A. PhÇn më ®Çu
I. ĐẶT VẤN ĐỀ

T

ừ năm học 2006 – 2007 cho đến nay, vấn đề đổi mới dạy học nói chung và
đổi mới dạy học lịch sử nói riêng trở thành một yêu cầu bắt buộc và hết sức
cấp thiết đối với cấp học THCS ; Trong quá trình đó các nhà giáo dục, các
thầy cô giáo đã không ngừng trăn trở, tìm tòi những cách dạy mới nhằm năng cao
chất lượng dạy – học, đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới giáo dục. Hiệu quả
học tập của học sinh là điều mong muốn của tất cả thầy cô giáo. Muốn thế phải đổi
mới phương pháp Dạy và Học.
Phương châm đổi mới là “Lấy học sinh làm trung tâm”, “Phát huy tính tích
cực, sáng tạo, chủ động của học sinh trong việc tìm hiểu, tiếp cận và lĩnh hội tri
thức”.
Vậy làm thế nào để phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy - học Lịch sử ?
Trong thực tế dạy – học, có rất nhiều phương pháp được áp dụng : Phương pháp sử
dụng đồ dùng trực quan, phương pháp hướng dẫn học sinh ghi nhớ sự kiện lịch sử,
nắm vững và sử dụng sách giáo khoa, vở bài tập, tiến hành công tác ngoại khoá...
Là giáo viên dạy môn lịch sử , trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy việc tổ
chức trò chơi trong dạy học có sức hấp dẫn kì lạ, không đơn thuần là phương tiện
giải trí bổ ích mà qua đó giúp học sinh (HS) dễ hiểu, dễ khắc sâu kiến thức, nắm
được một số kĩ năng (KN) quan trọng như KN giao tiếp, KN vận độnh nhanh nhẹn,
khéo léo, KN hợp tác, KN làm việc nhóm, KN ra quyết định, điều đặc biệt hơn cả là
qua tổ chức trò chơi sẽ kích thích HS học tập, các em sẽ lĩnh hội tri thức lịch sử một
cách dễ dàng, củng cố kiến thức một cách vững vàng, tạo niềm say mê, hứng thú
hơn trong giờ học lịch sử.
Để góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung, dạy học lịch sử nói
riêng, bản thân tôi qua gần 20 năm giảng dạy và thực tế 4 năm thực hiện đổi mới dạy
- học theo chương trình sách giáo khoa mới, qua dự giờ và tham khảo ý kiến nhiều
đồng nghiệp xin mạnh dạn trình bày một số vấn đề về “Thiết kế và tổ chức trò chơi

I. CƠ SỞ KHOA HỌC
Trong quá trình dạy- học nói chung và đối với môn lịch sử nói riêng ở trường phổ
thông cơ sở, việc thiết kế và tổ chức trò chơi cho HS đóng vai trò quan trọng nhưng
ít khi giáo viên chú ý. “Thiết kế và tổ chức trò chơi trong giờ học lịch sử cho học
sinh ”được sử dụng để củng cố bài học, áp dụng để dạy các dạng bài bài ôn tập, sơ
kết, tổng kết ,bài tập lịch sử hay tổ chức ngoại khoá và có tác dụng thiết thực đối
với sự nhận thức của học sinh.“Thiết kế và tổ chức trò chơi trong giờ học lịch sử
cho học sinh ‘’ không nhằm mục đích cung cấp kiến thức mới cho học sinh mà
nhằm củng cố kiến thức cũ, hệ thống hóa, khái quát hóa kiến thức đã học, rèn luyện
kỹ năng tư duy, phân tích ,tổng hợp…..
Dựa vào kiến thức cơ bản về sự kiện, các mặt hoạt động chính của từng giai
đoạn hay quá trình lịch sử đã biết, giáo viên thiết kế tổ chức các trò chơi trong dạy học lịch sử giáo viên hướng dẫn học sinh phân tích nắm vững bản chất nhiều mối
quan hệ, giải thích sâu hơn những khái niệm phức tạp đã được hình thành... Vì vậy
khi tiến hành , giáo viên phải suy nghĩ sâu sắc cẩn thận về nhiệm vụ giáo dưỡng,
giáo dục; về nội dung và cách thức tổ chức tiến hành.

