B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NGUYN PHÚC TU CÁN CÂN TÀI KHÓA VÀ CÁN CÂN TÀI KHON
VÃNG LAI  VIT NAM: B ÔI THÂM HT HAY
B ÔI I NGHCH
LUN VN THC S KINH T Thành ph H Chí Minh - 2014 B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH NGUYN PHÚC TU

CÁN CÂN TÀI KHÓA VÀ CÁN CÂN TÀI KHON
VÃNG LAI  VIT NAM: B ÔI THÂM HT HAY
MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CH VIT TT
DANH MC BNG
DANH MC HÌNH V
TÓM TT 1
CHNG 1: GII THIU 2
1.1. t vn đ 2
1.2. Mc tiêu nghiên cu 3
1.3. i tng nghiên cu 3
1.4. Phm vi nghiên cu 3
1.5. Phng pháp nghiên cu 3
1.6. Ý ngha nghiên cu 3
1.6.1. Ý ngha hc thut 3
1.6.2. Ý ngha thc tin 4
CHNG 2: TNG QUAN LÝ THUYT VÀ CÁC NGHIÊN CU TRC
ÂY 5
2.1. Chính sách tài khóa 5
2.1.1. Khái nim 5
2.1.2. Phân loi các chính sách tài khóa 5
2.1.3. Thâm ht cán cân tài khóa 6
2.1.3.1. Mt s khái nim v thâm ht cán cân tài khóa 6
2.1.3.2. Nguyên nhân dn đn thâm ht cán cân tài khóa 9
2.2. Tài khon vãng lai 10
CHNG 5: KT LUN 54
5.1. Kt qu nghiên cu 54
5.2. Nhng kin ngh, đ xut 54
5.2.1. Nhng gii pháp nhm ci thin cán cân tài khóa 55
5.5.1.1. Ci thin ngun thu ngân sách 55
5.5.1.2. Tng cng công tác qun lý chi tiêu ngân sách 56
5.2.2. Gii pháp ci thin cán cân thng mi 57
5.2.2.1. Thúc đy xut khu 58
5.2.2.2. Hn ch nhp khu 59
5.3. Hn ch ca đ tài và đnh hng nghiên cu tip theo 59
DANH MC TÀI LIU THAM KHO
PH LC

DANH MC CH VIT TT

- ADP : Ngân hàng Phát trin châu Á
- ADF : Augmented Dickey – Fuller
- AIC : Tiêu chun Akaike
- DOTS : Direction of Trade Statistic
- FDI : u t trc tip nc ngoài
- FPE : Tiêu chun Final prediction error

