B GIÁO DO
I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
TRN NGUYN THÙY TRANG I TÍNH VNG MNH TÀI CHÍNH
CÁC D ÁN M RNG XA L HÀ NI VÀ
CAO TC TP.H CHÍ MINH-LONG THÀNH-DU GIÂY
LUCHÍNH SÁCH CÔNG
TP. H Chí Minh ậ Nm 2013
GING VIÊN HNG DN KHOA HC:
GS. TS. DAVID O. DAPICE
ThS. NGUY
TP. H Chí Minh ậ Nm 2013
i L
Tôi cam đoan lun vn nƠy hoƠn toƠn do tôi thc hin. Các trích dn và s liu s dng trong
lun vn đu đc dn ngun vƠ có đ chính xác cao nht trong phm vi hiu bit ca tôi.
Lun vn nƠy không nht thit phn ánh quan đim ca Trng i hc Kinh t thành ph H
Chí Minh hay Chng trình Ging dy Kinh t Fulbright.
TP.H Chí Minh, ngày 28/04/2013
Tác gi lun vn Trn Nguyn Thùy Trang ii LI C
Tôi xin chân thành cm n TS. Trn Th Qu Giang, ngi trc tip hng dn tôi thc hin
lun vn trong nhng ngƠy đu. Cô đư tn tình truyn đt kin thc, góp ý sâu sc giúp tôi la
duyt ca Th tng Chính Ph Quyt đnh s 101/Q-TTg. Quyt đnh này không đ cp
đn vic m rng Xa l Hà Ni (XLHN).
Vì s chm trin khai d án HLD, tuyn XLHN liên tc b ách tc t nm 2008. Vì vy,
UBND TP.HCM quyt đnh cho Công ty CP u t H tng K thut TP.HCM (CII) làm ch
đu t xây dng m rng XLHN. Hai d án HLD và m rng XLHN cùng hoàn thành nm
2015 và có chung giai đon thu phí hoàn vn. Các d án này chia s lu lng giao thông vào
và ra TP.HCM theo trc ông-Bc TP.HCM. Theo Ngân hàng Phát trin Châu Á (ADB-
2008), d án HLD kh thi trong điu kin không m rng XLHN.
Cn c lu lng xe thc t qua trm XLHN giai đon 2010-2012 và tc đ phát trin kinh t
khu vc TP.HCM, ng Nai, Bình Dng, Bà Ra-Vng Tàu, là khu vc nh hng trc tip
đn lu lng xe trên tuyn đng này, lun vn d báo li lu lng xe thi đim cui nm
2014, là lu lng xe đ xác đnh nhu cu giao thông cho các nm tip theo. Kt qu là trong
sut thi gian thu phí hoàn vn, tng lu lng xe quy đi d báo t hai d án luôn cao hn
tng lu lng xe quy đi d báo lun vn t 39% đn 46%.
Vi lu lng xe d báo lun vn, phân tích mô phng Monte Carlo ch rõ d án HLD
không đm bo an toàn n vay trong các nm duy tu d án và nm cui thanh toán vn gc và
lãi vay ADB (nm 2033). D án m rng XLHN không đm bo an toàn n vay trong nm
nm đu thu phí hoàn vn (2019- 2023) vƠ ngơn lu vƠo ca d án không đ trang tri ngân
lu ra các nm đi tu d án (2028 và 2043).
Lun vn kin ngh (i) Tng Công ty Phát trin ng cao tc Vit Nam (VEC) b sung thêm
vn ch s hu thanh toán n gc và lãi vay cho HLD nm 2014 tr giá tng đng 550,81 t
VND; (ii) UBND TP.HCM thng lng vi CII góp thêm vn s hu hoc đ ngh Công ty
u t Tài chính TP.HCM tài tr vn thanh toán lãi vay Ngân hàng Th Gii trong thi gian
ch thu phí hoàn vn (2014-2018) và nm nm đu thu phí hoàn vn (2019-2023); (iii)
ngh CII và VEC có k hoch trích lp d phòng nhng nm có h s an toàn n vay cao
nhm đm bo kh nng tài chính nhng nm đi tu d án; (iv) Chính ph và UBND TP có
chin lc liên kt vùng vi các tnh trong khu vc nhm thúc đy kinh t khu vc ngày mt
phát trin và gia tng nhu cu vn ti trên tuyn XLHN và cao tc HLD.
