A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Qua nhiều năm thực hiện đổi mới dạy học nói chung và đổi mới dạy học lịch
sử nói riêng trở thành một yêu cầu bắt buộc và hết sức cấp thiết đối với cấp học
THCS. Trong quá trình đó các nhà giáo dục, các thầy cô giáo đã không ngừng suy
nghĩ, tìm tòi những cách dạy mới nhằm nâng cao chất lượng dạy – học, đáp ứng
yêu cầu của công cuộc đổi mới giáo dục. Hiệu quả học tập đạt chất lượng cao của
học sinh là điều mong muốn của tất cả thầy cô giáo. Muốn vậy phải đổi mới
phương pháp dạy và học.
Với phương châm đổi mới là “Lấy học sinh làm trung tâm”, “Phát huy tính
tích cực, sáng tạo, chủ động của học sinh trong việc tìm hiểu, tiếp cận và lĩnh hội
tri thức”. Vậy làm thế nào để phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy - học
Lịch sử? Trong thực tế dạy – học, có rất nhiều phương pháp được áp dụng: Phương
pháp sử dụng đồ dùng trực quan, phương pháp hướng dẫn học sinh ghi nhớ sự kiện
lịch sử, nắm vững và sử dụng sách giáo khoa, vở bài tập, tiến hành công tác ngoại
khoá...
Là giáo viên dạy môn lịch sử, trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy việc
tổ chức trò chơi trong dạy học có sức hấp dẫn kì lạ, không đơn thuần là phương
tiện giải trí bổ ích mà qua đó giúp học sinh dễ hiểu, dễ khắc sâu kiến thức, nắm
được một số kĩ năng quan trọng như kĩ năng giao tiếp, kĩ năng vận động nhanh
nhẹn, khéo léo, kĩ năng hợp tác, kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng ra quyết định, điều
đặc biệt hơn cả là qua tổ chức trò chơi sẽ kích thích học sinh học tập, các em sẽ
lĩnh hội tri thức lịch sử một cách dễ dàng, củng cố kiến thức một cách vững vàng,
tạo niềm say mê, hứng thú hơn trong giờ học lịch sử.
Để góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung, dạy học lịch
sử nói riêng, bản thân tôi qua nhiều năm giảng dạy, qua dự giờ và tham khảo ý kiến
nhiều đồng nghiệp xin mạnh dạn trình bày một số vấn đề về “Thiết kế và tổ chức
trò chơi trong dạy học lịch sử nhằm tạo hứng thú cho học sinh khối 8 - 9 ở
trường THCS Quang Trung”
Đề tài này được cá nhân tôi thực nghiệm trong hai năm học 2016 – 2017 và
2017 – 2018 và cũng được đồng nghiệp áp dụng trong một số tiết dạy đem lại hiệu

Trong quá trình dạy- học nói chung và đối với môn lịch sử nói riêng ở
trường phổ thông cơ sở, việc thiết kế và tổ chức trò chơi cho HS đóng vai trò quan
trọng nhưng ít khi giáo viên chú ý. “Thiết kế và tổ chức trò chơi trong giờ học
lịch sử cho học sinh ” được sử dụng để củng cố bài học, áp dụng để dạy các dạng
bài bài ôn tập, sơ kết, tổng kết, bài tập lịch sử hay tổ chức ngoại khoá và có tác
dụng thiết thực đối với sự nhận thức của học sinh.“Thiết kế và tổ chức trò chơi
trong giờ học lịch sử cho học sinh” không chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức
mới cho học sinh mà còn nhằm củng cố kiến thức cũ, hệ thống hóa, khái quát hóa
kiến thức đã học, rèn luyện kỹ năng tư duy, phân tích, tổng hợp…
Dựa vào kiến thức cơ bản về sự kiện, các mặt hoạt động chính của từng giai
đoạn hay quá trình lịch sử đã biết, giáo viên thiết kế tổ chức các trò chơi trong dạy
- học lịch sử giáo viên hướng dẫn học sinh phân tích nắm vững bản chất nhiều mối
quan hệ, giải thích sâu hơn những khái niệm phức tạp đã được hình thành... Vì vậy
khi tiến hành, giáo viên phải suy nghĩ sâu sắc cẩn thận về nhiệm vụ giáo dưỡng,
giáo dục, về nội dung và cách thức tổ chức tiến hành.
Tổ chức và thiết kế trò chơi trong dạy học lịch sử là yếu tố quan trọng để
nhằm nâng cao chất lượng kiến thức của học sinh, hình thành cho các em nhiều
hiểu biết khoa học về lịch sử và tính quy luật của sự phát triển xã hội, bồi dưỡng và
rèn luyện các kỹ năng thông qua việc học môn lịch sử. Đồng thời là một ‘’món ăn
tinh thần’’ cổ vũ thúc đẩy các em học tập.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN
1. Đối với giáo viên

