A. PHẦN ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận
Trò chơi là một hoạt động của con người nhằm mục đích trước tiên và chủ
yếu là vui chơi, giải trí, thư giãn sau những giờ làm việc căng thẳng, mệt mỏi.
Nhưng qua trò chơi người chơi còn cần được rèn luyện thể lực, rèn luyện các
giác quan, tạo cơ hội giao lưu với mọi người, cùng hợp tác với bạn bè trong
nhóm, tổ…Đối với học sinh THCS thì hoạt động chơi không cong đóng vai trò
chủ đạo, song cùng với học thì chơi là nhu cầu không thể thiếu và nó giữ một
vai trò quan trọng đối với các em. Nếu ta biết tổ chức cho học sinh chơi một
cách hợp lý, khoa học sẽ mang lại hiệu quả giáo dục cao. Chính vì vậy trò chơi
học tập khi được sử dụng trong giờ học Tiếng Việt - môn Văn ở THCS không
chỉ làm thay đổi những hình thức học tập giản đơn, truyền thống không hiệu quả
mà qua các trò chơi được tổ chức không khí lớp sẽ trở lên thoải mái, dễ chịu và
việc thu nhận kiến thức mới, củng cố và nâng cao kiến thức cũ cũng vì thế tự
nhiên, nhẹ nhàng và thoải mái hơn.
2. Cơ sở thực tiễn
“ Học mà chơi, chơi mà học” thì ai, giáo viên nào cũng biết nhưng biết cách
tổ chức các hoạt động giúp học sinh học - chơi, chơi - học thì không nhiều giáo
viên làm được. Thực tế cho thấy có không ít giáo viên khi bước vào dạy bộ môn
Ngữ văn dều rất ngại dạy Tiếng Việt họ coi đây là một phân môn khô, khó. Điều
đó khiến việc ngại tìm tòi đổi mới phương pháp, hình thức dạy - học môn Tiếng
Việt là không tránh khỏi. Cũng vì thế mà giờ học Tiếng việt ở trường THCS
thường nhàm chán, đơn điệu, căng thẳng dẫn đến việc nhận thức ở học sinh bị
hạn chế
Trước tình hình đó đòi hỏi giáo viên, nhất là giáo viên ở THCS là không chỉ
đổi mới về phương pháp dạy học mà còn phải đổi mới cả hình thức tổ chức hoạt
động dạy - học dể giờ học Tiếng Việt ở trường THCS ngày càng hấp dẫn và thú
vị
Qua tham khảo đồng nghiệp và qua giảng dạy tôi xin đưa ra “một số hình
thức tổ chức trò chơi trong dạy học Tiếng Việt ở THCS” để các đồng nghiệp
góp ý và cùng tham khảo.

tập hay tự làm phương tiện dạy học.
- Bố trí chia lớp phù hợp
II. Cách thức tổ chức một số trò chơi trong dạy học Tiếng Việt ở trường
THCS
1. Hình thức: Ai nhanh, ai giỏi
• Phạm vi sử dụng cho một số bài
Tên bài Lớp
Danh từ
Từ trái nghĩa
Cấp độ khái quát nghĩa của từ
Hoán dụ
Từ Hán Việt
6 - Tập 1
7 - Tập 1
8 - Tập 2
7 - Tập 1
6 - Tập 1
• Mục đích trò chơi: Giúp học sinh
- Hình thành được yêu cầu về kiến thức SGK
- Rèn luyện tác phong nhanh nhẹn, phối hợp nhịp nhàng các thành viên
trong nhóm
- Giáo dục ý thức tích cực và tinh thần hợp tác trong các hoạt động tập thể.
• Chuẩn bị:
- Lớp đọc kĩ và xác định yêu cầu bài tập
- Chia học sinh thành 2 - 4 nhóm tuy vào từng bài, đặc điểm lớp học
- Chia bảng, phấn, phiếu học tập… cho nhóm
- Quy định thời gian chơi
• Tiến hành:
- Giáo viên hô hiệu lệnh, các nhóm cung làm theo kiểu tiếp sức
• Một số ví dụ cho hình thức

b. Vẽ đường biểu thị quan hệ trái nghĩa từ cột A
với cột B
A B
bắt đầu khép
yêu
nhớ
mở
đẩy
mua
thức
phá huỷ
làm việc
tích cực
lấy
thờ ơ
bán
xây dựng
kéo
ghét
Quên
kết thúc
nghỉ ngơi
ngủ
tiêu cực
nhiệt tình
đưa
c. Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với nghĩa của
các từ ngữ ở mỗi nhóm đã cho (Bài: “Cấp độ khái quát
nghĩa của từ” - Lớp 8)
a, Xăng, dầu hoả, ga, ma dút, củi, than

