B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH

NGUYN THÁI TOÀN GII PHÁP LP VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO
TÀI CHÍNH KHI GI NH HOTăNG LIÊN
TC B VI PHM TI VIT NAM LUNăVNăTHC S KINH T
TP. H CHÍ MINH - NMă2014 B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH

NGUYN THÁI TOÀN

GII PHÁP LP VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO
TÀI CHÍNH KHI GI NH HOTăNG LIÊN
TC B VI PHM TI VIT NAM

MC LC

TRANG PH BÌA
LIăCAMăOAN
MC LC
DANH MC CÁC T VIT TT
DANH MC CÁC BNG
PHN M U 1
1 Tính cp thit caăđ tài 1
2 Tng quan các vnăđ liênăquanăđnăđ tƠiăđưăđc công b 2
3 Mc tiêu nghiên cu và câu hi nghiên cu 4
3.1 Mc tiêu nghiên cu 4
3.2 Câu hi nghiên cu 4
4 iătng và Phm vi nghiên cu 5
4.1 i tng nghiên cu 5
4.2 Phm vi nghiên cu 5
5 Phngăphápănghiênăcu 5
6 Nhngăđim miăvƠăđóngăgópăcaăđ tài 6
6.1 Nhng đim mi 6
6.2 óng góp v khoa hc và thc tin ca đ tài 6
6.2.1 óng góp v khoa hc 6
6.2.2 óng góp v thc tin 6
7 Kt cu lunăvn 6
CHNGă I:ă TNG QUAN V BÁO CÁO TÀI CHÍNH KHI GI NH
HOTăNG LIÊN TC B VI PHM 7
1.1 Mt s vnăđ chung v Báo cáo tài chính 7
1.1.1 Khái nim Báo cáo tài chính 7
1.1.2 Mc đích và đi tng s dng Báo cáo tài chính 7
1.1.2.1 Mc đích ca Báo cáo tài chính 7
Trang

2.1.1.2 Quy trình gii th doanh nghip theo Lut doanh nghip nm 2005 - 33
2.1.2 Lut phá sn 35
2.1.2.1 Quy đnh v phá sn doanh nghip ca Lut phá sn nm 2004 35
2.1.2.2 Quy trình phá sn doanh nghip theo Lut phá sn 2004 35

2.1.3 So sánh chm dt hot đng ca doanh nghip theo Lut phá sn 2004 và
Lut doanh nghip 2005 37
2.1.3.1 Nhng đim ging nhau 38
2.1.3.2 Nhng đim khác nhau 38
2.1.4 Quy đnh ca Lut thu 40
2.2 Cácăquyăđnh ca k toán, kimătoánăliênăquanăđn gi đnh hotăđng liên
tc và gi đnh hotăđng liên tc b vi phm 41
2.2.1 Quy đnh ca k toán 41
2.2.1.1 Lut k toán 41
2.2.1.2 Mt s ni dung có liên quan đn vic lp và trình bày BCTC khi gi
đnh HLT b vi phm ca các chun mc k toán 42
2.2.1.3 So sánh quy đnh v Báo cáo tài chính khi gi đnh hot đng liên tc
b vi phm ca Vit Nam vi US. GAAP và IAS 44
2.2.2 Chun mc kim toán 570-Hot đng liên tc 48
2.2.2.1 nh ngha v gi đnh hot đng liên tc 48
2.2.2.2 Trách nhim trong vic đánh giá kh nng hot đng liên tc 48
2.2.2.3 Các s kin có th dn đn nghi ng đáng k v gi đnh hot đng liên
tc 50
2.2.2.4 Gi đnh hot đng liên tc là phù hp nhng có yu t không chc
chn trng yu 52
2.2.2.5 Báo cáo kim toán khi gi đnh hot đng liên tc là không phù hp 53
2.3 Kho sát tình hình lp và trình bày Báo cáo tài chính khi gi đnh hotăđng

3.2.2.3 Ch đ k toán 83
3.3 Mt s kin ngh khác 83
3.3.1 Quc Hi 83
3.3.2 B Tài Chính 83
3.3.3 Hi ngh nghip K Toán và Hi ngh nghip Kim Toán 84
3.3.4 Doanh nghip 85
3.3.5 Các c s đào to 85
KT LUNăCHNGă3 86
KT LUN CHUNG 87
DANH MC TÀI LIU THAM KHO
PH LC

