MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU 4
CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 5
I. KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC TÍNH CỦA VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 5
1. Khái niệm 5
2. Các đặc tính 5
- Tính hợp thức của hành vi 5
- Các chuẩn mực 5
- Các giá trị chính thống 5
- Triết lý 5
- Những luật lệ 6
- Bầu không khí tổ chức 6
- Những kỹ năng thành công 6
II. TÁC DỤNG VÀ ĐẶC TRƯNG CỦA VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 6
1. Tác dụng 6
- Tạo động lực làm việc 6
- Điều phối kiểm soát 6
- Giảm xung đột 7
- Lợi thế cạnh tranh 7
2. Đặc trưng 7
- Tính nhân sinh 7
- Tính giá trị 7
- Tính ổn định 7
CHƯƠNG 2: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
I. VĂN HÓA DÂN TỘC 8
- Tiêu chí mức độ khoảng cách quyền uy 8
- Tiêu chí mức độ quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng 9
- Tiêu chí mức độ “nam quyền và nữ quyền” 9
- Tiêu chí mức độ xu hướng dài hạn và ngắn hạn 10
II. NGƯỜI LÃNH ĐẠO 11
CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
I. KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC TÍNH CỦA VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
1. Khái niệm:
VHDN là toàn bộ các giá trị văn hóa được xây dựng trong suốt quá trình tồn tại và phát
triển của doanh nghiệp, chi phối tình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi của mọi thành viên của
doanh nghiệp; tạo nên sự khác biệt giữa các doanh nghiệp và được coi là truyền thống
riêng của mỗi doanh nghiệp.
2. Các đặc tính
- Tính hợp thức của hành vi
Khi các cá nhân trong tổ chức tương tác với nhau, họ sử dụng cùng một ngôn ngữ, thuật
ngữ và những nghi lễ liên quan tới những sự tôn kính và những cách cư xử.
- Các chuẩn mực
Những tiêu chuẩn của hành vi. Những tiêu chuẩn không rõ ràng song nó tạo ra những ràng
buộc đối với các thành viên trong tổ chức và đòi hỏi những người mới tới cần phải tuân
thủ để có thể được chấp nhận.
- Các giá trị chính thống
Có những giá trị chủ yếu mà tổ chức tán thành, ủng hộ và mong đợi những người tham gia
chia sẻ nó. Những giá trị này được nói, được thông báo công khai như nhưng nguyên tắc
và những giá trị mà tổ chức và các thành viên của nó cố gắng để đạt tới.
- Triết lý
Có những chính sách và những tư tưởng xác định những niềm tin của tổ chức về cách thức
đối xử với người lao động, khách hàng và người tiêu dùng. Những triết lý này chỉ dẫn các
hoạt động của tổ chức và các thành viên của nó.
4
Nhóm 16 – Các yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng Văn Hóa Doanh Nghiệp
- Những luật lệ
Có những nguyên tắc chặt chẽ liên quan tới việc được chấp nhận là thành viên của tổ
chức. Những người mới tới luôn phải học những điều này để được chấp nhận là thành
viên một cách đầy đủ của nhóm và của tổ chức.
- Bầu không khí tổ chức
- Tính nhân sinh
Khi tập hợp một nhóm người cùng làm việc với nhau trong một tổ chức, dần dần sẽ hình
thành nên thói quen của nhóm một cách tự phát hoặc tự giác. Theo thời gian, thói quen này
trở thành cá tính của đơn vị, điều đó cho thấy một Doanh nghiệp dù muốn hay không cũng sẽ
dần dần hình thành văn hóa của tổ chức mình. Chủ động tạo ra những giá trị văn hoá mong
muốn là điều cần thiết nếu doanh nghiệp muốn văn hóa thực sự phục vụ cho định hướng phát
triển chung, góp phần tạo nên sức mạnh cạnh tranh của mình.