thành phn ca tài khon vãng lai thông qua phân tích phng sai sai s d báo
ca các bin CURA 46
Bng 4.13: Phân tích phng sai sai s d báo ca CUR 49
Bng 4.14: Bng tng hp đóng góp ca cú sc thu lên s bin đi các thành
phn ca tài khon vãng lai thông qua phân tích phng sai sai s d báo ca các
bin CURA 50
Bng 4.15: Phân tích phng sai sai s d báo ca CUR 52
Bng 4.16: Bng tng hp đóng góp ca cú sc chi tiêu Chính ph lên s bin
đi các thành phn ca tài khon vãng lai thông qua phân tích phng sai sai s
d báo ca các bin CURA 52 DANH MC HÌNH V
Biu đ 2.1: Th hin tng quan gia thâm ht ngân sách và thâm ht tài khon
vãng lai 16
Biu đ 2.2: Tài khon vãng lai ca M và các yu t ca nó giai đon 1974 –
2004 20
Biu đ 2.3: T giá và tit kim ca Chính ph M, 1973 – 2004 20
Biu đ 4.1: Cán cân tài khóa, tài khon vãng lai và t giá thc hiu lc ti Vit
Nam giai đon 1994 – 2013 31
Biu đ 4.2: Mô hình c bn, 1995 – 2014:1; Các đ th th hin nhng đáp ng
xung ca các bin trong mô hình c bn đi vi nhng cú sc 41
Biu đ 4.3: Tác đng ca cú sc tài khóa lên các thành phn ca tài khon vãng
lai 45
Biu đ 4.4: Tác đng ca cú sc thu lên tài khon vãng lai và các thành phn
ca tài khon vãng lai 48
Biu đ 4.5: Tác đng ca cú sc chi tiêu Chính ph lên tài khon vãng lai và
các thành phn ca tài khon vãng lai 51
đi tìm ngun tài tr cho khon thâm ht này, vic vay n ngc ngoài hay vay
n trong nc đu s to áp lc làm tng lãi sut và lm phát trong nn kinh t;
khi đó s hn ch s m rng sn xut, gim đu t ca khu vc t nhân…vì th
s nh hng tiêu cc đn tng trng kinh t. Trong khi đó, thâm ht tài khon
vãng lai có nh hng xu ti tính bn vng ca cán cân thanh toán, gây áp lc
lên t giá, n nc ngoài, lm phát, t đó đe da đn s n đnh ca nn kinh t
v mô.Do đó, nhiu quc gia trên th gii lo ngi v “b đôi thâm ht” cán cân
tài khóa và cán cân tài khon vãng lai xy ra. ã có nhiu bài nghiên cu thc
nghim ch ra s tn ti “b đôi thâm ht”  nhiu nc trên th gii;ví d nh
Lau và Baharumshah (2006), nghiên cu thc nghim ti chín nc khu vc
Châu Á Thái Bình Dng (Hàn Quc, Indonesia, Thái Lan, Singapore, Myanma,
Malaysia, Philipines, Srilanka, Nepal) trong giai đon t nm 1980 đn 2001 hay
Boileau và Normandin (2008) s dng bng chng thc nghim ca 16 nc
công nghip trong khong thi gian t 1975-2002 và đa ra kt lun rng khi có
mt cú sc thu xy ra s khin cho thâm ht ngân sách nhà nc và thâm ht tài
khon vãng lai s di chuyn cùng chiu.
Hin nay, Vit Nam đang trong quá trình hi nhp kinh t toàn cu và
điu đó đã to áp lc lên cán cân tài khon vãng lai. ng thi, vi nhng din
bin phc tp ca tình hình kinh t - chính tr - xã hi nhng nm qua đã gây
không ít khó khn cho ngân sách Nhà nc khi phi luôn gia tng chi tiêu công
đ kích cu, thúc đy nn kinh t và đm bo an sinh, xã hi Câu hi đt ra là  3 Vit Nam mi quan h gia cán cân tài khóa và tài khon vãng lai din ra nh
th nào?
1.2. Mc tiêu nghiên cu:
Mc tiêu ca bài nghiên cu này là nghiên cu mi quan h gia cán cân

hai bin kinh t v mô này đ t đó đa nhng gii pháp, chính sách phù hp vi
tng thi đim tình hình kinh t ca Vit Nam.
Bài nghiên cu đc cu trúc thành bn phn. Phn đu s trình bày tng
quan các lý thuyt liên quan và các bài nghiên cu trc đây; Phn hai đ cp
đn phng pháp nghiên cu và mô t d liu; Phn ba là quá trình phân tích và
đa ra kt qu nghiên cu; và Phn cui s cht li kt qu nghiên cu, đa ra
mt s kin ngh v chính sách và hng nghiên cu tip theo ca đ tài.