DANH MC CÁC T VIT TT

Phn Ting Vit

BCTC Báo cáo tài chính
HLT Hot đng liên tc
KTV Kim toán viên
VAA Hi K toán và Kim toán Vit Nam
VACPA Hi kim toán viên hành ngh Vit Nam
VAS Chun mc k toán Vit Nam
XHCN Xã hi ch ngha
Phn Ting Anh

ASC Accounting Standard Codification
H thng hoá chun mc k toán


PHN M U
1 Tính cp thit caăđ tài
Hin nay, khi mà tình hình kinh t ca Vit Nam nói riêng và th gii nói
chung là có nhiu bin đng phc tp. Cuc khng hong tài chính nm 2008 n ra 
M và hu qu là khng hong kinh t lan đn nhiu quc gia trên th gii đã làm
cho nn kinh t th gii ri vào bt n nghiêm trng. Bng chng là n công tng
cao ngoài tm kim soát  khu vc đng tin chung châu Âu và M hay tình trng
phá sn, gii th ca hàng lot doanh nghip  nhiu quc gia dn đn t l tht
nghip ngày càng tng cao.
Không nm ngoài s tác đng đó, Vit Nam cng đang gánh chu nhng khó
khn v kinh t rt ln khi mà GDP nm 2012 ch tng 5,03%, nm 2013 là 5,42%.
Cùng vi đó là hàng lot doanh nghip phá sn, gii th và chm dt hot đng.
Theo c tính ca Tng cc thng kê thì trong nm 2013 có 60.737 doanh nghip
gii th hoc chm dt hot đng
1
. Tuy nhiên, con s này s không có du hiu gim
trong các nm sau. Khi mà sc cu ca nn kinh t còn yu và cha thc s có mt
cú huých đ ly li đà tng trng.
Trc tình hình nh th thì liu Báo cáo tài chính (BCTC) đc lp theo gi
đnh hot đng liên tc (HLT) ca nhng doanh nghip mà sp phá sn, gii th và
chm dt hot đng có còn hu ích cho ngi s dng?
K toán là mt công c cc k quan trng trong vic phn ánh sc kho tài
chính ca mt doanh nghip. Sn phm cui cùng ca k toán chính là thông tin v
tình hình tài chính ca mt doanh nghip hay mt t chc. Các thông tin này đc c
th hoá và trình bày trong BCTC. Tuy nhiên, BCTC nh th nào đ phn ánh xác
thc v tình hình hot đng kinh doanh ca mt doanh nghip hay đáp ng đc
nhng yêu cu khác ca ngi s dng li là mt vn đ không h đn gin. Hin
nay, khi mà có nhiu quan đim v BCTC thì các vn đ này ngày càng tr nên phc
tp. Chính vì th đã có nhiu d án ca các t chc k toán ra đi nhm tho lun và