2


GV Hồ Thị Ngọc Diễm

Trường THCS Quang Trung


viên yêu cầu trả lời câu hỏi, chỉ bản đồ, lược đồ… Đặc biệt do quan niệm ăn sâu
trong tiềm thức của phụ huynh và học sinh môn lịch sử chỉ là một môn học phụ,
không quan trọng, học sinh học môn lịch sử với thái độ thờ ơ, xem thường dẫn đến
một thực trạng là đa số học sinh biết lịch sử thế giới nhiều hơn lịch sử Việt Nam,
nhiều bài kiểm tra môn lịch sử của học sinh nhiều năm học vừa qua bị điểm thấp.
Qua tìm hiều học sinh, cũng như các đồng nghiệp trên địa bàn huyện tôi nhận thấy
một số nguyên nhân sau:
- Môn sử có đặc thù riêng: nhiều sự kiện, nhiều thời gian nên khó học, khó
nhớ.
- Học sinh thì luôn có tâm niệm đây là môn phụ, phụ huynh thờ ơ với bộ
môn lịch sử, thường hướng con em học vào các môn khoa học tự nhiên.

3


GV Hồ Thị Ngọc Diễm

Trường THCS Quang Trung

- Xuất phát từ giáo viên đó là chưa có phương pháp giảng dạy một cách hiệu
quả nhất, cho nên không thu hút được các em trong giờ học môn lịch sử.
- Cuối học kì II năm học 2015 - 2016 để phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài
tôi có làm một bài tập trắc nghiệm để tìm hiểu động cơ và thái độ học tập qua bảng
khảo sát sau đối với 58 học sinh lớp 8 ở hai lớp của trường THCS Quang Trung và
thu được kết quả như sau:

Stt

Phương án


dân tộc

38/58 65,5%

4

Học lịch sử không giúp ích cho công 56/58 96,6%
việc sau này nên không cần học nhiều

2/58

3,4%

5

Học lịch sử chỉ cần học những gì thầy cô 56/58 96,6%
cho ghi là được, không cần phải tìm tòi
thêm

2/58

3,4%

6

Việc tổ chức các trò chơi trong giờ học 38/58 65,5%
lịch sử hoặc các tiết ngoại khóa sẽ làm
em thích thú

20/58 34,5%

GV Hồ Thị Ngọc Diễm

Trường THCS Quang Trung

ngán ngẫm khi phải học môn lịch sử. Môn lịch sử thường rất nhiều sự kiện, mốc
thời gian, khối lượng kiến thức tương đối nhiều… nếu như giáo viên không có
phương pháp sư phạm tốt thì giờ học trở nên quá tải, nặng nề, học sinh ít được
tham gia hoạt động. Điều quan trọng hơn là không gây được nhiều sự hứng thú cho
học sinh trong khi học tập. Trong khi đó chưa có nhiều giáo trình, một đề tài, Sáng
kiến kinh nghiệm nào nghiên cứu về cách tổ chức trò chơi trong giảng dạy môn
lịch sử một cách cụ thể, chi tiết nếu có thì cũng chỉ là bước khởi đầu chưa có hệ
thống và hướng dẫn cách tổ chức trò chơi một cách không khoa học, đang còn
chung chung.
Để góp phần đổi mới phương pháp dạy học bộ môn lịch sử ở trường THCS
theo hướng phát huy tính tịch cực, chủ động của học sinh, tăng cường hoạt động cá
thể với học tập giao lưu giải trí, hình thành kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực
tiễn.
Xuất phát từ thực tế nói trên, tôi đã không ngừng đổi mới phương pháp dạy
học, và đã mạnh dạn thiết kế và tổ chức trò chơi trong giờ học lịch sử và có hiệu
quả bước đầu rất đáng mừng.
III. NỘI DUNG GIẢI PHÁP
1. Một số nguyên tắc khi thiết kế và tổ chức trò chơi
- Chọn trò chơi phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường;
- Xác định phạm vi, mục đích của trò chơi;
- Chọn trò chơi phù hợp với kĩ năng cần rèn luyện cho học sinh
- Tổ chức, biên soạn câu hỏi cho trò chơi phải bám vào “Chuẩn kiến thức kĩ năng” của bộ môn;
- Tổ chức trò chơi phải xác định được thời gian: Trừ các trò chơi tổ chức ở
các tiết ngoại khoá (1 tiết hoặc nhiều hơn), các tiết làm bài tập lịch sử (1 tiết) thì
các trò chơi tổ chức trong tiết dạy chỉ dừng ở thời gian là 4 – 5 phút;
- Trò chơi phải có sức hấp dẫn, thu hút được sự tham gia của học sinh, tạo

