B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

 PHAN TH NGC NHUNG PHÂN TÍCH MI QUAN H GIA CHÍNH SÁCH
TÀI KHÓA, TÀI KHON VÃNG LAI VÀ T GIÁ
HIăOỄIăTHC  VIT NAM
LUNăVNăTHC S KINH T

TP. HChí Minh 2014
B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

 PHAN TH NGC NHUNG PHÂN TÍCH MI QUAN H GIA CHÍNH SÁCH

MC LC
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các bng
Danh mc các hình
TÓM TT 1
1. GII THIU CHUNG V  TÀI ậ MC TIÊU NGHIÊN CU 2
1.1 Gii thiu 2
1.2 Mc tiêu nghiên cu 3
2. TNG QUAN LÝ THUYT VÀ CÁC NGHIÊN CU TRC ÂY 4
2.1 Các mô hình lý thuyt v ắthơm ht kép” 4
2.2 Các nghiên cu thc nghim v thâm ht kép trên th gii 6
3. PHNG PHÁP, D LIU VÀ PHM VI NGHIÊN CU 16
3.1 Phng pháp nghiên cu 16
3.2 D liu và phm vi nghiên cu 23
4. KT QU NGHIÊN CU 25
4.1 Các thng kê s b v mi tng quan gia thâm ht ngân sách, tài khon
vãng lai và t giá hi đoái thc  Vit Nam 25
4.2 Kt qu nghiên cu t mô hình hi quy c bn 38
4.3 Kim đnh tác đng ca cú sc sn lng và cú sc thâm ht ngơn sách đn
tng thành phn trong tài khon vãng lai 45
4.4 Kim đnh tác đng ca cú sc thâm ht ngân sách chính ph đn tài khon
vãng lai thông qua tng thành phn ca cán cân ngân sách 48
4.5 Phân tích s bin đng đng thi 51
5. KT LUN 56
TÀI LIU THAM KHO

Hình 6: Tc đ tng trng kinh t (GDP), T l thâm ht ngân sách (GOV) và
thâm ht tài khon vãng lai (CUR) trên GDP  Vit Nam trong giai đon 1997 ậ
2001 28
Hình 7: Tc đ tng trng kinh t (GDP), T l thâm ht ngân sách (GOV) và
thâm ht tài khon vãng lai (CUR) trên GDP  Vit Nam trong giai đon 2002 ậ
2007 31
Hình 8:Tc đ tng trng kinh t (GDP), T l thâm ht ngân sách (GOV) và
thâm ht tài khon vãng lai (CUR) trên GDP  Vit Nam trong giai đon 2008 ậ
2013 35
Hình 9: Din bin t giá danh ngha VND/USD (ER), t giá danh ngha hiu lc
(NER), t giá thc hiu lc (RER) trong giai đon 1995 ậ 2013. 36
Hình 10: Hàm phn ng xung ca các bin trong mô hình VAR c bn theo tng
cú sc vi đ tr n = 1. 40
Hình 11: Hàm phn ng xung ca các bin trong mô hình VAR c bn theo tng
cú sc vi đ tr n = 8. 40
Hình 12: Mô hình hi quy c bn 41
Hình 13: Tác đng ca cú sc sn lng và cú sc thâm ht ngơn sách đn tng
thành phn ca tài khon vãng lai và t giá danh ngha hiu lc 47
Hình 14: Tác đng ca cú sc chi tiêu chính ph và cú sc thu 50
1
TÓM TT
Bài vit tp trung vào vic phân tích mi quan h gia chính sách tài khóa, tài
khon vãng lai và t giá hi đoái thc, đng thi tìm ra xu hng bin đng đng
thi cùng chiu hoc ngc chiu gia cán cân ngân sách và tài khon vãng lai 
Vit Nam trong giai đon 1995 ậ 2013. Mc cho nhng quan ngi v tình trng
thâm ht kép  M, các bng chng thc nghim ca tác gi Soyoung Kim và
Nouriel Rubini trong bài nghiên cu ắThơm ht kép hay phân k kép ậ Chính sách