5 CHNG 2: TNG QUAN LÝ THUYT
VÀ CÁC BÀI NGHIÊN CU TRC ÂY

2.1. Chính sách tài khóa:
2.1.1. Khái nim:
Chính sách tài khóa là chính sách ca Chính ph nhm tác đng lên đnh
hng phát trin ca nn kinh t thông qua vic điu chnh chi tiêu ca Chính
ph và thu khóa. Chi tiêu Chính ph và h thng thu cng chính là hai công c
chính ca chính sách tài khóa.
Mc tiêu ca chính sách tài khóa là điu tit v mô nn kinh t, n đnh
nn kinh t  mc sn lng mc tiêu (Yp).
2.1.2. Phân loi các chính sách tài khóa:
Tùy vào thc trng ca nn kinh t và mc tiêu điu tit nn kinh t,
Chính ph s s dng các chính sách tài khóa khác nhau:
- Chính sách tài khóa trung lp: là chính sách cân bng ngân sách, khi đó
G=T, (trong đó G: chi tiêu Chính ph, T: thu nhp t thu), chi tiêu ca Chính

vn là thc đo đc s dng nhiu nht. ây cng là thc đo mà IMF khuyn
ngh các quc gia s dng đ xác đnh tình trng mt cân đi tài khóa. Theo đó,
thâm ht ngân sách đc xác đnh bng chênh lch gia chi ngân sách và thu
ngân sách ca mt thi k nht đnh, thông thng là mt nm ngân sách. Thâm
ht ngân sách tng th xy ra khi trng hp thu ngân sách nh hn chi ngân
sách và trong trng hp ngc li là thng d ngân sách:
Thâm ht (thng d) ngân sách = Tng thu – Tng chi
Thu ngân sách bao gm các khon thu vào qu ngân sách mà khon thu
đó không phát sinh, không to ra và không kèm theo ngha v hoàn tr trc tip,
vì th thu t ngun vay n không đc xp là mt ngun thu ngân sách. Trong 7 khi đó, chi ngân sách không bao gm khon chi tr n gc mà ch bao gm
khon lãi vay phi tr t s tin mà Chính ph vay. Chi tr lãi tin vay đc xp
vào chi ngân sách Nhà nc vì đây là h qu ca vic điu hành chính sách
ngân sách có thâm ht.
Cách thc tính thâm ht ngân sách mà Vit Nam đang áp dng hin nay
có th đc xem là “thâm ht ngân sách tng th”. Tuy nhiên, có đim khác bit
là Vit Nam đang tính chi tr n gc vào chi ngân sách.
b) Thâm ht ngân sách thng xuyên:
Thâm ht ngân sách thng xuyên là chênh lch gia thu thng xuyên
và chi thng xuyên ca ngân sách Nhà nc và xy ra khi chi thng xuyên
ln hn thu thng xuyên. Trng hp thu thng xuyên ln hn chi thng
xuyên thì s có thng d ngân sách thng xuyên và ngc li. “Cán cân
thng xuyên” là thc đo phn ánh s tích ly ca Chính ph cho nhu cu đu
t phát trin đt nc. Nu mt quc gia có thng d ngân sách thng xuyên
thì có ngha là quc gia đó đang có tit kim đ s dng cho đu t phát trin.

trng hp theo lãi sut th ni).
Cùng vi các khái nim v thâm ht ngân sách nói trên, vic s dng khái
nim ngân sách s cp s cho các nhà hoch đnh chính xác bc tranh đy đ
hn v tác đng ca chính sách tài khóa trong nm. Thc t có th có trng
hp khi mà cán cân ngân sách tng th thâm ht cao song cng không đng
ngha vi vic chính ph đã thc hin chính sách tài khóa m rng nu nh
trong nm xut hin s gia tng đáng k v ngha v tr lãi tin vay xut phát t
các bin đng kinh t v mô có nh hng đn ngha v n nh phân tích  trên
(ví d do t giá tng, lãi sut vay n tng).
Trong bài nghiên cu này, tôi s dng khái nim thâm ht ngân sách s
cp đ xem xét, đánh giá tác đng ca thâm ht ngân sách đn cán cân tài khon
vãng lai và t giá hi đoái thc.