2


Tổ chức và thiết kế trò chơi trong dạy học lịch sử là yếu tố quan trọng để
nhằm nâng cao chất lượng kiến thức của học sinh, hình thành cho các em nhiều hiểu
biết khoa học về lịch sử và tính quy luật của sự phát triển xã hội, bồi dưỡng và rèn
luyện các kỹ năng thông qua việc học môn lịch sử.Đồng thời là một ‘’món ăn tinh
thần’’ cổ vũ thúc đẩy các em học tập.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN
1. Đối với giáo viên
Sinh thời Bác Hồ từng nói.
“Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”
Có thể nói rằng, đó là lời căn dặn và cũng là tâm huyết của Bác Hồ kính yêu.

HS ý thức học tập môn sử chưa cao, đa phần các em chưa xác định được rõ
ràng mục tiêu học tập, chưa thực sự cố gắng trong các tiết học, làm bài tập ở nhà,
đang còn khép kín, đối phó , chưa dám mạnh dạn khi GV yêu cầu trả lời câu hỏi, chỉ
bản đồ, lược đồ… Đặc biệt do quan niệm ăn sâu trong tiềm thức của phụ huynh và
học sinh sử chỉ là 1môn học phụ,không quan trọng HS học môn lịch sử với thái độ
thờ ơ,xem thường .Dẫn đến một thực trạng đến đau lòng là HS biết lịch sử thế giới
nhiều hơn lịch sử Việt Nam, hàng ngàn bài thi môn sử của HS năm học vừa qua bị
điểm 0. Qua tìm hiều HS, cũng như các đồng nghiệp trên địa bàn huyện cũng như
thành phố tôi nhận thấy một số nguyên nhân sau:
- Môn sử có đặc thù riêng : nhiều sự kiện, nên khó học, khó nhớ.
- HS thì luôn có tâm niệm đây là môn phụ, không có sự hướng nghiệp rõ ràng
khi lựa chọn ôn thi, chọn trường, chọn nghề…. Phụ huynh thờ ơ với bộ môn sử,
thường hướng con em học vào các môn khoa học tự nhiên.
- Xuất phát từ GV, đó là chưa có phương pháp giảng dạy một cách hiệu quả
nhất, cho nên không thu hút được các em trong giờ học.
Để khắc phục vấn đề trên tôi đã áp mạnh dạn áp dụng việc “Thiết kế và tổ
chức trò chơi trong giờ học lịch sử cho học sinh khối lớp 8 - 9 ” nhằm hình
thành một số kĩ năng lịch sử cơ bản như: Rèn luyện tính tư duy độc lập, kĩ năng sử
dụng lược đồ, bản đồ, sử dụng sơ đồ, bảng thống kê, rèn kĩ năng diễn đạt, rèn luyện
phương pháp khai thác nội dung tranh ảnh, lược đồ, bản đồ, hợp tác theo nhóm và
điều quan trọng nhât là tạo sự hứng thú học tập lịch sử cho HS trong các tiết học
lịch sử góp phần đổi mới PPDH nâng cao hiệu quả bài học.
Qua các lần dự giờ đồng nghiệp tôi thấy nhiều GV có trình độ chuyên môn
giỏi nhưng kĩ năng sư phạm thì chưa tốt,thậm chí HS còn mệt mỏi,ngán ngẫm khi
phải học sử. Môn lịch sử thường rất nhiều sự kiện, mốc thời gian, khối lượng kiến
thức tương đối nhiều… nếu như GV không có phương pháp sư phạm tốt thì giờ học
trở nên quá tải, nặng nề, HS ít được tham gia hoạt động. Điều quan trọng hơn là
không gây được nhiều sự hứng thú cho HS trong khi học tập. Trong khi đó chưa có
nhiều giáo trình, một đề tài, Sáng kiến kinh nghiệm nào nghiên cứu về cách tổ chức
trò chơi trong giảng dạy môn lịch sử một cách cụ thể, chi tiết nếu có thì cũng chỉ là

