếu là trò chơi mang tính chất
tập thể thì đòi hỏi mỗi thành viên phải có tinh thần trách nhiệm và ý thức cao
khi tham gia chơi.
3. Quá trình thử nghiệm:
Tất cả những vấn đề tôi đã trình bày trên cũng chỉ là lý thuyết. Để thấy được
kết quả cụ thể, bản thân tôi đã tiến hành thực hiện cụ thể nhiều tiết dạy có sử
dụng “phương pháp hoạt động nhóm và tổ chức trò chơi” ở khối 8 năm học
2007-2008, khối 9 năm học 2008-2009, 2009-2010. trong đó có một số tiết có
Giáo viên: Phan Đình Tiến - 5 - Đơn vò: Trường THCS Trần Phú
“
Hoạt động nhóm và tổ chức trò chơi trong dạy học mơn Ngữ văn THCS ”
sự tham gia của chuyên môn nhà trường, tổ trưởng, tổ phó cũng như các bạn
bè đồng nghiệp .
a, Hoạt động nhóm:
* Đặc điểm:
Hoạt động nhóm giúp các học sinh có cơ hội trao đổi với nhau, tự khẳng
đònh mình, cũng như là dòp để các em rèn luyện khả năng diễn đạt, trình bày
trước tập thể. Thông qua hoạt động này, giúp các em mạnh dạn hơn.

Giáo viên: Phan Đình Tiến - 6 - Đơn vò: Trường THCS Trần Phú
“
Hoạt động nhóm và tổ chức trò chơi trong dạy học mơn Ngữ văn THCS ”
thống kê được kiến thức. Cách này nhẹ nhàng mà huy động được sự tham gia
của cả lớp.
* Chuẩn bò:
Giáo viên làm một bảng tổng kết trong đó chỉ có đề mục và các tiêu chí thống
kê. Phần nội dung các ô trong bảng sẽ được chuyển thành các thẻ, các thẻ này
phát cho các nhóm.
* Ví dụ:
Ngữ văn 8 –tập 1 – Tiết 38: ÔN TẬP TRUYỆN KÝ VIỆT NAM
- Trong phần lập bảng thống kê các văn bản truyện ký Việt Nam, ta giữ lại các
ô: Tên các tác phẩm, thứ tự, tác giả, tác phẩm, thể loại, năm sáng tác, phương
thức biểu đạt, nội dung chủ yếu, đặc điểm nghệ thuật. Các ô nội dung khác bỏ
trống để học sinh dán thẻ kiến thức.
TT
Tác phẩm,
tác giả
T.loại
Năm
ST
PTBĐ
Nội dung chủ
yếu
Đặc sắc nghệ
thuật
01
Tôi đi học
(Thanh Tònh)
02

trữ tình
Những kỷ niệm
trong sáng về
ngày đầu tiên đến
trường.
Tự sự kết hợp
với trữ tình; kể
chuyện kết hợp
miêu tả và biểu
Giáo viên: Phan Đình Tiến - 7 - Đơn vò: Trường THCS Trần Phú
“
Hoạt động nhóm và tổ chức trò chơi trong dạy học mơn Ngữ văn THCS ”
cảm, đánh giá;
những hình ảnh
so sánh mới mẻ
và gợi cảm.
02
Trong Lòng
Mẹ
(Nguyên Hồng)
Hồi ký
(trích)
1940
Tự sự,
trữ tình
Nỗi đau của chú
bé mồ côi và tình
yêu thương mẹ
của chú bé.
Văn hồi ký

trữ tình
Số phận bi thảm
của người nông
dân cùng khổ và
nhân phẩm cao
đẹp của họ.
Nhân vật được
đào sâu tâm lý,
cách kể chuyện
tự nhiên, linh
hoạt, vừa chân
thực vừa đậm
chất triết lý và
trữ tình.
b.2, Trò chơi: Đọc thơ (hoạt động cá nhân):
* Đặc điểm:
Học sinh thường sợ đọc thuộc lòng các bài thơ hay đoạn thơ. Nhưng với trò chơi
này sẽ giúp học sinh hứng thú hơn và thuộc thơ nhanh hơn. Hoạt động này nên
sử dụng sau những tiết học xong bài thơ hặc ca dao.
* Chuẩn bò:
- Sau khi học xong bài thơ, giáo viên cho học sinh nhẩm lại bài thơ.
- Học sinh nhẩm lại các câu thơ trong bài thơ vừa học xong.
* Ví dụ:
Ngữ văn 9 – tập 1: Văn bản: BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
- Sau khi học xong bài thơ này, giáo viên cho học sinh nhẩm lại và sau đó
tiến hành thực hiện trò chơi.
- Giáo viên đọc trước một câu:
“ Không có kính không phải vì xe không có kính”.
Giáo viên: Phan Đình Tiến - 8 - Đơn vò: Trường THCS Trần Phú
“