- Tính giá trị
Văn hóa của một Doanh nghiệp không thể đánh giá là đúng hay sai mà chỉ có thể nhận định
là phù hợp hay không phù hợp tại thời điểm xem xét so với văn hóa dân tộc và định hướng
phát triển của công ty. Trong thực tế, người ta hay áp đặt giá trị của mình, của tổ chức mình
cho người khác, đơn vị khác, nên dễ có những nhận định “đúng-sai” về văn hoá của một
doanh nghiệp nào đó.
- Tính ổn định
Cũng như cá tính của mỗi con người, văn hoá doanh nghiệp khi đã được định hình thì “khó
thay đổi”. Qua thời gian, các hoạt động khác nhau của các thành viên doanh nghiệp sẽ giúp
các niềm tin, giá trị được tích lũy và tạo thành văn hoá. Sự tích lũy các giá trị tạo nên tính ổn
định của văn hoá.
6
Nhóm 16 – Các yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng Văn Hóa Doanh Nghiệp
CHƯƠNG 2: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
Quá trình hình thành văn hóa doanh nghiệp là quá trình lâu dài, chịu ảnh hưởng của
nhiều yếu tố. Trong đó ba yếu tố có tầm ảnh hưởng quyết định nhất là: Văn hóa dân tộc,
người lãnh đạo và ảnh hưởng từ văn hóa bên ngoài.
I. VĂN HÓA DÂN TỘC
Sự phản chiếu của văn hóa dân tộc lên văn hóa doanh nghiệp là một điều tất yếu. Bản
thân văn hóa doanh nghiệp là một nền tiểu văn hóa nằm trong văn hóa dân tộc. Mội cá nhân
trong nền văn hóa doanh nghiệp cũng thuộc vào một nền văn hóa dân tộc cụ thể, với một
phần nhân cách tuân theo các giá trị văn hóa dân tộc.Và khi tập hợp thành một nhóm hoạt
động vì mục tiêu lợi nhuận một doanh nghiệp thì những cá nhân này sẽ mang theo những nét
Môi trường văn hóa đề cao cộng đồng có ưu điểm là yên ổn nhưng lại ít thuận tiện cho
sự nảy nở cái mới, nhất là khi cần tiến hành cải cách. Song trong một môi trường thiên về
khoảng cách quyền uy, thiên về cộng đồng, nếu cái mới được người đứng đầu doanh nghiệp
đề xướng, rồi bằng sức ép của cộng đồng thành viên, của vận động phong trào, lại có “giá đỡ”
của những quy định sẽ tạo ra những thay đổi có tính bền vững trong doanh nghiệp.
- Tiêu chí mức độ “nam quyền và nữ quyền”
Chỉ số này phản ánh tính mạnh mẽ (được ví với đặc tính của nam) của một doanh
nghiệp, thể hiện qua việc coi trọng cấp bậc, uy tín cá nhân, khuynh hướng cạnh tranh và khả
năng đối mặt, giải pháp cho những khó khăn, bất đồng trong doanh nghiệp.
Các tổ chức của Việt Nam coi trọng tính ổn định, tránh xung đột trong quan hệ. Xuất
phát từ nhận thức “giữ thể diện” nên cách thể hiện của cá nhân và tổ chức Việt Nam nói
chung muốn tránh sự từ chối và sự chỉ trích mạnh mẽ một cách trực diện một công việc hay
một hành động nào đó. Họ cho rằng nói “không” một cách thẳng thắn sẽ làm tổn thương đến
đối tác và ảnh hưởng đến mối quan hệ lâu dài.