nhiên nói chung, thiết kế và tổ chức trò chơi trong dạy học có vai trò, ý nghĩa đặc
biệt quan trọng.
-: Giúp các em thay đổi hình thức, phương pháp dạy và học truyền thống trước đây,
làm cho giờ học bớt căng thẳng, nặng nề, tạo cảm giác thoải mái, dễ chịu, để HS tiếp
thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, hứng khởi.
-: Rèn luyện thêm kĩ năng sử dụng bản đồ, vẽ sơ đồ, tường thuật, hình thành kĩ năng
làm việc theo nhóm của HS...
- Tạo cho HS sự tìm tòi, sáng tạo, rèn luyện cho học sinh có cơ hội để hoàn thiện bản
thân.
- Qua việc thiết kế và tổ chức trò chơi đã kích thích HS vận dụng kiến thức năng
động, rèn luyện trí nhớ, phát triển khả năng phán đoán, suy luận . Từ đó phát triển tư
duy độc lập, học tập cách xử lý thông minh các tình huống phức tạp, tăng cường khả
năng vận dụng trong cuộc sống để thích nghi với điều kiện mới của xã hội.
- Ngoài ra, thông qua trò chơi còn giúp các em phát triển được nhiều phẩm chất đạo
đức như: tính nhanh nhẹn, tình đoàn kết thân ái, sự phối hợp nhịp nhàng, lòng trung
thực và tinh thần trách nhiệm lẫn nhau.
5


3- Khái quát về hình thức tổ chức “trò chơi” phục vụ giảng dạy bộ môn lịch sử
trong chương trình THCS.
a. Một số hình thức trò chơi
Với đặc trưng của bộ môn, ở mỗi khối lớp các thầy cô giáo có thể xây dựng
được một hệ thống trò chơi phong phú, đa dạng với nhiều tên gọi khác nhau, mục
đích khác nhau. Tuy nhiên với phạm vi của một sáng kiến kinh nghiệm tôi xin nêu ra
đây một số trò chơi mang tính khái quát chung nhất, quan trọng hơn cả là các trò trơi
này đều có thể áp dụng được rộng rãi ở tất cả các khối lớp và trên tấtcả các địa
bàn .Hình thức tổ chức “ Trò chơi ‘’này có thể vận dụng cho 1 tiết bài tập lịch sử
,ngoại khoá , câu lạc bộ ,hoặc áp dụng để GV có thể củng cố bài học. Mong rằng
trong quá trình giảng dạy mỗi thầy, cô giáo có sự sáng tạo thêm nhiều trò chơi khác

Pháp xâm lược Việt Nam.
T

H

Ỏ

A

H

I

Ệ

P

- Dạng thứ hai: Ô chữ có nhiều hàng dọc và có từ chìa khoá bí mật (mô phỏng
trò chơi Đường lên đỉnh Ôlimpia)
* Trò chơi “Theo dòng lịch sử”
Trò chơi này dùng vào các tiết ngoại khóa, các tiết làm bài tập lịch sử để HS
có điều kiện chuẩn bị và có thời gian thích hợp cho khâu tổ chức.
GV chọn theo chủ đề lịch sử đã được học trước đó để cho HS tìm hiểu kĩ hơn,
GV có thể áp dụng sau khi học xong một chương, một giai đoạn lịch sử.
VD: Tìm hiểu về một triều đại phong kiến, một cuộc khởi nghĩa, một cuộc
kháng chiến, một cuộc cải cách…..
* Trò chơi “Ai là người nhớ sự kiện, nhân vật lịch sử nhiều nhất”
Tương tự như trò chơi “Theo dòng lịch sử” thì GV có thể áp dụng đối với các
tiết làm bài tập lịch sử, các tiết ngoại khoá, phạm vi áp dụng được ở tất cả các khối
lớp, tuy nhiên GV nên tổ chức trò chơi này sau khi học xong một giai đoạn lịch sử,

