B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM

NGUYN C TON

IM GÃY CU TRÚC TRONG MI QUAN H
GIA T GIÁ HI OÁI THC VÀ LÃI SUT THC LUN VN THC S KINH T TP. H Chí Minh – Nm 2014

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM

Nguyn c Ton

MC LC
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc t vit tt
Danh mc các bng
Danh mc các hình
TÓM TT 1
CHNG 1 – GII THIU 2
1.1 LỦ do chn đ tài 2
1.2 Mc tiêu nghiên cu 3
1.3 Phng pháp nghiên cu 5
1.4 Ý ngha ca bài nghiên cu 6
1.5 Cu trúc ca lun vn 6
CHNG 2 – KHUNG LÝ THUYT V MI QUAN H GIA LÃI SUT VÀ

4.2 M rng nghiên cu gia M vi các nc Châu Á khác 50
4.2.1 Kt qu kim đnh tính dng 50
4.2.2 Kt qu kim đnh đng liên kt 55
CHNG 5 – KT LUN 59
5.1 Kt qu nghiên cu chính 59
5.2 Khuyn ngh 60
5.3 Hn ch ca bài nghiên cu 61
Danh mc tài liu tham kho
Ph lc


DANH MC CÁC BNG
Bng
Ni dung
Trang
3.1
Tóm tt các công thc và d liu trong bài nghiên cu
20
4.1
Kt qu kim đnh nghim đn v ADF và DF-GLS trong trng
hp gia VN và M
35
4.2
Kt qu kim đnh nghim đn v S&L trong trng hp gia VN
và M
37
4.3
Kt qu kim đnh đng liên kt Johansen trong trng hp gia
VN và M
40
4.4
Kt qu kim đnh đng liên kt S&L khi không xem xét đim gưy
cu trúc
42

Trang
4.1
Kim đnh mc đ n đnh ca lưi sut d đoán (ex ante)
48
4.2
Kim đnh mc đ n đnh ca lưi sut thc (post)
49

1

TÓM TT
Trong bài nghiên cu này xem xét đim gưy cu trúc trong mi quan h gia
t giá hi đoái thc và lưi sut thc. Tng th bài nghiên cu đư cho thy nhng
bng chng v mi quan h dài hn gia t giá hi đoái thc và lưi sut thc, khi
đim gưy cu trúc đc đa vào xem xét. u tiên bài nghiên cu xem xét đim gưy
cu trúc trong mi quan h gia t giá hi đoái thc và lưi sut thc gia 02 quc
gia Vit Nam và M. Sau đó m rng ra nhng quc gia Châu Á khác và M.
Trong d liu v các nc Châu Á cho thy rng đim gưy cu trúc là không ph
bin gia các quc gia vi nhau mà là đc trng riêng ca tng quc gia.
đây có xét đn s đim gưy cu trúc tim n.Nhìn chung, nghiên cu ca hai tác gi
cung cp nhng bng chng v mi quan h này trong dài hn. C th hn, trc
ht tác gi tp trung vào mi quan h Anh – M. Khi s dng các phng pháp
truyn thng, h tìm thy nhng bng chng b hn ch v mi quan h dài hn.
Nhng khi thc hin mt phng pháp có xét đn đim gưy cu trúc thì li tìm đc
3

