B GIÁO DC VĨ ĨO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM NGÔ NGC THANH
ÁNH GIÁ S HÀI LÒNG CA KHÁCH HÀNG
MUA SM TI SIÊU TH CO.OPMART TPHCM
LUN VN THC S KINH T
TP. H Chí Minh – Nm 2014
B GIÁO DC VĨ ĨO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM NGÔ NGC THANH
ÁNH GIÁ S HÀI LÒNG CA KHÁCH HÀNG
MUA SM TI SIÊU TH CO.OPMART TPHCM
Chuyên ngành: Kinh doanh thng mi
CHNG 1 C S LÝ LUN ậ MÔ HÌNH NGHIÊN CU 5
1.1 C s lý lun 5
1.1.1 Lý thuyt hành vi tiêu dùng 5
1.1.2 Lý thuyt v s hài lòng ca khách hàng 7
1.1.2.1 Khái nim 7
1.1.2.2 Các nhân t tác đng đn s hài lòng ca khách hàng 9
1.2 Các mô hình đánh giá s hài lòng ca khách hàng 12
1.2.1 Mô hình SERVQUAL (Service Quality) 12
1.2.2 Mô hình SERVPERF (Service Performance) 12
1.2.3 Mô hình ch s hài lòng ca khách hàng (CSI model) 13
1.3 Mô hình nghiên cu lý thuyt 15
CHNG 2 PHNG PHÁP NGHIểN CU 16
2.1 Nghiên cu đnh tính 16
2.1.1 Mc tiêu 16
2.1.2 Thit k bng câu hi phng vn và phng vn th 16
2.1.3 Thông tin mu nghiên cu 17
2.1.4 Phng pháp phơn tích d liu 18
2.2 Nghiên cu đnh lng 18
2.2.1 Mc tiêu 18
2.2.2 Thit k bng câu hi và phng vn th 19
2.2.3 Thông tin mu nghiên cu 20
2.2.4 Phng pháp phơn tích d liu 20
2.2.5 Xây dng thang đo 22
CHNG 3 KT QU NGHIÊN CU 24
3.1 Gii thiu h thng siêu th Co.opMart 24
3.1.1 Quá trình hình thành h thng siêu th Co.opMart 24
3.1.2 Mt hàng kinh doanh ca h thng siêu th Co.opMart 26
3.1.3 Nhng thƠnh tích đt đc 27
PH LC
Ph lc 1: Bng câu hi kho sát
Ph lc 2: Kt qu nghiên cu đnh lng
HÌNH V
Hình 1.1 Mô hình Servqual
Hình 1.2 Mô hình ch s hài lòng khách hàng ca M (ACSI)
Hình 1.3 Mô hình ch s hài lòng khách hàng ca Châu Âu (ECSI)
Hình 1.4 Mô hình nghiên cu lý thuyt
Hình 2.1 Mô hình nghiên cu chính thc
BIU
Biu đ 3.1 Mc đ thng xuyên đi siêu th Co.opMart
Biu đ 3.2 So sánh tn sut đi siêu th gia khách hàng nam và n
Biu đ 3.3 Mi liên h gia ngh nghip và tn sut đi siêu th
Biu đ 3.4 Thi gian mua sm ti siêu th Co.opMart
Biu đ 3.5 Chi phí mua hàng trung bình trên mi hóa đn
Biu đ 3.6 So sánh nhóm sn phm đc quan tâm gia ngày thng và cui
tun
Biu đ 3.7 So sánh mc đ quan tâm nhóm hàng thc phm gia ngày thng và
cui tun
1
PHN M U
hàng đn tham quan mua sm. Doanh thu tng trng bình quân là 35%/nm. S
lng siêu th tng đu mi nm ti thành ph H Chí Minh (Tp.HCM) và các tnh
thành lân cn. Siêu th Co.opMart đư tr thành cái tên quen thuc trong cuc sng
ca ngi tiêu dùng Vit Nam. H thng siêu th Co.opMart đư đáp ng nhu cu
mua sm nh th nào đ có th đt đc s lng ln khách hàng mi ngày nh
trên? ây chính là c s đ hình thành đ tài ắánh giá s hài lòng ca khách
hàng mua sm ti siêu th Co.opMart TP. HCM”. Thông qua nghiên cu này,
nhà qun lý siêu th s hiu rõ hn nhu cu mong mun ca khách hàng đ đa ra
chin lc kinh doanh hp lỦ trong tng lai nhm tha mãn ti đa nhu cu ngi
tiêu dùng.
II. Mc tiêu nghiên cu
- Mô t nhu cu ca khách hàng ti h thng siêu th Co.opMart HCM.
- Xác đnh các yu t tác đng đn s hài lòng ca ngi tiêu dùng ti siêu th
Co.opMart HCM.
