B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
HOÀNG HU THUN
GII PHÁP PHÁT TRIN DCH V BO LÃNH
TI NGÂN HÀNG TMCP SÀI GọN THNG
TÍN – KHU VC TP.HCM
LUN VN THC S KINH T TP. H Chí Minh – Nm 2013
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
HOÀNG HU THUN
MC LC
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC BNG BIU
DANH MC CÁC HÌNH V
DANH MC CÁC CH VIT TT
LI NịI U 1
MC TIÊU NGHIÊN CU 1
I TNG NGHIÊN CU 2
PHM VI NGHIÊN CU 2
PHNG PHÁP NGHIểN CU 2
ụ NGHA KHOA HC VÀ THC TIN CA TÀI 3
KT CU CA TÀI 3
CHNG 1: C S LÝ LUN V PHÁT TRIN DCH V BO LÃNH
NGÂN HÀNG 4
1.1. Tng quan v dch v bo lãnh Ngân hàng 4
1.1.1 Lch s hình thành và phát trin dch v bo lãnh Ngân hàng 4
1.1.2 Khái nim dch v bo lãnh Ngân hàng 5
1.1.3 Các hình thc dch v bo lãnh Ngân hàng 5
1.1.3.1 Bo lãnh trong nc: 5
1.1.3.2 Bo lãnh nc ngoài: 6
1.1.4 Chc nng và vai trò ca dch v bo lãnh Ngân hàng 6
1.1.4.1 i vi nn kinh t 6
1.1.4.2 i vi NHTM 7
1.1.4.3 i vi khách hàng 7
2.1.3 Tình hình hot đng kinh doanh ca Sacombank - khu vc TP.HCM 30
2.1.3.1 Hot đng huy đng vn 30
2.1.3.2 Hot đng tín dng 31
2.1.3.3 Kt qu hot đng kinh doanh t 2009 – 2012 33
2.2 Thc trng phát trin dch v bo lãnh Ngân hàng ti Sacombank – khu
vc TP.HCM 34
2.2.1 C s pháp lý điu chnh dch v bo lãnh ti Sacombank 34
2.2.1.1 C s pháp lý trong nc điu chnh dch v bo lãnh ti
Sacombank 34
2.2.1.2 C s pháp lý ngoài nc điu chnh dch v bo lãnh ti
Sacombank 36
2.2.2 Quy trình thc hin dch v bo lãnh ti Sacombank – khu vc TP.HCM 39
2.2.2.1 iu kin thc hin bo lãnh 39
2.2.2.2 H s đ ngh bo lãnh 40
2.2.2.3 Quy trình thc hin dch v bo lãnh 40
2.2.2.4 Các loi bo lãnh c th ti Sacombank – khu vc TP.HCM 41
2.2.3 ánh giá thc trng phát trin dch v bo lãnh ti Sacombank – khu vc
TP.HCM t nm 2009 – 2012 44
2.2.3.1 V doanh s bo lãnh 44
2.2.3.2 V s d bo lãnh 45
2.2.3.3 V ngun thu t phí bo lãnh 47
2.2.3.4 D n bo lãnh quá hn 48
2.2.4 Ri ro trong phát trin dch v bo lãnh Ngân hàng ti Sacombank – Khu
Vc TP.HCM 49
2.2.4.1 Ri ro đi vi Sacombank 49
2.2.4.2 Ri ro đn t bên đc bo lãnh 49
đn 2020 73
3.2 Gii pháp phát trin dch v bo lãnh Ngân hàng ti Sacombank – khu vc
TP.HCM 73
3.2.1 Nhóm gii pháp phát trin dch v bo lãnh do Sacombank – khu vc
TP.HCM 74
3.2.2 Nhóm gii pháp h tr phát trin dch v bo lãnh cho Sacombank – khu
vc TP.HCM 81
3.2.2.1 Gii pháp t Sacombank 81
3.2.2.2 Gii pháp t NHNN 81
KT LUN CHNG 3 85
KT LUN CHUNG 86
TÀI LIU THAM KHO 87
PH LC
DANH MC CÁC BNG BIU
Bng 2.1: Tình hình huy đng vn ca Sacombank - khu vc TP.HCM 30
Bng 2.2: Tình hình d n tín dng ca Sacombank – khu vc TP.HCM 32