- Ngoài ra, thông qua trò chơi còn giúp các em phát triển được nhiều phẩm
chất đạo đức như: tính nhanh nhẹn, tình đoàn kết thân ái, sự phối hợp nhịp nhàng,
lòng trung thực và tinh thần trách nhiệm lẫn nhau.
3. Một số hình thức tổ chức “trò chơi” phục vụ giảng dạy bộ môn lịch sử trong
chương trình THCS.
Với đặc trưng của bộ môn, ở mỗi khối lớp các thầy cô giáo có thể xây dựng
được một hệ thống trò chơi phong phú, đa dạng với nhiều tên gọi khác nhau, mục
đích khác nhau. Tuy nhiên với phạm vi của một sáng kiến kinh nghiệm tôi xin nêu
ra đây một số trò chơi mang tính khái quát chung nhất, quan trọng hơn cả là các trò
trơi này đều có thể áp dụng được rộng rãi ở tất cả các khối lớp và trên tất cả các địa
bàn. Hình thức tổ chức “ Trò chơi ‘’này có thể vận dụng cho 1 tiết bài tập lịch sử,
ngoại khoá, câu lạc bộ, hoặc áp dụng để giáo viên có thể củng cố bài học. Mong
rằng trong quá trình giảng dạy mỗi thầy, cô giáo có sự sáng tạo thêm nhiều trò chơi
khác nhau, bổ sung làm cho trò chơi lịch sử trở thành một hệ thống ngày càng sinh
động hơn, phong phú hơn và được sử dung nhiều hơn nhằm phục vụ tốt hơn cho
công tác dạy – học đối với bộ môn lịch sử. Sau đây là một số trò chơi có thể vận
dụng:
a) Trò chơi “Điền sơ đồ trống”
Đây là trò chơi mà giáo viên đã chuẩn bị trước sơ đồ trống để cho học sinh
điền nội dung, với trò chơi này giáo viên dễ dàng áp dụng đối với các bài có liên
quan tới tổ chức bộ máy nhà nước, đặc biệt là chương trình lịch sử khối 6 và 8.
VD: Điền vào sơ đồ trống thể hiện những biến chuyển về xã hội và văn hóa
của nước ta ở các thế kỉ I- VI ( Bài 20- Lịch sử 6)
VD: Điền sơ đồ trống Sự phân chia xã hội của nước Pháp trước khi cách
mạng nổ ra. (Bài 2- Lịch sử 8).
b) Trò chơi “Điền lược đồ trống”

6




Ỏ

A

H

I

Ệ

P

- Dạng thứ hai: Ô chữ có nhiều hàng dọc và có từ chìa khoá bí mật (mô
phỏng trò chơi Đường lên đỉnh Olympia)
d) Trò chơi “Theo dòng lịch sử”
Trò chơi này dùng vào các tiết ngoại khóa, các tiết làm bài tập lịch sử để học
sinh có điều kiện chuẩn bị và có thời gian thích hợp cho khâu tổ chức.
Giáo viên chọn theo chủ đề lịch sử đã được học trước đó để cho học sinh tìm
hiểu kĩ hơn, giáo viên có thể áp dụng sau khi học xong một chương, một giai đoạn
lịch sử.
VD: Tìm hiểu về một triều đại phong kiến, một cuộc khởi nghĩa, một cuộc
kháng chiến, một cuộc cải cách…..
đ) Trò chơi “Ai là người nhớ sự kiện, nhân vật lịch sử nhiều nhất”
Tương tự như trò chơi “Theo dòng lịch sử” thì giáo viên có thể áp dụng đối
với các tiết làm bài tập lịch sử, các tiết ngoại khoá, phạm vi áp dụng được ở tất cả
các khối lớp, tuy nhiên giáo viên nên tổ chức trò chơi này sau khi học xong một
giai đoạn lịch sử, một triều đại phong kiến, một hình thái cách mạng…