iv
v 5.1.1 H s an toàn n vay ca d án (Debt service coverage ratio- DSCR): 29
5.1.2 Phân tích ri ro 30
5.2 Các thông s v mô 30
5.2.1 n v tin t và lm phát USD, VND 30
5.2.2 T giá hi đoái VND/USD 31
5.3 ánh giá li tính vng mnh tài chính d án HLD 31
5.4 ánh giá li tính vng mnh tài chính d án m rng XLHN 34
Chng 6 : KT LUN VÀ KIN NGH 38
6.1 Kt lun 38
6.2 Kin ngh 39
6.3 Nhng hn ch vƠ hng phát trin ca đ tài 40
TÀI LIU THAM KHO 42
PH LC 46
Ph lc 2.1.1 K hoch huy đng vn d án HLD 46
Ph lc 2.1.2 K hoch huy đng vn và tr n vay JBIC 47
Ph lc 2.1.3 K hoch huy đng vn và tr n vay ADB 48
Ph lc 2.2 K hoch đu t, xây dng d án HLD 49
Ph lc 2.3 D báo lu lng giao thông trên đng cao tc HLD 50
Ph lc 2.4 Chi phí vn hành, bo trì hng nm và duy tu d án HLD 50
Ph lc 2.5 Tin đ đu t xây dng d án m rng XLHN 52
Ph lc 2.6 Ngân lu n vay HFIC 53
Ph lc 2.7 Chi phí vn CII xác đnh theo mô hình CAPM 54
Ph lc 2.8 Nhu cu giao thông trên XLHN đon Cu Rch Chic- Ngã t Th c 55
Ph lc 2.9 Tc đ phát trin nhu cu giao thông trên XLHN đon cu Rch Chic- Ngã
t Th c 55
Ph lc 2.10 Mc giá thu phí nm 2001 ca trm XLHN 55
Ph lc 2.11 D kin mc giá thu phí t 01/01/2019 56
hp LLX đon TP.HCM-Long Thành lun vn d báo 77
Ph lc 5.4 Kt qu chy mô phng Monte Carlo giá tr DSCR d án HLD 79
vii Ph lc 5.5 Ngân lu ròng, ngân lu n vay, h s an toàn n vay ca d án m rng
XLHN trng hp LLX lun vn d báo 80
Ph lc 5.6 Phân tích đ nhy xác đnh các bin nh hng đn DSCR d án m rng
XLHN 83
Ph lc 5.7 Kt qu chy mô phng Monte Carlo giá tr DSCR d án m rng XLHN - 87
viii DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT
T vit tt
Tên ting Vit
Tên ting Anh
ADB
Asian Development Bank
Ngơn hƠng Phát trin Chơu
Á
AP
Account Payable
Khon phi tr
BOT
Xơy dng- Vn hƠnh- Chuyn giao
Built- Operation- Tranfer
CB
S d tin mt
Ho Chi Minh - Long
Thanh - Dau Giay
Expressway
IRR
Sut sinh li ni ti
Internal Rate of Return
JBIC
Japan Bank for International
Cooperation
LIBOR
Lưi sut th ni bng lưi sut liên ngơn hƠng
London
LLX
Lu lng xe
NCF
Ngơn lu ròng
Net Cash Flow
NPV
Giá tr hin ti ròng
Net Present Value
OCR
Ngun vn vay thông thng
ODA
H tr phát trin chính thc
Official Development
Assistance
XLHN
Xa l HƠ Ni
ix DANH MC CÁC BNG BIU
Bng 2.1: Bng tính t l CB ca trm thu phí XLHN 6
Bng 2.2: Bng tính t l AP ca Xí nghip dch v thu phí thuc CII 7
Bng 4.1: Tc đ tng trng lu lng xe giai đon 2013-2014 25
Bng 4.2: Tng LLX quy đi đon TP.HCM-Long Thành thi đim đu nm 2015 26
Bng 4.3: Tng LLX quy đi lu thông trên tuyn XLHN m rng và qua trm thu phí XLHN
thi đim đu nm 2015 27
