B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH
….o0o….

NGUYN TH M HIU S TRUYN DN CHÍNH SÁCH TIN T QUA
KÊNH TÍN DNG NGÂN HÀNG  VIT NAM

Chuyên ngành: Tài chính ậ Ngân hàng
Mã s: 60340201

LUNăVNăTHCăSăKINHăT

Ngiăhng dn khoa hc: PGS.TS Nguyn Th Liên Hoa

Tp. H ChíăMinh,ănmă2013 LIăCAMăOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cu ca riêng tôi. Các s liu, kt
qu nêu trong lun vn là trung thc và cha tng đc ai công b trong bt k
công trình nào khác.
Tp. H Chí Minh, tháng 11 nm 2013
Tác gi
5.1. Các kt qu nghiên cu chính 51
5.2. Các hn ch và hng nghiên cu tip theo 52
PH LC
TÀI LIU THAM KHO

DANH MC CÁC T VIT TT

CDs: Chng ch tin gi
GDP: Tng sn phm quc ni
GMM: Mô hình Moments Tng quát
HNX: S Giao dch Chng khoán Hà Ni
HOSE: S Giao dch Chng khoán Thành ph H Chí Minh
OTC: C phiu cha niêm yt
TMCP: Thng mi c phn
USD: ô la M
VAR: Mô hình t hi quy vector
VECM: Mô hình vector hiu chnh sai s
VND: ng Vit Nam
DANH MC CÁC BNGBng 3.1. Thng kê d liu 28
Bng 4.1. Phng trình (3.1) s dng bin Quy mô (Size) 32
Bng 4.2. Phng trình (3.1) s dng bin Thanh khon (Liq) 33


Tóm tt
Bài vit này tin hành mt nghiên cu thc nghim v kênh tín dng ngân
hàng trong vic truyn dn chính sách tin t  Vit Nam. Bài nghiên cu tp trung
vào vic kim tra xem liu rng tác đng ca nhng thay đi chính sách tin t đi
vi tín dng ngân hàng có ph thuc vào quy mô, nng lc vn, thanh khon ca
ngân hàng hay không. D liu bng trong bài đc thu thp t 37 ngân hàng
thng mi ti Vit Nam trong thi gian t nm 2002 đn nm 2012, s dng mô
hình bng linh hot. Kt qu cho thy có bng chng v s tn ti ca kênh tín
dng ngân hàng ti Vit Nam. Quy mô và Thanh khon ca ngân hàng dng nh
đóng vai trò quan trng trong vic phân bit phn ng ca các ngân hàng đi vi
các thay đi trong chính sách tin t, trong khi vai trò ca Mc vn hóa không
đc th hin rõ ràng. Bài nghiên cu đng thi cng xem xét các tác đng v mô
ca kênh tín dng ngân hàng đn các thay đi trong chính sách tin t và tìm thy
bng chng liên kt cung tín dng tng th đn hot đng kinh t ti Vit Nam.

2

1. Gii thiu

Hình 1.1. T l tín dng ngân hàng trên tng sn phm quc ni (GDP) giai
đon 2002-2011 (đn v tính: %)
Ngun s liu: Ngân hàng Th Gii
Vi t l tín dng trên GDP ti Vit Nam vào cui nm 2011 vào khong
121% so vi khong 45% vào nm 2002 (theo thng kê ca Ngân hàng Th Gii,
ch tính riêng tín dng ngân hàng), Vit Nam hin đang có t l gia tng tín dng
ngân hàng rt nhanh. T l tín dng cao là mt du hiu cho thy tín dng ngân
hàng đang có sc nh hng ln đn nn kinh t ca nc ta hin nay. Vì vy, nhà
nc luôn quan tâm và coi tín dng ngân hàng nh là mt kênh đ truyn dn
chính sách tin t vào nn kinh t. Tuy nhiên, t l tín dng  nc ta trong thi


