HOẠT ĐỘNG NHÓM VÀ TỔ CHỨC TRÒ CHƠI
TRONG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN THCS
I.ĐẶT VẤN ĐỀ.
Chúng ta biết rằng, sáng kiến kinh nghiệm là những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo mà
người viết tích lũy được trong thực tiễn công tác giảng dạy và giáo dục bằng những
hoạt động cụ thể đã khắc phục được những khó khăn mà với những biện pháp
thông thường không thể giải quyết được, góp phần nâng cao hiệu quả rõ rệt trong
công tác giảng dạy của người giáo viên.
Ngữ văn là một môn học có sự tích hợp nhiều nhất: Từ sự hợp lực của ba phân
môn, từ kiến thức của các môn học khác, từ kiến thức trong cuộc sống xã hội, từ
các tri thức kỹ năng, phương pháp giảng dạy, từ kinh nghiệm của thực tiễn
Hơn thế nữa việc đổi mới phương pháp dạy và học phù hợp với xu thế phát triển
của xã hội. Dạy học theo hướng “Tích cực hoá” lấy hoạt động học tập của học sinh
làm trung tâm, vai trò của người thầy là người tổ chức – chủ đạo, học trò là người
chủ động khám phá – lĩnh hội kiến thức.
Vấn đề tích hợp là nội dung quan trọng không thể thiếu trong việc đổi mới thay
sách, đổi mới phương pháp giảng dạy trong nhà trường hiện nay. Vì vậy đòi hỏi
người dạy phải linh hoạt vận dụng nhiều biện pháp, thao tác, kỹ năng để giảng dạy
tốt hơn. Song vấn đề tích hợp quá còn mới mẻ, còn khó khăn của giáo viên trong sự
đổi mới phương pháp giảng dạy tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh nhằm
nâng cao giáo dục toàn diện cho học sinh.
Từ kết quả đạt được cũng như từ yêu cầu thực tiễn đó, tôi xin trình bày sáng kiến
kinh nghiệm của mình để chia sẻ với đồng nghiệp, đặc biệt là những giáo viên đang
trực tiếp giảng dạy bộ môn Ngữ văn ở trường THCS. Mong sao được sự tiếp nhận
và áp dụng của các đồng nghiệp để cùng nâng cao chất lượng giáo dục học sinh
cũng như để thực hiện tốt nhiệm vụ của năm học.
Trong những năm gần đây, tình hình học sinh trong nhà trường có sự biến đổi
theo chiều hướng tiêu cực, với tình trạng học sinh chây lười trong việc học các
môn, trong đó có bộ môn Ngữ văn. Tình trạng học sinh còn lười học môn ngữ văn
cũng có nguyên nhân từ giáo viên chưa gây được sự hứng thú trong các tiết dạy của
mình. Chính vì lẽ đó, kết quả cuối cùng mà học sinh đạt được là chưa cao.