Bng 5.1: T l lm phát USD 31
Bng 5.2: T l lm phát VND 31
Bng 5.3: Ngơn lu ròng d án, ngơn lu n vay và h s an toàn n vay d án HLD trng
hp LLX đon TP.HCM ậLong Thành d báo chng 4 32
Bng 5.4: Ngơn lu ròng, ngơn lu n vay và DSCR d án m rng XLHN trng hp LLX
d báo chng 4 35
Bng 6.1: Vn cn b sung thanh toán WB 40
CÁC BNG BIU PH LC
Bng 4.1.1 Tng sn phm và giá tr ngành khai thác m Bà Ra-Vng Tàu giai đon 2001-
2011 58
Bng 4.1.2 Tng sn phm khu vc TP.HCM, các tnh ng Nai, Bình Dng và Bà Ra-
Vng Tàu theo giá so sánh 1994 59
Bng 4.1.3 Tc đ tng trng GDP khu vc TP.HCM, ng Nai, Bình Dng và Bà Ra-
Vng Tàu giai đon 2006-2012 60
Bng 4.1.4 Tc đ tng trng GDP mc tiêu khu vc TP.HCM, ng Nai, Bình Dng và
Bà Ra-Vng Tàu 63
Bng 5.2.1 Bin thiên lm phát USD và VND giai đon 2004-2012 71
Hình 3.1: Minh ha các yu t nh hng đn nhu cu giao thông 15
Hình 4.1: Phân tích hi quy gia GDP khu vc theo giá so sánh và tng s lt hành khách
và tng khi lng hàng hóa vn chuyn 21
Hình 4.2: Phân tích hi quy gia GDP khu vc theo giá so sánh và tng s lt hành khách và
tng khi lng hàng hóa luân chuyn. 21
1
GII THIU
1.1 Bi cnh và v chính sách
u t phát trin c s h tng giao thông có vai trò quan trng đi vi phát trin kinh t -
xã hi, c s h tng giao thông tt giúp rút ngn thi gian và gim chi phí vn chuyn, to
điu kin cho con ngi tip cn các dch v và tin ích t xã hi, góp phn nâng cao hiu
qu hot đng sn xut, trao đi, giao lu kinh t đa phng vƠ khu vc.
Trong giai đon 2006- 2011, Thành ph H Chí Minh (TP.HCM) đư thc hin đu t các
d án giao thông trng đim góp phn thúc đy s phát trin kinh t- xã hi ca Thành ph
nh: nâng cp m rng đng Nguyn Vn Tri- Nam K Khi Ngha, xây dng mi i
l ông - Tây, cu Th Thiêm, cu Phú M, hm Th Thiêm, cu Bình Triu 1 và Bình
Triu 2, cu Nguyn Vn C, cu Nh Thiên ng 2, cu Tân Thun 2,ầCác d án ln
có thu phí nh cu Bình Triu 1, cu Phú M đu có vn đ v tính kh thi tài chính. Hin
nay, hai d án ln đc hoàn vn di hình thc thu phí giao thông đang đc đu t trên
đa bàn Thành ph là cao tc TP.H Chí Minh- Long Thành- Du Giây (HLD) và m rng
Xa l Hà Ni (XLHN).
Quy hoch phát trin giao thông vn ti TP.HCM đn nm 2020 đc Th Tng Chính
ph phê duyt quyt đnh s 101/Q-TTg, xác đnh xây dng đng cao tc HLD thành
trc hng tơm đi ngoi, có nng lc thông xe ln. Quy hoch này không đ cp đn m
rng XLHN.
D án HLD bt đu t nút giao An Phú vi i l ông Tơy Qun 2, qua Qun 9,
TP.HCM, và các huyn Nhn Trch, Long Thành, Cm M, Thng Nht thuc ng Nai,
chính nu đc tài tr bng vn ODA vi mc phí lu thông 900 VND/PCU/km trong thi
gian khai thác t 2013- 2042
3
.