4. Tiến hành trò chơi trên lớp. Gồm 05 bước chủ yếu
Bước 1: Giới thiệu tên trò chơi.
Bước 2: Lựa chọn đội chơi.
Bước 3: Quy định thời gian, phổ biến luật chơi.
Bước 4: Tổ chức trò chơi.
Bước 5: Tổng kết (Đánh giá) trò chơi
Trong những năm học qua, tôi đã thiết kế và mạnh dạn áp dụng các trò chơi
nêu trên vào quá trình giảng dạy môn lịch sử, ngoài ra các trò chơi này tôi mời đồng
nghiệp tổ chức dạy thử nghiệm ở lớp 6 - 7 và hiệu quả thu được là rất khả quan.
Do giới hạn của một sáng kiến kinh nghiệm, và chỉ đứng lớp ở khối 8 - 9 nên
tôi chỉ đưa ra một số trò chơi tiêu biểu và có hiệu quả cao trong qúa trình giảng dạy
lịch sử ở chương trình THCS.
4. Các trò chơi cụ thể được áp dụng vào quá trình giảng dạy ở trường .
* Trò chơi “Điền sơ đồ trống”
Bài áp dụng: Bài 29 – Chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp và
chuyển biến kinh tế xã hội Việt Nam (Lịch sử lớp 8)
- Phạm vi trò chơi: Dạy kiến thức mới. Phần 1. Tổ chức bộ máy nhà nước.
- Mục đích trò chơi: Giúp các em hiểu và rèn kĩ năng vẽ (dán) sơ đồ bộ máy
thống trị của pháp ở Đông Dương.
- GV chuẩn bị trước sơ đồ trống (vẽ trên 02 tờ giấy Crôki) như sơ đồ phần đáp
án
Tổ chức bộ máy thống trị của Pháp ở Đông Dương được viết thành từng ô chữ
(viết rời ngoài giấy Crôki thành 09 ô) có dán keo 2 mặt như sau: (mỗi 1 ô GV chuẩn
bị 2 tờ)
• Lưu ý: Ô giấy viết rời có diện tích khớp với ô trong bảng trống.
Bộ máy chính quyền cấp xã thôn (bản sứ)

8



Thời gian: 3 – 4 phút
Mỗi đội xếp hàng trên bảng (kiểu cánh gà) sau đó mỗi đội sẽ cử lần lượt các
bạn lên chọn ô chữ để dán cho đúng trên sơ đồ hình minh hoạ sao cho đạt được kết
quả như sơ đồ dưới đây. Đội nào hoàn thành chính xác trước đội đó thắng cuộc.
Thời gian tối đa là 4 phút. Điểm tối đa của mỗi đội là 10 điểm.
* Tổ chức trò chơi
- GV đặt câu hỏi :
Sau khi hoàn thành xong quá trình xâm lược Đông Dương, thực dân Pháp
đã tiến hành tổ chức bộ máy nhà nước ở Đông Dương như thế nào?
- HS trả lời ,GV đánh giá,nhận xét và tiến hành hướng dẫn HS tham gia trò
chơi luôn.
- GV treo 2 sơ đồ trống như sơ đồ minh hoạ trên lên bảng và nêu yêu cầu
“Em hãy dán các nội dung cho đúng vào sơ đồ bộ máy tổ chức bộ máy thống trị
của Pháp ở Đông Dương ?
9


- 2 đội lên thực hiện dán ô chữ vào sơ đồ minh hoạ trên (mỗi đội dán một sơ
đồ) sao cho đúng như sơ đồ dưới đây

Toàn quyền
Đông Dương
Bắc kì

Trung kì

(thống sứ)

(khâm sứ)