nhng bng chng có Ủ ngha cho rng chênh lch lưi sut thc là mt yu t quyt
đnh quan trng ca t giá hi đoái thc.
Bài nghiên cu này trình bày v đim gưy cu trúc tim nng trong mi quan
h gia t giá hi đoái thc và lưi sut thc gia quc gia Vit Nam và M. Sau đó
m rng ra gia các quc gia Châu Á khác vi M.
1.2 Mc tiêu nghiên cu
Mc tiêu ca bài nghiên cu này mun xem xét đim gưy cu trúc tim nng
trong chui d liu nh hng nh th nào đn mi quan h gia t giá hi đoái
thc và lưi sut thc.
Bng cách s dng điu kin cân bng thông thng đc nhc đn trong các
tài liu tài chính quc t, bài nghiên cu nhn thy rng có s tn ti ca mt mi
quan h dài hn gia t giá hi đoái thc và chênh lch lưi sut thc. C th hn là
s dng điu kin ngang giá lưi sut không phòng nga (UIP) và gi thuyt cân
bng Fisher làm lỦ thuyt nn tng đ tìm ra mi liên h gia t giá hi đoái và lưi
sut. Mt s lng ln bài nghiên cu đư n lc tìm ra nhng bng chng cho mi
tng quan cân bng này da trên nhiu cách tip cn và đa ra mt hn hp các
kt qu khác nhau (Campbell &Clarida (1987), Meese & Rogoff (1988), Edison &
Pauls (1993), và hu ht là h không tìm thy s tn ti ca mi quan h dài hn
trên.
Các nghiên cu trc đây thì s dng các mô hình tuyn tính cho các bin
kinh t, nên cng nh hng ít nhiu đn tính chun xác ca các kt qu thng kê
nhn đc. Mt mi quan tâm ln ca các nhà nghiên cu đó là đ mnh thp ca
các kim đnh thng kê trong vic xác đnh mi quan h cân bng trên đi vi th

na nhn mnh đn kh nng tn ti ca đim gưy cu trúc.
Nhóm tác gi Joseph P. Byrne và Jun Nagayasu nghiên cu trc ht là
trng hp Anh – M, sau đó m rng ra cho nhiu quc gia châu Âu. Do các bin
kinh t là không dng, vic mô hình hóa chúng không th đc thc hin bng các
c lng OLS thông thng. Bài nghiên cu xem xét d liu đư có đy đ điu
5

kin đ áp dng mô hình VECM. Tuy nhiên, đn đây ta li gp phi mt vn đ
đim gưy cu trúc trong các chui d liu thi gian dài hn. im gưy cu trúc làm
cho các kim đnh đng liên kt thông thng mc phi sai lm là chp nhn gi
thuyt H
o
không có đng liên kt trong khi thc t mi liên h đng liên kt là tn
ti. Vn đ ch đc gii quyt khi tác gi áp dng các phng pháp kim đnh
mnh hn: kim đnh S&L Trace vi bin gi.
Kt qu là, vi vic xét đn đim gưy cu trúc trong mi quan h gia chênh
lch lưi sut thc và t giá hi đoái thc; nghiên cu đư tìm thy bng chng v s
tn ti mi quan h dài hn  hu ht các quc gia đc xem xét, nhng s hin
din ca đim gưy cu trúc thì không phi là ph bin gia các nc, mà là đc
trng riêng ca tng quc gia.
1.3 Phng pháp nghiên cu
Phng pháp ca bài nghiên cu s đc thc hin thông qua hai hng tip
cn: hng tip cn truyn thng không có xem xét đn hin tng đim gưy cu
trúc và hng tip cn th hai có xem xét đn hin tng này trong quá trình nghiên
cu v mi quan h dài hn gia t giá thc và lưi sut thc.  c hai hng tip
cn đu có chung mt quy trình phng pháp phng sau:
Th nht, tính dng ca chui d liu s đc kim tra thông qua các kim
đnh nghim đn v ADF, DF-GLS và kim đnh nghim đn v đc xây dng
theo phng pháp ca Saikkonen và Lutkepohl.
Th hai, bng chng thc nghim v mi quan h dài hn gia các bin đang

xét nhng đc tính ca chui d liu trong quá trình nghiên cu, trong đó có hin
tng đim gãy cu trúc.
1.5 Cu trúc ca lun vn
Bài nghiên cu đc trình bày trong nm chng nh sau:
Chng 1: Gii thiu – s trình bày tng quát v đt vn đ nghiên cu, mc
tiêu, đi tng, phm vi nghiên cu và phng pháp nghiên cu cng phng ý
ngha ca bài nghiên cu.
7