7

Để tổ chức thành công trò chơi, giáo viên phải xác định được các yêu cầu
sau đây:
a) Xác định được phạm vi áp dụng của trò chơi.
b) Xác định mục đích áp dụng của trò chơi.
c) Sự chuẩn bị của giáo viên và học sinh về trò chơi.
d) Tiến hành trò chơi trên lớp. Gồm 05 bước chủ yếu
Bước 1: Giới thiệu tên trò chơi.
Bước 2: Lựa chọn đội chơi.
Bước 3: Quy định thời gian, phổ biến luật chơi.
Bước 4: Tổ chức trò chơi.
Bước 5: Tổng kết (Đánh giá) trò chơi

8


GV Hồ Thị Ngọc Diễm

Trường THCS Quang Trung

Trong những năm học qua, tôi đã thiết kế và mạnh dạn áp dụng các trò chơi
nêu trên vào quá trình giảng dạy môn lịch sử, cũng như trong các Hội thi giáo viên
dạy giỏi các cấp, ngoài ra các trò chơi này tôi mời đồng nghiệp tổ chức dạy thử
nghiệm ở lớp 6, 7 và hiệu quả thu được là rất khả quan.
Do giới hạn của một sáng kiến kinh nghiệm, và chỉ đứng lớp ở khối 9 nên
tôi chỉ đưa ra một số trò chơi tiêu biểu và có hiệu quả cao trong quá trình giảng dạy
lịch sử ở chương trình THCS.
5. Các trò chơi cụ thể được áp dụng vào quá trình giảng dạy ở trường.
* Trò chơi “Điền sơ đồ trống”
Bài áp dụng: Bài 29 – Chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp và
chuyển biến kinh tế xã hội Việt Nam (Lịch sử lớp 8)

- Giáo viên giới thiệu trò chơi và lựa chọn đội chơi.

C.P.C
(Khâm sứ)

9


GV Hồ Thị Ngọc Diễm

Trường THCS Quang Trung

- Giáo viên chia lớp thành 2 đội mỗi đội cử lấy 5 học sinh và đặt tên cho mỗi
đội : Đội 1: Lê Văn Tám ; Đội 2- Kim Đồng.
- Mỗi đội cử 1 đội trưởng, đồng thời cử 2 học sinh (không nằm trong 2 đội
chơi) làm trọng tài cùng với giáo viên.
* Giáo viên quy định luật chơi.
Thời gian: 3 – 4 phút
Mỗi đội xếp hàng trên bảng (kiểu cánh gà) sau đó mỗi đội sẽ cử lần lượt các
bạn lên chọn ô chữ để dán cho đúng trên sơ đồ hình minh hoạ sao cho đạt được kết
quả như sơ đồ dưới đây. Đội nào hoàn thành chính xác trước đội đó thắng cuộc.
Thời gian tối đa là 4 phút. Điểm tối đa của mỗi đội là 10 điểm.
* Tổ chức trò chơi
- Giáo viên đặt câu hỏi :
Sau khi hoàn thành xong quá trình xâm lược Đông Dương, thực dân
Pháp đã tiến hành tổ chức bộ máy nhà nước ở Đông Dương như thế nào?
- Học sinh trả lời, Giáo viên đánh giá, nhận xét và tiến hành hướng dẫn
Hhọc sinh tham gia trò chơi luôn.
- Giáo viên treo 2 sơ đồ trống như sơ đồ minh hoạ trên lên bảng và nêu yêu
cầu “Em hãy dán các nội dung cho đúng vào sơ đồ bộ máy tổ chức bộ máy

thức.