- ánh giá mc đ hài lòng ca ngi ngi tiêu dùng khi mua sm ti siêu th
Co.opMart HCM.
III. i tng nghiên cu ậ Phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu: các yu t tác đng đn s hài lòng ca ngi tiêu dùng ti
h thng siêu th Co.opMart HCM.
Phm vi nghiên cu: nghiên cu đc tin hành ti siêu th Co.opMart inh Tiên
Hoàng và Co.opMart Nguyn Kim ti HCM.
IV. Phng pháp nghiên cu
tài thc hin qua 2 bc nghiên cu: nghiên cu đnh tính và nghiên cu đnh
lng.
Nghiên cu đnh tính đc thc hin bng cách quan sát và phng vn trc tip
khách hàng ti siêu th Co.opMart vi các câu hi m đc thit k da trên lý
3
thuyt hành vi tiêu dùng. Kt qu ca nghiên cu này nhm mô t nhu cu mua sm
và xác đnh các yu t tác đng đn s hài lòng ca ngi tiêu dùng ti siêu th
Chng 4: Tóm tt và tho lun các kt qu chính. Nêu các hn ch, góp Ủ và đ
xut cho nghiên cu tip theo.
5
CHNG 1
C S LÝ LUN ậ MÔ HÌNH NGHIÊN CU
Phn m đu tác gi đư gii thiu tng quan v c s hình thành đ tài nghiên cu,
mc tiêu, phm vi, phng pháp và Ủ ngha ca đ tài. Chng 1 tác gi s tp trung
dùng hàng hóa, dch vu.
- Gi đnh th t: li ích đo đc bng tin. Khi chúng ta càng mong mun có hàng
hóa (càng đem li li ích ln) thì s sn sàng tr càng cao, nh vy lng tin đo li
ích phi là s tin sn sàng b ra đ có đc gi hàng hóa.
Mc đích ca ngi tiêu dùng là đt đc s tha mãn ti đa vi thu nhp hn ch.
Vic chi mua ca h đu phi chp nhn mt chi phí c hi, vì vic mua hàng hóa
này đng thi s làm gim c hi mua nhiu hàng hóa khác. Vì vy h cn phi
quyt đnh nh th nào đ đt đc s tha mãn ti đa. Rõ ràng s la chn ca
ngi tiêu dùng b ràng buc bi nhân t ch quan là s thích ca h và các nhân t
khách quan là thu nhp hay ngân sách tiêu dùng và giá sn phm. Ngi tiêu dùng
luôn luôn hành đng hp lỦ đ có hiu bit tt v nhu cu ca h và có kh nng tìm
đc cách tt nht đ tha mãn nhu cu đó.
Các nhà kinh doanh luôn tìm cách khuyn khích khách hàng nhn ra nhu cu ca
mình đ thúc đy ngi tiêu dùng vào mt quá trình ra quyt đnh mua sm. Khi
xác đnh có nhu cu, ngi tiêu dùng s tìm kim thông tin đ la chn gia các sn
phm dch v cng nh la chn ni cung cp sn phm dch v đó phù hp vi
nhu cu ca mình. H tìm kim thông tin t các nhóm nh hng, thông tin truyn
thông đi chúng, thông tin thc t qua vic xem xét, s mó, dùng th hàng hóa. Sau
khi có thông tin, ngi tiêu dùng bt đu đánh giá các phng án. Mi khách hàng
đu có khuynh hng t đa ra tiêu chí cho mình trong quá trình mua sm. Sn
phm nào đt đc ch s cao nht theo các tiêu chí đ ra s đc la chn, ví d
nh tiêu chí v cht lng, giá c, mu mã hay khuyn mãi quà tng dch v kèm
theo… Quá trình chuyn tip t Ủ đnh mua đn quyt đnh mua còn b chi phi các
yu t tâm lý nh hng t ngi thân, gia đình, thái đ, cách phc v ca ngi
bán hàng và s thun tin trong mua sm. Quyt đnh mua đc thc hin, s tha
7
mãn hay không tha mãn xut hin. S tha mãn vi sn phm dch v đư mua ph
thuc vào mc đ chênh lch gia s mong đi và nhng gì ngi mua có đc.
Nu hàng hóa phù hp vi mong đi thì ngi tiêu dùng hài lòng. Khi khách hàng
lòng ca khách hàng đi vi cht lng sn phm dch v ca mt t chc. Lý
thuyt này bao gm hai quá trình tác đng đc lp đn s hài lòng ca khách hàng:
k vng v dch v trc khi mua và cm nhn v dch v sau khi tri nghim. S
hài lòng ca khách hàng là mt quá trình nh sau:
- u tiên khách hàng hình thành suy ngh v k vng đi vi nhng yu t cu
thành nên cht lng dch v mà nhà cung cp có th mang li cho h trc khi
quyt đnh mua.