Chng 2: Tng quan các nghiên cu trc đây v mi quan h trong dài hn
gia t giá thc và lưi sut thc. Chng hai s trình bày và tng hp các kt qu
nghiên cu ca các hc gi trên th gii v mi quan h cân bng dài hn gia t
giá thc và lưi sut thc xét trên phng din c s lỦ thuyt cng nh thc nghim.
c bit, chng hai cng chú trng đn các nghiên cu gn đây có xem xét đn
hin tng đim gãy cu trúc trong mi quan h t giá thc – lưi sut thc. ây là
c s lỦ lun quan trng đ thc hin đ tài ti Vit Nam.
Chng 3: Phng pháp nghiên cu – trình bày ngun d liu phc v cho
quá trình nghiên cu, đng thi xây dng mô hình lỦ thuyt cng nh phng pháp
thc nghim phù hp vi đc đim ca chui d liu  Vit Nam và sau cùng là
trình bày quy trình các bc phân tích chui d liu nhm gii quyt các vn đ
nghiên cu đư đc đa ra  Chng 1.
Chng 4: Kt qu nghiên cu – trình bày các kt qa mà nghiên cu đư tìm
đc. C th, các kt qu này bao gm các kt qu kim đnh nghim đn v, đng
liên kt trong hai trng hp không xét và có xét đn đim gưy cu trúc; kt qu hi
quy mi quan h dài hn gia t giá thc và lưi sut thc gia Vit Nam và M; các
bng chng khác v mi quan h này gia M vi mt s quc gia khác trong khu
vc Châu Á.
Chng 5: Kt lun, hn ch ca đ tài và hng phát trin ca đ tài. Chng
này s tng kt li các kt qu nghiên cu, trình bày các đim còn hn ch trong bài
nghiên cu này, t đó đ xut nhng hng nghiên cu trong thi gian sp ti.

giá hi đoái đc xác đnh bi s thay đi giá tng ng  hai quc gia. Giá tr t
giá danh ngha không thc s cho thy điu gì v “giá tr thc” ca đng tin, hoc
bt kì điu gì liên quan đn PPP. Mt t giá hi đoái phi đc đnh ngha nh sau:
Q=


(2)
Theo Laurence S. Copeland (2000), kt lun chung v PPP có th đc tng
quát nh sau:
 Trong ngn hn, đ lch PPP là khá ln , và hu nh không tìm thy đc s
tn ti ca PPP trong ngn hn.
 Nhng bng chng v PPP dài hn đc cho là không rõ ràng. Cho đn hin
gi, cân bng sc mua đang b cho là không tn ti, nhng vi s h tr ca công
9

c kinh t lng mi và các phng pháp kim đnh mi, các nhà nghiên cu trong
vài nm gn đây đư tìm đc nhng bng chng thc nghim rõ ràng hn v PPP.
 Trong thi kì bin đng có mt điu chc chc chn rng t giá hi đoái đư
bin đng khác nhiu so vi giá c.
Các nhà kinh t hc đư tranh lun xem liu PPP tn ti trong ngn hn, dài hn,
hay không tn ti c trong ngn và dài hn. Cui nhng nm 1970, PPP ít nht trong
ngn hn đư b bác b mt cách thuyt phc bi d liu. Liu PPP trong dài hn có
b bác b hay không, điu này vn còn đang đc xem xét.
2.2 Lý thuyt ngang giá lãi sut không phòng nga (UIP)
Ta có:
r
t
= (1+i
f
) (1+e

h
) / (1 + i
f
) - 1
Ly gn bng: e
f
= i
h
- i
f
Lý thuyt ngang giá lãi sut không phòng nga UIP phát biu rng t giá hi đoái s
thay đi theo chênh lch lãi sut ca hai quc gia theo công thc:

e
f
= (1 + i
h
) / (1 + i
f
) – 1
Phng vy, đ có đc cân bng lãi sut gia đu t trong nc và đu t nc
ngoài thì s thay đi ca ngoi t s tng ng vi chênh lch lãi sut.
10

 Nu lãi sut trong nc i
h
> lãi sut nc ngoài i
f
: đng ngoi t s tng giá
đ bù đp cho lãi sut thp hn.