Hai d án s đc hoàn thƠnh vƠ đa vƠo khai thác trong nm 2015 vƠ đu đc hoàn vn
di hình thc thu phí giao thông. Tuyn XLHN m rng chia s lu lng giao thông
trên tuyn HLD. Khi đó, nhu cu giao thông trên tuyn HLD s không nh d báo ban đu,
và tính vng mnh tài chính ca hai d án này s thay đi so vi d báo và nh hng đn
vic tr n ca các d án. T lý do này, tác gi chn đ tài “ánh giá li tính vng mnh
tài chính ca các d án M rng XLHN và Cao tc TP.HCM- Long Thành- Du Giây
da trên d báo mi v lu lng giao thông” làm ch đ nghiên cu ca lun vn. 1
Tng công ty Phát trin ng Cao tc Vit Nam (2009)
2
Công ty CP u t H tng K thut TP.HCM.
3
ADB (2008).
3
1.2 Mc tiêu, phng pháp và câu hi nghiên cu
Mc tiêu nghiên cu ca lun vn lƠ d báo li lu lng giao thông đu nm 2015 hai
d án. T nm 2015 v sau, áp dng tc đ tng trng lu lng giao thông theo nghiên
cu ca Ngân hàng Phát trin Châu Á (ADB-2008) và Tng Công ty T vn Thit k Giao
thông Vn ti (TEDI- 2008) đ d báo lu lng xe mi tuyn đng các nm tip theo.
Cn c vƠo lu lng xe d báo lun vn, tác gi phân tích tài chính và phân tích ri ro
tính vng mnh tài chính d án da trên tiêu chí DSCR, và t đó, đa ra các khuyn ngh
chính sách.
Phng pháp nghiên cu là phơn tích lu lng giao thông vƠo vƠ ra TP.HCM theo hng
K hoch huy đng vn và tr n JBIC và ADB phù hp vi tin đ xây dng thc t và
tha thun tín dng ban đu, đc th hin chi tit ph lc lc 2.1.1, 2.1.2 và 2.1.3.
Hình 2.1: C cu vn ca d án cao tc TP.HCM- Long Thành- Du Giây Ngun: Tác gi v theo thông tin ca ADB (2008).
Td án HLD là 18.409,83 t VND đc c tính thi đim cui
nm 2008 theo giá danh ngha, bao gm chi phí xây dng, đt đai, đn bù, gii ta, rà phá
bom mìn, dch v t vn, qun lý, phí cam kt tài tr, d phòng tng chi phí thc và d
phòng lm phát, lãi vay trong thi gian xây dng. Tin đ đu t d án đc trình bày
ph lc 2.2.
D án đng cao tc
TP.HCM - Long Thành - Du Giây
(HLD)
Công ty u t
Phát trin đng cao
tc Vit Nam (VEC)
Ngân hàng Hp tác
Quc t Nht Bn
(JBIC)
Ngân hàng Phát trin
Châu Á
(ADB)
Vn ch s hu
T t giá vng cng b
Lun vn gi đnh tc đ trt giá vt t xơy dng cu, đng b bng lm phát ca đn v
tin s dng mua vt t xơy dng .
Chi phí vn d án HLD:
D án HLD đc JBIC tài tr 55,06% tng chi phí đu t, ADB tƠi tr 44,88% tng chi
phí đu t, vn ch s hu VEC chim 0,06% tng chi phí đu t. Do vy, chi phí vn
bình quân ca d án (WACC) gn bng chi phí n vay. Tính toán mô hình c s, chi phí
n vay danh ngha ca d án tính theo VND là 6,72%/nm, vƠ WACC d án là
6,72%/nm.
Phí giao thông và d ng xe
Mc phí giao thông d kin lƠ 900 VN/ mt đn v xe quy đi/km theo giá nm 2007, đư
bao gm thu giá tr gia tng vi thu sut 10%. Phí giao thông đc điu chnh theo t l
lm phát VND hng nm. VEC đc quyn thu phí giao thông trong 30 nm k t nm đu
tiên đi vƠo hot đng (2015) cho đn ht nm 2044.