tướng của Pháp); Đội 2 - Võ Nguyên Giáp
-Thời gian thực hiện : 3 – 4 phút
10


+ Kí hiệu HS phải dán (Địch: màu đen, Ta: màu đỏ; Đường tiến quân là mũi
tên nguyên, Đường rút quân là mũi tên đứt).
+ Đội nào hoàn thành chính xác trước đội đó thắng. Điểm tối đa cho mỗi đội
là 10 điểm.
+ Các cổ động viên mỗi đội được quyền bổ sung 3 lần nhưng bị trừ 3 điểm.
+ Mỗi đội cử 2 em.
Em thứ nhất chọn kí hiệu thích hợp chuyền cho bạn .
Em thứ hai dán kí hiệu lên lược đồ, sao cho hoàn thành như lược đồ.
+ Em nào hoàn thành trò chơi xuất sắc nhất sẽ được thưởng điểm.
-Tổ chức trò chơi.
- GV treo lược đồ không mầu lên bảng cùng với câu hỏi.
? Em hãy điền kí hiệu thích hợp lên lược đồ để miêu tả diễn biến chiến dịch Biên
giới thu - đông 1950?
- Cho HS tiến hành tròchơi.
- Tổng kết trò chơi: Sau khi hai đội hoàn thành, GV nhận xét và công bố kết
quả chung cuộc
* Lưu ý: Trò chơi tiếp sức này GV nên sử dụng đối với các lược đồ, bản đồ
đơn giản, ít các kí hiệu, (VD: Cuộc phản công của phái chủ chiến ở kinh thành Huế,
Công sự Ba Đình - Bài 26 - Lịch sử lớp 8…), vì nếu phức tạp sẽ mất thời gian và rất
khó cho HS.
*Trò chơi “Ô chữ bí mật”
Áp dụng đối với bài 27. Khởi nghĩa Yên Thế và phong trào chống Pháp của
đồng bào miền núi cuối thế kỉ XIX (SGK lịch sử lớp 8)
-Trò chơi này áp dụng cho phần củng cố bài học. Giúp HS nắm lại một số sự kiện,
thời gian trong bài, đồng thời tạo không khí vui chơi, giảm căng thẳng sau giờ học.

Thế.
* Ô hàng ngang số 2; gồm 4 chữ cái: Đây là tên đồng bào ở Hà Giang đã
tham gia chống Pháp dưới ngọn cờ của Hà Quốc Thượng.
* Ô hàng ngang số 3; gồm 8 chữ cái: Tên tỉnh mà cuộc khởi nghĩa đã nổ ra.
* Ô hàng ngang số 4; gồm 14 chữ cái: Tên thật của Hoàng Hoa Thám.
* Ô hàng ngang số 5; gồm 7 chữ cái: Đây là tinh thần chiến đấu của nghĩa
quân Yên Thế.
* Ô hàng ngang số 6; gồm 11 chữ cái: Tên một nhà yêu nước tiêu biểu đã đến
bắt lên lạc với nghĩa quân Yên Thế.
* Ô hàng ngang số 7; gồm 5 chữ cái: Đây là tên vị lãnh tụ cuộc khởi nghĩa
Yên Thế ở giai đoạn 1.
- Mỗi đội trả lời câu hỏi gợi ý theo trình tự lần lượt, HS được chọn ô hàng
ngang để trả lời, không theo ô thứ tự. Ví dụ: Em chọn hàng ngang thứ 3.
- HS trả lời từ chìa khoá sau khi GV đọc câu hỏi sau 5 giây.
- GV nhận xét, công bố kết quả và hoàn thiện bảng kiến thức.
TRÒ CHƠI “Ô CHỮ BÍ MẬT”
1
7

12


H
2
3
4
5

T


Đ

G
Ô
G
V
D
Ộ
Ề

H
N
I
Ă
Ũ
I
N

O
G
A
N
N
C
Ắ

A

T



D

Â

7

* Từ chìa khoá
8

N

N

GV nhấn mạnh. Khởi nghĩa Yên Thế là phong trào lớn nhất của nông dân
trong những năm cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX. Sự tồn tại bền bỉ, dẻo dai của
phong trào đã nói lên tiềm năng, ý chí và sức mạnh to lớn của giai cấp nông dân Việt
Nam
* Lưu ý:
- Quy trình ở trên là thiết kế đối với dạy dùng bảng phụ (cách dạy phổ biến
nhất trên địa bàn các huyện miền núi, còn nếu dạy Powwr Point thì cách thiết kế
càng đơn giản và hiệu quả còn cao hơn,)
- Cuối cùng GV tổng kết, nhận xét trò chơi .
* Trò chơi “Theo dòng lịch sử ”
-Trò chơi này được áp dụng đối với tiết 43: Làm bài tập lịch sử (Lớp 8).
Chủ đề: Phong trào Cần vương
Thông qua trò chơi này nhằm giúp HS có nắm một cách khái quát nhất về phong
trào Cần vương, đồng thời tạo cho HS em vừa học vừa chơi, phát triển khả năng,
phối hợp, phân tích, kĩ năng làm việc theo nhóm.
-Giáo viên chọn quãng thời gian thích hợp để tổ chức, nên tổ chức sau khi học xong