)(1 + p) – 1 = i
h

Suy ra:
P = (1 + i
h
) / (1 + i
f
) - 1
Ly gn bng: p = i
h
- i
f
Lý thuyt ngang giá lãi sut phòng nga IRP phát biu rng t giá k hn sai lch so
vi t giá giao ngay bng mt lng va đ đ li tr mc chênh lch lãi sut gia
hai loi tin.

2.4 Các nghiên cu thc nghim trc đơy
2.4.1 Các nghiên cu thc nghim không xem xét đn đim gãy cu trúc
Nghiên cu ca Campell và Clarida. Nm 1987, Campell và Clarida công
b bài nghiên cu ắThe dollar and real interest ratesẰ. Trong bài này Campell và
Clarida tìm hiu mi quan h gia t giá hi đoán thc ca đng USD và lưi sut
thc k t nm 1979. Hai ông mun tìm hiu bao nhiêu phn trm s thay đi trong
11

t giá là do s chnh lch lưi sut gia hai quc gia, bao nhiêu phn trm thay đi
trong t giá thc là do s dch chuyn ca t giá thc cân bng dài hn.
 làm đc điu đó cn phi s dng các bin chênh lch lưi sut thc tiên
nghim, kì vng t giá thc trong dài hn và k c sai s trong vic d báo lm phát
kì vng. Tuy nhiên đây là nhng bin không quan sát đc. Vi gi đnh t giá hi

rõ ràng v mi quan h gia t giá hi đoái thc và chênh lch lưi sut thc.
Nghiên cu ca Edison và Pauls nm 1993. Nm 1993, bài nghiên cuắA
re-assessment of the relationship between real exchange rates and real interest
rates: 1974-1990Ằ, đc đng trên tp chí Journal of Monetary Economics. Da
trên Ủ tng tng t và đ xut ca Messe và Rogoff, Edison và Pauls đa thêm
bin lm phát kì vng vào trong mô hình bên cnh t giá thc và chênh lch lưi sut
thc. Tác gi bài nghiên cu đư s dng phép kim đnh đng kiên kt và mô hình
sai s sa li (ECM) đ kim đnh li mi quan h gia t giá hi đoái thc và
chênh lch lưi sut thc. D liu đc thu thp theo quỦ cho giai đon t nm 1974
cho đn 1990. Edison và Pauls tin hành kim đnh đi vi các cp t giá gia
Dollar M - Mark c, Dollar M - Yên Nht, Dollar M - Bng Anh, Dollar M -
Dollar Canada và cui cùng là Dollar M - đng tin đi din các nc G10. Thc
hin kim đnh nghim đn v, hai ông nhn thy các chui t giá thc và chênh
lch lưi sut thc đu là chui không dng. Tuy nhiên hai ông li không tìm thy
bng chng v mi quan h đng liên kt gia hai bin này. S dng mt mô hình
khác trong đó có thêm các bin khác ví d phng bin cán cân tài khon vưng lai
là mt bin có th tác đng đn t giá thc dài hn kì vng, Edison và Pauls cng
vn không tìm thy đc bng chng v s đng liên kt gia t giá hi đoái và
chênh lch lưi sut thc… Tuy nhiên hai ông khng đnh rng có tn ti mt mi
quan h trong dài hn gia hai bin này mc dù nó không đc làm rõ ra trong bài
nghiên cu.
13

Nhn xét : Khi đim gưy cu trúc không đc xem xét trong các bài thc
nghim trên, thì các nghiên cu đư không tìm ra đc mi quan h đng liên kt
gia t giá hi đoái thc và lưi sut thc.
2.4.2 Các nghiên cu thc nghim xem xét đn đim gãy cu trúc
Nghiên cu ca Perron nm 1989. Bài nghiên cu “The Great crash, the
oil price shock, and the unit root hypothesis” ca Perron đc công b nm 1989.
i tng nghiên cu ca bài nghiên cu này ca Perron không phi là t giá hi