Nhu cu giao thông trên tuyn HLD do VEC và ADB d báo đư tính đn lng hành khách
t sân bay Quc t mi Long Thành, vi gi đnh sân bay mi bt đu đi vƠo hot đng
vƠo nm 2015
4
. Sân bay Long ThƠnh đm nhn tt c hành khách quc t đn min nam
Vit Nam và 10% hành khách ni đa. D báo nhu cu giao thông cho d án HLD th hin
Ph lc 2.3.
Chi phí vn hành, bo trì hng nm vƠ duy tu ca d án HLD đc th hin chi tit ph
lc 2.4.
Doanh thu
D án cao tc HLD thu phí theo s đn v xe con quy đi phng tin giao thông và s
kilomet xe lu thông trên tuyn đng. Do vy, vé tháng và vé quý không làm gim doanh
thu d án.
Long Thành-
Du Giây
*
Phí giao thông
nm i/
PCU/km
Vng
D án HLD và m rng XLHN đu đc khai thác di hình thc thu phí giao thông. Do
đó, vn lu đng ca các d án khi đi vƠo hot đng ch có cơn đi tin mt (CB) đ thc
hin giao dch, tr đi các khon phi tr (AP) gm chi phí đin, nc, vƠ đin thoi h tr
hot đng hng ngày. D án HLD và m rng XLHN đu thuc khu vc ông - Bc
TP.HCM. D án m rng XLHN đc m rng cn c trên tuyn XLHN. Do vy, lun
vn s dng t l CB so vi doanh thu nm 2012 ca trm thu phí XLHN và bình quân t
l AP so vi tng chi phí hot đng ca Xí nghip dch v thu phí thuc CII nm 2011 vƠ
2012 đ tính t l CB và AP cho hai d án.
Bng 2.1: Bng tính t l CB ca trm thu phí XLHN
(VT: 1000 VN)
Doanh thu trm thu phí Xa l HƠ Ni
110.273.577
Cơn bng tin mt thc hin giao dch
14.171.000
Tin mt ti quy giao dch
10.980.000
Tin mt d phòng
3.191.000
T l CB/doanh thu
12,85%
in thoi
96.080
109.292
T l AP/tng chi phí hot đng
6,847%
6,458%
6,65%
Ngun: Xí nghip dch v thu phí thuc CII
T Bng 2.1 và 2.2, lun vn gi đnh t l cân bng tin mt ca hai d án bng t l
cân bng tin mt nm 2012 ca Trm thu phí XLHN là 12,85% doanh thu và t l
khon phi tr bng trung bình t l khon phi tr nm 2011 và 2012 ca trm thu phí
XLHN là 6.65% tng chi phí hot đng.
Kt qu thnh tài chính d án HLD
5
Tuyn đng cao tc HLD rút ngn khong cách giao thông so vi tuyn đng XLHN và
có tc đ thit k cao nên tit kim thi gian lu thông, tit kim chi phí vn hành cho
phng tin tham gia lu thông. Vì vy, d án HLD có hiu qu kinh t.
D án HLD có kt qu thm đnh tài chính kh thi theo quan đim tng đu t (TT) vƠ
ch đu t (CT). Giá tr hin ti ròng (NPV) theo quan đim TT bng 19.900,79 t
VND vƠ NPV theo quan đim CT bng 6.139,42 t VND đu ln hn không. HLD có
sut sinh li ni ti danh ngha (IRR) lƠ 12,44%, ln hn chi phí vn bình quân (WACC)
danh ngha ca d án (6,72%).
T l an toàn tr n (DSCR) ca d án trong sut vòng đi ca d án đu ln hn 1,62.
Nh vy, xét v tiêu chun NPV và IRR danh ngha trên quan đim TT và CT, d án
HLD đu kh thi v tài chính khi d án đc tài tr bng vn vay ADB và JBIC vi lãi
sut thp (6,72%/nm tính theo VND). V t l an toàn tr n, d án HLD có DSCR ln
hn 1,62 trong sut thi gian tr n.