2 Tng quan các vnăđ liên quanăđnăđ tƠiăđưăđc công b
 Th gii:
Trên th gii có ít nghiên cu v lp và trình bày BCTC khi gi đnh HLT b
vi phm và các nghiên cu thng tp trung vào đánh giá gi đnh HLT nh là
nghiên cu: "Tính hiu qu ca nhng mô hình d đoán thanh lý và phá sn đi vi
vic đánh giá gi đnh hot đng liên tc", (Nirosh Kuruppu et al, 2003).
Nghiên cu này phát trin mô hình d đoán thanh lý t mu là 135 công ty
đc niêm yt trên sàn chng khoán New zealand. ây là quc gia mà Lut phá sn
3
đc đnh hng bi ch n. ng thi kim tra tính hiu qu ca mô hình d đoán
thanh lý này so vi mô hình d đoán phá sn ca Altman mà trc đây đc xem là
mt công c hu hiu trong vic đánh giá gi đnh HLT  nhng quc gia có Lut
phá sn đc đnh hng bi con n nh là M. Kt qu nghiên cu cho thy mô
hình d đoán thanh lý cho kt qu chính xác hn mô hình d đoán phá sn trong vic
phân bit gia công ty b thanh lý và nhng công ty đang tip tc hot đng. Nghiên
cu cng ch ra rng nhng mô hình d đoán phá sn trc đây là không thích hp
đ đánh giá gi đnh HLT  nhng quc gia mà Lut phá sn đc đnh hng theo
ch n. Nhng kt qu này s giúp ích cho kim toán viên (KTV) trong vic la
chn các mô hình d đoán đ đánh giá gi đnh HLT ca khách hàng.
 Vit Nam
Hin nay,  Vit Nam cha có nghiên cu nào v lp và trình bày BCTC khi
gi đnh HLT b vi phm. Tuy nhiên, có 2 nghiên cu k toán liên quan gn là:
"K toán đi vi doanh nghip gii th", Nguyn Phú Giang (2009): c đng
trên tp chí k toán s 77. Bài báo này đã đa ra hng dn cách ghi nhn các nghip
v phát sinh trong quá trình thanh lý nh: thanh lý TSC, thanh lý HTK, thu hi n,
chi phí gii th và bút toán phân chia vn cho ch s hu khi kt thúc quá trình thanh
lý.

gii pháp hoàn thin.
Th ba, so sánh quy đnh lp và trình bày BCTC khi gi đnh HLT b vi phm
ti Vit Nam vi các thông l quc t đ tìm ra s khác bit.
Th t, đ xut các gii pháp đ khc phc nhng hn ch hin ti và phng
hng đ vn dng quy đnh ca quc t v lp và trình bày BCTC khi gi đnh
HLT b vi phm ti Vit Nam.
3.2 Câu hi nghiên cu
 tài tp trung vào vic gii quyt các câu hi nghiên cu nh sau:
 Các vn đ liên quan đn BCTC, các nguyên nhân nh hng đn gi đnh HLT
và BCTC lp theo c s nào khi gi đnh HLT b vi phm. Các quy đnh ca
quc t v BCTC khi gi đnh HLT b vi phm là gì?
 Các quy đnh pháp lý, quy đnh ca thu, k toán, kim toán v phá sn, gii th
và chm dt hot đng là gì?. Thc trng lp và trình bày BCTC khi gi đnh
HLT b vi phm ti Vit Nam nh th nào?
5
 So vi các quy đnh v lp và trình bày BCTC khi gi đnh HLT b vi phm ca
IAS và US.GAAP thì quy đnh lp và trình bày BCTC khi gi đnh HLT b vi
phm ca Vit Nam có gì khác bit?
 Nhng gii pháp nào là cn thit cho vic lp và trình bày BCTC khi gi đnh
HLT b vi phm ti Vit Nam và nhng đnh hng cho vic vn dng thông l
quc t là gì?
4 iătng và Phm vi nghiên cu
4.1 iătng nghiên cu
i tng nghiên cu ca lun vn là k toán v lp và trình bày BCTC ca các
doanh nghip phá sn, gii th và chm dt hot đng.
4.2 Phm vi nghiên cu
 Gi đnh HLT b vi phm có rt nhiu trng hp nh: hp nht kinh doanh; sáp

6.2 óngăgópăv khoa hc và thc tin caăđ tài
6.2.1 óngăgópăv khoa hc
 H thng hoá các quy đnh k toán ca quc t và Vit Nam v BCTC khi gi
đnh hot đng liên tc b vi phm.
 Tng hp các vn đ liên quan đn gi đnh HLT b vi phm và BCTC cho
trng hp này, da theo chun mc k toán quc t (IAS) và Nguyên tc k toán
ca M (US. GAAP).
6.2.2 óngăgópăv thc tin
Lun vn đa ra nhng gii pháp nhm hoàn hin các quy đnh v lp và trình
bày BCTC khi gi đnh HLT b vi phm ti Vit Nam cng nh nhng đnh hng
cho vic áp dng thông l quc t ti Vit Nam.
7 Kt cu lunăvn: gmă3ăchng
Chng 1: Tng quan v báo cáo tài chính khi gi đnh hot đng liên tc b vi
phm.
Chng 2: Thc trng v lp và trình bày báo cáo tài chính khi gi đnh hot
đng liên tc b vi phm ti Vit Nam.
Chng 3: Gii pháp và kin ngh cho vic lp và trình bày báo cáo tài chính
khi gi đnh hot đng liên tc b vi phm  Vit Nam.
7
CHNGăI: TNG QUAN V BÁO CÁO TÀI CHÍNH KHI
GI NH HOTăNG LIÊN TC B VI PHM
1.1 Mt s vnăđ chung v Báo cáo tài chính
1.1.1 Khái nim Báo cáo tài chính
on 9 ca Chun mc k toán quc t IAS1 đã đa ra khái nim v BCTC