Bng 2.3: Kt qu hot đng kinh doanh ti Sacombank - KV TP.HCM 33
Bng 2.4: Doanh s bo lãnh t nm 2009 – 2012 44
Bng 2.5: S d bo lãnh t nm 2009 – 2012 45
Bng 2.6: Doanh thu phí bo lãnh t nm 2009 – 2012 47
Bng 2.7: D n bo lãnh quá hn t nm 2009 – 2012 48
Bng 2.8: Thang đo đánh giá các nhân t nh hng đn phát trin DVBLNH ti
Sacombank – khu vc TPHCM 52
Bng 2.9: Kt qu phân tích Cronbach`s Alpha 56
Bng 2.10: Kt qu phân tích nhân t EFA 59
Bng 2.11: Kt qu phân tích tng quan Pearson 62
Bng 2.12: Kt qu phân tích hi quy 64
Bng 2.13: Bng tng hp kt qu kim đnh gi thuyt 66
NHNN: Ngân hàng Nhà nc
NHTM : Ngân hàng thng mi
SACOMBANK: Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thng Tín
TCTD: T chc tín dng
TMCP : Thng mi c phn
TPHCM : Thành ph H Chí Minh
TSB: Tài sn đm bo
URGD: Quy tc thng nht v bo lãnh theo yêu cu
Unicitral: Công c Liên hip quc v Bo lãnh đc lp và Tín dng th d phòng
1
LI NịI U
Cùng vi s phát trin ca nn kinh t – xã hi Vit Nam, hot đng Ngân
hàng cng đang ngày càng phát trin trong nhng nm gn đây. Trong thi k hi
nhp kinh t, bên cnh các c hi trong vic m rng hot đng và đy mnh hp
tác quc t, các ngân hàng trong nc cng đng trc nhng thách thc rt ln đòi
hi phi vt qua đ có th đng vng và phát trin.
Trong các hot đng ngân hàng, dch v bo lãnh ngân hàng đc bit đn t
lâu và đc s dng rng rãi trên th gii. Ti Vit Nam, nhng nm gn đây, dch
v này đc các ngân hàng thng mi (NHTM) rt quan tâm và đy mnh, nhm
đáp ng nhu cu ngày càng gia tng theo s phát trin chung ca nn kinh t và xu
hng hi nhp kinh t toàn cu.
Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thng Tín (Sacombank) là mt trong nhng
NHTM có uy tín, kinh nghim hàng đu ti Vit Nam và đc bit đn trên thng
trng quc t, có nhiu th mnh trong dch v bo lãnh. Tuy nhiên, đ có th phát
trin dch v này tng xng vi tim nng sn có, Sacombank còn rt nhiu vic
phi làm.
Chính vì vy, trên c s các lý lun v dch v bo lãnh ngân hàng và tri qua
bo lãnh ngân hàng.
Nghiên cu các nhân t nh hng đn phát trin dch v bo lãnh ngân hàng
và làm th nào đ phát trin dch v bo lãnh ngân hàng ti Sacombank – Khu vc
TPHCM .
PHM VI NGHIÊN CU
Không gian: Nghiên cu thc trng phát trin dch v bo lãnh ngân hàng và
quy trình thc hin, qun lý ca Sacombank ti đa bàn TP. H Chí Minh hin nay,
nhng thun li và ri ro mà ngân hàng có th gp phi khi cung ng dch v này.
Tp trung nghiên cu v phát trin dch v bo lãnh ngân hàng ti Sacombank –
Khu vc TPHCM.
Thi gian: Nghiên cu thc trng phát trin dch v bo lãnh ngân hàng ti
Sacombank – Khu vc TPHCM giai đon t nm 2009 đn nm 2012. nh hng
phát trin dch v bo lãnh ti Sacombank – Khu vc TPHCM t nm 2010 – 2020.