Câu hi liên quan ti mi mi quan h gia chính sách tài khóa, tài khon vãng
lai và t giá thc luôn là mi quan tâm thú v trong phân tích lý thuyt và nghiên
cu thc nghim. Trong nhng nm gn đơy, gi thuyt thâm ht kép ậ tc thâm
ht tài khóa kéo theo thâm ht tài khon vãng lai ậ mt ln na li tr thành ch đ
nóng trong các cuc tranh lun kinh t. Cuc tranh lun đu tiên xut hin  Hoa K
vào na đu nhng nm 80, đánh du mt giai đon đng đô la b đnh giá cao và s
thay đi bt thng trong cán cân tài khon vưng lai cng nh thâm ht ngân sách
ca M. Các quc gia chơu Âu nh c, Thy in… cng đi mt vi vn đ
tng t trong nhng nm đu thp niên 90. Ti Vit Nam, k t cuc khng hong
tài chính toàn cu 2008, tình trng thâm ht tài khon vãng lai kéo dài dai dng và
thâm ht ngân sách liên tc cao vt tri so vi các nc trong khu vc đư tr thành
vn đ lo ngi hƠng đu ca các nhà hoch đnh chính sách.Mc dù đư có nhiu
nghiên cu v mi quan h gia thâm ht ngân sách và thâm ht tài khon vãng lai
 nhiu nc trên th gii, cho đn nay các kt qu nghiên cu vn cha thng nht.
Mt s nghiên cu cho rng thâm ht tƠi khóa cao hn s dn đn thâm ht tài
khon vưng lai cao hn, nhng cng có nhng nghiên cu chng minh điu ngc
li, hoc thm chí không có tác đng đáng k gia thâm ht tài khóa và thâm ht tài
khon vãng lai. Vy đi vi nn kinh t Vit Nam, mi quan h này tn ti nh th
nào? Liu có xy ra s bin đng cùng chiu gia tài khon vãng lai và cán cân
ngân sách chính ph hay xut hin hin tng bin đng trái chiu kép? ơy cng
chính lƠ đng lc đ bài vit tin hành nghiên cu thc nghim vi ch đ: ắPhơn
tích mi quan h gia cán cân ngân sách, tài khon vãng lai và t giá hi đoái thc
 Vit Nam”. 3
Da trên nghiên cu thc nghim v mi quan h gia chính sách tài khóa, tài
khon vãng lai và t giá hi đoái thc  Vit Nam giai đon 1995-2013, bài vit ch
ra các bng chng v s tn ti ca mi quan h trái chiu gia thâm ht ngân sách
và thâm ht tài khon vãng lai  Vit Nam, ngc li vi các d báo ca mô hình lý

cơn ngơn sách, đng thi s giúp tr li cho câu hi nghiên cu trên.
2. TNG QUAN LÝ THUYT VÀ CÁC NGHIÊN CUăTRCăÂY
2.1 Các mô hình lý thuyt v “thơmăhtăkép”
Câu hi v mi quan h gia thâm ht tài khóa và thâm ht tài khon vãng lai
bt đu thu hút s chú ý ca các nhà nghiên cu vào khon đu thp niên 80. Hu
ht các mô hình lý thuyt đu cho rng mt cú sc thâm ht ngơn sách dng s dn
đn thâm ht tài khon vưng lai vƠ lƠm tng t giá thc. iu nƠy đc suy ra t
đnh ngha thu nhp quc gia trong nn kinh t m theo mô hình Keynes truyn
thng:
Y = C + I + G + X ậ M
(1)
Trong đó, thu nhp quc gia đc tính bng tng s ca tiêu dùng t nhơn (C), đu
t t nhơn (I), chi tiêu chính ph (G) và cán cân xut nhp khu hàng hóa dch v
ca nn kinh t (X-M). T phng trình (1), tƠi khon vưng lai, đc đnh ngha
nh chênh lch gia xut khu (X) và nhp khu (M), có th đc vit li là:
CA = Y ậ C ậ I ậ G
(2)
Bin đi phng trình (2) bng cách cng (+) tr (ậ) T vào v phi ca phng
trình, ta có:
CA = (Y ậ C ậ T) + (T ậ G) ậ I
(3)
Vi (Y ậ C ậ T) là tit kim khu vc t nhơn, ký hiu S
p
, (T ậ G) là tit kim chính
ph, ký hiu S
g
, ta có cán cân tài khon vãng lai s bng vi chênh lch gia tng
tit kim trong nc vƠ đu t trong nc :
CA = S
p