- Giáo viên chia học sinh thành các nhóm và yêu cầu mỗi nhóm vẽ một đồ
vật bất kỳ trong gia đình và giới thiệu về đồ vật đó.
- Các nhóm sẽ vẽ đồ vật theo ý thích và thuyết trình về đặc điểm, công dụng
của đồ vật đó trong gia đình.
- Khi trình bày, giáo viên nên cho học sinh treo tranh lên và giới thiệu.
b.4, Trò chơi: Ô chữ (hoạt động nhóm hoặc cá nhân):
* Đặc điểm:
Trò chơi này khá quen thuộc và đã được áp dụng nhiều nhưng nó lại được sự
đón nhận rất nhiệt tình và hứng khởi của các em học sinh. Chính vì thế, nó
Giáo viên: Phan Đình Tiến - 9 - Đơn vò: Trường THCS Trần Phú
“
Hoạt động nhóm và tổ chức trò chơi trong dạy học mơn Ngữ văn THCS ”
mang lại hiệu quả cũng rất cao. Trò chơi này thích hợp với một giờ văn học
hoặc tiếng Việt.
*Chuẩn bò:
- Giáo viên hoặc học sinh soạn ra một bảng ô chữ cùng các câu hỏi đi kèm
tương ứng với kiến thức của các ô hàng ngang cần thực hiện. Từ gợi ý của các
ô hàng ngang, học sinh dần dần tìm ra nội dung của ô hàng dọc – Đây là ô
chính mà nội dung của nó có tầm quan trọng đối với bài học mà học sinh cần
nắm chắc và ghi nhớ được.
- Bảng ô chữ này có thể chuẩn bò từ bảng phụ. Để trò chơi mới lạ hơn, giáo
viên yêu cầu học sinh tự làm hoặc có thể áp dụng công nghệ thông tin để tạo
ra phần mềm trò chơi.
* Ví dụ:
Ngữ văn 9 – tập một: Bài : TRUYỆN KIỀU CỦA NGUYỄN DU
- Dạy xong bài này, giáo viên cho học sinh tham gia vào trò chơi. Giáo viên
chia ra nhóm hoặc cá nhân.
- Yêu cầu cầu của trò chơi: Học sinh nắm được những nội dung cơ bản về tác
giả Nguyễn Du và tác phẩm truyện Kiều cũng như các nhân vật trong truyện.
Đặc biệt, khi kết thúc trò chơi học sinh phải nắm được một trong hai giá trò lớn

Hàng ngang 5. Khi đi du xuân, Thuý Kiều đã gặp và phải lòng ai?
Hàng ngang 6. Ai là người đến mua Thuý Kiều?
Hàng ngang 7. Đây là quê hương của tác giả Nguyễn Du.
Hàng ngang 8. Nguyễn Du có tên hiệu là gì?
Hàng ngang 9. Năm 1965, Nguyễn Du được công nhận là:
Hàng ngang 10. Truyện Kiều được viết dựa trên tác phẩm nào?
Hàng ngang 11. Nguyễn Du được coi là:
Hàng ngang 12. Phần cuối trong phần tóm tắt của Truyện Kiều có tên là gì?
Hàng ngang 13. Truyện Kiều còn có tên gọi khác là
+ Đáp án:
1 N G U Y E N D U
2 B A N M I N H
3 B A O A N B A O O A N
4 T H U Y V A N
5 K I M T R O N G
6 M A G I A M S I N H
7 H A T I N H
8 T H A N H H I E N
9 D A N H N H A N V A N H O A
10 K I M V A N K I E U T R U Y E N
11 D A T H I H A O
12 D O A N T U
13 D O A N T R U O N G T A N T H A N H
4. Hiệu quả mới:
Qua thời gian giảng dạy, đặc biệt là những tiết có sự vận dụng phương pháp
hoạt động nhóm và và tổ chức trò chơi trong dạy học, tôi nhận thấy kết quả đạt
được rất đáng khích lệ, cụ thể:
a, Về phương pháp hoạt động nhóm:
Như ông cha ta đã viết : “Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao”.