10


GV Hồ Thị Ngọc Diễm

Trường THCS Quang Trung

* Trò chơi “Điền lược đồ trống”
Bài áp dụng: Bài 26 - Bước phát triển mới của cuộc kháng chiến toàn quốc
chống thực dân Pháp 1950 – 1953 (SGK Lịch sử 9)
Phạm vi áp dụng: Củng cố bài ở tiết 1 (bài gồm 2 tiết)
Mục đích trò chơi: Giúp các em rèn kĩ năng sử dụng lược đồ Chiến dịch
Biên giới thu - đông (1950) một cách tốt hơn.
Chuẩn bị :
+ Giáo viên chuẩn bị 1 lược đồ không màu: Lược đồ chiến dịch Biên giới
thu - đông 1950 (mỗi Lược đồ lớp 9 môn lịch sử trường được sử dụng 2 cái: Một
cái có màu và một không màu).Trường hợp nếu không có sẵn thì giáo viên phải tự
vẽ )
+ Giáo viên chuẩn bị những kí hiệu mũi tên mầu có dán keo 2 mặt (lưu ý tới
kích thước trùng khớp với mũi tên có sẵn trong SGK).
- Học sinh: Tìm hiễu kĩ lược đồ chiến dịch Biên giới thu đông (1950) ở nhà.
Tiến hành trò chơi : Giáo viên giới thiệu trò chơi, lựa chọn đội chơi.
Chia lớp thành 2 đội, từ 5 – 7 em học sinh và đặt tên cho mỗi đội. Đội 1 - Rơ
ve (tên tướng của Pháp); Đội 2 - Võ Nguyên Giáp
-Thời gian thực hiện: 3 – 4 phút
+ Kí hiệu học sinh phải đính dán (Địch: màu đen, Ta: màu đỏ; Đường tiến
quân là mũi tên nguyên, Đường rút quân là mũi tên đứt).
+ Đội nào hoàn thành chính xác trước đội đó thắng. Điểm tối đa cho mỗi đội

sau giờ học.
- Giáo viên chuẩn bị bảng ô chữ có điền sẵn (vẽ trên 1 tờ giấy Crôki) như sơ
đồ minh hoạ ở phần đáp án. sử dụng giấy dán từng hàng chữ lại.
- Học sinh: Tìm hiểu và nắm được nội dung bài học.
Tiến hành trò chơi
+ Giáo viên giới thiệu trò chơi và lựa chọn đội chơi.Chia lớp làm hai đội
(mỗi dãy một đội, mỗi đội từ 7 – 10 em HS) và đặt tên cho mỗi đội: Đội thứ nhấtPhương Đông; Đội thứ hai-Phương Tây đồng thời giới thiệu, phổ biến luật chơi:
+ Thời gian : 3 – 6 phút
+ Sau khi giáo viên gợi ý cho từng hàng chữ, hai đội sẽ giơ tay dành quyền
trả lời. Đội nào giơ tay trước khi giáo viên nói 10 giây bắt đầu sẽ mất quyền ưu
tiên. Đội còn lại được quyền trả lời.
+ Mỗi hàng chữ chỉ một đội trả lời và trả lời một lần, nếu đúng sẽ được 10
điểm và giáo viên mở hàng chữ đó ra.
+ Sau khi giáo viên đọc câu hỏi mật mã hai đội đưa tay dành quyền trả lời.
Nếu trả lời sai đội còn lại sẽ được quyền trả lời, mỗi đội trả lời tối đa một lần, thời
gian suy nghĩ là 10 giây.
+ Học sinh trả lời đúng mật mã được 40 điểm, nếu không giải được mật mã
thì giáo viên giải. Em nào hoàn thành trò chơi xuất sắc nhất sẽ được thưởng điểm.
Tổ chức trò chơi
- Giáo viên treo bảng sơ đồ ô chữ có dán keo như sơ đồ trên lên bảng rồi cho
tiến hành trò chơi bằng cách đưa ra các gợi ý sau:
+ Mật mã lịch sử: Gồm 07 chữ cái: Đây chính lực lượng tham gia đông
nhất trong cuộc khởi nghĩa Yên Thế -> (Nông dân)
- Nếu hai đội không trả lời được thì GV cho hai đội trả lời các câu hỏi hàng
ngang. Giáo viên đặt các câu hỏi gợi ý sau:
+ Ô hàng ngang số 1; gồm 12 chữ cái: Tên vị thủ lĩnh cuộc khởi nghĩa Yên
Thế.
+ Ô hàng ngang số 2; gồm 4 chữ cái: Đây là tên đồng bào ở Hà Giang đã
tham gia chống Pháp dưới ngọn cờ của Hà Quốc Thượng.
+ Ô hàng ngang số 3; gồm 8 chữ cái: Tên tỉnh mà cuộc khởi nghĩa đã nổ ra.