dẫn tới việc dạy – học chay.
Học sinh lại có thói quen thụ động, quen nghe, quen chép, ghi nhớ và tái hiện một
cách máy móc, rập khuôn những gì mà giáo viên đã giảng. Đa phần học sinh chưa
có thói quen chủ động tìm hiểu, khám phá bài học. Điều này đã thủ tiêu óc sáng
tạo, suy nghĩ của người học, biến học sinh thành những người quen suy nghĩ và
diễn đạt bằng những ý vay mượn, bằng những lời có sẵn của người khác. Lẽ ra học
sinh là chủ của tri thức lại trở thành lệ thuộc sách vở. Học sinh chưa hào hứng và
chưa quen bộc lộ những suy nghĩ, tình cảm của cả nhân trước tập thể cho nên khi
phải nói và viết, học sinh gặp rất nhiều khó khăn.
Qua phân tích những nguyên nhân trên, tôi thấy rằng phương pháp dạy học có vai
trò rất lớn trong việc truyền thụ kiến thức cũng như hình thành cho học sinh kỹ
năng và phong cách hoạt động để nắm tri thức một cách chủ động, sáng tạo.
II,NỘI DUNG.
Trang 2
1.Cơ sở lí luận.
Như chúng ta đã biết, ngày 24/01/2002, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ký
và cho ban hành Quyết định số 03/2002/QĐ-BGD&ĐT. Môn Ngữ văn được triển
khai dạy học theo nguyên tắc tích hợp (Văn học - Tiếng Việt - Tập làm văn) nhằm
phát huy tính chủ động, tích cực của học sinh. Trong những năm gần đây, vấn đề
này lại càng được chú trọng. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 của BCH TW Đảng
khoá VIII nêu rõ: “Đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ
một chiều rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học”, “phương pháp giáo
dục phải phát huy tính tích cực tự giác, chủ động, sáng tạo của người học, bồi
dưỡng lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”.
Bên cạnh đó như tôi đã trình bày ở phần trên: Giáo viên tuy có ý thức đổi mới
phương pháp dạy học nhưng nhìn chung vẫn còn chịu nhiều ảnh hưởng của phương
pháp dạy học trước đây. Điều này gây tác động không nhỏ đến việc tiếp nhận tri
thức một cách thụ động của học sinh. Học sinh như trở thành một cỗ máy tiếp nhận
chứ không chủ động, sáng tạo. Trong khi việc dạy Ngữ văn có hiệu quả lại đòi hỏi
cao. Dạy văn không chỉ là truyền thụ kiến thức mà còn phải hay, phải lôi cuốn học

nhiên để làm được điều này, đòi hỏi người giáo viên phải nghiên cứu kỹ các tiết
dạy để từ đó có định hướng lựa chọn các hình thức tổ chức hoạt động nhóm hay
trò chơi cho thích hợp. Nhưng về cơ bản, hoạt động nhóm và tổ chức trò chơi
trong dạy học môn Ngữ văn được thực hiện như sau:
a.Đối với hoạt động nhóm:
* Chuẩn bị:
- Giáo viên:
+ Bảng phụ: giấy rô-ki, bảng mê-ka.
+ Bút viết bảng trắng.
+ Phiếu học tập: Có in sẵn câu hỏi và khoảng trống để học sinh thực hiện
trên phiếu.
+ Xác định câu hỏi trong sách giáo khoa để cho học sinh thảo luận nhóm.
-> Chú ý khi lựa chọn câu hỏi hoạt động nhóm: Nội dung phải rõ ràng, phù hợp
với tình hình học tập, khả năng nhận thức của đối tượng, câu hỏi phải phát huy khả
năng tư duy, sáng tạo của học sinh, nội dung câu hỏi phải xoay quanh bài học.
- Học sinh:
+ Cử ra nhóm trưởng và thư ký để điều hành hoạt động của nhóm mình.
+ Thực hiện theo đúng yêu cầu đề ra.
* Cách tổ chức:
- Giáo viên cần dựa vào đặc điểm tình hình của lớp để phân nhóm cho thích
hợp.
- Việc lựa chọn nhóm trưởng (có thể làm từ trước) rất cần thiết. Vì nhóm trưởng
là người điều động được tất cả các nhóm viên tham gia tích cực vào cuộc thảo luận.
Người nhóm trưởng phải là người biết lắng nghe, khuyến khích những người rụt rè,
ngăn chặn những người nói nhiều, theo dõi, quan sát phản ứng của các thành viên
để điều chỉnh cho phù hợp.
- Giáo viên phải quan sát và theo dõi hoạt động, công việc cuả từng nhóm để tìm
cách giải quyết hợp lý nhất. Trong quá trình quan sát các nhóm làm việc, người
Trang 4
giáo viên phải phát hiện sai lầm (nếu có) của các nhóm, những sai lầm mang tính