Các tổ chức lấy tiêu chí đoàn kết, thống nhất hơn là nhấn mạnh vào sự ganh đua mạnh
mẽ để tạo ra hiệu quả cao. Việc lựa chọn các giải pháp để giải quyết các bất hòa thường
hướng theo lối thỏa hiệp, thương lượng để đi đến sự đồng thuận, tránh những giải pháp mạnh,
8
Nhóm 16 – Các yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng Văn Hóa Doanh Nghiệp
quyết liệt. Các mâu thuẫn trong tổ chức được giải quyết thiên về “dĩ hòa vi quý”, không triệt
để, nhiều khi theo lối “hòa cả làng”, đúng sai không rõ ràng. Đặc điểm này khiến văn hóa
trong các tổ chức Việt Nam nói chung, doanh nghiệp nói riêng mang nữ tính nhiều hơn,
không “nam tính, mạnh mẽ” như chú trọng nhiều vào cạnh tranh và hiệu quả như Nhật, Anh,
Mỹ hay thậm chí Trung Quốc, Ấn Độ.
Cạnh đó, việc coi trọng cấp bậc giữa lãnh đạo và nhân viên, giữa người nhiều tuổi có
kinh nghiệm và người trẻ tuổi có thời gian công tác ít hơn, địa vị xã hội, và uy tín cá nhân của
lãnh đạo dường như bao trùm mọi mặt cũng là xu hướng của văn hóa Việt Nam.
- Tiêu chí mức độ xu hướng dài hạn và ngắn hạn
Nền văn hóa lâu đời của các nước châu Á cho rằng sự ổn định là dựa trên sự tôn trọng
tôn ti trật tự của xã hội và gia đình được coi là khuôn mẫu cho tổ chức xã hội. Điều này chi
thông qua quá trình truyền đạt tầm nhìn, sứ mệnh, mục tiêu chiến lược, hay triết lý kinh
doanh, nhà lãnh đạo đã truyền bá những tư tưởng tốt đẹp, lôi cuốn mọi người để thực hiện
công việc hướng tới giá trị, mục tiêu đó. Những tham vọng, khát khao và niềm tin của nhà
lãnh đạo dần dần được chia sẻ, thấm nhuần trong tổ chức và trở thành những giá trị chung của
doanh nghiệp.
- Lãnh đạo hình thành, nuôi dưỡng môi trường và những chuẩn mực văn hóa
Khi triển khai ý tưởng kinh doanh, nhà lãnh đạo đã xác định và lựa chọn đường lối
hoạt động, con đường phát triển, các nguyên tắc và những quy định cho mọi hoạt động của
doanh nghiệp. Sự lựa chọn ấy cùng với sự chấp nhận, đóng góp của các thành viên trong tổ
chức sẽ dần tạo nên các chuẩn mực hoạt động trong tổ chức. Cùng với sự tương tác trong nội
bộ doanh nghiệp là sự tham gia của các chính sách quản trị, nhất là chính sách quản trị nhân
lực, qua đó, tạo nên một môi trường hoạt động mang phong cách riêng của doanh nghiệp.
Đồng thời, những chuẩn mực được hình thành đó sẽ trở thành những tiêu chuẩn đánh giá và
lựa chọn hành vi phù hợp trong doanh nghiệp. Qua đó, góp phần củng cố và phát triển văn
hóa doanh nghiệp.
10
Nhóm 16 – Các yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng Văn Hóa Doanh Nghiệp
- Tuyển chọn những người phù hợp với hệ giá trị văn hóa
Quá trình quản trị thường được xem như nghệ thuật đạt được mục tiêu thông qua nỗ
lực của những người đi theo. Chọn lựa nhân sự và tổ chức bộ máy là một trong những nhiệm
vụ quan trọng nhất trong quản lý tổ chức. Bởi vậy, nhà lãnh đạo thường lựa chọn những
người có khát vọng, động cơ, giá trị và niềm tin tương đối giống với hệ giá trị của mình vào
đội ngũ nhân sự của doanh nghiệp. Ở những vị trí quan trọng như quản lý hay lãnh đạo cấp
cao, nhà lãnh đạo càng phải chú trọng hơn tới việc lựa chọn những người đồng sự tin cậy với
mình. Quá trình này sẽ giúp cho tổ chức lớn lớn trong quá trình nhân bản hệ giá trị của tổ
chức. Nếu thiếu sự lựa chọn nhân sự kỹ lưỡng, sẽ rất khó khăn cho doanh nghiệp trong việc
phát triển văn hóa doanh nghiệp mạnh.