giờ các em rất hồ hởi và phấn khích khi đón nhận nó. Đó là kết quả mà tôi
không thể mong đợi hơn. Bởi lẽ, từ sự thích thú, yêu mến môn học này đã giúp
các em chăm chỉ học tập và kết quả học tập ngày càng tốt hơn. Cụ thể như
trong năm học 2008-2009, kết quả xếp loại học lực môn Ngữ văn vào cuối năm
của học sinh khối 9 trường THCS Trần Phú như sau:
Tổng số Giỏi Khá TB Yếu Kém
99
05 26 64 4 0
So sánh với kết quả của học kì I, tôi nhận thấy rằng việc học tập của học
sinh có sự tiến bộ rõ rệt. Đặc biệt là có nhiều em học sinh đạt yêu cầu để dự
thi học sinh giỏi cấp huyện. Nhiều em trước đây học còn trung bình hoặc yếu
thì nay có sự tiến bộ rất nhiều. Kết quả này đã được nhà trường, đồng nghiệp
cũng như các bậc phụ huynh học sinh ghi nhận và tỏ ra rất hài lòng.
III. BÀI HỌC KINH NGHIỆM.
1. Kinh nghiệm cụ thể:
Giáo viên: Phan Đình Tiến - 12 - Đơn vò: Trường THCS Trần Phú
“
Hoạt động nhóm và tổ chức trò chơi trong dạy học mơn Ngữ văn THCS ”
Hiện nay việc trình bày sáng kiến kinh nghiệm được phổ biến trong nhiều lónh
vực , trong nhiều ngành nghề, trong nhiều cấp bậc khác nhau. Chính vì thế đã
có rất nhiều sáng kiến kinh nghiệm ra đời để trao đổi kinh nghệm ở các khía
cạnh đó. Với công tác hiện tại của mình là giảng dạy bộ môn Ngữ văn ở trường
THCS nên tôi cũng thực hiện sáng kiến kinh nghiệm “ hoạt động nhóm và sử
dụng trò chơi trong dạy học Ngữ văn THCS” và sáng kiến kinh nghiệm này
thuộc vào kinh nghiệm “dạy và học”.
2. Sử dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Những kinh nghiệm trong công tác giảng dạy mà tôi rút ra và trình bày thành
sáng kiến kinh nghiệm này rất mong được đồng nghiệp tiếp nhận và vận dụng.
Tuy nhiên do mỗi khối học, mỗi lớp học, mỗi giáo viên và mỗi học sinh không
phải hoàn toàn như nhau cho nên để thực hiện và áp dụng được kinh nghiệm

Hoạt động nhóm và tổ chức trò chơi trong dạy học mơn Ngữ văn THCS ”
.Mặc dù trong q trình giảng dạy bản thân tơi cũng nhận thấy còn một số thiếu
sót ,hạn chế khi áp dụng các hình thức trên .Bởi kinh nghiệm trên chỉ là kinh
nghiệm chủ quan của cá nhân tơi và những kinh nghiệm đó bản thân tơi cũng chỉ
mới áp dụng được chủ yếu là ở khối 8 và khối 9. Tuy nhiên tơi cũng xin được chia
sẻ cùng các bạn đồng nghiệp mong góp một chút sức mình vào cơng tác đổi mới
phương pháp dạy học văn trong nhà trường .Trong q trình thể nghiệm và viết lý
thuyết những kinh nghiệm này khơng tránh khỏi thiếu sót rất mong được sự góp ý,
chỉnh sửa của lãnh đạo nhà trường cũng như của các đồng nghiệp.
Qua việc chia sẻ một chút kinh nghiệm trong q trình giảng dạy của mình
bản thân, tơi cũng rất mong được sự quan tâm,giúp đỡ của các cấp lãnh đạo:
*Về phía nhà trường:
- Thường xuyên tổ chức học tập, trao đổi kinh nghiệm giảng dạy lẫn nhau,
nhất là phương pháp giảng dạy đổi mới theo tinh thần SGK mới.
- Thay đổi hình thức họp chuyên môn không đơn thuần là dự giờ – góp ý, mà
tổ chức hội thảo bằng chuyên đề cụ thể.
- Cần đầu tư thêm tài liệu tham khảo về mơn văn, sắp xếp để các em học sinh có
điều kiện tham khảo, nghiên cứu. Áp dụng việc giảng dạy máy chiếu nhiều hơn để
việc giảng dạy được thuận lợi hơn.
*Về phía lãnh đạo phòng giáo dục:
- Tổ chức học tập nghiệp vụ về chuyên đề cụ thể tập trung theo nhóm trường
hoặc cả huyện.
- Tổ chức hội thi làm chuyên đề. Tổng kết khen thưởng kòp thời – Nhân mô
hình để học tập.
- Kòp thời trang bò đầy đủ thiết bò và đồ dùng dạy học, sách tham khảo có
chất lượng cho các trường.
- Quan tâm đến chế độ chính sách khi giáo viên có nguyện vọng học tập
nâng cao nghiệp vụ.
Đắk Song, ngày 08 tháng 11 năm 2009
NGƯỜI THỰC HIỆN

3
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
4
1. Cơ sở lí luận
4
2. Giả thiết
5
a, Đối với hoạt động nhóm
5
Giáo viên: Phan Đình Tiến - 16 - Đơn vò: Trường THCS Trần Phú
“
Hoạt động nhóm và tổ chức trò chơi trong dạy học mơn Ngữ văn THCS ”
b, Đối với việc tổ chức trò chơi
6
3. Quá trình thử nghiệm
7
a, Hoạt động nhóm
7
b, Trò chơi
7
4. Hiệu quả mới
13
a, Về phương pháp hoạt động nhóm
13
b, Về việc sử dụng trò chơi
13
III. BÀI HỌC KINH NGHIỆM.
14
1. Kinh nghiệm cụ thể
14