2
3
4

T R

Ư

5

P

6

H

N

G

H

O

M

Ô

N


G

Ơ

N

G

V

Ă

N

N

G

H

A

N

H

D

Ũ


M

7
8

* Từ chìa khoá
N Ô N G D Â N
Giáo viên nhấn mạnh: Khởi nghĩa Yên Thế là phong trào lớn nhất của nông
dân trong những năm cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX. Sự tồn tại bền bỉ, dẻo dai của
phong trào đã nói lên tiềm năng, ý chí và sức mạnh to lớn của giai cấp nông dân
Việt Nam
Lưu ý:
- Quy trình ở trên là thiết kế đối với dạy dùng bảng phụ (cách dạy phổ biến
nhất trên địa bàn các huyện miền núi, còn nếu dạy Powwr Point thì cách thiết kế
càng đơn giản và hiệu quả còn cao hơn, )
- Cuối cùng giáo viên tổng kết, nhận xét trò chơi.
* Trò chơi “Theo dòng lịch sử ”
- Trò chơi này được áp dụng đối với tiết 43: Làm bài tập lịch sử (Lớp 8).
Chủ đề: Phong trào Cần vương

13


GV Hồ Thị Ngọc Diễm

Trường THCS Quang Trung

Thông qua trò chơi này nhằm giúp học sinh có nắm một cách khái quát nhất
về phong trào Cần vương, đồng thời tạo cho học sinh vừa học vừa chơi, phát triển
khả năng, phối hợp, phân tích, kĩ năng làm việc theo nhóm.

Câu 5: Cuộc khởi nghĩa nào lớn nhất trong phong trào Cần vương?
Đáp án: Khởi nghĩa Hương Khê.
Tăng tốc: Gồm 5 sự kiện lịch sử.
- Sự kiện 1:

14


GV Hồ Thị Ngọc Diễm

Trường THCS Quang Trung

+ Gợi ý thứ nhất: Tôn Thất Thuyết (5 giây đầu tiên).
+ Gợi ý thứ hai: 5/7/1885 (giây thứ 10).
+ Gợi ý thứ ba: Tân Sở (giây thứ 15).
Sự kiện lịch sử: Cuộc phản công của Phái chủ chiến ở kinh thành Huế.
- Sự kiện 2:
+ Gợi ý thứ nhất: Ba làng (5 giây đầu tiên).
+ Gợi ý thứ hai: Công sự (giây thứ 10).
+ Gợi ý thứ ba: 1886 - 1887 (giây thứ 15).
Sự kiện lịch sử: Khởi nghĩa Ba Đình.
- Sự kiện 3:
+ Gợi ý thứ nhất: Vĩnh Lộc (5 giây đầu tiên).
+ Gợi ý thứ hai: 1887 - 1892 (giây thứ 10).
+ Gợi ý thứ ba: Tống Duy Tân (giây thứ 15).
Sự kiện lịch sử: Khởi nghĩa Hùng Lĩnh.
- Sự kiện 4:
+ Gợi ý thứ nhất: 15 quân thứ (5 giây đầu tiên).
+ Gợi ý thứ hai: Ngàn Trươi (giây thứ 10).
+ Gợi ý thứ ba: Phan Đình Phùng (giây thứ 15).