tín dng khác".
1.1.2.2 iătng s dng Báo cáo tài chính
Có rt nhiu đi tng s dng BCTC. Nu nh FASB cho rng đi tng s
dng thông tin ch yu là nhà đu t và ch n hin hu/tim nng thì IASB li lit
kê rt nhiu đi tng s dng BCTC. ó là nhà đu t và nhà t vn ca h; ch n
và nhà cung cp; nhân viên và đi din ca h; khách hàng; nhà nc và c quan hu
quan; công chúng. Các đi tng mà BCTC phc v có th đc gi chung là các
bên liên quan. Có nhiu phân loi v đi tng s dng BCTC nh là ngi s dng
trc tip và gián tip (Riahi-Belkaoui, 2004); nhà qun lý và các bên liên quan
(Sterling, 1970); nhà qun lý hin hu và tim nng (Edwards & Bell, 1961).
i vi mi nhóm đi tng thì li quan tâm BCTC  mt khía cnh khác
nhau, ph thuc vào mc đích s dng thông tin ca tng đi tng (Xem ph lc
I). Cho nên BCTC không th đáp ng đc thông tin ca tt c các đi tng này.
Do đó, cn phi xác đnh ai là đi tng u tiên mà BCTC s phc v.  có đc
quan đim chung v vn đ này thì d án hi t Khuôn mu lý thuyt ca IASB và
FASB đã thng nht đi tng s dng BCTC là các nhà đu t, ngi cho vay và
các ch n khác hin hu/tim nng.
1.1.3 Cácăđcăđim chtălng ca Báo cáo tài chính
Theo khuôn mu lý thuyt v BCTC nm 2010 ca IASB thì thông tin ca
BCTC mà đc xem là hu ích thì phi hi đ 2 yu t gm: thích hp và trình bày
trung thc.

Thích hp (Relevance): Thông tin đc xem là thích hp khi nó có th to ra s
khác bit trong quyt đnh ca ngi s dng BCTC.  to ra s khác bit trong
quyt đnh thì thông tin s có giá tr d đoán; xác thc hoc c hai.
 Giá tr d đoán (Predictive value): Thông tin tài chính đc xem là có giá tr
d đoán nu có th đc s dng đ d đoán kt qu trong tng lai bi ngi
s dng BCTC.
9


Có th so sánh (Comparability): Ngi s dng BCTC quyt đnh la chn
nhiu phng án. Do đó, thông tin v đn v báo cáo s hu ích hn nu có th so
sánh các thông tin tng t vi đn v khác hoc các thông tin tng t ca đn v
gia các k và các thi đim khác nhau.
10

Có th kim chng (Verifiability): Kim chng giúp đm bo cho nhng ngi
s dng BCTC là thông tin v giao dch kinh t đc trình bày trung thc và đúng
mc đích. Kim chng đc có ngha là nhng ngi s dng BCTC có kin thc
và đc lp khác nhau có th nht trí rng mt mô t c th là đáng tin cy.

Kp thi (Timeliness): Kp thi ngha là thông tin luôn sn có đ giúp nhng
ngi s dng BCTC kp đa ra các quyt đnh. Thông thng, thông tin c thì s
kém hu ích hn. Tuy nhiên, mt s thông tin có th vn hu ích lâu sau khi kt
thúc k báo cáo, bi vì ngi s dng cn các thông tin đ xác đnh và đánh giá
xu hng phát trin.