nc nhiu hn, gơy áp lc lƠm cho đng ni t tng giá. n lt nó, ni t tng
giá gơy ra tác đng tiêu cc lên cán cơn thng mi và dn đn thâm ht tài khon
vãng lai.
Trong khi tha nhn nhng tác đng gây hi đn nn kinh t và xã hi ca thâm
ht ngân sách ln, các nhƠ phê bình phng pháp ca FM đư tranh cưi mnh m v
các chui nhân qu ca các mô hình nƠy.Quan đim ắtƠi khon vãng lai mc tiêu”
ca Summers (1988) lp lun rng mt mi quan h nhân qu đo ngc có th xy
ra t thâm ht tài khon vãng lai ti thâm ht ngân sách chính ph, khi s thâm ht
trong tài khon vãng lai dn đn tc đ tng trng kinh t chm hn vƠ dn đn s
gia tng thơm ht ngân sách. Ông cho rng điu nƠy đc bit đúng trong mt nn
kinh t m ca, đang phát trin và ph thuc ln vào dòng vn đu t nc ngoài
đ tài tr cho s phát trin kinh t. t bit, đi vi nhng quc gia đang gp phi
khng hong tài chínhhay khng hong cán cân thanh toán do thâm ht tài khon
vãng lai quá mc, chính ph buc phi bm mt lng vn công ln vào nn kinh
t đ phc hi ngƠnh tƠi chính đang gp khó khn , ci thin h thng qun tr doanh 6
nghip và khc phc hu qu ca cuc suy thoái, t đó lƠm cho ngơn sách chính ph
b thâm ht mt lng vn ln.
Mt quan đim khác, "Hc thuyt tng đng" ca nhà kinh t hc c đin
David Ricardo (1817) cho rng không có mi tng quan rõ rƠng gia thâm ht
ngân sách và thâm ht tài khon vãng lai. Theo Ricardo, thâm ht ngân sách không
làm thay đi vic to lp ngun vn vƠ tng trng kinh t hoc lƠm thay đi mc
tng cu (bao gm c nhu cu đi vi hàng hoá nhp khu) do các cá nhân s tit
kim nhiu hn khi h bit đc h s phi đóng thu nhiu hn trong tng lai đ
tài tr cho thâm ht ngân sách. Mc dù gây nhiu tranh cưi nhng gi thuyt trung
lp ca Ricardo cho rng khu vc t nhơn xem thơm ht ngân sách ging nh các
khon đu t công vƠ xem các khon đu t công vƠ đu t cá nhơn nh lƠ mt s
thay th hoàn ho. Do đó, các bin pháp tƠi chính đc đa ra nhm tác đng đn

lai thông qua s st gim tng cu. Ngc li,Miller and Russek (1989) thì tìm ra
nhng kt qu trái ngc ph thuc vào mô hình kinh t lng ca d liu.Nhng
tác gi này cho rng các mô hình xác đnh (deterministic) và mô hình ngu nhiên
thng kê (stochastic) đa ra tng quan cùng chiu gia thâm ht ngân sách và
thâm ht thng mi sut giai đon áp dng t giá linh hot.Tuy nhiên khi phân tích
tính đng liên kt, h không tìm thy bng chng ng h cho mi quan h trong dài
hn gia thâm ht ngân sách và thâm ht thng mi.
Tip đn, hàng lotcác nghiên cu thc nghim ng h lý thuyt thâm ht kép
theo trng phái Keynes truyn thng đư ra đi, chng hn nh: nghiên cu ca
Roubini (1988), Abell (1990), Normandin (1999), Vamvaukas (1999), Roubini và
Setser (2005). Tuy nhiên, các bng chng đc tìm thy li có s khác bit khá ln,
thm chí có s không đng nht v chiu hng tác đng ca thâm ht ngân sách
lên thâm ht tài khon vãng lai. Ví d, theo nghiên cu ca Roubini (1988) và
Normandin (1999), Erceg, Guerrieri, và Gust (2004), thâm ht ngân sách gây ra s
st gim đáng k trong thâm ht thng mi, c th, 1 dollar thâm ht ngân sách 
M s lƠm tng thơm ht thng mi t 0.22 đn 0.98 dollar. Ngoài ra, theo
Roubini và Setser (2005), vic nn kinh t M vn  trong tình trng thâm ht
thng mi ngay c khi đng dollar st gim mnh vƠo nm 2003 mt phn là do
thâm ht ngân sách ln và liên tc  M. Do thâm ht tài khóa vn ln và tit kim 8
t nhơn  M vn thp, s st gim giá tr ca đng dollar s làm gim thâm ht
thng mi khi và ch khi tiêu dùng t nhơn gim mnh (tc tit kim t nhơn tng),
hay khi có s st gim trong đu t t nhơn do lưi sut thc tng cao. Theo nhiu
tác gi, vƠo nm 2004, t l thâm ht ngân sách trên GDP vn gi nguyên không
đi, lãi sut thc vn thp, tit kim t nhơn gim vƠ đu t t nhơn tng cao. Kt
qu là, khong cách gia tit kim vƠ đu t ngƠy cƠng m rng, thâm ht tài khon
vãng lai tip tc duy trì.
S dng d liu sau chin tranh th gii th 2  M, Leachman và Francis

