B GIÁO DCăVẨăẨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. HCM
Trn Th Thanh Huyn XÂY DNG H THNG D TOÁN TRểNăCăS HOTăNG
TI CÔNG TY C PHN SN XUT KINH DOANH
XUT NHP KHU BÌNH THNH
LUNăVNăTHC S KINH T TP. H Chí Minh ậ Nmă2013 B GIÁO DCăVẨăẨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. HCM Trn Th Thanh Huyn Trn Th Thanh Huyn
MC LC
TRANG PH BÌA
LIăCAMăOAN
MC LC
DANH MC CÁC KÝ HIU, CÁC CH VIT TT
DANH MC CÁC BNG
DANH MC CÁC HÌNH V,  TH
M U 1
CHNGă1:ăTNG QUAN V D TOÁN TRONG DOANH NGHIP 5
1.1. Các ni dung v d toán 5
1.1.1. Khái nim v d toán 5
1.1.2. Vai trò ca d toán 5
1.1.3. Phân loi d toán 8
1.1.3.1. Phân loi theo chc nng 8
1.1.3.2. Phân loiătheoăphngăphápălp 12
1.1.3.3. Phân loi theo mcăđ phân tích 13
1.1.4. Quy trình lp d toán 15
1.1.4.1.ăGiaiăđon chun b 15
1.1.4.2.ăGiaiăđon son tho 16
1.1.4.3.ăGiaiăđon theo dõi và qun lý 16
1.2. K thut phân tích trong lp d toán 17
1.2.1. Phân tích chí phí c đnh và bin đi 17

2.3.1. Phng pháp lp d toán và mô hình d toán áp dng ti GILIMEX 36
2.3.2. Quá trình lp d toán 38
2.3.3. nh mc chi phí NVLTT, chi phí NCTT và chi phí SXC 40
2.3.4. Các d toán đã xây dng đc ti GILIMEX 44 2.3.4.1. D toán tiêu th 45
2.3.4.2. D toán sn xut 47
2.3.4.3. D toán chi phí NVLTT và d toán mua NVLTT 48
2.3.4.4. D toán chi phí nhân công trc tip 50
2.3.4.5. D toán chi phí sn xut chung 51
2.3.4.6. D toán thành phm tn kho cui k và giá vn hàng bán 52
2.3.4.7. D toán chi phí bán hàng và qun lý doanh nghip 55
2.3.4.8. D toán kt qu hotăđng sn xut kinh doanh 55
2.3.4.9. D toán tin 56
2.3.4.10. D toán bngăcơnăđi k toán 58
2.4.ăánhăgiáăv u,ănhcăđim ca h thng d toánăđangătn ti 60
2.4.1. u đim 60
2.4.2. Nhng vn đ còn tn ti 60
KT LUNăCHNGă2 63
CHNGă3:ăCÁCăGII PHÁP NHM XÂY DNG H THNG D TOÁN TRÊN
CăS HOTăNG TI GILIMEX 64
3.1. S cn thit phi xây dng h thng d toánătrênăcăs hotăđng ti công ty
GILIMEX 64
3.1.1. Phc v cho chc nng hoch đnh và kim soát ca nhà qun tr 64
3.1.2. Phân b ngun lc hp lý 65
3.1.3. Gia tng tính cnh tranh ca doanh nghip 66
3.2. Hoàn thin D toán tiêu th và cp nht D toán sn xut 66
3.2.1. D toán tiêu th 67
3.2.1.1. Nguyên nhân la chn mô hình mi 67

Tênăđyăđ ting Anh
Tênăđyăđ ting Vit
ZBB
Zero-based budgeting
D toán btăđu t s 0
ABB
Activity-based bugeting
D toánătrênăcăs hotăđng
ABC
Activity-based costing
K toánătrênăcăs hotăđng
TABB
Time-driven activity-based
budgeting
D toánătrênăcăs hotăđng th
gian
TABC
Time-driven activity based
costing
K toán trên c hotăđng thi
gian
TPP
Trans-Pacific Strategic
Economic Partnership
Agreement
Hipăđnh đi tác chinălc
xuyênăTháiăBìnhăDng
GILIMEX