PHNG PHÁP NGHIểN CU
Lun vn s dng các phng pháp nghiên cu nh:
3
Phng pháp nghiên cu tài liu đ có cái nhìn tng quan v dch v bo
lãnh và phát trin dch v bo lãnh;
Phng pháp tip cn lch s – lôgíc; Phng pháp phân tích - tng hp - h
thng hóa; đ đánh giá thc trng phát trin dch v bo lãnh ti Sacombank – Khu
vc TPHCM
Phng pháp kho sát đ đánh giá các nhân t nh hng đn phát trin dch
v bo lãnh ti Sacombank – Khu vc TPHCM
Ý NGHA KHOA HC VÀ THC TIN CA TÀI
Vit Nam hin nay dch v bo lãnh ngân hàng cha thc s phát trin
mc dù đây là dch v đc hu ht các NHTM quan tâm. Nhng nm gn đây, nhu
cu v bo lãnh ngân hàng trong nn kinh t ngày càng gia tng, đc bit bo lãnh
vy, các quc gia Tây Ểu và Hoa K đã phát trin loi hình giao dch này vào
khuôn phép lut pháp. T đây, dch v bo lãnh đc áp dng trên th trng ni đa
Hoa K vào gia nhng nm 60 và sau đó nó đc “Quc t hóa” nh là gii pháp
hiu qu bo đm cho nn thng mi và tài chính th gii phát trin vào đu thp
k tip theo.
Ngày nay, dch v bo lãnh thc s đã tr thành công c thông dng nht
nhm đm bo thc thi ngha v, đc bit là ngha v tài chính trong các giao dch
hu ht các quc gia trên th gii. Bo lãnh không ch đc s dng trong mi lnh
vc các nc phng Tây mà còn rt ph bin các quc gia đang phát trin nh
vùng Trung ông, ông Nam Á, Bc Phi.
Dch v bo lãnh đc áp dng ti Vit Nam t cui thp k 80, trong giai
đon chuyn tip sang nn kinh t th trng. Thi k đó, nhu cu vay vn ca các
doanh nghip quc doanh ti Ngân hàng không đc bo đm bng tài sn tng lên,
c hai bên vn dng bo lãnh ca phía th ba nhm khai thông ách tc trong th ch
tín dng. Do s “t phát” đó nên tính cht ca bo lãnh lúc by gi b sai lch: Bo
lãnh không da trên c s pháp lý v kh nng tài chính mà da vào uy tín, v th
ca Ngi bo lãnh. Hp đng tín dng có th đc bo lãnh bi c quan chính
quyn đoàn th. Do vy, bo lãnh luôn là hình thc nhm giúp Ngân hàng hp lý
hóa khon vay. Kt cc là không ít trng hp Ngi bo lãnh không bao gi có th
tr thay cho doanh nghip vay n, đ ri các bên đa nhau ra tòa. iu này cng d
hiu đi vi mt nc có tc đ phát trin kinh t th trng nhanh hn tc đ hoàn
5
thin h thng pháp lut nh Vit Nam.
1.1.2 Khái nim dch v bo lãnh Ngân hàng
Theo t đin thut ng ngân hàng (
) thì bo
lãnh ngân hàng là mt loi bo lãnh, trong đó ngân hàng hoc t chc cho vay cam
Bo lãnh nc ngoài là cam kt bng vn bn ca bên bo lãnh vi bên có
quyn nc ngoài (Bên nhn bo lãnh) v vic thc hin ngha v tài chính thay
cho khách hàng là Doanh nghip trong nc (Bên đc bo lãnh) khi khách hàng
không thc hin đúng ngha v đã cam kt vi bên nhn bo lãnh. Khách hàng phi
nhn n và hoàn tr cho Ngân hàng s tin đã đc tr thay.
- Th bo lãnh: là vn bn cam kt ca bên bo lãnh vi bên nhn bo lãnh
v vic bên bo lãnh s thc hin ngha v tài chính thay cho bên đc bo lãnh khi
bên đc bo lãnh không thc hin hoc thc hin không đy đ ngha v đã cam
kt vi bên nhn bo lãnh.
- Th tín dng d phòng(Standby LC): là mt hình thc phát hành th bo
lãnh đc áp dng ti M và các nc thuc khu vc Châu M Latin. Th tín dng
d phòng đc m đn thun nhm phòng nga phía đi tác (m th tín dng) vi
phm ngha v, cam kt gây hu qu xu cho ngi th hng. L/C d phòng ch có
giá tr thc hin khi có s vi phm ca ngi m Th tín dng.