+ đội B sẽ chuyển thanh chữ có thứ tự a, b, c…(tức là chuyển về vị trí vốn
có của nó trong các câu văn, thơ)
Đội nào nhanh hơn, đúng sẽ thắng
Đội A Đội B
Chồng em (a) nghèo khổ em thương
Chồng người (b) giàu sang phú quý mặc
người
Tôi kể ngày xưa chuyện Mị Châu
(c) Tình cảm lầm chỗ để trên (d) lý trí
Nhận của quá khứ những (e) sự tàn phá kiệt
quệ, ta đã làm nên (f) cuộc sống ấm no
(g) ít miệng thì kín, (h) nhiều miệng thì hở
Ra thế! To gan hơn béo bụng
Anh hùng đâu cứ phải (i)đàn ông
Làm ruộng (k) rất dễ dàng
Nuôi tằm (l) rất khó
(1) ăn cơm đứng
(2) ăn cơm nằm
(3) những nạn đói, những con đê vỡ
(4) các màu vàng 5T, 7T
(5) áo rách
(6) áo gấm xông hương
(7) đầu
(8) trái tim
(9) chín
(10) một
(11) mày râu
… đã thực hiện phép tu từ gì? Vì sao?
e. Cho biết thành ngữ nào đúng hoặc đúng
hơn?

b2) Ăn trên ngồi dưới
c1) Thả hổ về nhà
c2) Thả hổ về rừng
d1) Cua mò cò xơi
d2) Cốc mò cò xơi
e1) Đơn phương độc mã
e2) Đơn thương độc mã
a1) Mật ngọt chết người
a2) Mật ngọt chết ruồi
b1) Chọc gậy bánh xe
b2) Cản gậy bánh xe
c1) Chim sa ca lặn
c2) Chim bay cá lặn
d1) Khỉ ho gà gáy
d2) Khỉ ho cò gáy
e1) Bán trời không giấy
e2) Bán trời không văn tự
- Thi nhóm giỏi hơn
- Sau khi làm đúng phần trước, mỗi nhóm chọn 5 thành ngữ trong số các
thành ngữ của nhóm mình để đặt 5 câu văn có sưr dụng thành ngữ (Câu
đúng, hay được 3 điểm)
f. Biến đổi vui về câu
(Từ 1 số từ, câu hạn chế biến đổi thành những câu khác nhau)
- Ghép từ đã cho trong hình thành nhiều câu khác nhau (các câu trong hình
a phải đủ 4 từ, hình b phải đủ 5 từ, có thể thêm dấu câu cần thiết)
- Thi ai sắp xếp được nhiều câu hơn
Từ khổ thơ của nữ sĩ Anh Thơ trong bài: “ Chiều xuân” ghép từ ngữ đã
được phân cách bởi dấu gạch chéo trong mỗi câu thành nhiều câu khác
nhau mà vẫn giữ nguyên được ý thơ cơ bản
Mưa/ đổ bụi/ êm êm/ trên bến vắng