tác gi đư chng t mi tng quan dng gia tài khon vãng lai và cán cân ngân
sách. Trong khi đó, Leigh (2008) cho thy mt s gia tng trong chi tiêu dùng ca
chính ph có tng quan vi s gia tng t giá thc cân bng  nhng quc gia phát
trin vƠ đang phát trin khi hi quy vi d liu bng. Riêng tác đng thc lên tài
khon vãng lai có th khác nhau tùy thuc vƠo xu hng điu chnh ca t giá thc
v trng thái cân bng. Tài khon vãng lai s b thâm ht ln nu t giá tng vt
quá mc cân bng vƠ ngc li. Mohammadi (2004) đư tìm thy tác đng đi xng
ca vic m rng và thu hp tài khóa cho mu 23 quc gia phát trin, cùng 43 quc
gia mi ni vƠ đang phát trin, đó lƠ s gia tng chi tiêu chính ph đc tài tr bi
s gia tng thu thng đi kèm vi s st gim tài khon vãng lai  các quc gia
phát trin vƠ đang phát trin; nu chi tiêu chính ph đc tài tr bng n vay, cán
cân vãng lai  nhng nc đang phát trin s st gim nhiu hn so vi nhng nc
phát trin. Trái li, nghiên cu ca Khalid và Guan (1999) không ng h mi quan
h dài hn gia thâm ht tài khon vãng lai và thâm ht ngân sách  nhng nc
phát trin, tuy nhiên  nhng nc đang phát trin thì vn tn ti mi quan h này.
Bên cnh đó, nghiên cu ca nhng tác gi này còn cho thy chiu hng nhân qu
chy t thâm ht ngân sách ti thâm ht tài khon vãng lai cho hu ht các quc gia
trong mu.
Ngoài ra, mt s nghiên cu còn cho thy tn ti mi quan h hai chiu gia
thâm ht ngân sách và thâm ht tài khon vãng lai. Chng hn nh Darrat (1988) s
dng kim đnh nhân qu đa bin Granger kt hp vi ch tiêu Akaike đ nghiên
cu mi quan h nhân qu gia thâm ht ngân sách và thâm ht tài khon vãng lai  10
M cho giai đon t 1/1960 đn 4/1984. Kt qu thc nghim cho thy tn ti mi
quan h hai chiu gia hai bin.Islam (1998) phân tích gi thuyt v tình trng thâm
ht kép  Brazil cho giai đon 1973 - 1991. Kt qu ca ông cng đư cung cp bng
chng chng t mi quan h hai chiu gia cán cân ngân sách và s mt cân bng
thng mi. i vi trng hp ca Ma-rc, s dng kim đnh đng liên kt và