Công ty c phn sn xut kinh

Bngă2.3ănh mc giá mtăgiơyălaoăđng sp Túi vi nh (vt:ăđng) 42
Bng 2.4 Thi gian ct may sp Túi vi nh (vt:ăgiơy) 42
Bng 2.5 Bngăđnh mc bin phí SXC sp Túi vi nh 43
Bngă2.6ănh mc bin phí cho sp Túi vi nh 43
Bngă2.7ănh mc bin phí ca tt c các sn phmă(vt:ăđng) 44
Bng 2.8 D toán s lng tiêu th các mt hàng theo tngăquỦă2014ă(vt:ăsp) 46
Bng 2.9 D toán doanh thu các mt hàng theo tngăquỦănmă2014ă(vt:ăđng) 47
Bng 2.10 D toán sn xut tngăquỦă2014ă(vt:ăsp) 48
Bng 2.11 D toánăchiăphíăNVLTTănmă2014ă(vt:ăđng) 49
Bng 2.12 D toán giá tr NVLTTămuaătrongănmă2014ă(vt:ăđng) 50
Bng 2.13 D toán chi phí nhân công trc tipă2014ă(vt:ăđng) 51
Bng 2.14 D toán chi phí sn xut chung kh bină2014ă(vt:ăđng) 51
Bng 2.15 D toán chi phí sn xut chung tng hp 52
Bng 2.16 Tng hp chi phí sn xutăphátăsinhă(vt:ăđng) 52
Bngă2.17ăGiáăthƠnhăđnh mcăđnăv tng sn phm 53
Bng 2.18 D toán giá vnăhƠngăbánă2014ă(vt:ăđng) 53
Bng 2.19 D toán thành phm cui k 2014ă(vt:ăđng) 54
Bng 2.20 D toán thành phm cui k 2014ăđiu chnhă(vt:ăđng) 54
Bng 2.21 D toán chi phí bán hàng và chi phí qun lý doanh nghipă(vt:ăđng) 55
Bng 2.22 D toán kt qu hotăđng sn xutăkinhădoanhă(vt:ăđng) 56
Bng 2.23 D toán thu tin 2014 (vt:ăđng) [1] 57
Bng 2.24 D toán tină2014ă(vt:ăđng) 58
Bng 2.25 D toán bngăcơnăđi k toánă2014ă(vt:ăđng) 59 Bng 3.1 S lngătúiăđeoăchéoăquaăcácănm 68
Bng 3.2 Kt qu d báo s lng tiêu th túiăđeoăchéo 69
Bng 3.3 S lng tiêu th các mt hàng theo tngăquỦă2014ă(vt:ăsp) 69
Bng 3.4 D toán doanh thu tngăquỦănmă2014ă(vt:ăđng) 70
Bng 3.5 D toán sn xut tngăquỦă2014ă(vt:ăsp) 70

Hình 3.2 S lngătúiăđeoăchéoăquáăkh 68
Hìnhă3.3ăcălng yu t xu th 68
Hình 3.4 D báo s lng tiêu th 69
Hình 3.5 Các hotăđngăliênăquanăđn quy trình sn xut sp 74 1

