B GIÁO DO
I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
_______________________
THÁI HOÀNG LÂM
THÂM HT TÀI KHÓA VÀ LM PHÁT: BNG CHNG
THC NGHIM TI VI
KINH BIÊN LU

TP.H CHÍ MINH  
B GIÁO DO
I HC KINH T TP. H CHÍ MINH

cu ca chính tôi.
Ngoài nhng tài liu tham khc trích dn trong lu
ng mi s liu và kt qu nghiên cu ca luc công
b hoc s di bt k hình thc nào.
TP. H 
Tác gi Thái Hoàng Lâm

MC LC
TÓM TT 1
 GII THIU 2
1.1. Lý do nghiên cu 2
1.2. Mc tiêu nghiên cu 3
1.3. Câu hi nghiên cu 3
ng và phm vi nghiên cu 3
u 3


DANH MC T VIT TT

ADF (Augmented Dickey  nh nghi theo
Augmented Dickey  Fuller.
AIC (Akaike Information Criterion): tiêu chun thông tin Akaike
CPI (Consumer Price Index): ch s giá tiêu dùng
c tic ngoài.
GSO (General Statistics Office): Tng cc thng kê
IMF (International Moneytary Fund): Qu tin t quc t
M2: cung tin M2
t

 Kt qu ng mô hình ngn hn c 55

DANH MC CÁC HÌNH V

 Ch s giá tiêu dùng t  32
 Thâm ht ngân sách t  33
3 Lãi sut cho vay t  34
  m ci t  35
 T giá h  36
 Cung tin M2 t i Quý  37
 Ch s giá nhp khu IMP t  38
 Giá du th gii t  39
 Kt qu kinh CUSUM c 45
 Kt qu kinh CUSUMSQ c 45
 Kt qu kinh CUSUM c 46
 Kt qu kinh CUSUMSQ c 46
 Kt qu kinh CUSUM c 47
 Kt qu kinh CUSUMSQ c 47
 Kt qu kinh CUSUM c 48
 Kt qu kinh CUSUMSQ c 48
 Kt qu kinh CUSUM c 49


2
1  GII THIU
 1 cung c   c m   ng nghiên cu, và ý
a nghiên cu này.
1.1. Lý do nghiên cu









                






ph, cung tin, lãi su m i, t giá hu, ch s
giá nhp khu n t 1995-2013 ti Vit Nam.
1.5. 
            
ARDL.
1.6. 
Bài nghiên cu không nhng làm rõ mi quan h gia thâm ht ngân sách
 nh các nhân t  ng n lm phát  Vi   t 
Chính ph có th ng chính sách phù hp trong tn nhm u
chnh lm phát theo m ra. Vic gim thâm ht ngân sách không nhng
giúp gim áp lc v tài chính, ng thi còn giúp Chính ph u tit tình hình kinh
t 

4
1.7. bài 
Nghiên cc thc hin vi cu trúc g
i thiu
c v mng phm vi nghiên
ck vng a nghiên cu này.
 lý thuyt và tng quan các nghiên c
p  lý thuyt nn tng v lng thi khái quát
li nhng nghiên c các nhân t  nào ti lm phát
c bit là mi quan h gia thâm ht ngân sách và lm phát. Mi bài nghiên cu s
dng nhng loi mô hình khác nhau, t nhn
mô hình d liu bng, VECM hay mô hình VAR.
u
p nn tng lý thuyt v mô hình nghiên cc

 hn ch các tranh lun không cn thit, các nhà kinh t nh
     m phát c n (core inflation) hay l   
(underlying inflation). Vi cách tính các ch s lm phát này, bng nhi
pháp thng kê khác nhau, các nhà thi tr c các bing nht thi
c v giá du, yu t thi ti thn và n
nh ca giá.
2.1.1.2. Các nhân t n lm phát
 Thâm ht ngân sách
Bc  mm phát bi vì
bi chi có th p bng phát hành tin hoc vay n u gây nên lm phát

Th nht, vic phát hành tin trc tin t trên th ng
gây lc bit khi vic tài tr thâm ht ln và din ra liên tc thì nn
kinh t s trn lm phát cao và kéo dài. S n có th
6
m phát nu nn kinh t ng, mc cu tin giao
dp vi mng hp khu vc
a mãn vng tin h m gi (mc cu tii n
nh) thì s a cung tin làm cho lãi sut th ng gim, nhu cu tiêu
dùng v hàng hóa dch v và nhu c  a
tng cu nn kinh t, giá c s m phát. i ta gng hp khi
chính ph tài tr thâm ht bng cách phát hành tin là hing chính ph 
thu thu lm phát t nhm gi tin mt.
Th hai, p thâm ht bng ngun vay n c hoc ngoài,
vic vay n bng hình thc phát hành trái phiu ra th ng vn. Nu vic phát
hành din ra liên tc s  ng cu qu    t th
  gim lãi sut nhm h tr ng kinh t, Ngân hàng trung