thể. Thông qua hoạt động này, giúp các em mạnh dạn hơn.
* Chuẩn bị:
Trang 5
- Giáo viên cần định hướng và chọn ra nhóm trưởng của các nhóm, phân nhóm
phù hợp với tình hình của lớp học, chuẩn bị những đồ dùng cần thiết để sử dụng
cũng như phát cho học sinh thực hiện.
- Học sinh chuẩn bị theo yêu cầu của giáo viên.
* Ví dụ:
Ngữ văn 9 - Tiết 33: TRAU DỒI VỐN TỪ
- Giáo viên cho học sinh thảo luận trong phần thực hiện các bài tập 7 và 8.
- Giáo viên chia lớp thành 8 nhóm (mỗi tổ 2 nhóm).
- Phát yêu cầu bài tập có ghi sẵn ra phiếu học tập cho học sinh. Tổ 1 và 2 làm bài
tập 7, tổ 3 và 4 làm bài tập 8.
- Học sinh nhận phiếu, tiến hành thảo luận và ghi kết quả ra phiếu học tập.
- Nhóm trưởng điều hành nhóm của mình thực hiện tốt.
- Giáo viên quan sát quá trình hoạt động của học sinh. Có sự nhắc nhở nếu cần
thiết.
- Sau khi các nhóm đã thực hiện xong, giáo viên cho một nhóm ở tổ 1, một nhóm
ở tổ 2 lên bảng thi bằng cách ghi ra bảng các cách giải thích về nghĩa của các từ:
Nhuận bút, thù lao; tay trắng, trắng tay; kiểm điểm, kiểm kê; lược khảo, lược
thuật.
Sau đó cho các nhóm khác nhận xét, bổ sung. Giáo viên khuyến khích bằng cách
ghi điểm cho từng cá nhân trong nhóm nếu trả lời tốt.
Tương tự giáo viên cho tổ 3 và 4 lên trình bày bài tập 8.
- Giáo viên nhận xét và chốt lại vấn đề.
b. Trò chơi.
b.1.Trò chơi điền bảng (kết hợp với hoạt động nhóm):
* Đặc điểm:
Trò chơi này dùng trong những giờ ôn tập. Thay bằng việc cho học sinh lập bảng
thống kê kiến thức bình thường, ta có thể làm thành những thẻ (tờ phiếu) kiến thức,

03
Tức nước vỡ
bờ
(Ngô tất Tố)
04
Lão Hạc
(Nam Cao)
- Các nhóm học sinh nhận thẻ kiến thức và tiến hành trao đổi thảo luận để tìm và
đưa ra những thẻ kiến thức phù hợp với các ô trống.
- Đại diện các nhóm học sinh lên trình bày và dán phiếu vào bảng tổng kết. Nhóm
nào dán đúng thì tất cả thành viên sẽ được khen.
TT
Tác phẩm,
tác giả
T.loại
Năm
ST
PTBĐ Nội dung chủ yếu
Đặc sắc nghệ
thuật
01
Tôi đi học
(Thanh Tịnh)
Truyện
ngắn
1941
Tự sự,
trữ tình
Những kỷ niệm
trong sáng về

(Ngô tất Tố)
Tiểu
thuyết
(trích)
1939 Tự sự
Phê phán chế độ
tàn ác bất nhân và
ca ngợi vẻ đẹp
tâm hồn, sức sống
tiềm tàng của
người phụ nữ
nông thôn.
Khắc hoạ nhân
vật và miêu tả
hiện thực một
cách chân thực,
sinh động.
04
Lão Hạc
(Nam Cao)
Truyện
ngắn
(trích)
1943
Tự sự,
trữ tình
Số phận bi thảm
của người nông
dân cùng khổ và
nhân phẩm cao