nhất định.
+ Giáo viên phối hợp với đồng nghiệp ấn đèn để tính thời gian
+ Giáo viên cùng các đồng nghiệp trong nhóm, trường hoặc cùng cụm
trường giám sát trò chơi (tính thời gian, xem các bạn trả lời đúng hay sai, có gian
lận trong cuộc chơi hay không...)
+ Em nào trả lời đúng thì có quyền ngồi lại và tiếp tục trò chơi, em nào sai
thì bị loại khỏi cuộc chơi, cứ như vậy đến khi học sinh trả lời câu hỏi thứ 10 sẽ là
học sinh chiến thắng. (Nếu được thực hiện trong chương trình ngoại khóa nên có
phần thưởng cho học sinh)
Tiến hành trò chơi
Giáo viên tổ chức trò chơi, Giáo viên đọc câu hỏi xong, học sinh trả lời độc
lập bằng cách viết vào bảng của mình, khi tín hiệu đèn báo hết thời thì học sinh giơ
bảng lên, nếu em nào giơ quá thời gian quy định thì sẽ phạm quy và bị loại khỏi
cuộc chơi:
Hệ thống câu hỏi:
Câu 1: Ai là người sáng lập ra Đảng Cộng sản Việt Nam?
Đáp án: Nguyễn Ái Quốc
Câu 2: Hồ Chí Minh đọc Bản tuyên ngôn độc lập tại địa điểm nào ở Hà
Nội?
Đáp án: Quảng trường Ba Đình.
Câu 3: Kế hoạch Na va được chia thành mấy bước?
Đáp án: 2 bước
Câu 4: Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ diễn ra năm nào?
Đáp án: 1954
Câu 5: Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy tết Mậu Thân diễn ra năm nào?
Đáp án: 1968
Câu 6: Chiến dịch nào kết thúc cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước?
Đáp án: Chiến dịch Hồ Chí Minh
Câu 7: Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam được chính thức mang
tên từ năm nào?

giờ học ngoại khoá.
- Giáo viên dùng máy chiếu PowerPoint, giáo án điện tử thiết kế trò chơi
- Học sinh: Ôn tập chương trình (Giáo viên cho hệ thống đề cương ôn tập),
mỗi đội chuẩn bị 1 chiếc bảng nhỏ dùng để ghi đáp án, bút lông và phấn.
+ GV cử 1 thư kí ghi chép điểm và 1 trọng tài
+ GV xếp 5 đội ngồi theo hình chữ U, mỗi đội cử 1 đội trưởng.
Tiến hành trò chơi
Giáo viên giới thiệu trò chơi, lựa chọn đội chơi. Chia lớp thành 5 đội, mỗi
đội khoảng 5 học sinh và đặt tên cho 5 đội
Đội thứ nhất - Lê Lợi; Đội thứ hai-Trần Quốc Tuấn; Đội thứ ba- Quang
Trung; Đội thứ tư – Nguyễn Tri Phương; Đội thứ năm – Hoàng Diệu.
Giáo viên quy định và phổ biến luật chơi, gồm có 3 phần:
Thời gian: 1 tiết
Phần 1: Hình ảnh (Nhìn hình ảnh đoán tên nhân vật lịch sử - 100 điểm)

17


GV Hồ Thị Ngọc Diễm

Trường THCS Quang Trung

+ Bao gồm có 10 hình ảnh nhân vật lịch sử, trả lời đúng mỗi hình ảnh được
10 điểm, thời gian trả lời mỗi hình ảnh là 5 giây, mỗi đội trả lời 1 lần và cùng thời
điểm ( ghi rõ câu trả lời trên bảng nhỏ )
Phần 2: Thân thế (Tìm hiểu về thân thế, cuộc đời và sự nghiệp - 200 điểm).
+ Giáo viên chọn 5 nhân vật tiêu biểu ở trên để học sinh trả lời, mỗi câu hỏi
trả lời đúng
được 10 điểm bằng hình thức câu hỏi trắc nghiệm, mỗi nhân vật sẽ có 4 câu
hỏi, mỗi câu hỏi sẽ có 5 giây trả lời, mỗi đội trả lời 1 lần và cùng thời điểm.


C. Thuận Hoá.

B. Nghệ An.

D. Hà Tĩnh.

Câu 3: Tên tuổi của ông gắn liền với sự kiện lịch sử nào sau đây.
A. Chiến thắng Cầu Giấy lần 1.

C.Tấn công kinh thành Huế.

18


GV Hồ Thị Ngọc Diễm

B. Khởi nghĩa Hương Khê.

Trường THCS Quang Trung

D. Khởi nghĩa Ba Đình.

Câu 4: Vài trò tiêu biểu của ông đối với lịch sử dân tộc là gì?
A. Lãnh đạo cuộc tấn công kinh thành C. Lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy
Huế.
B. Tham gia phong trào Đông Du.

D. Lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Ba
Đình.

được phản ánh qua khảo sát chất lượng học tập bộ môn từng năm học. Kết quả đạt
được như sau:
Kết quả khảo sát chất lượng bài kiểm tra định kì trước khi thực hiện áp dụng
sáng kiến:

19


GV Hồ Thị Ngọc Diễm

Trường THCS Quang Trung

Học kì I năm học 2016 - 2017
Giỏi

Lớp

Số
lượng

SL

8A

29

8B

29



%
24.2

12

41.4

3

10.3

Kết quả khảo sát chất lượng bài kiểm tra định kì sau khi thực hiện áp dụng
sáng kiến:
Học kì I năm học 2017 - 2018
Giỏi

Lớp

Số
lượng

SL

8A

26

8B


%
11.5

29

15

48.4

7

22.6

20

69

9

31

10

33.3

12

40

Yếu

- Xây dựng và sử dụng các trò chơi trong dạy học lịch sử có vai trò rất quan
trọng trong việc hình thành củng cố tri thức cho học sinh, đây là hình thức để kiểm

20


GV Hồ Thị Ngọc Diễm

Trường THCS Quang Trung

tra, đánh giá và tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh bởi vì khi hoàn
thành các trò chơi học sinh sẽ nhận thấy những thiếu sót của mình, giáo viên biết
kết quả nắm kiến thức của học sinh. Song để có được các trò chơi trong dạy học
lịch sử có chất lượng đòi hỏi giáo viên phải đầu tư suy nghĩ, tìm tòi sáng tạo và dày
công thiết kế. Đặc biệt, nó đòi hỏi mỗi giáo viên chúng ta thật sự phải có tâm huyết
với nghề nghiệp.
- Giáo viên đọc kỹ sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo, các
loại tài liệu để lựa chọn đúng vấn đề, xác định nội dung, khối lượng của trò chơi
cho phù hợp, trên cơ sở đó xây dựng, thiết kế được những trò chơi phù hợp với
tính chất của bài học, phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh.
- Học sinh phải có sự chuẩn bị trước ( Theo hướng dẫn phân công của giáo
viên), đây là điều rất quan trọng bởi vì phần lớn kiến thức chủ yếu các em đã quên
hoặc nhớ không chính xác. Mặt khác, cho các em chuẩn bị trước ở nhà là cách dạy
học tích cực, học sinh chủ động nắm vững kiến thức và được đối chiếu kiến thức
đó trong tiết dạy của giáo viên
- Các trò chơi phải phục vụ đúng yêu cầu của bài học, bám sát mục tiêu
của bài, mục tiêu của các tiểu mục, hay của 1 chương… kể cả mục tiêu về kiến
thức, về kĩ năng, về tư tưởng tình cảm.
- Hệ thống câu hỏi được áp dụng trong các trò chơi phải phong phú, đủ các
dạng trong tiết học (có câu hỏi tái hiện, câu hỏi kiểm tra, câu hỏi nêu vấn đề…),


Hồ Thị Ngọc Diễm

22


GV Hồ Thị Ngọc Diễm

Trường THCS Quang Trung

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách hướng dẫn sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa Lịch sử THCS Tập 1;2. Chủ biên: Nguyễn Thị Côi
2. Sách giáo khoa, sách giáo viên lớp 8. (Chủ biên: Phan Ngọc Liên)
3. Sách giáo khoa, sách giáo viên lớp 9. (Chủ biên: Phan Ngọc Liên)
4. Lịch sử Việt Nam (tập 3) (Chủ biên: Phan Ngọc Liên)
5. Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng môn lịch sử THCS. (Chủ biên:
Phan Ngọc Liên)
6. Phương pháp dạy học lịch sử. (Chủ biên: Phan Ngọc Liên)
7. Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên THCS chu kì III - Quyển 1-2.
(Chủ biên: Đỗ Thanh Bình)
8. Kiểm tra đánh giá thường xuyên và định kì lịch sử 8-9. (Chủ biên: Nguyễn
Xuân Trường)

23


GV Hồ Thị Ngọc Diễm

Trường THCS Quang Trung


V

Phương pháp nghiên cứu

2

B

Nội dung đề tài

I

Cơ sở lý luận

2

II

Cơ sở thực tiễn

2

III

Nội dung giải pháp

5

IV