hn. Kt qu là tng tit kim vƠ đu t ca toàn nn kinh t không đi, cán cân tài
khon vãng lai không b nh hng.
Tip đó, Kaufman S., J.Scharler vƠ G.Winckler (1999) đư tìm ra cơu tr li
trong bài nghiên cu v vic tài khon vãng lai ca Úc chu tác đng ca thâm ht
ngân sách quc gia thông qua yu t lãi sut (nh mô hình truyn thng ca
Mundell ậ Fleming), hay chu tác đng ca s tái phân b gia tiêu dùng vƠ đu t
(theo lý thuyt cân bng Ricardo). Da trên d liu hàng quý t 1976 đn 1997, tác
gi s dng mô hình VECM đ tính toán phng sai sai s d báo ca bin tài
khon vãng lai và hàm phn ng đy. Vic tính toán phng sai sai s d báo cho ra
kt qu là: trong dài hn, nng sut ni đa vƠ đ m thng mi chim 65% sai s
d báo, thâm ht ngân sách chim 14%, chi tiêu chính ph ch chim gn 5% và lãi
sut thì hu nh không có nh hng đn thâm ht tài khon vãng lai. Do lãi sut là
mt bin quan trng trong mô hình Mundell ậ Fleming, đóng vai trò lƠm cu ni
gia thâm ht ngân sách và tài khon vãng lai, kt qu ca Kaufman và cng s đư
cho thy bng chng chng li s liên kt gia thâm ht ngân sách và thâm ht tài
khon vãng lai.
c bit, trong các cuc nghiên cu tp trung vào mi quan h dài hn gia hai
loi thâm ht  M, Bartlett (1999) đư kt lun rng mi quan h gia hai loi
thâm ht này là không thng nht. Các bng chng ca Bartlett cho thy trong sut
nhng nm 1980, thơm ht ngân sách và thâm ht tài khon vãng lai di chuyn đng
thi vi nhau.Tuy nhiên, ông phát hin ra rng trong nhng nm 1990, mi quan h
gia hai thâm ht đư đi hng. Còn Laney (1984) nhn ra rng ắkhông có mi liên
h có ý ngha thng kê cho thi k hu chin gia s d ngơn sách thc t ca M
và s d tƠi khon vưng lai”. Ông ta đa ra kt lun tng t cho tình hình ca hu
ht các nc công nghip ln. NgoƠi ra, Boucher (1991) đư bác b gi thuyt v
mi quan h dài hn gia hai loi thâm ht trong trng hp ca nc M. Tng 12
t nh th, bng cách s dng phng pháp véc t t hi quy (VAR), kt qu ca

13
ngoƠi đn chi tiêu chính ph hay thâm ht ngân sách rt hn ch, trong khi đu t t
nhân phn ng không đáng k. Kt qu là, hiu ng thâm ht kép dng nh rt
nh  nhng nn kinh t gn nh đóng ca.
Nghiên cu v binăđng trái chiu kép gia thâm ht ngân sách và thâm
ht tài khon vãng lai  M
Mc dù quan đim ắthơm ht kép” đư đc nhiu nhà kinh t hc đng tình,
nhng các s liu thng kê v nn kinh t M li cho thy nhng du hiu bt
thng, c th, chúng ta có th nhn thy xu hng bin đng ngc chiu ậ hay
còn gi lƠ ắphơn k kép” hn lƠ s ắthơm ht kép” gia cán cân tài khóa và cán cân
tài khon vãng lai  M. Chng hn nh cán cơn tƠi khóa đư ri vƠo tình trng thâm
ht nghiêm trng vƠo đu thp niên 80 do cuc suy thoái 1980 ậ 1982. Tng tit
kim t nhơn bt đu phc hi t nm 1983 trong khi t l đu t bt đu hi phc
t sau cuc suy thoái 1980 ậ 1982 làm cho tài khon vưng lai ri vƠo tình trng
thâm ht trong giai đon 1982 ậ 1986. n giai đon 1989 ậ 1991, tài khon vãng
lai đư ci thin dn, trong khi cán cơn ngơn sách có khuynh hng st gim ln
na.Quan trng hn, trong giai đon 1992 ậ 2000, cán cân tài khóa ca M đư ci
thin đáng k t mc tit kim âm 5% GDP lên mc tit kim dng 2.5% GDP,
trong khi tài khon vãng lai gim t -1% GDP lên đn -4.5% GDP. Liên quan đn
t giá thc, mc dù t 2000 ti 2002, dollar vn tng giá khi thâm ht ngân sách
quay tr li, nhng t 2002 đn 2004, giá tr đng ni t theo t giá thc đư st
gim khi mà tình trng thâm ht ngân sách ngày càng ti t hn.
Vic thiu mi tng quan dng mnh ga thâm ht ngân sách và thâm ht tài
khon vãng lai có th đc gii thích bi các bin đng ni sinh ca ngân sách
chính ph và tài khon vãng lai.Các bin đng ni sinh này rt quan trng v mt
phân tích và thc nghim.Trong sut thi k suy thoái (hoc bùng n), sn lng
đu ra gim xung (hoc tng lên) vƠ cơn đi ngân sách tr nên t hn (hoc đc
ci thin).Cùng thi đim đó, tƠi khon vãng lai có th đc ci thin khi s st
gim sn lng đu ra khin cho đu t gim mnh hn tit kim quc gia. Trong
khi đó, mt cú sc công ngh, chng hn nh s bùng n IT và kinh t mi  M