3 B U T T H U O C
4 L O P
5 N V O
6 B A N G H E
7 S A C H V O
8 Đ I H O C
9 O N G Đ O C
1 2 3 4 5 6 7 8 9
Ô chữ hàng ngang là những từ đã được nhà văn Thanh Tịnh sử dụng trong văn
bản : “ Tôi đi học” (ngữ văn 8, tập 1)
b, dùng cho bài: “Từ tượng hình, từ tượng thanh” (ngữ văn 8, tập 1)
1 N G Ơ N G A C
2 L E O K H E O
3 B I C H
4 D U D A Y
5 L A T D A T
6 C H O N G Q U E O
1 2 3 4 5 6 7 8 9
Câu hỏi hàng ngang:
1. Ô chữ hàng số 1 ( 7 chữ cái ): Từ tượng hình gợi tả dáng vẻ của tên người
nhà Lý trưởng khi cai lệ bảo trói anh Dậu lại.
2. Ô chữ hàng số 2 ( 8 chữ cái ): Từ tượng hình miêu tả dáng vẻ của “ anh
chàng nghiện” trong cuộc đánh nhau với chị Dậu
3. Ô chữ hàng số 3 ( 4 chữ cái ): Từ tượng thanh mô phỏng âm thanh cú đấm
của cai lệ vào ngực chị Dậu
4. Ô chữ hàng số 4 ( 5 chữ cái ): Từ tượng hình cong thiếu trong câu văn: “
Hai người giằng co nhau, [….] nhau rồi ai nấy đều buông gậy ra áp vào
vật nhau”
5. Ô chữ hàng số 5 (6 chữ cái ): Từ tượng hình miêu tả dáng vẻ của bà lão
láng giềng khi ở nhà chị Dậu về.

5. Vũ khí thời cận đại, có nòng dài
6. Từ Hán Việt đồng nghĩa với tên gọi một phương tiện vận tải sáng chế theo
cách di chuyển của loài chim.
7. Từ Hán Việt, đồng nghĩa với từ “ Tên lửa”
8. Phương tiện dùng vận tải hoặc chiến đấu, hoạt động dưới mặt nước
9. Phương tiện giúp ta có thể nói chuyện với nhau khi ở rất xa nhau.
10. Phương tiện giúp ghi lại hình ảnh thật của một vật.
11. Cái gì trẻ em rất thích nhưng rất dễ hại mắt nếu xem quá lâu
12. Máy gì có cấu trúc mô phỏng bộ óc của con người
13. Tên gọi cũ đồng nghĩa với “tàu vũ trụ”.
Trong những từ vừa tìm được em hãy xác định từ ghép? Hãy phân chúng
thành những loại khác nhau.
d, Ô chữ dạng tìm từ ( Bài: Tính từ - Ngữ văn 6)
Ghép các chữ cái đã cho trong hình thành tính từ song tiết ( thêm dấu thanh ở
những từ cần thiết)
T Ư N
H Ơ G
C A O
Ví dụ: Cao thượng, thanh nhã
III. KẾT QUẢ
Qua tổ chức trò chơi học tập cho học sinh qua một số tiết học Tiếng Việt tôi
thấy đã đạt được một số kết qua sau:
 Đối với giáo viên:
- Không mất quá nhiều thời gian chuẩn bị, thời gian của tiết dạy mà giáo
viên và học sinh vẫn đảm bảo được nội dung kiến thức bài học hình thành
được bài tập sách giáo khoa
- Tạo được tình huống có vấn đề rất sinh động và hấp dẫn để giáo viên khắc
sâu kiến thức. Từ đó làm cho không khí lớp học thoải mái, kich thích được
tin thần học tập của học sinh, đặc biệt với những em sức học yếu, chậm, nhút
nhát

Chuẩn bị bài một cách chu đáo, dự kiến những tình huống có thể nảy sinh
trong khi tổ chức trò chơi để khi gặp có thể giải quyết cho tốt.
Ngoài ra trong quá trình tổ chức trò chơi giáo viên cần tạo điều kiện cho tất
cả học sinh trong lớp cùng được tham gia. Có như vậy hiệu quả đạt được mới
cao.
B. KẾT LUẬN
Trên đây là một vài suy nghĩ còn mang tính chủ quan tuy có dựa trên thực tế
quá trình dạy học Tiếng Việt và cơ sở lý luận nhưng không tránh khỏi những
khiếm khuyết. Tôi hy vọng được sự góp ý, trao đổi của các bạn đồng nghiệp,
giúp cho việc sử dụng phương pháp “tổ chức trò chơi học tập trong dạy và học
Tiếng Việt ở trường THCS đạt hiệu quả tốt nhất, góp phần đổi mới phương pháp
dạy học thành công.