Đáp án: Khởi nghĩa Hương Khê.
Tăng tốc: Gồm 5 sự kiện lịch sử.
- Sự kiện 1:
+ Gợi ý thứ nhất: Tôn Thất Thuyết (5 giây đầu tiên).
+ Gợi ý thứ hai: 5/7/1885 (giây thứ 10).
+ Gợi ý thứ ba: Tân Sở (giây thứ 15).
Sự kiện lịch sử: Cuộc phản công của Phái chủ chiến ở kinh thành Huế.
- Sự kiện 2:
+ Gợi ý thứ nhất: Ba làng (5 giây đầu tiên).
+ Gợi ý thứ hai: Công sự (giây thứ 10).
+ Gợi ý thứ ba: 1886 - 1887 (giây thứ 15).
Sự kiện lịch sử: Khởi nghĩa Ba Đình.
- Sự kiện 3:
+ Gợi ý thứ nhất: Vĩnh Lộc (5 giây đầu tiên).
+ Gợi ý thứ hai: 1887 - 1892 (giây thứ 10).
+ Gợi ý thứ ba: Tống Duy Tân (giây thứ 15).
Sự kiện lịch sử: Khởi nghĩa Hùng Lĩnh.
- Sự kiện 4:
+ Gợi ý thứ nhất: 15 quân thứ (5 giây đầu tiên).
+ Gợi ý thứ hai: Ngàn Trươi (giây thứ 10).
14


+ Gợi ý thứ ba: Phan Đình Phùng (giây thứ 15).
Sự kiện lịch sử: Khởi nghĩa Hương Khê.
Về đích. (50 điểm).
Chủ đề: Lí giải tại sao phong trào Cần vương lại thất bại, phong trào đã để lại
ý nghĩa lịch sử gì?
Cuối cùng GV tổng kết, nhận xét, rút kinh nghiệm.
Lưu ý: GV có thể dùng nhiều hơn 1 trò chơi trong một tiết dạy làm bài tập



sinh chiến thắng.(Nếu được thực hiện trong chương trình ngoại khóa nên có phần
thưởng cho HS)
-Tiến hành trò chơi
GV tổ chức trò chơi, GV đọc câu hỏi xong, HS trả lời độc lập bằng cách viết
vào bảng của mình, khi tín hiệu đèn báo hết thời thì HS giơ bảng lên, nếu em nào giơ
qúa thời gian quy định thì sẽ phạm quy và bị loại khỏi cuộc chơi:
Hệ thống câu hỏi :
Câu 1: Ai là người sáng lập ra Đảng Cộng sản Việt Nam?
Đáp án: Nguyễn Ái Quốc
Câu 2: Hồ Chí Minh đọc Bản tuyên ngôn độc lập tại địa điểm nào ở Hà Nội?
Đáp án: Quảng trường Ba Đình.
Câu 3: Kế hoạch Na va được chia thành mấy bước?
Đáp án: 2 bước
Câu 4: Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ diễn ra năm nào?
Đáp án: 1954
Câu 5: Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy tết Mậu Thân diễn ra năm nào?
Đáp án: 1968
Câu 6: Chiến dịch nào kết thúc cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước?
Đáp án: Chiến dịch Hồ Chí Minh
Câu 7: Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam được chính thức mang tên
từ năm nào?
Đáp án: 1976
Câu 8: Ai là chủ tịch nước sau khi cuộc kháng chiến chống Mĩ thắng lợi?
Đáp án: Tôn Đức Thắng
Câu 9: Đế quốc Mĩ đã tiến hành bao nhiêu “chiến lược chiến tranh” ở Miền
Nam?
Đáp án: 3“chiến lược chiến tranh” (Chiến tranh đặc biệt, chiến tranh cục bộ,
Việt Nam hoá chiến tranh)