1.1.4 Chc nng vƠ vai trò ca dch v bo lãnh Ngân hàng
1.1.4.1 i vi nn kinh t
Bo lãnh ngân hàng ngày càng đóng vai trò quan trng trong nn kinh t.
Công c này góp phn thúc đy s hp tác trên tt c các lnh vc kinh t xã hi,
trong phm vi quc gia và trên toàn th gii. Bo lãnh ngân hàng còn góp phn tích
cc đy mnh tín dng thng mi gia các đi tác và có tác dng gii quyt đáng
k nhu cu v vn trong hu ht các ngành, các lnh vc kinh t. Bo lãnh ngân
hàng thc s tr thành công c thông dng đm bo thc thi ngha v, đc bit là
ngha v tài chính, trong các giao dch tài chính ln phi tài chính, giao dch thng
mi ln phi thng mi hu ht các quc gia trên th gii.
1.1.4.2 i vi NHTM
Bo lãnh va là hot đng cp tín dng, va là dch v có thu phí, góp phn
gia tng ngun thu dch v ngoài lãi vay, đc các NHTM quan tâm và luôn hng
đn trong kinh doanh. Bên cnh đó, bo lãnh còn góp phn đa dng hóa sn phm
7
- bo lãnh gián tip có hiu lc thì ngân hàng ch th phát hành mt th
8
bo lãnh cho ngân hàng bo lãnh hng. Th bo lãnh gia hai ngân hàng này gi
là th bo lãnh đi ng hay bo lãnh giáp lng (Counter Guarantee or Back-to-Back
Guarantee).
- Thi hn ca th bo lãnh đi ng phi dài hn thi hn ca th bo lãnh
gc ít nht là 15 ngày, thông thng dài hn 1 tháng, ngoài ra cam kt tr tin ca
ngân hàng ch th đi vi ngân hàng bo lãnh luôn là vô điu kin.
- Khi xy ra vi phm hp đng, th t bi hoàn nh sau: Ngi th hng
truy đòi ngân hàng bo lãnh; sau đó ngân hàng bo lãnh truy đòi ngân hàng ch th;
và cui cùng, ngân hàng ch th truy đòi ngi yêu cu bo lãnh.
Nh vy, trong bo lãnh gián tip có bn thành phn tham gia: Ngi xin bo
lãnh (Principal); Ngân hàng ch th (Instructing Bank); Ngân hàng bo lãnh (Issuing
Bank); Ngi th hng (Beneficiary). Do cùng quc gia vi ngân hàng bo lãnh
nên quyn li ca Ngi th hng đc bo v chc chn hn.
1.1.5.2 Da trên bn cht bo lãnh
Bo lãnh đng ngha v (Accessory Guarantee – Suretyship):
Còn gi là bo lãnh b sung, là mt loi bo lãnh mang tính truyn thng xét
theo ngun gc ra đi ca nó. c trng ca loi bo lãnh này là ngha v ca
NHTM phát hành b chi phi bi quy tc đng phm vi (Co – Extensiveness):
NHTM và bên đc bo lãnh đc xem là cùng ngha v. Tuy nhiên, ngha v ca
bên đc bo lãnh là ngha v đu tiên; ngha v ca NHTM là b sung và đc
thc hin khi và ch khi có các bng c xác nhn rng ngha v đu tiên b vi phm.
Vi loi bo lãnh này, NHTM phát hành thng can thip sâu vào giao dch gia
bên đc bo lãnh và bên th hng, nên ít đc s dng trong quan h quc t.
Bo lãnh đc lp (Independent Guarantee)
Là mt dng bo lãnh ngân hàng hin đi, ra đi t nhng đòi hi trong thc
- Ngi d thu đã trúng thu, đã ký hp đng và đã np bo lãnh thc hin hp
đng.
- Ngi d thu không trúng thu.
- Bên mi thu hy gói thu.