9 2.1.3.2. Nguyên nhân dn đn thâm ht cán cân tài khóa:
Có hai nhóm nguyên nhân dn đn thâm ht cán cân tài khóa:
- Nhng nguyên nhân mang tính khách quan: ngun thu ca ngân sách b
nh hng do hu qu ca khng hong, suy thoái, đi theo đó là nhu cu chi tiêu
đ phc hi nn kinh t; ngoài ra chi tiêu tng lên vì nhng lý do bt kh kháng
nh thiên tai, dch bnh hay chin tranh…
- Nhng nguyên nhân mang tính ch quan: công tác điu hành ngân sách
Nhà nc cha hiu qu, hp lý dn đn tình trng hn ch kh nng khai thác
ngun thu, đi kèm theo đó là qun lý chi tiêu thiu cht ch, còn lãng phí, tht
thoát vn ca Nhà nc…; ngoài ra còn do ch trng chuyn đi nn kinh t
ny sinh nhu cu điu chnh c cu kinh t sao cho phù hp, t đó làm tng

c trú trong nc cho ngi c trú ngoài nc đc ghi vào bên "n". Còn
nhng giao dch dn ti s thanh toán ca ngi c trú ngoài nc cho ngi c
trú trong nc đc ghi vào bên "có". Thng d tài khon vãng lai xy ra khi
bên có ln hn bên n, trng hp ngc li là tình trng thâm ht tài khon
vãng lai.
2.2.2. Các thành phn ca tài khon vãng lai:
Cán cân tài khon vãng lai bao gm:
- Cán cân thng mi hàng hóa: ghi li các giao dch v xut khu và nhp
khu hàng hóa ca mt quc gia. i vi phn ln các quc gia thì cán cân
thng mi là thành phn quan trng nht trong tài khon vãng lai. Tuy nhiên,
đi vi mt s quc gia có phn tài sn hay tiêu sn  nc ngoài ln thì thu
nhp ròng t các khon cho vay hay đu t có th chim t l ln. Vì cán cân
thng mi là thành phn chính ca tài khon vãng lai, và xut khu ròng thì
bng chênh lch gia tit kim trong nc và đu t trong nc, nên tài khon
vãng lai còn đc th hin bng chênh lch này. 11 - Cán cân dch v: ghi chép li các giao dch v vn ti, du lch, và các
dch v khác ca mt quc gia.
- Cán cân thu nhp: ghi chép nhng khon thu nhp ca ngi lao đng
nh kiu hi, thu nhp t đu t.
- Cán cân chuyn khon: bao gm nhng khon vin tr không hoàn li,
giá tr ca nhng khon quà tng, và các chuyn giao khác bng tin và hin vt
cho mc đích tiêu dùng ca ngi c trú và không c trú.
Cùng vi tài khon vn, và thay đi trong d tr ngoi hi, tài khon vãng
lai hp thành cán cân thanh toán. Tài khon vãng lai thng d khi quc gia xut
khu nhiu hn nhp khu, hay khi tit kim nhiu hn đu t. Ngc li, tài