Do đó, vic hiu rõ cách thc chính sách tin t  nc ta đc truyn dn
vào trong nn kinh t nh th nào s giúp các nhà làm chính sách trong nc có
cái nhìn đúng đn và có nhng bc đi phù hp đ điu hành nn kinh t theo cách
có hiu qu nht. Các bài nghiên cu trc đây v kênh tín dng ngân hàng ti
Vit Nam rt hn ch, và ch yu là nghiên cu trong cái nhìn tng quan v các
con đng truyn dn chính sách tin t ti Vit Nam nói chung mà thiu các bài
nghiên cu chuyên sâu v kênh tín dng ngân hàng.
Mc tiêu ca bài nghiên cu này là tin hành nghiên cu thc nghim v s
tn ti ca kênh tín dng ngân hàng trong vic truyn dn chính sách tin t ti
Vit Nam. C th, bài nghiên cu s kim tra xem liu rng có phi s khác bit
trong tác đng ca nhng thay đi trong chính sách tin t đi vi tín dng ca
các ngân hàng là ph thuc vào quy mô, sc mnh vn, tính thanh khon ca chính
các ngân hàng hay không. iu này có th giúp hiu đc các nhân t tác đng
đn s hp th vn ca h thng ngân hàng đ tr vng trc các thay đi trong
chính sách tin t (sau đây gi chung là ắcú shock tin t”). Bài nghiên cu s
dng d liu bng cho 37 ngân hàng thng mi ti Vit Nam, s dng d liu
theo nm t nm 2002 đn nm 2012, vi phng pháp c lng bng linh hot.
Tip theo, bài nghiên cu tin hành c lng vai trò ca kênh tín dng ngân hàng
trong c ch truyn dn chính sách tin t bng vic thêm vào mt phng pháp
đang đc áp dng hin nay đc đa ra bi Ashcraft (2006), và đư đc
Matousek and Sarantis (2009) s dng thành công cho các nc Trung và ông
Âu. Phng pháp này bao gm s tng hp d liu ngân hàng đn d liu quc
gia và xem xét nhng s khác bit trong phn ng ca (a) s tng trng tín dng
ngân hàng  Vit Nam thông qua quy mô, thanh khon và vn hóa ngân hàng, và
(b) tng trng sn lng quc gia đi vi tng trng tín dng quc gia.
5

Bài nghiên cu đc cu trúc nh sau: phn 2 din gii các kt qu ca các
bài nghiên cu trc đây. Phn 3 làm rõ phng pháp và cách thc thu thp d

Bàn v nhng hn ch mà chính sách tin t không làm đc, Friedman
(1968) cho rng chính sách tin t không th kim soát trong dài hn các bin thc
nh tht nghip và GDP, trong dài hn chính sách tin t ch có th kim soát các
bin danh ngha, nh t giá, mc giá c, hoc tng cung tin.
Liên quan đn nhng điu chính sách tin t làm đc, Friedman (1968) lit
kê ba đim: u tiên, chính sách tin t có th giúp tránh đc các xáo trn chính,
giúp tránh đc các sai sót chính. Th hai, chính sách tin t có th cung cp nn
tng n đnh cho nn kinh t, đc bit là trong vic đt đc s n đnh giá c.
Cui cùng, chính sách tin t có th đóng góp vào vic bù đp các ri lon chính
trong nn kinh t gia tng do các nguyên nhân khác hn là chính chính sách tin
t.
Liên quan đn chính sách tin t làm sao có th đc thc hin, Friedman
(1968) đa ra hai yêu cu: yêu cu đu tiên là các ngân hàng trung ng ch nên
tp trung vào các bin mà h có th kim soát, nh t giá, giá c hoc tng cung
tin; yêu cu th hai là các ngân hàng trung ng nên tránh nhng thay đi đt
ngt trong chính sách.
7

2.1.2.ăCăch truyn dn chính sách tin t
C ch truyn dn chính sách tin t mô t quá trình mà chính sách tin t
nh hng đn các bin s v mô trng yu nh tng tiêu dùng, giá c, đu t và
sn lng. Mishkin là mt trong nhng nhà kinh t hc đu tiên nghiên cu h
thng các kênh truyn dn chính sách tin t. Mishkin (1996) đư lit kê các con
đng truyn dn chính sách tin t bao gm kênh lãi sut, kênh tín dng, kênh t
giá và kênh giá tài sn.