b.3. trò chơi: Thuyết minh biểu tượng (hoạt động nhóm):
* Đặc điểm:
Trò chơi này kích thích khả năng sáng tạo, trí tưởng tượng và khả năng diễn đạt
của học sinh. Nó cũng đơn giản, thích hợp với nhiều giờ học tập làm văn. Mục đích
chủ yếu của trò chơi này là kỹ năng làm văn, đặc biệt là đối với văn thuyết minh.
* Cách tiến hành:
- Giáo viên chia học sinh thành các nhóm (4-10 học sinh, trong đó nên có một số
học sinh có năng khiếu về hội hoạ).
- Mỗi nhóm sẽ vẽ một bức tranh biểu tượng trong khoảng thời gian quy định sau
đó thuyết minh ý nghĩa của nó.
- Từng nhóm lên thuyết trình về biểu tượng của nhóm mình.
- Các nhóm khác đặt câu hỏi phản diện với nhóm thuyết trình.
- Giáo viên cần tìm ra một ban giám khảo: Giáo viên và một số học sinh trong
lớp.
-> lưu ý: Trò chơi này do học sinh thực hiện theo ý tưởng riêng của nhóm, cho
nên ban giám khảo cần nhìn nhận và đánh giá cho phù hợp, không nên đánh giá
theo ý kiến chủ quan. Với dạng trò chơi này thì cũng có thể áp dụng cho học sinh
làm đồ vật sau đó thuyết trình.
* Ví dụ:
Ngữ văn 8 – tập một: Tiết 54: LUYỆN NÓI: THUYẾT MINH VỀ MỘT
THỨ ĐỒ DÙNG.
- Giáo viên chia học sinh thành các nhóm và yêu cầu mỗi nhóm vẽ một đồ vật
bất kỳ trong gia đình và giới thiệu về đồ vật đó.
- Các nhóm sẽ vẽ đồ vật theo ý thích và thuyết trình về đặc điểm, công dụng của
đồ vật đó trong gia đình.
- Khi trình bày, giáo viên nên cho học sinh treo tranh lên và giới thiệu.
b.4. Trò chơi: Ô chữ (hoạt động nhóm hoặc cá nhân):
* Đặc điểm:
Trang 9
Trò chơi này khá quen thuộc và đã được áp dụng nhiều nhưng nó lại được sự đón

3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
+ Câu hỏi:
Hàng ngang 1. Tác giả của “Truyện Kiều” là ai?
Hàng ngang 2. Thuý Kiều phải làm gì khi gia đình bị vu oan, cha bị bắt.
Hàng ngang 3. Từ Hải đã giúp Thuý Kiều làm gì?
Hàng ngang 4. Em gái của Thuý Kiều tên là gì?
Hàng ngang 5. Khi đi du xuân, Thuý Kiều đã gặp và phải lòng ai?
Hàng ngang 6. Ai là người đến mua Thuý Kiều?
Hàng ngang 7. Đây là quê hương của tác giả Nguyễn Du.
Hàng ngang 8. Nguyễn Du có tên hiệu là gì?
Hàng ngang 9. Năm 1965, Nguyễn Du được công nhận là:
Hàng ngang 10. Truyện Kiều được viết dựa trên tác phẩm nào?
Hàng ngang 11. Nguyễn Du được coi là?
Hàng ngang 12. Phần cuối trong phần tóm tắt của Truyện Kiều có tên là gì?
Hàng ngang 13. Truyện Kiều còn có tên gọi khác là gì?
Trang 11
+ Đáp án:
1 N G U Y E N D U
2 B A N M I N H
3 B A O A N B A O O A N