divergence? Fiscal policy, current account and real exchange rate in the US”,
Soyoung Kim vƠ Nouriel Rubini (2007) đư cung cp các bng chng thc nghim 15
hng v d liu v các tác đng ca chính sách tƠi khóa đn tài khon vãng lai và
t giá thc bng cách s dng mô hình VAR, mô hình này s cho phép th hin tính
tng tác đng gia các bin vƠ đa vƠo các điu kin xác đnh ti thiu mà không
ph thuc vào các mô hình lý thuyt đc trng. Tác gi s dng d liu hàng quý t
1973 ậ 2004, đơy lƠ tn s đin hình thng đc s dng trong các nghiên cu v
chu k kinh t. Tác gi thc hin nghiên cu này trong thi k c ch t giá thun
nht (c th lƠ c ch t giá th ni), bi l các tác đng có th khác nhau di các
c ch t giá khác nhau. Các tác gi đư cho ra mt kt qu thc nghim mi và trái
vi các mô hình lý thuyt, đó lƠ các cú sc tài khóa m rng hoc cú sc thâm ht
ngân sách ca chính ph thng đi kèm vi s ci thin cán cân tài khon vãng lai
và s st gim t giá thc. iu này đc bit thú v do mi tng quan nghch xy
ra sau khi tác gi đư kim soát các nh hng ca chu k kinh t hay các cú sc sn
lng đu ra mà có th dn đn tình trng ắphơn k kép”. Nh vy, các cú sc thâm
ht tài khóa ngoi sinh dng nh cng đi đôi vi s ci thin trong tài khon vãng
lai.
Ngoài ra, bng phép phân tích m rng, các tác gi chng minh rng s kt hp
các nhân t, chng hn nh (1) ắhiu ng thoái lui đu t do s gia tng lưi sut
thc” vƠ (2) ắhiu ng Ricardo không hoàn chnh” trong tit kim t nhơn, có th
dn đn các kt qu thc nghim trái ngc vi lý thuyt. ng thi, mc giá cng
nhc cng đóng vai trò khá quan trng trong vic làm cho t giá danh ngha vƠ t
gi thc st gim theo sau mt cú sc thâm ht ngân sách chính ph. Có mt s li
gii thích cho vn đ nƠy liên quan đn đc đim ca nn kinh t M. u tiên,
thâm ht tài khóa dn đn thoái lui đu t có th làm gim tc đ tng trng dài
hn ca nn kinh t, vƠ do đó s làm gim giá tr đng ni t. Th hai, n nc
ngoài ròng ca M s ngày càng chng cht thông qua tình trng thâm ht tài khon