Thời gian: 1 tiết
Phần 1: Hình ảnh (Nhìn hình ảnh đoán tên nhân vật lịch sử - 100 điểm)
+ Bao gồm có 10 hình ảnh nhân vật lịch sử, trả lời đúng mỗi hình ảnh được 10
điểm, thời gian trả lời mỗi hình ảnh là 5 giây, mỗi đội trả lời 1 lần và cùng thời điểm
( ghi rõ câu trả lời trên bảng nhỏ )
Phần 2: Thân thế (Tìm hiểu về thân thế, cuộc đời và sự nghiệp - 200 điểm).
+ GV chọn 5 nhân vật tiêu biểu ở trên để HS trả lời, mỗi câu hỏi trả lời đúng
được 10 điểm bằng hình thức câu hỏi trắc nghiệm, mỗi nhân vật sẽ có 4 câu
hỏi, mỗi câu hỏi sẽ có 5 giây trả lời, mỗi đội trả lời 1 lần và cùng thời điểm.
Phần 3: Công lao (Đánh giá về công lao nhân vật - 250 điểm).
+ GV cho 5 đội lên bắt thăm nhân vật mình sẽ trả lời.
+ HS sẽ thảo luận để đánh giá công lao của nhân vật đối với lịch sử dân tộc,
thời gian thảo luận là 3 phút, sau đó các đội sẽ lần lượt trả lời theo thứ tự, nếu trả lời
đúng được 50 điểm, các đội nhận xét lẫn nhau. Gv làm trọng tài nhận xét ,đánh giá...
-GV tổ chức trò chơi.
* Phần 1: Hình ảnh
+ GV ấn chuật trên màn hình, hình ảnh nhân vật lịch sử hiện lên, ở dưới hiện
lên câu hỏi ? Đây là nhân vật nào? cứ lần lượt hết 10 nhân vật (Hàm Nghi; Tôn
Thất Thuyết; Phạm Bành; Nguyễn Thiện Thuật; Phan Đình Phùng; Hoàng Hoa
17


Thám; Phan Bội Châu; Lương Văn Can; Phan Châu Trinh; Nguyễn Ái Quốc) cho
HS trả lời
* Phần 2: Thân thế
+ GV chọn 5 nhân vật để học sinh tìm hiểu: Tôn Thất Thuyết; Phan Đình
Phùng; Hoàng Hoa Thám; Phan Bội Châu; Phan Châu Trinh
+ Mỗi nhân vật sẽ có 4 câu hỏi trắc nghiệm, với khẩu lệnh: Hãy lựa chọn một
phương án trả lời đúng nhất.
+ Nhân vật thứ nhất: Tôn Thất Thuyết

cùng đồng nghiệp, thường thì GV thường mắc phải những lỗi cơ bản trong giảng
dạy: Giờ dạy trầm, GV nói nhiều, HS làm việc ít, giờ học không có sự sáng tạo,
phân lượng thời gian không hợp lí, phần củng cố bài thì sơ sài, không hiệu quả, đặc
biệt là các tiết làm bài tập lịch sử thì thường là GV cho 1 đến 2 bài tập cho HS làm
hoặc là giao về nhà cho HS là hôm sau nộp lại cho GV....chính vì vậy mà giờ học
lịch sử hiệu quả không thực sự cao, không thu hút được sự húng thú của các em.
18


Sau khi áp dụng trò chơi phương pháp dạy học đã có sự thay đổi nhiều và theo
chiều hướng tích cực, với sự chuẩn bị chu đáo về cách thiết kế, tổ chức trò chơi của
GV nên giờ học không còn cứng nhắc, đơn điệu, truyền thu kiến thức một criều, mà
giờ học trở nên sinh động, HS rất tích cực tham gia xây dựng bài.
Qua quá trình áp dụng, tôi đã chủ động mời đồng nghiệp đánh giá, đặc biệt là trong
các tiết thao giảng đều được xếp giờ dạy giỏi.
Đối với học sinh, qua việc tổ chức trò chơi trong giờ học lịch sử như đã nêu trên, tôi
nhận thấy trong HS có sự chuyển biến rõ nét, các em rất tích cực xây dựng bài,
không còn e dè, ngại ngùng như trước vì thế mà giờ học trở nên sôi nổi, bớt cứng
nhắc, khô khan, đặc biệt là đối với các tiết làm bài tập lịch sử,ngoại khoá các em rất
thích thú tham gia học tập, nắm vững kiến thức lịch sử . Điều đó được phản ánh qua
khảo sát chất lượng học tập bộ môn từng năm học .Kết quả đạt được như sau:
Bảng 1: Bảng so sánh chất lượng bài kiểm tra 1 tiết giữa các lớp ứng
dụng kinh nghiệm “Thiết kế và tổ chức trò chơi ....." đối với lớp 8B, 9A, 9B vào
giờ học và lớp 8A không ứng dụng trong năm học 2010 – 2011
Lớp