Bo lãnh thc hin hp đng (Performance Bond/ Guarantee):
Là cam kt ca bên bo lãnh vi bên nhn bo lãnh đ bo đm vic thc
hin đúng, đy đ các ngha v ca bên đc bo lãnh theo hp đng đã ký kt vi
10
bên nhn bo lãnh. Trng hp bên đc bo lãnh vi phm hp đng b pht hoc
phi bi thng cho bên nhn bo lãnh mà không thc hin hoc thc hin không
đy đ ngha v tài chính thì bên bo lãnh s thc hin thay. ây là loi bo lãnh
thông dng, mc đích ca bo lãnh thc hin hp đng: to áp lc cho bên bán phi
thc hin đúng nhng điu đã ký kt trong hp đng và bi thng cho bên mua
trong trng hp bên bán vi phm hp đng nh không giao hàng, giao hàng chm,
hàng giao không đúng cht lng, s lngầHiu lc ca loi bo lãnh này chm
dt khi ngi đc bo lãnh hoàn thành ngha v cung ng hàng hóa.
Bo lãnh tin đt cc hay tin ng trc (Advanced Payment
Guarantee):
Là cam kt ca bên bo lãnh vi bên nhn bo lãnh đ bo đm ngha v
hoàn tr tin ng trc ca bên đc bo lãnh theo hp đng đã ký kt vi bên nhn
bo lãnh. Trng hp bên đc bo lãnh phi hoàn tr tin ng trc mà không
hoàn tr hoc hoàn tr không đy đ thì bên bo lãnh s thc hin thay. t cc là
vic bên mua chuyn mt s tin ký qu nhm bo đm thc hin hp đng, đng
thi bên mua cng yêu cu bên bán đ ngh ngân hàng phát hành th bo lãnh
khon tin đt cc đó: th bo lãnh này gi là bo lãnh tin đt cc. Ngoài ra, đi
vi nhng hp đng có giá tr ln, đ giúp bên bán có vn ban đu đ sn xut và
nhanh chóng giao hàng cho bên mua, trong hp đng thng quy đnh mt t l
thit b, công trình thì ngân hàng bo lãnh s tr tin bo lãnh cho ngi th hng
đ thuê công ty khác sa cha, bo hành. Thi hn hiu lc ca th bo lãnh thng
t 12 đn 24 tháng k t ngày lp đt thit b hoàn chnh, chy th hoc t ngày
nghim thu công trình xây dng.
1.2 Phát trin dch v bo lãnh Ngân hàng
1.2.1 Khái nim phát trin dch v bo lãnh Ngân hàng
Phát trin dch v bo lãnh là hot đng ca ngân hàng nhm tìm cách gia
tng doanh s, s d bo lãnh cùng vi vic nâng cao cht lng hot đng này,
đm bo s gia tng bo lãnh an toàn và hiu qu.
thc hin đòi hi ngân hàng phi có nhng phng án, cách thc hu
hiu. Vic phát trin dch v bo lãnh có th đc thc hin theo hai cách, đó là
phát trin bo lãnh theo chiu rng và phát trin bo lãnh theo chiu sâu.
12
1.2.1.1 Phát trin dch v bo lãnh theo chiu rng: là vic ngân hàng thc hin
xâm nhp vào th trng mi, th trng mà khách hàng cha bit đn sn phm ca
ngân hàng mình. đây, có th m rng hot đng theo vùng đa lý, theo đi tng
khách hàng.
+ Phát trin dch v bo lãnh theo vùng đa lý: là vic phát trin theo khu vc
đa lý hành chính nhm to thun li cho khách hàng đn giao dch, qua đó làm tng
s lng khách hàng, sn phm đc s dng nhiu hn. có th phát trin hot
đng theo vùng đa lý có hiu qu đòi hi phi có mt khong thi gian nht đnh
đ sn phm có th tip cn đc vi khách hàng và thích ng vi tng khu vc và
ngân hàng phi t chc đc mng li giao dch ti u.
+ Phát trin dch v bo lãnh theo đi tng khách hàng: Vic thu hút đc
khách hàng s dng dch v bo lãnh bng các hình thc khuyn khích s thúc đy
dch v bo lãnh.
1.2.1.2 Phát trin dch v bo lãnh theo chiu sâu: là vic ngân hàng khai thác tt
Không ngng nâng cao cht lng dch v sn phm bo lãnh cng là mt
yêu cu trong vic phát trin dch v bo lãnh.