quan h gia tài khon vãng lai và cán cân ngân sách chính ph:
(1) Tài khon vãng lai = tit kim – đu t + Sai s thng kê
= Tit kim t nhân – thâm ht ngân sách c bn ca chính ph + thu nhp lãi
ròng ca chính ph - đu t + sai s thng kê
Theo đó, TƠi khon vãng lai s bng vi chênh lch gia tit kim vƠ đu t. Tit
kim đc chia thành tit kim khu vc t nhơn vƠ tit kim ca chính ph. Tit 17
kim ca chính ph li đc chia thành thu nhp lãi ròng ca chính ph và thâm ht
ngơn sách c bn.
Theo phng trình (1) ta thy, khi các yu t khác không đi thì tài khon vãng
lai và tit kim chính ph có mi tng quan dng hay bin đng cùng chiu vi
nhau. Ngha lƠ mt s tng lên trong tit kim chính ph s làm ci thin tài khon
vưng lai vƠ ngc li. ơy cng chính lƠ c s cho lun đim ca các mô hình lý
thuyt khi cho rng tit kim chính ph và tài khon vãng lai (hay thâm ht ngân
sách chính ph và thâm ht tài khon vãng lai) bin đng ắcùng chiu kép”.
Tuy nhiên, s liu thng kê thc t li cho thy có mi quan h ngc chiu
gia cán cân tài khóa và tài khon vưng lai. iu này có th đc gii thích bi
phn ng ni sinh ca tit kim chính ph và tài khon vưng lai trc các bin đng
sn lng đu ra. C th, cơn đi ngân sách chính ph, đc bit là ngun thu ca
chính ph thng có tính chu k, trong khi c hai lý thuyt tài khon vãng lai truyn
thng và lý thuyt chu k kinh doanh hin đi đu d báo bin đng ngc chu k
ca tài khon vãng lai khi có cú sc sn lng đu ra. Chính vì th, đ xác đnh tác
đng ca các cú sc thâm ht ngân sách chính ph lên tài khon vãng lai, chúng ta
cn phi kim soát s tác đng ni sinh ca cán cân ngân sách chính ph và tài
khon vưng lai, đc bit là khi có s hin din ca các cú sc sn lng.
Da trên các lp lun trên, bài vit thit k mô hình thc nghim sao cho kim
soát đc thuc tính ni sinh ca ngân sách chính ph và tài khon vưng lai, đng
thi nhn dng đc các thành phn ngoi sinh ca cán cân ngân sách chính ph.

vài thành phn ca ngun thu ngơn sách nh thu thu nhp có th ph thuc vƠo đ
tr ca tng trng kinh t. Tuy nhiên, bài vit không đt điu kin lên giá tr hin
ti ca các bin khác ngoi tr RGDP ậ bin có tính đn đ tr ca các quyt đnh
quan trng trong chính sách tƠi khóa. Nh vy, vic đt điu kin cho giá tr hin ti
ca GDP thc lƠ điu cn thit đ kim soát phn ng ni sinh ca thâm ht ngân
sách c bn trc mc đ hot đng hin hành ca nn kinh t, trong khi đó, vic
không đt điu kin lên giá tr hin ti ca các bin khác là cách hp lý đ nhn
dng nhng thay đi ngoi sinh trong thâm ht ngân sách, do nhng thay đi này ít
ph thuc vào các bin hin hành khác bi đ tr ca các quyt đnh trong chính
sách tài khóa. 19
Cu trúc ma trn ca h phng trình VAR c bn có dng nh sau:
Hình 1: Cu trúc ma trn ca mô hình VAR vi 5 binăcăbn
{RGDP, GOV, CUR, RIR, RER} ln lt đi din cho GDP thc (%), thâm ht
ngân sách (% GDP), tài khon vãng lai (% GDP), lãi sut thc (%), t giá thc
hiu lc (%). G
0
(L) là ma trn vuông (5×5) cho h s ca các bin tr. {e
RGDP
,e
GOV
, e
CUR
, e
RIR
, e
RER
} là các cú sc cu trúc tng ng ca 5 bin {RGDP, GOV, CUR,

CUR
GOV
RGDP
gggg
ggg
gg
g
1
1
1
1
1
0
54535251
434241
3231
21
)(
1
01
001
0001
00001Ngoài ra, mô hình cng xp th t bin CUR trc hai bin RIR và RER da
trên gi đnh rng, các bin s thuc khu vc sn xut thc, chng hn nh tƠi
khon vãng lai CUR, có mi quan h liên thi gian vi các bin s tƠi chính nh lưi
sut thc RIR và t giá thc RER (Theo nghiên cu ca Sim và Zha (2006), Kim
(1999), Kim vƠ Roubini (2000). Tuy nhiên, tác đng ca cú sc thâm ht ngân sách