M U
1. Tính cp thit caăđ tài
T nhiuănmăqua,ăngƠnhădt may luôn là ngành có kim ngch xut khu
ch lc ca Vit Nam ch yu theo hình thcăgiaăcôngăchoănc ngoài hoc sn
xut hàng t nguyên liu nhp khu. Hipăđnhăđi tác chinălc xuyên Thái
BìnhăDngă(TPP)ăđangătrongăvòngăđƠmăphánăcui cùng, d kin s hoàn tt
vào cuiănmă2013ăđưăđt ra nhiuăcăhi và thách thc cho ngành dt may Vit
Nam. Chính vì vy,ăhng phát trin ca ngành dt may trong nhngănmăsp
ti ngoài vic tp trung vào vic gii quyt vnăđ quy mô và công sut còn phi
tp trung vào vicăgiaătngăgiáătr cho tng sn phm.
Trong bi cnh cnhăđy, vic lp d toánăcngătr thành mt phn trong
công tác chun b cho TPP vi vai trò d báo tình hình hotăđng, tình hình s
dng ngun lc ca doanh nghip.ăDoăđó,ăcôngătácăd toán phiăđm bo tính
liên tc, hp lý, phc v tt cho lên k hoch và kim soát ngun lc ca doanh
nghip.
Vi vai trò là trung tâm cung cp thông tin cho nhà qun tr doanh
nghip, k toán qun tr ti Công ty c phn sn xut kinh doanh xut nhp khu
Bình Thnh (GILIMEX) là b phn kt ni d liu đc cung cp t các b
phn, lp d toán tng hp và chuyn ti các thông tin k toán qun tr liên
quan.
Tuy nhiên, hin nay vic t chc vn dng h thng d toán ti
GILIMEX vn còn mang tính truyn thng,ă chaă hngă đn giá tr thc ca

QungăNamẰăca tác gi Nguyn Th Cúcă(2011)ăđưătip cn vic hoàn thin d
toánă theoă hng hoàn thin mô hình, quy trình và các d toán có liên quan,
đng thi hoàn thin h thngăđánhăgiáătráchănhim các cp qun lý.
3

Tóm li, các công trình nghiên cuătrongănc đưăđ cpăđn vic hoàn
thin h thng d toán truyn thng vi vic thc hină đúngă vƠă đyă đ các
nguyên tc lp d toán,ăchaăđiăsơuăvƠoăvic xây dng mt giiăphápăhngăđn
vic xây dng h thng d toán trên căs hotăđng.
3. Mc tiêu nghiên cu
Mc tiêu nghiên cu ct lõi ca lunăvnălƠătp trung xây dng h thng
d toánătrênăcăs hotăđng, ng dng ti Công ty c phn sn xut kinh doanh
xut nhp khu Bình Thnh. Vì vy, lună vnă s tp trung vào các mc tiêu
nghiên cuănhăsau:ă
- H thng hóa căs lý lunăliênăquanăđn h thng d toán bao gm: các loi
d toán, các k thut phân tích trong d toán và lp d toán chi phí trênăcă
s hotăđng.
- Phân tích thc trng ca h thng d toánăđangăápădng tiăGILIMEX,ăđánhă
giáăuăđim và tn ti ca h thng hin ti.
-  xut, kin ngh gii pháp xây dng h thng d toánătrênăcăs hotăđng
ti GILIMEX.
4. Phngăphápănghiênăcu
Tác gi đưătin hành thu thp các tài liuăliênăquanăđn lý thuyt v d
toán và d liu v thc trng ca h thng d toán ti doanh nghip. Trênăcăs
đó,ătác gi đưătin hành phân tích d liu thc t nhm đánhăgiá v mô hình d
toán doanh nghipăđangăápădng vƠăphngăphápăcngănhăk thut d báo phù
hp vi thc trng ca doanh nghip. Cui cùng, tác gi đưătng kt d liu và
mô t d liu bng s liu,ăđ th và bng biu đ thit lp h thng d toán
ngân sách ti Công ty,ăđiăt d toán b phnăđn d toán tng hp.