Kênh th ng ca t giá ti lm phát qua giá hàng nhp khu. Giá
hàng nhp khu b ng bi hai thành phn là giá nhp khu trên th ng th
gii và t giá  Khi t gp kh
Nu là hàng nhp khu phc v sn xut, khi t n chi phí các yu t
n phu là hàng nhp khu tiêu dùng,
khi t   n giá ca hàng hóa tính bng ni t    t
nguyên nhân gây ra lm phát. Tuy nhiên, ng ca giá hàng nhp khn
lm phát s biu hic gia có t l nhp khu/GDP ln.
 Lãi sut
Lãi sut là bin s kinh t nhy cm, mt s i ca lãi sut s làm thay
i hành vi sn xut, tiêu dùng ca xã hi. Lãi su làm gim sc hp
dn ca vic nm gi tin trong hin ti làm tng cu gim xung t 
n lm phát. c li, mt s st gim trong lãi sut s khuyn khích mi
i tiêu dùng nhi n lm phát.
Vì vt là mt kênh quan trng ca chính sách
tin t  u hành kinh t nhu tit lm phát theo m ra.
 Cung tin
Lý thuyt s ng tin t cho r ng tin hin có trong nn kinh t
quynh giá tr ca tin và s ng tin t là nguyên nhân ch yu
8
gây ra lm phát. Vic chính ph n s ng cu v hàng hóa
và dch v, t  m phát.
2.1.ng phái kinh t v nguyên nhân lm phát
V lý thuyt, giá c hàng hoá trong nn kinh t là giá c cân bng gia tng
cung và tng cu hàng hoá và dch vy, mt s liên tc ca giá có
th bt ngun tng cung hoc tng cu hoc c hai. Nu giá c t ngun t
s   a phía c      i là lm phát do cu kéo

s tình trng cân bng trong dài hn.
AS = Y (1.2)
Vi Y là tng sng thnh bi hàm sn xut trong dài hn.
ng c
AD = (M.V)/P (1.3)
Th ng hàng hoá và dch v xy ra khi AD = AS hay nói cách khác tng
mua (P.Y) phi bng tng chi (M.V)
MV = P.Y (1.4)
Vi gi nh rng V là mt hng s, bi vì giá tr này ph thuc vào s phát
trin ca mt h th u này không th i trong ngn hn.
 nh rng Y là mt hng s khi st c mc
toàn dng (trong dài hn). 1.4) có th vit l
P = (V/Y).M (1.5)
y, nu các yu t i thì mt bi s
 t bi s ng. Logarit hoá các giá tr
trên theo cách tính giá tr xp x ca t i), ta có:
p = (v - g) + m (1.6)
i ca P, V, Y và M, trong cách tính
này thì v, g là bng không (vì gi thuyi  trên), nên u
này chng t phi ca giá (t l lm phát) s ng ph
a cung tin trong dài hn. T  hc thung phái
này kt lun rng lm phát là mt hing tin t.
  i sáng l  ng phái tin t kt lun rng tin
i dân gi tin vì ngoài vic dùng ti i h còn
xem tit tài sn và thu nhng xuyên, ch không phi là thu nhp
10
thc, là bin s n cu tin. Hay nói cách khác, vin s
sau, gi s các nhà honh chính sách ra thông báo s n trong
nn kinh t, lp ti dân s d ng giá s c dù d liu trong quá
kh cho thy rng giá c  ng gim. Da trên thc t này, nhóm
nhà kinh t này kt lun rng, nu  thì vi
không n sng thc trong ngn hn bi vì giá c s 
theo k vng ca dân chúng.
2.1.3. Din bin lm phát  Vit Nam trong thi gian qua

K t t Nam thc hii mi, chuyn t nn
kinh t k hoch tp trung sang nn kinh t th   ng. Kt qu ca
c t l ng cao, cao nht là 9.3% vào
Tuy nhiên, l thành mt v kinh t i vi Vit
Nam và Vii qua nhin t siêu ln gim phát.
n siêu lm phát sau chin tranh là nhân t chính d 
i mêu lm phát vn tip t
c thc hin mt chính sách rút tin kh
bt tin gi ngn hn 12% mt tháng t 
1989. M  c duy trì ch trong  ng tin
m mt cách nhanh chóng làm cho lm phát gim mt cách
. Trong nh nhng n lc nh trong thc
hin chính sách tht cht tin t và chính sách tài khóa là mt trong nhng nhân t
chính dn lm phát hp lý t 
n này có mn gim phát nh t ng ca
cuc khng hong  ng cung và giá c hàng
hóa st gim.
S gim sút trong hong kinh t sau khng hoc các
chính ph ng kinh t thay vì nh lm phát bng cách thc
hin chính sách ni lng v tin ta, t i din vi mng