Số

Giỏi


28,0
So sánh
18
50,0
20
52,3
21
55,2

Trung bình
SL
%
15
42,0
12
10
9

33,3
26,3
23,4

Yếu
SL
10

%
28,0

0

0
5
1

HS giỏi tỉnh
Nhất Nhì
Ba
0
0
0
0
1
1
0
1
2
0
2
2

KK
5
3
3
4

Như vậy qua những con số nêu trên ta thấy việc tổ chức trò chơi trong giảng dạy bộ
môn lịch sử có vai trò, ý nghĩa như thế nào trong quá trình dạy học, tuy là sự thử
nghiệm của bản thân, nhưng tôi thấy nếu môn lịch sử không có trò chơi thì sự hấp
dẫn của nó sẽ giảm đi rất nhiều giờ học trở nên khô khan,cứng nhắc .

đây là điều rất quan trọng bởi vì phần lớn kiến thức chủ yếu các em đã quên hoặc
nhớ không chính xác. Mặt khác, cho các em chuẩn bị trước ở nhà là cách dạy học
tích cực, học sinh chủ động nắm vững kiến thức và được đối chiếu kiến thức đó
trong tiết dạy của giáo viên
- Các trò chơi phải phục vụ đúng yêu cầu của bài học, bám sát mục tiêu của
bài, mục tiêu của các tiểu mục, hay của 1 chương… kể cả mục tiêu về kiến thức, về
kĩ năng,về tư tưởng tình cảm.
- Hệ thống câu hỏi được áp dụng trong các trò chơi phải phong phú, đủ các
dạng trong tiết học (có câu hỏi tái hiện, câu hỏi kiểm tra, câu hỏi nêu vấn đề…),
đảm bảo tính vừa sức học sinh (cả 4 đối tượng giỏi, khá, trung bình và yếu – kém) để
các em đều có thể tham gia một cách tích cực trong giờ học lịch sử.
Những yêu cầu trên giúp cho việc nhận thức lịch sử của học sinh được vững
chắc, sâu sắc. Tránh tình trạng “học trước quên sau” hoặc chỉ học thuộc lòng mà
không hiểu bài .
20


Trên đây là một vài kinh nghiệm mà chúng tôi rút ra được qua việc“Thiết kế
và tổ chức trò chơi trong giờ học lịch sử cho học sinh khối lớp 8 - 9 ” Do nhiều
yếu tố khách quan và chủ quan (điều kiện thời gian và năng lực, sức khỏe, tuổi tác ,
mặt bằng nhận thức của học sinh nên đề tài này chắc chắn còn nhiều khiếm khuyết.
Nhưng dù sao chăng nữa thì với đề tài này quả là cả một quá trình mà cá nhân tôi đã
nổ lực cố gắng để góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy học nhằm hạn chế bớt
những tồn tại trong dạy- học đối với bộ môn lịch sử.
Rất mong được sự xem xét , góp ý của các đồng nghiệp để chúng tôi có thêm nhiều
kinh nghiệm trong giảng dạy.
Xin chân thành cảm ơn!

Nguyễn Thị Hoa- Trường THCS Đặng Thai Mai


CPC
KK
SGK
HKII
ĐMPPDH
SL

Trung học cơ sở
Học sinh
Giáo viên
Căm pu Chia
Khuyến khích
Sách giáo khoa
Học kì II
Đổi mới phương pháp dạy học
Số lượng

22


MỤC LỤC

A
I
II
III
B
I
II
III

03
03
04
18
19

23