- Lãnh đạo là tấm gương và động lực cho nhân viên
Con người chủ yếu nhận và hấp thụ tri thức qua mắt. Vì vậy hình ảnh, hành vi, và thái
độ của lãnh đạo có sức ảnh hưởng to lớn đối với hành vi của nhân viên. Nhân viên thường bị
+ Tiếp nhận giao lưu với những nền văn hóa khác.
+ Những giá trị do thành viên mới đem lại.
+ Những xu hướng hoặc trào lưu xã hội.
- Kinh nghiệm tập thể
Đây là kinh nghiệm có được khi xử lý những vấn đề chung. Sau đó chúng được
tuyên truyền phổ biến cho toàn đơn vị và tiếp tục được truyền đạt lại cho thế hệ nhân viên
mới. Đó có thể là những kinh nghiệm về giao dịch với khách hàng, phục vụ yêu cầu của
khách và cũng có thể là cách ứng phó với những tình huống thay đôi…
- Kinh nghiệm học hỏi từ những doang nghiệp khác
Mỗi doanh nghiệp đều có nét văn hóa riêng của mình giúp phân biệt giữa doanh
nghiệp này và doanh nghiệp khác. Tuy nhiên có một số giá trị có thể chia sẻ được, học hỏi
được thông qua một số hoạt động như: Kết quả của quá trình nghiên cứu thị trường,
nghiên cứu đối thủ cạnh tranh, các chương trình giao lưu giữa các doanh nghiệp trong một
12
Nhóm 16 – Các yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng Văn Hóa Doanh Nghiệp
ngành hoặc của những khóa đào tạo mà doanh nghiệp này mở cho nhân viên doanh
nghiệp khác tham gia… Thông thường những giá trị này được một nhóm nhân viên tiếp
nhận sau đó truyền đạt lại cho các thành viên khác trong doanh nghiệp. Sau một thời gian
những giá trị này trở thành tập quán chung cho toàn daong nghiệp góp phần hoàn thiện
văn hóa doanh nghiệp mình. Tuy nhiên những kinh nghiệm học hỏi được từ những đoanh
nghiệp khác này đòi hỏi phải có sự chọn lọc và áp dụng một cách hợp lý, sáng tạo đối với
điều kiện cụ thể của từng doanh nghiệp.
- Tiếp nhận giao lưu với những nền văn hóa khác
Đây là trường hợp phổ biến đối với những công ty đa và xuyên quốc gia, các doanh
nghiệp gửi nhân viên tham gia những khóa đào tạo ở nước ngoài… Quá trình này đã giúp
nhân viên học hỏi được những nét văn hóa đặc sắc trong hoạt động của doanh nghiệp tại
các quốc gia khác nhau từ đó bổ xung những giá trị này vào hoạt động văn hóa doanh
nghiệp mình làm phát triển văn hóa doanh nghiệp mình. Ví dụ như người Việt Nam có thể
học hỏi tinhh thần làm việc của người Nhật, thói quen đúng giờ của người phương Tây
- Những giá trị do thành viên mới đem lại
Nhóm 16 – Các yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng Văn Hóa Doanh Nghiệp
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Hữu Lam, 2012. Hành Vi Tổ Chức.
2. Nhóm 10, 2012. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc hình thành và phát triển văn
hóa doanh nghiệp.
3. www.kynang.edu.vn
4. www.satra.hochiminhcity.gov.vn/w eb/tintuc/default.aspx?cat_id=641&news_id=1963
16
Nhóm 16 – Các yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng Văn Hóa Doanh Nghiệp