Hình 2.1. C ch truyn dn chính sách tin t
8

Ngun: Ngân hàng Trung ng châu Âu

vic xem xét các ngun lc ca h, bao gm vn con ngi, vn thc và tài sn
tài chính. Các chng khoán nói chung là thành phn chính ca tài sn tài chính ca
khách hàng. Khi giá chng khoán gim, tài sn ca khách hàng cng gim và h
chi cho tiêu dùng ít hn.
2.1.2.4. Kênh tín dng
Kênh tín dng ch yu đi cùng vi các vn đ ngi đi din gia tng t bt
cân xng thông tin và nhng quy đnh tn kém ca các hp đng trong th trng
tài chính. Kênh tín dng hot đng thông qua hai kênh chính là kênh tín dng ngân
hàng và kênh bng cân đi tài sn (Mishkin, 1995).
Mt s gia tng trong cung tin dn đn mt s gim trong tin gi ngân
hàng, kéo theo là s gim tng tin mà ngân hàng có đ cho vay. Vic này đn
lt nó làm gim đu t và cui cùng là tng cu. Kênh này cho phép chính sách
tin t hot đng không thông qua lãi sut, ngha là s gim lãi sut có th không
thc s làm tng đu t. Tuy nhiên, cn chú ý rng vi nhng s ci tin trong tài
chính, s hiu lc ca kênh này b nghi ng (Mishkin, 1995).
Kênh bng cân đi hot đng thông qua tài sn ròng ca doanh nghip, vi
nhng tác đng ca nhng s la chn đi nghch và nguy c v đo đc. Mt s
10

gim trong tài sn ròng có ngha là nhng ngi cho vay có th da vào ký qu
thp hn cho các khon vay ca h, điu này làm gia tng các vn đ v s la
chn đi nghch và làm gim cho vay cho chi đu t. Tài sn ròng thp hn cng
dn đn vn đ v nguy c đo đc bi vì nhng ch s hu doanh nghip có ít
phn vn hn trong công ty và do đó có đng lc chp nhn các d án ri ro. Kt
qu là, cho vay và chi đu t gim (Mishkin, 1995).
2.1.3. Các công c ca chính sách tin t ti Vit Nam hin nay

Hình 2.2. Lãi sut tái cp vn ti Vit Nam giai đon 2000-2013
Ngun s liu: Ngân hàng Nhà nc Vit Nam
Trong vic thc hin chính sách tin t, ti Vit Nam thng s dng ba

4.00%
6.00%
8.00%
10.00%
12.00%
14.00%
12

T nm 2011 đn nay, c hai lãi sut tái cp vn và tái chit khu đang có
xu hng gim dn, sau thi gian tng k lc và đt 15%/nm vào cui nm 2011
vi lãi sut tái cp vn và 13%/nm cho lưi sut tái chit khu; đn gia nm 2013,
lãi sut tái cp vn gim còn 7%/nm và lưi sut tái chit khu còn 5%/nm (hình
2.2 và hình 2.3).
Th hai, đi vi các hot đng th trng m, Ngân hàng Nhà nc bt đu
s dng công c này vào tháng 07 nm 2000, khi Ngân hàng Nhà nc giao dch
chng khoán vi các t chc tín dng. Tng s t chc thành viên là 35, trong đó
Ngân hàng Nhà nc là c quan qun lý. Các công c đ điu kin bao gm các
hi phiu Ngân hàng Nhà nc, trái phiu, hi phiu chính ph, tín phiu và trái
phiu đô th do chính quyn thành ph Hà Ni và H Chí Minh phát hành. Các
chng khoán phi đáp ng các điu kin: có th giao dch; đnh danh bng Vit
Nam ng; chu s giám sát ca Ngân hàng Nhà nc; và có thi gian đáo hn
còn li ít hn 91 ngày (đi vi mua đt) và k hn còn li dài hn hp đng đc
ký (đi vi hp đng mua li). u giá gm các hình thc đu thu khi lng
hoc đu thu lãi sut, là đu giá mà trong đó lãi sut đc xác đnh và dao đng
gia lãi sut tái cp vn nh là lưi sut trn và lãi sut tái chit khu nh lãi sut
sàn. Trong nhng nm qua, hot đng th trng m đư tr thành công c quan
trng nht đ kim soát thanh khon.
Cui cùng, d tr bt buc di các hình thc khác nhau đư đc s dng
t nhng nm 1990 và chúng đư tng là công c quan trng ca chính sách tin
t. D tr bt buc đc phân loi da trên k hn ca tin gi, loi ngân hàng,