các cách khác có th nh hng đn tài khon vãng lai. Các chính sách tin t và
tài khóa có th nh hng đn các bin s kinh t nh mc lm phát và thu nhp,
và các bin s này li tác đng đn cán cân tài khon vãng lai. Ngoài ra, Chính
ph có th tr cp cho mt s các doanh nghip, nh đó có th tng cng tim
nng xut khu ca các doanh nghip này.
Các yu t va trình bày có tác đng ln nhau, vì vy nh hng đng
thi ca chúng đi vi tài khon vãng lai rt phc tp.
Tng t nh thâm ht cán cân tài khóa, thâm ht tài khon vãng lai là tt
hay là xu đi vi mt nn kinh t? Cn nhn mnh là bn thân vic thâm ht tài
khon vãng lai v nguyên tc là không tt và cng không xu. Nu xét mt cách
tng quát thì tài khon vãng lai bao gm xut khu, nhp khu, thu nhp yu t
ròng t nc ngoài và chuyn nhng ròng nhng phn ln thâm ht tài khon
vãng lai là do thâm ht thng mi gây ra, tình trng này xut hin khi xut khu
bé hn nhp khu. Do đó, thâm ht tài khon vãng lai là tt hay là xu còn tùy
thuc vào tình hình kinh t v mô, cng nh ph thuc vào tình hình tài khon
vn.  đa ra mt nhn xét v mc đ thâm ht tài khon vãng lai ca mt
quc gia, chúng ta cn phi xem xét tng trng hp c th, không th ch nhìn 13 vào con s thâm ht hay thng d thng mi (hoc thâm ht hay thng d tài
khon vãng lai) đ ri cho rng thâm ht đó là xu hay là tt.
Tuy nhiên, dng nh có mt quan nim ph bin (không ch  Vit
Nam) là nhp siêu và thâm ht tài khon vãng lai là không tt và th hin mt
nn kinh t yu kém và ngc li xut siêu và có thng d trên tài khon vãng
lai, thì quan nim này cho rng thng d thng mi là điu tt và th hin mt
nn kinh t có kh nng cnh tranh tt.
Trong nhiu trng hp, thì thâm ht cán cân thng mi là th hin mt

trong nên kinh t m:
Y = C + I + G + X – M (1)
Trong đó, Y là thu nhp quc dân;C là tiêu dùng t nhân; I là chi tiêu đu
t thc s trong nn kinh t nh chi tiêu cho thit b, xây dng, nhà máy; G là
chi tiêu ca Chính ph v hàng hoá và dch v; Cui cùng, X là xut khu hàng
hoá và dch v, và M là nhp khu hàng hoá và dch v.
T phng trình (1), tài khon vãng lai (CA) đc đnh ngha là bng s
chênh lch gia xut khu (X) tr nhp khu (M), có th đc vit li là:
CA = Y – C – G – I (2)
Vi S là tit kim ca nn kinh t, bng tng thu nhp tr đi chi tiêu chi
tiêu Chính ph và chi tiêu ca ngi dân (S=Y – C – G), phng trình (2) đc
vit li nh sau:
CA = S – I (3)
Tit kim quc gia bao gm tit kim cá nhân (Sp) và tit kim chính ph
(S
G
) (hoc s d ngân sách Chính ph hay s âm thâm ht ngân sách), khi đó:
CA = Sp + S
G
- I
CA = Sp – BD – I (4) 15 Phng trình (4) nói lên rng s gia tng thâm ht ngân sách s gây ra
mt s gia tng tng t trong thâm ht tài khon vãng lai, nu tit kim t nhân
và đu t không thay đi nhiu hoc gi nguyên.
- Theo Mô hình Keynes:

vãng lai. C th theo mô hình sau:

Biu đ 2.1: th hin tng quan gia thâm ht ngân sách và thâm ht tài
khon vãng lai. Trc tip: BD  CA; gián tip: BD  IR  ER  CA.
+ “Do Tax Cuts Generate Twin Deficits? A Multi-Country Analysis?” ca
Martin Boileau và Michel Normandin (2008): Bài nghiên cu s dng bng
chng thc nghim ca 16 nc công nghip trong khong thi gian t 1975-
2002. Bài nghiên cu đa ra kt lun rng khi có mt cú sc thu xy ra s khin
cho thâm ht ngân sách nhà nc và thâm ht tài khon vãng lai s di chuyn
cùng chiu.
+ “General Equilibrium Perception on Twin Deficits Hypothesis: An
Empirical Evidence for the U.S” ca Tuck Cheong Tang và Evan Lau (2009):
Bài nghiên cu s dng ngun d liu do IFS và IMF cung cp theo quý t nm
1973 đn nm 2008. Sau khi kim đnh, tác gi đi đn kt lun: ti M, b đôi
thâm ht đã tn ti khá ln trong thi kì nghiên cu.
BD
ER
CA
IR