này thiên về chơi nên nó xoá đi sự nặng nề. Học sinh được tiếp nhận nhiều kiến
thức, kỹ năng qua những hoạt động dễ dàng, gây hứng thú. Chính vì lẽ đó mà
những học sinh đã được học qua những tiết dạy có áp dụng trò chơi không chỉ có
cơ hội tìm hiểu, ôn tập kiến thức mà còn thể nghiệm hành vi, rèn luyện kỹ năng, sự
tư duy, phản ứng nhanh. Các em được rèn khả năng quyết định lựa chọn các
phương án đúng, cách giải quyết tình huống hợp lí. Đây là bài học thực tế trước khi
học sinh rút ra kết luận, lý thuyết trừu tượng. Trò chơi cũng là biện pháp tăng
cường sự phấn đấu tích cực trong từng cá nhân hoặc trong nhóm học sinh. Tổ chức
trò chơi theo nhóm còn giúp tăng cường hoạt động làm việc nhóm, từ đó phát triển
kỹ năng giao tiếp cho học sinh.
Như vậy so với thời điểm mà tôi chưa áp dụng phương pháp hoạt động nhóm và
tổ chức trò chơi trong giảng dạy môn Ngữ văn, tôi nhận thấy rằng: Nếu như trước
đây các em học sinh có khích khi đón nhận nó. Đó là kết quả mà tôi không thể
mong đợi hơn. vẻ rất lo ngại mỗi khi đến tiết Ngữ văn thì bây giờ các em rất hồ hởi
và phấn khởi. Bởi lẽ, từ sự thích thú, yêu mến môn học này đã giúp các em chăm
chỉ học tập và kết quả học tập ngày càng tốt hơn. Cụ thể như trong năm học 2012-
2013, kết quả xếp loại học lực môn Ngữ văn vào cuối năm của học sinh 3 lớp 9:
Trường THCS Vĩnh Mỹ A:
Tổng số Giỏi Khá TB Yếu Kém
105 6 35 60 4 0
So sánh với kết quả của học kì I, tôi nhận thấy rằng việc học tập của học sinh có
sự tiến bộ rõ rệt. Nhiều em trước đây học còn trung bình hoặc yếu thì nay có sự tiến
bộ rất nhiều. Kết quả này đã được nhà trường, đồng nghiệp cũng như các bậc phụ
huynh học sinh ghi nhận và tỏ ra rất hài lòng.
*Bài học kinh nghiệm.
-Kinh nghiệm cụ thể.
Hiện nay việc trình bày sáng kiến kinh nghiệm được phổ biến trong nhiều lĩnh vực,
trong nhiều ngành nghề, trong nhiều cấp bậc khác nhau. Chính vì thế đã có rất
nhiều sáng kiến kinh nghiệm ra đời để trao đổi kinh nghệm ở các khía cạnh đó. Với
công tác hiện tại của mình là giảng dạy bộ môn Ngữ văn ở trường THCS nên tôi

nhiều các phương pháp khác nhau để đạt hiệu quả cao trong quá trình giảng dạy
của mình.
Phương pháp hoạt động nhóm thì chúng ta đã áp dụng từ rất lâu và ít nhiều đã
đạt kết quả cao trong dạy học, còn hình thức sử dụng trò chơi khi giảng dạy môn
ngữ văn thì có nhiều trò chơi đang còn khá mới mẻ đối với mỗi giáo viên văn .Mặc
dù trong quá trình giảng dạy bản thân tôi cũng nhận thấy còn một số thiếu sót ,hạn
chế khi áp dụng các hình thức trên .Bởi kinh nghiệm trên chỉ là kinh nghiệm chủ
quan của cá nhân tôi và những kinh nghiệm đó bản thân tôi cũng chỉ mới áp dụng
được chủ yếu là ở khối 8 và khối 9. Tuy nhiên tôi cũng xin được chia sẻ cùng các
bạn đồng nghiệp mong góp một chút sức mình vào công tác đổi mới phương pháp
dạy học văn trong nhà trường .Trong quá trình thể nghiệm và lý thuyết những kinh
nghiệm này không tránh khỏi thiếu sót rất mong được sự góp ý, chỉnh sửa của lãnh
đạo nhà trường cũng như của các đồng nghiệp.
Trang 14
Qua việc chia sẻ một chút kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy của mình bản
thân, tôi cũng rất mong được sự quan tâm,giúp đỡ của các cấp lãnh đạo:
- Kịp thời trang bị đầy đủ thiết bị và đồ dùng dạy học, sách tham khảo có chất
lượng cho các trường.
- Quan tâm đến chế độ chính sách khi giáo viên có nguyện vọng học tập nâng cao
nghiệp vụ.
Vĩnh Mỹ A ngày 02 tháng 01 năm 2015
Người viết
Nguyễn Thị Huệ
Trang 15.
Trang 16