- Vic mua và s dng dch v đóng góp vào nim tin ca khách hàng v hiu qu
thc s ca dch v mà h đang s dng.
- S tha mưn đi đn s hài lòng ca khách hàng chính là kt qu so sánh hiu qu
mà dch v thc s mang li đi vi k vng ban đu. S hài lòng xut hin khi tri
nghim thc t trùng khp hoc vt quá k vng trc khi mua. S không hài lòng
xy ra khi hiu qu thc s không đáp ng đc k vng mong đi ban đu.
Trong môi trng kinh doanh cnh tranh gay gt, mt doanh nghip mun tn ti và
phát trin lâu dài thì s hài lòng ca khách hàng là điu doanh nghip phi đt đc.
S hài lòng cng nh giá tr mong đi ca khách hàng thng thông qua (1) kinh
nghim mua hàng hay s dng sn phm dch v trong quá kh; (2) thông tin truyn
ming t bn bè, ngi thân; (3) nhu cu cá nhân; (4) li ha hay cam kt ca
doanh nghip đi vi khách hàng. S hài lòng ca khách hàng mang đn rt nhiu
li ích cho doanh nghip nu đt đc. Khách hàng có mc đ hài lòng cao s tin
tng, trung thành và tip tc mua sm, s dng sn phm dch v ca doanh
nghip. Hn na, khách hàng s gii thiu vi nhiu ngi khác v doanh nghip đ
cùng mua sm sn phm dch v. Doanh nghip s có thêm nhiu khách hàng và tit
kim đc chi phí qung bá tìm kim khách hàng mi.
9
1.1.2.2 Các nhân t tác đng đn s hài lòng ca khách hàng
(1) Giá c cm nhn
Giá c là hình thc biu hin bng đng tin ca giá tr hàng hóa và dch v đc
rng hai yu t này tác đng qua li ln nhau tùy vào đ nhy cm ca khách hàng
đi vi giá cng nh mi quan h gia ngi s dng sn phm dch v vi nhà
cung cp. Ngoài ra, đ đánh giá tác đng ca nhân t giá c đn s hài lòng ca
khách hàng, chúng ta cn xem xét ba khía cnh sau (Maythew & Winer, 1982):
- Giá c so vi cht lng
- Giá c so vi đi th cnh tranh
- Giá c so vi mong đi ca khách hàng
Yu t giá c đc xem xét chính là tính cnh tranh ca giá c cm nhn. Nu
khách hàng cm nhn tính cnh tranh ca giá c càng cao thì h s càng hài lòng và
ngc li.
(2) Cht lng dch v
Parasuraman & ctg (1985) đư đnh ngha cht lng dch v là “mc đ khác nhau
gia s mong đi ca ngi tiêu dùng v dch v và nhn thc ca h v kt qu
dch v”. Trong mt thi gian dài, nhiu nhà nghiên cu đư đa ra các đnh ngha và
đo lng cht lng dch v. Lehtinen & Lehtinen (1982) cho rng cht lng dch
v phi đc đánh giá trên hai khía cnh, (1) quá trình cung cp dch v và (2) kt
qu ca dch v. Nm 1984, Gronroos (1984) cng đ ngh hai thành phn ca cht
lng dch v là cht lng k thut – nhng gì khách hàng nhn đc và cht
lng chc nng – dch v đc cung cp nh th nào. Zeithaml & Bitner (2000)
cho rng cht lng dch v và s hài lòng khách hàng là hai khái nim khác nhau.
S hài lòng ca khách hàng là mt khái nim tng quát, nói lên s hài lòng ca h
khi s dng mt dch v. Trong khi đó, cht lng dch v ch tp trung vào các
thành phn c th ca dch v.
Trong các cuc tranh lun v s khác nhau gia s tha mãn và cht lng dch v,
có mt s nghiên cu đ ngh xem xét s tha mưn nh là mt s đánh giá ca
11
khách hàng mc đ tng giao dch riêng bit thay cho s đánh giá mc đ toàn
b. Bên cnh đó, nhiu nhà nghiên cu đ ngh xem xét hai khái nim trên c hai
mc đ. Trong lnh vc dch v, hai khái nim s hài lòng khách hàng và cht
đnh lng đ xây dng, kim đnh thang đo các yu t tác đng đn s hài lòng ca
khách hàng. SERQUAL là thang đo đa mc gm nm thành phn vi 22 bin quan
sát.
Sau nhiu ln kim đnh, Parasuraman & ctg (1994) khng đnh rng SERVQUAL
là thang đo hoàn chnh, đt giá tr và đ tin cy, có th đc ng dng cho mi loi
hình dch v khác nhau. Hình 1.1 Mô hình SERVQUAL (Parasuraman & ctg, 1988)
Theo mô hình SERVQUAL, b câu hi đánh giá s hài lòng ca khách hàng gm 2
phn, mi phn có 22 phát biu s dng thang đo Likert 7 đim đo lng c hai s
mong đi ca khách hàng và nhn thc ca khách hàng (Gabbie & O’neill, 1996).