Dch v bo lãnh là mt loi sn phm vô hình. Khách hàng nhn đc sn
phm này thông qua các hot đng giao tip, nhn thông tin và cm nhn. c đim
ni bt là khách hàng ch có th đánh giá đc toàn b cht lng ca nhng dch
v sau khi đã “mua” và “s dng” chúng.
Dch v bo lãnh là hng phát trin chin lc ca các tp đoàn tài chính
toàn cu. Xu hng này hình thành nên mt nn kinh t dch v ti các nc phát
trin và ti các nc đang phát trin nh Vit Nam. Hn na, dch v bo lãnh
luôn gn lin vi nhu cu ca doanh nghip.
Thc t cng đã ch ra rng: duy trì cht lng dch v bo lãnh cao có th
to ra li nhun, gim chi phí và tng th phn. H thng phân phi và quy trình
giao dch thun tin và hiu qu nh h s thc hin bo lãnh rõ ràng, d hiu, cung
cp dch v bo lãnh mt cách nhanh chóng là mt biu hin ca dch v tt.
1.2.2.4 Qun lý ri ro trong phát trin dch v bo lãnh
Các loi ri ro thng gp trong vic phát trin dch v bo lãnh Ngân
hàng
Khi cam kt bo lãnh đc phát hành, trong vic đòi tin, u th thng
nghiêng v bên th hng. Bên đc bo lãnh thng th th đng và chu ri ro
14
cao nu đi tác không trung thc. Bn cht ca bo lãnh là phòng nga vic vi
phm cam kt, đng nhiên bên đc bo lãnh hiu rõ khi nào s b đòi tin; th
nhng, trên thc t h li phi tr tin bt k lúc nào vì ngân hàng không l thuc
vào thc t phát sinh t hp đng c s. Do đó, khi gian ln, la đo và gi mo xy
ra, ri ro và tn tht là điu không tránh khi đi vi bên đc bo lãnh cng nh
ngân hàng bo lãnh.
Giao dch bo lãnh ngân hàng vi đc trng là bng chng t và trên c s
các s liu ca chng t cho phù hp, ầ đ đc thanh toán theo cam kt bo lãnh.
Ri ro do la đo và gi mo
i vi bo lãnh ngân hàng, la đo và gi mo là hai vn đ thng đi lin
vi nhau và thng gây ra hu qu ln. Mt s dng la đo và gi mo thng gp
là:
- Lp công ty gi, ký hp đng mua hàng và yêu cu đi tác phi có cam kt bo
lãnh ti ngân hàng ri li dng s yu kém nghip v và thiu cnh giác ca đi tác,
lp chng t đòi tin ngân hàng ri b trn.
- Gi mo cam kt bo lãnh thanh toán ca mt ngân hàng ln trên th gii đ vay
ti mt ngân hàng khác hoc ha cp vn cho đi tác trên c s tín dng th d
phòng ca ngân hàng, ri dùng công c bo đm này thng lng chuyn nhng
cho ngân hàng khác nhng trên thc t không phát sinh khon tín dng nào.
- Dùng các k thut tinh vi đ làm gi cam kt bo lãnh ca mt ngân hàng hoc
thay đi mt s chi tit trên mt cam kt bo lãnh có tht ca mt ngân hàng.
Trong các dng gian ln, la đo và gi mo, có dng có th phát hin ngay,
nhng cng có dng rt tinh vi, đòi hi nhân viên ngân hàng phi nm vng chuyên
môn nghip v và ngân hàng cn có quan h đi lý rng khp.
Qun lý ri ro trong phát trin dch v bo lãnh
Trên phng din ri ro, bo lãnh ngân hàng cn đc xem xét nh nghip
v cho vay đ t đó ngân hàng đa ra chính sách qun lý ri ro phù hp. Chính sách
qun lý ri ro bo lãnh ngân hàng nên tóm lc phm vi bo lãnh và cách thc qun
lý h s bo lãnh, c th là ngun cp vn trong trng hp ngân hàng phi thc
hin ngha v thay th bên đc bo lãnh là gì, khon cp bo lãnh đc thm đnh,
giám sát, và thu hi trong trng hp khách hàng nhn n nh th nào. Mt chính
sách qun lý dch v bo lãnh hiu qu nên mang tính cht “m” và linh hot nhm