Trong thi gian ch thu phí hoàn vn, Vietcombank s tài tr 233,80 t VND chi phí duy
tu, trùng tu d án. Vn vay Vietcombank có k hn 12 nm, ơn hn 5 nm (k t khi bt
đu gii ngân), n gc đc tr theo hình thc niên kim 10%/nm.
9
Chi phí vn d án m rng XLHN:
Vn đu t xơy dng XLHN gm vn CT 1.533,09 t VND, chim 39,37% và vn vay
tr giá 2.360,71 t VND, chim 60,63% chi phí đu t d án. Theo hp đng BOT, vn vay
gii ngân theo tin đ xây dng ca d án vào đu mi quỦ, lưi vay phát sinh đc nhp
vào vn gc hƠng quỦ đ tính lãi cho k tip theo, vn gii ngơn nm 2009 có lưi vay lƠ
6,50%/nm, t nm 2010 tr đi vƠ sau khi công trình hoƠn thƠnh, lưi sut vay lƠ 10%/nm
6
.
Do đó, chi phí vn vay danh ngha ca d án là sut sinh li ni b ca dòng ngơn lu n
vay t nm bt đu gii ngơn đn nm hoƠn tr ht vn gc và lãi vay. Chi tit dòng ngân
lu n vay đc trình bày ph lc 2.6 và sut sinh li ni b ca dòng ngơn lu n vay
HFIC là 10,28%/nm.
Chi phí vn CT yêu cu khi ký hp đng BOT m rng XLHN lƠ 14%/nm.
khách quan, lun vn xác đnh chi phí vn ca CII theo mô hình CAPM nh ph lc
2.7.
Chi phí vn d án m rng XLHN theo hp đng BOT m rng XLHN là:
39,37%*14%+60,63%*10,28% = 11,75%/nm
D báo lng xe i trên XLHN:
D báo nhu cu vn ti trên XLHN đc chia thành bn đon: cu Sài Gòn- cu Rch
Chic, cu Rch Chic- ngư t Th c, ngư t Th c- ngư t Trm Hai vƠ ngư t Trm
hai- Nút giao Tân Vn (vi gi đnh đn nm 2020, quy hoch phát trin giao thông vn ti
ca TP.HCM đc hình thƠnh tng đi hoàn chnh).
Trm thu phí giao thông XLHN thuc đon cu Rch Chic- Ngư t Th c. Vì vy, nhu
cu giao thông đon cu Rch Chic- ngư t Th c quyt đnh doanh thu thu phí trên
vi mi phng tin giao
thông đc phân loi theo
phí giao thông
*
n giá vé lt dành
cho mi phng tin
giao thông tng ng
Doanh thu vé tháng
=
Tng s xe phân loi theo
phí giao thông mua vé tháng
*
n giá vé tháng dành
cho mi phng tin
giao thông tng ng
Doanh thu vé quý
=
Tng s xe phân loi theo
phí giao thông mua vé quý
*
n giá vé quý dành
cho mi phng tin
giao thông tng ng
Cn c tng doanh thu vé lt, vé tháng, vé quý và tng LLX qua trm XLHN nm 2012,
vé tháng, vé quý làm doanh thu gim trung bình 20% doanh thu so vi vé lt đi vi tt
c phng tin giao thông.
Gi đnh vé tháng và vé quý làm gim 20% doanh thu d án m rng XLHN so vi vé
lt.
Ngun: tác gi v theo thông tin t CII.
CII
HFIC
VCB
Vn t có
1.533 t VND
39,37%
Vn vay
2.361 t
VND
60,63%
Tài tr vn xây dng d án
Tài tr chi phí duy tu,
trùng tu giai đon ch thu
phí hoàn vn BOT
233 t VND
Tài tr vn xây dng d án
Các nhà cung cp vt
liu xây dng gn
khu vc d án
Công ty CP
u t & Xơy dng
Hp đng mua
nguyên liu xây dng
n v thi công
D án m rng
Xa l Hà Ni