Phn th nht nhm xác đnh k vng ca khách hàng, không quan tâm đn mt
doanh nghip c th nào; phn th hai nhm xác đnh cm nhn ca khách hàng đi
vi vic thc hin dch v ca doanh nghip kho sát. Kt qu nghiên cu nhm
nhn ra các khong cách gia cm nhn và k vng ca khách hàng.
1.2.2 Mô hình SERVPERF (Service Performance)
Nm 1992, Cronin và Taylor xây dng mô hình SERVPERF, hai ông cho rng mc
đ cm nhn ca khách hàng đi vi s thc hin dch v ca doanh nghip phn
nh tt nht cht lng dch v. B thang đo SERVPERF cng s dng 22 mc
S phn hi
S đm bo
S tin cy
S hài lòng ca
khách hàng
S hu hình
S đng cm
S than phin
S trung thành
Giá tr
cm
nhn
S hài
lòng
ca KH
14
vi sn phm càng cao hoc ngc li. Do đó, yêu cu v cht lng sn phm dch
v cung cp cho khách hàng cn phi đm bo và đc tha mưn trên c s s hài
lòng ca h. S hài lòng ca khách hàng đc to thành trên c s cht lng cm
nhn, s mong đi và giá tr cm nhn, nu cht lng và giá tr cm nhn cao hn
s mong đi s to nên lòng trung thành đi vi khách hàng, trng hp ngc li,
đy là s phàn nàn hay s than phin v sn phm mà h tiêu dùng.
Hình 1.3 Mô hình ch s hài lòng khách hàng ca Châu Âu (ECSI)
Mô hình ch s hài lòng ca Châu Âu (ECSI) có mt s khác bit nht đnh. So vi
ACSI, hình nh ca sn phm, thng hiu có tác đng trc tip đn s mong đi
ca khách hàng. Khi đó, s hài lòng ca khách hàng là s tác đng tng hòa ca 4
Hình 1.4 Mô hình nghiên cu lý thuyt
Các yu t trong mô hình này s đc nhn din v mc đ phù hp thông qua
nghiên cu đnh tính ti h thng siêu th Co.opMart HCM, t đó tác gi s đa ra
mô hình chính thc phù hp nht đ tin hành nghiên cu đnh lng. Giá c cm nhn
S đm bo
S cm thông
Phng tin
hu hình
tin cy
đáp ng
S hài lòng
ca khách
hàng
16
CHNG 2
PHNG PHÁP NGHIểN CU
Chng 2 tác gi s trình bày c th v phng pháp nghiên cu vi các phn chính
v quy trình nghiên cu, cách thu thp thông tin, thang đo, mu, cách x lý thông
tin.
Chúng tôi tin hành hai loi nghiên cu là nghiên cu đnh tính và nghiên cu đnh
- Thi đim khách hàng thng đi mua sm.
- Nhóm sn phm khách hàng thng quan tâm ti siêu th.
Bng câu hi phng vn s kèm theo các câu điu tra v nhân khu nh tình trng
ngh nghip, hôn nhân, đ tui, thu nhp, gii tính ca đáp viên.
Chúng tôi tin hành phng vn th vi nm ngi đng nghip và bn bè là khách
hàng ca siêu th Co.opMart v bng câu hi này. Vic phng vn th giúp chúng
tôi xác đnh các câu hi ti ngha, câu hi có đáp án trùng lp và các câu hi cn
đc nêu đ ly thông tin nhng b b sót. Bng câu hi đc hoàn thin đ tin
hành phng vn chính thc ti siêu th.
2.1.3 Thông tin mu nghiên cu
Chúng tôi ly mu thun tin vi bt k khách hàng nào mua sm ti siêu th vi 2
đa đim đc la chn là Co.opMart inh Tiên Hoàng và Co.opMart Nguyn
Kim. ây là 2 siêu th có qui mô ln, s lng khách hàng mi ngày rt đông
thun tin cho chúng tôi tip xúc và phng vn. Cuc phng vn đc tin hành khi
khách hàng va mua sm xong ti siêu th đ ly các thông tin cn thit theo bng
câu hi đư đt ra. Chúng tôi tin hành phng vn ngu nhiên vào các thi đim khác
nhau và tip xúc nhiu đi tng đ có d liu đa dng phong phú. Trong sut quá
trình phng vn, chúng tôi s tóm tt mc đích ca cuc nghiên cu đ đáp viên
nm bt vn đ và tr li câu hi khám phá. Mi cuc phng vn kéo dài khong 30
đn 45 phút.