rng mô hình IS-LM chun thành mô hình tng cu, trong đó tín dng đc xem
nh là mt bin quan trng ging nh tin. Theo đó, kênh tín dng tn ti trong
mt s điu kin: 1) Mt s ngi đi vay không th tìm thy s thay th hoàn ho
cho tín dng ngân hàng; và 2) S điu chnh giá không hoàn ho, hay nói cách
khác ngun cung cho ngun vn phi tin gi ca các ngân hàng là không hoàn
toàn co giãn. Các ngân hàng không có kh nng thay th d tr bt buc, đc gi
0%
2%
4%
6%
8%
10%
12%
14%
16%
15

là do phn ng li vi chính sách tht cht tin t, bng các ngun thay th, nh là
chng ch tin gi (CDs) hay mt tài sn mi, hay là gim vic nm gi trái phiu
ca h (Bernanke & Gertler, 1995).
Kishan and Opiela (2006) cng đa ra ý tng v kênh tín dng ngân hàng
da trên ý tng rng các ngân hàng vi bng cân đi yu s gp khó khn đ tng
các qu không đm bo do các rào cn ca chi phí đi din trong th trng tin
gi. Kt qu là các ngân hàng vi ngun vn thp b tác đng mnh bi chính sách
tin t thu hp, nhng chính sách tin t m rng li không tác đng kích thích
tng trng tín dng ca các ngân hàng này.
Mt s bài vit sau này đư tp trung vào phân tích điu kin đ kênh tín
dng tn ti. V c bn, kênh tín dng tn ti ph thuc vào mt s điu kin, bao
gm vic không có kh nng thay th gia các khon tín dng và trái phiu, điu
này vi phm mnh đ ca Modigliani ậ Miller (1958) đi vi các ngân hàng vn

Correction Model ậ VECM).
Vic s dng d liu cp đ tng th đc s dng đu tiên trong vic xác
đnh s tn ti ca kênh tín dng trong vic truyn dn chính sách tin t, tiên
phong bi Bernanke và Blinder (1992), theo đó h tp trung vào vic c lng
các hàm cung tín dng gin lc. Tuy nhiên, hng nghiên cu này b ch trích v
17

nn tng là khó có th xác đnh các phn ng ca cung tín dng, gi đnh rng các
cú shock tin t nh hng đng thi đn cu tín dng (Romer & Romer, 1990).
Tht bi trong vic phân tách các tác đng riêng bit dn ti vic c lng quá
mc tác đng ca chính sách tin t đi vi cung tín dng.
 khc phc vn đ trên, mt s hng nghiên cu đư đc đa ra, trong
đó có vic s dng d liu cp đ ngân hàng đ gii thích cho tính không đng
nht trong phn ng ca các ngân hàng đi vi các thay đi trong chính sách tin
t. Tip tc duy trì gi đnh rng các ngân hàng là nhng ngi nhn giá (ngha là
nhu cu cho tín dng là co giưn hoàn toàn), nhng thêm vào gi đnh là các ngân
hàng phn ng khác nhau vi chính sách tin t, vì kh nng thay th gia các
ngun tài chính phi tin gi ca các ngân hàng là rt khác nhau. Thông tin v các
đc tính ca ngân hàng, nh là vn hóa, quy mô và thanh khon, đc s dng đ
gii thích cho s không đng nht gia các ngân hàng (ví d xem Kashyap &
Stein, 1995a, 2000; Peek, Rosengren, & Tootell, 2003; Angeloni, Kashyap,
Mojon, & Terlizzese, 2002 đi vi nghiên cu ti các nc thuc khu vc châu
Âu; Ashcraft, 2006; Cetorelli & Goldberg, 2008 cho M; Farinha & Marques,
2001 cho B ào Nha).
Bên cnh hng nghiên cu da trên d liu cp đ ngân hàng nh  trên,
có mt hng nghiên cu khác đang rt đc quan tâm hin nay là s dng d
liu tng th và da trên vic c lng ca mô hình vector hiu chnh sai s
(VECM). Phng pháp này khc phc mt s nhc đim ca vic s dng d
liu cp đ ngân hàng, nh đc nhn mnh bi Kashyap và Stein (2000), đó là
thm chí trong điu kin xác đnh thích hp, vic s dng d liu  cp đ ngân