tin (nht là tin mt) thc s  
m phát  mc xem là mc
thp nht k t  l lm phát thp do thiu lc kéo t phía cu và s
qun lý cht ch ci vi các mt hàng thit yu.
13
Tình hình lm phát t c gi  mc thp, c
th CPI tháng 6/2014 ca c 
vi tháng 12/2013. Vic gi lm phát theo m t nhng thành tu
nhnh. Tuy nhiên, Chính ph cn phi có bin pháp ci thin sc mua ci
tiêu dùng nhc mng hp lý.
2.2. 
Lm phát luôn là v c các nhà nghiên cc bit là vic
nghiên cu các nhân t  n lm phát. Nhiu nghiên cu c
thc hin  nhiu quc gia, qua nhibng nhi
 kinh các nhân t n lm phát i bt là nghiên cu v
mi quan h gia lm phát và thâm ht ngân sách.
Mt s lý thuyt c n cung cp mt s gii thích cho s bing giá c.
Ví d Fisher (1911) cho thy rng bi vì t  tin t c kim soát
mt cách ngoi sinh i trong cung tin s gây ra nhng i v
giá và bt k s  tng cu làm giá c   yu t
quynh chính ca lm phát c coi là mt tin t và chính sách tài khóa không
ng c lp v mc giá. Lý thuyt Keynes c xem xét áp dng trong ngn
hn. Không gi lý thuyt c n, chính sách phía cu c coi là có hiu
qu trong vii mc sng. Thâm ht ngân sách phát sinh t s 
chi tiêu hoc gim thu s dn s  tng cu. Nhu c này s
ng ch khi nn kinh t là i mng toàn dng. Nu nn kinh t
 hong  mc toàn dng kt qu s là s  trong mc giá.

c là nhng yu t quynh lm phát.
 Romer (1993) cho th m c i nhiu  d n
mc lm phát th  u này  c ki nh thc nghim bi Catao và
Terrones (2005). Kt lun là  m ci ch n lm phát  các
  phát trin và không phi vi tt c  c. Bowdler và Nunziata
(2006) nhn thy r m ci càng ln s làm gim kh  lm
phát trong các quc gia thành viên thuc OECD. Lin và Chu (2013) y
mt mi quan h c chiu mnh gi m ci và lm phát trong
thi k lm phát cao t mi quan h yu trong ng hp lm phát
thp. na, Samimi et al. (2012)  ch ra rng mng ng
15
c m ci c s dng trong nghiên cu này  th hin
mt mi quan h cùng chiu gia lm phát và  m ci và càng m
c làm gm phát nu ng b m ca
i này. u này c quan sát bi Zakariya (2010).
Khng i có th  bi vì s  nhp khu. Do
 giá nhp khu là mt yu t quan trng có th d  m lm phát. C th,
Deme và Fayissa (1995), Darrat (1997) và Boujelbene và Boujelbene (2010) kim
tra ng ca giá nhp khu n m lm phát và tìm thy mt m
 gia hai bin s.
          eji (2000),
Boschi và Girardi (2007), El-Sakka và Ghali (2005), Pelipas (2006) và Boujelbene
u t t giá h gii thích cho lm
phát.
Trong mt s ng hp các quc gia, ví d Naqvi et al. (1994), Hasan và
cng s (1995) và Bokil và Schimmmelpfenning (2005) nghiên cu ti Pakistan,
Callen và Chang (1999) nghiên cu ti , Leigh và Rossi (2002) nghiên cu

c bit là t h thng ngân hàng, s gây lm phát trong dài hn. Bài nghiên
cu còn ch ra mt ma thâm ht ngân sách và lm phát
trong sut thi k lc bit là trong thp niên 1970. Bên c
gi còn ch ra rng cung tin không còn là bin ngoi sinh na mà nó ph thuc vào
v th d tr quc t và thâm ht ngân sách, và nó ni bt bin ni
sinh.
Kt lun chung ni lên t nhng nghiên cu thc nghim là vic thc thi
chính sách tin t có th c thc hin b
cách thc thc hin chính sách ph thuc rt ln t các quynh tài chính ca
Chính ph kim soát áp lc lm phát, Chính ph cn phi ct gim thâm ht
ngân sách. Vic ct gic thc hin thông qua viu hóa s ng
ln hong ca khu vt gi quy mô th tc hành
chính. Bi vì có quá nhiu dch v công ích mà mc c nh
hoc ít nhi theo lm phát.
17
Durevall (1998): phân tích quá trình lm phát  Brazil t  1985
thông qua mô hình ECM. Tác gi cho thy rng l gim
giá ca t giá hn và lm phát gim khi có s u ra.
CaTao và Terrones (2003): s dng mô hình d liu bng tác gi 
thit lp mô hình phi tuyn (da trên nn tng thu lm phát) v mi quan h gia
lm phát và thâm ht ngân sách thông qua d liu ca 107 quc gia trong thi gian
 -2001.
Bài nghiên cu không phát hin ra mng mnh
gia thâm ht ngân sách và lm phát  nhóm các quc gia phát trin và lm phát
thp. Tuy nhiên, tn ti mi quan h này gia thâm ht ngân sách và lm phát qua
nhóm các quc gia phát trin và lng thi tác gi không tìm thy
bin gii thích nào làm suy yu mô hình vi ngoi l duy nht là bin giá du. Bin