Có th hiu (Understandability): Có th hiu là vic thông tin đc phân loi và
trình bày đc trng mt cách rõ ràng và chính xác. BCTC đc trình bày cho
ngi s dng là nhng ngi có kin thc nht đnh v kinh doanh và hot đng
kinh t cng nh có kh nng nht đnh trong đánh giá và phân tích thông tin.
Mt s hin tng vn nó đã phc tp và rt khó đ có th d hiu. Vic loi
tr nhng hin tng này ra khi BCTC có th làm cho thông tin d hiu hn. Tuy
nhiên, điu này làm cho báo cáo tr nên không đy đ và do đó, có th gây hiu
nhm.
1.1.4 Cácăcăs đ lp Báo cáo tài chính
 Căs dn tích (Accrual basis): Khi áp dng k toán dn tích thì các nghip v

vi trng hp bán chu thì vic ghi nhn doanh thu đc trì hoãn cho đn khi
thu đc tin.

Hàng hoá, dch v đc mua s đc ghi nhn khi mà ngi mua thanh toán tin
ch không đc ghi nhn vào thi đim mua.

Vic mua mt tài sn vn đc xem nh là có mt dòng tin ra ti thi đim mà
tin đc thanh toán. Sau đó không cn thc hin điu chnh nào vi khu hao
bi vì không nh hng đn s d tin ca doanh nghip.
 Căs khác vi căs hotăđng liên tc (Break-up basis).
Mc dù, BCTC đc lp theo gi đnh là doanh nghip s hot đng liên tc.
Tuy nhiên, trong thc t thì không doanh nghip nào là có thi gian hot đng vô
hn. Vì mt lý do nào đó thì doanh nghip s chm dt hot đng trong tng lai.
Khi đó thì BCTC đc lp theo gi đnh HLT s tht s không còn hu ích cho đi
đa s ngi s dng.
Chính vì th, s có c s lp BCTC khác ra đi đ thay th cho gi đnh HLT.
C s này đc s dng vi tên gi không chính thc là c s khác vi gi đnh hot
đng liên tc (break-up basis). c hiu là c s đ lp BCTC khi mà mt doanh
nghip vi phm gi đnh HLT và kh nng s chm dt hot đng là sp xy ra.
12
Trong khuôn mu lý thuyt ca IASB hay các chun mc k toán ca quc t
và Vit Nam có đ cp đn trng hp mà mt doanh nghip phi lp BCTC theo
mt c s khác vi gi đnh HLT. Tuy nhiên, c s k toán c th đó là gì thì
không đc trình bày c th, cng nh ít có hng dn cho vic lp BCTC theo c
s này. Chính vì th, mt s ít x lý v mt k toán thng đc s dng trong
trng hp này là:


Theo IAS 1- Trình bày BCTC thì trách nhim trong vic xem xét v gi đnh
HLT khi lp BCTC ca mt doanh nghip đc quy đnh là trách nhim ca nhà
qun lý (Ban giám đc hoc ngi đng đu) ca doanh nghip đó.
i vi US.GAAP hin hành thì cng yêu cu c th nhà qun lý phi đánh giá
gi đnh HLT khi lp BCTC nm hoc BCTC gia niên đ. iu này đã đc quy
đnh bi ASC 205-40 vi ni dung là "Công b nhng vn đ không chc chn v
gi đnh HLT" đc phát hành chính thc vào ngày 27/8/2014.
i vi Chun mc k toán Vit Nam s 21- Trình bày BCTC thì ban giám đc
ca doanh nghip đc quy đnh là đi tng đánh giá kh nng tip tc hot đng
trong tng lai ca doanh nghip mình.
iu này chng t vai trò ht sc quan trng ca Ban giám đc doanh nghip
đi vi vic lp BCTC. Trách nhim đánh giá v kh nng hot đng trong tng lai
đc gán cho h bi vì h là đi tng có quyn lc cao nht trong doanh nghip và
s nhn thc rõ đc tình hình kinh doanh, phng hng hot đng dài hn ca
chính doanh nghip mình. Tuy nhiên, đây cng là mt c hi tt cho các hành vi che
đy nhm làm đp BCTC khi mà vic đánh giá kh nng HLT vn còn da vào
nhiu yu t xét đoán ch quan và thiu nhng hng dn c th nên tính thn trng
và đc lp rt có th s không đc coi trng đúng mc khi đánh giá gi đnh HLT.
1.2.2 Gi đnh hotăđng liên tc b vi phm
1.2.2.1 Các du hiu nhăhngăđn gi đnh hotăđng liên tc
 có th nhn bit đc v tình hình hot đng kinh doanh ca mt doanh
nghip hay nhng khó khn thc s mà doanh nghip này đang phi tri qua thì cn
phi xem xét nhiu s kin. òi hi ngi phân tích phi có s hiu bit nht đnh v
hot đng ca doanh nghip c vi mô và v mô. Bên cnh đó thì còn phi s dng
nhiu xét đoán, đánh giá. Sau đây là mt s du hiu thng đc dùng đ xem xét
kh nng hot đng liên tc ca mt doanh nghip:
 Lung tin hot đng kinh doanh b âm.
14
15
hin thi là không còn có ý ngha đi vi h. Do đó, h s gii th doanh nghip
đ theo đui chin lc kinh doanh mi.
 Nhóm nguyên nhân mang tính bt buc:
 Doanh nghip khóăkhnăv tài chính: ây là mt nguyên nhân khá ph bin,
đc bit là trong thi k kinh t khng hong. Doanh nghip mà ri vào trng
hp này thì s gp nhiu khó khn trong vic thanh toán các khon n ti hn
cng nh vic huy đng vn. Hu qu là s ri vào tình trng phá sn, gii th và
chm dt hot đng.
 CácănhƠăđuăt,ăc đôngărút vn: Khi mc đích đu t vn ca các c đông và
nhà đu t thay đi, chn hn vì mong mun có t sut sinh li cao hn hin ti
thì các đi tng này s thoái vn khi doanh nghip mà h đã đu t. Khi đó,
doanh nghip s gii th và chm dt hot đng vì không đ ngun lc đ tip
tc hot đng kinh doanh.
 Gii th theoăquyăđnh ca pháp lut: Nguyên nhân này xy ra khi mà doanh
nghip không đ vn điu l, s lng thành viên hay b tc giy phép kinh
doanh.
1.2.2.3 Báo cáo tài chính khi gi đnh hotăđng liên tc b vi phm
Khi mt doanh nghip ri vào tình trng là gi đnh HLT b vi phm thì kh
nng mà doanh nghip thanh lý và chm dt hot đng vnh vin là s xy ra. Cho
nên, doanh nghip s không còn đc coi là HLT khi mà vic thanh lý là sp xy
ra
2
. Do đó, BCTC s có ý ngha hn nu đc lp theo c s thanh lý. Hn na,
BCTC s không còn đúng và gây hiu nhm cho ngi s dng nu vn đc lp và
trình bày theo gi đnh HLT và BCTC theo c s thanh lý s phn ánh chính xác
hn tình hình tài chính ca đn v.

mt khong trng ln trong khuôn mu lý thuyt k toán ca IASB.
1.3.1.2 Chun mc IAS 10-Các s kinăphátăsinhăsauăniênăđ k toán
IAS 10 yêu cu mt doanh nghip không đc lp BCTC theo gi đnh HLT
nu các s kin phát sinh sau ngày kt thúc k k toán cho thy gi đnh HLT
không còn phù hp. C th là, sau ngày kt thúc k k toán nm mà kt qu kinh
doanh và tình hình tài chính ca doanh nghip st gim và xét thy gi đnh HLT
không còn phù hp thì phi thc hin thay đi c bn v c s k toán ch không
phi tin hành các điu chnh cho c s k toán đc ghi nhn ban đu.
Bn cht ca yêu cu trên là khi mà tình hình hot đng ca doanh nghip st
gim và gi đnh HLT có du hiu vi phm thì BCTC phi đc lp theo mt c s
k toán khác ch không phi theo c s k toán liên tc. Tuy nhiên, ging nh IAS 1
thì Chun mc IAS 10 cng không quy đnh rõ ràng c s k toán mà các doanh
nghip s dùng đ lp BCTC khi gi đnh HLT b vi phm là gì.
1.3.2 Nguyên tc k toán M (US. GAAP).
1.3.2.1 K toánătheoăcăs thanh lý (liquidation basis of accounting)