bng chng v mi quan h gia t giá thc và lãi sut thc trong ngn hn.
 Hng tip cn th hai: Các tác gi cng da trên nghiên cu ca Messe và
Rogoff 1988 trong mô hình, bin t giá hi đoái thc k vng không còn là
mt hng s na mà là 1 đi lng thay đi theo mt bin khác. Kt qu ca
hng tip cn này, tác gi tìm thy mt bng chng mnh hn v mi quan
h dài hn gia t giá thc và lãi sut thc, tuy nhiên tác gi cng đ cp kt
qu này còn ph thuc vào vic la chn các bin tác đng lên bin t giá hi
đoái thc k vng.
 Hng tip cn th ba: tác gi s dng giá tr t giá thc hu nghim và sai s
d báo đ thay th bin t giá hi đoái thc k vng trong mô hình. Bng
cách này tác gi tìm thy đc s chênh lch lãi sut thc có Ủ ngha thng kê
trong vic gii thích cho s thay đi ca t giá thc trong dài hn.
Vi d liu theo quỦ t 1974 đn 1994, các cp tin t đc nghiên cu gm Dollar
M - Mark c, Dollar M - Yên Nht, Dollar M - Dollar Canada và Dollar M -
đng tin đi din các nc G10 cùng vi 3 cách tip cn nêu trên, các tác gi đư
tìm đc mt s bng chng cho thy mi quan h gia t giá thc và chênh lch
lưi sut thc.im đáng chú Ủ ca bài nghiên cu này đó là tác gi - Edison, H. J. và
W.R. Melick đư có xem xét đn yu t đim gưy cu trúc. Tuy nhiên mt s nhà
nghiên cu cho rng kt qu này tính tin cy không cao bi vì giá tr ti hn trong
kim đnh Johansen Trace Test cn phi đc điu chnh nu trong mô hình có xut
hin đim gưy cu trúc.
Nghiên cu ca Nakagawa, H., 2002. Cng nhm mc đích tìm kim mi
quan h gia t giá thc và chênh lch lưi sut thc, khác vi các nghiên cu trc
15

đây, Nakagawa tip cn theo hng xem xét đn tính cht phi tuyn ca s hi t
ca t giá thc v t giá cân bng trong dài hn trong bài nghiên cuắReal
exchange rates and real interest rate differentials: implications of non-linear
adjustment in real exchange ratesẰ. Bài nghiên cu đc đng trên tp chí
Journal of Monetary Economics nm 2002.

hành nhm xem xét mi quan h gia t giá hi đoái thc và chênh lch lưi sut
thc gia M và Anh trong khong thi gian t tháng 1 nm 1973 đn tháng 5 nm
2005.
Tng t phng Kanas, hai tác gi cng da trên mô hình lỦ thuyt ca Messe và
Rogoff 1988 và gi đnh lm phát kì vng là hng s. Trong bài nghiên cu này,
Joseph P. Byrne and Jun Nagayasu đc bit quan tâm đn tính dng ca chui d
liu, mi quan h đng liên kt và vai trò ca đim gưy cu trúc tác đng phng
th nào đn mi quan h đó.
Các tác gi tin hành tip cn theo c hai hng, mt mt s dng các phng pháp
kim đnh truyn thng phng kim đnh nghim đn v ADF, DF - GLS, kim
đnh đng liên kt Johansen Trace test. Mt khác s dng phng pháp kim đnh
mi, có x lỦ đim gưy cu trúc đ xut bi Saikkonen và Lutkepohl. Sau đó áp
dng mô hình VECM đ c lng mi quan h gia các bin.
Vi d liu hai quc gia Anh và M, các ông kt lun rng gia hai bin t giá thc
và lưi sut thc khi cha xét đn đim gưy cu trúc thì không có mi quan h đng
liên kt. Phng trình khi thc hin kim đnh S và L có tính đn đim gưy cu trúc
thì mi quan h này đc làm rõ và có Ủ ngha thng kê. M rng nghiên cu thc
nghim cho nhiu quc gia khác, các ông thu đc kt qu là phn nhiu quc gia
cho thy có mi quan h đng liên kt ngay c khi cha xem xét đn đim gưy cu
trúc. i vi nhng quc gia còn li, khi xem xét đn đim gưy cu trúc thì mi
quan h gia t giá thc và lưi sut thc đư xut hin. T đó Joseph P. Byrne and