1
các hotăđng ca doanh nghip, giúp doanh nghip hochăđnh các hot
đng, phi hp các hotăđng viănhau,ăđm boăcácăphngătinăđtăđc mc tiêu
ca doanh nghip và thit lp các tiêu chunăđ đoălng kt qu thc hin. (Maher,
Stickney & Weil, 2012, tr.300).
D toán là k hochătƠiăchínhăchoătngălaiăvƠălƠăthƠnhăt quan trng trong quá
trình lp k hoch. Nó giúp doanh nghipăxácăđnh mc tiêu và k hochăhƠnhăđngăđ
đtăđc mc tiêu. (Moven, Hansen, Height, Gekas, Mcconomy, 2011)
Nhăvy, có th nói d toán là h thngăđc duy trì nhmăcơnăđi ngun lc
trong doanh nghip, giúp doanh nghipăđtăđc mc tiêu, kimăsoátăvƠăđánhăgiáăđc
hotăđng trong doanh nghip.
1.1.2. Vai trò ca d toán
D toán là công c hu hiu ca nhà qun tr doanh nghip trong vic lp k
hoch và kim soát, cung cpăthôngătinăđ ci thin vic ra quytăđnh, cung cp tiêu
chunăđ đánhăgiáăvƠăci thinăthôngătinăcngănhăgiaătngăs phi hp gia các b 1
ắblueprintẰ
6

phn trong doanh nghip (Moven, Hansen, Height, Gekas, Mcconomy, 2011). Nói mt
cách c th nht, d toánăcóăcácăvaiătròănhăsau:
 m boăđtăđc mc tiêu công ty
Mc tiêu ca công ty có th đc thit k cho c mt doanh nghip, cho tng
phòng ban hay tng hotăđng trong doanh nghip. Mcătiêuăđc th hin trong ngân
sách và cn phiăđtăđc nó sau mt khon thi gian d toán.
 m bo k hochăđc trin khai
ơyăđcăxemălƠăđc tính quan trng nht ca h thng d toán. Bi vì, quá
trình lp k hoch tngăquátăđòiăhi nhà qun tr doanh nghip phi luôn có cái nhìn

doanh nghipăđưăđtăđc. Kim soát hiu sut hotăđng bng cách so sánh gia d
toán và kt qu thc t. T đó,ătìmăraăđc nguyên nhân và tinăhƠnhăphơnătíchăđ tìm
ra các yu t có th kim soát và các yu t không th kimăsoátăđc.
 ng viên, khích l nhân viên nâng cao hiu qu hotăđng
Li ích và cam kt gn bó vi t chc ca nhân viên ph thuc rt nhiu vào h
thngă đánhă giáă kt qu, cung cpă choă ngi lao đng bită đc h đưă lƠmă tt hay
không ttănhăth nào. Vicăxácăđnh các yu t có th kimăsoátăđc ngay t đu ca
d toán cùng quy ch thng pht phân minh s đóngăvaiătròăquanătrng trong vic ci
thin hiu qu hotăđng.
8

1.1.3. Phân loi d toán
Hin ti, có nhiu cách phân loi d toánănh:ăphơnăloi d toán ngân sách theo
chcănngă(d toán hotăđng và d toán tài chính), phân loi d toánătheoăphngă
pháp lp (d toán linh hot và d toán c đnh), phân loi theo mc đ phân tích (d
toán ngân sách t gc và d toán ngân sách cun chiu).
1.1.3.1. Phân loi theo chc nng
Theo Hermanson, Ewards và Ivancevich, h thng d toán tng (master budget)
bao gm 2 thành phn: d toán hotă đng (operating budget) và d toán tài chính
(financial budget) (Hermanson, Edwards, Ivancevich, 2006).
D toán hotăđngă(operatingăbudget)ăthôngăthng bao gm 8 d toán thành
phn có mi liên h viănhauăđ to thành kt qu cui cùng là d toán kt qu sn
xut kinh doanh. 8 d toán thành phn có th k raănhăsau:ăd toán tiêu th, d toán
sn xut, d toán chi phí nguyên vt liu trc tip, d toán chi phí nhân công trc tip,
d toán chi phí sn xut chung, d toán chi phí bán hàng và qun lý doanh nghip, d
toán kt qu sn xut kinh doanh.
D toán tài chính (financial budget) bao gm 3 d toán thành phn: d toán
dòng tin, d toán bngăcơnăđi k toán và d toán vn ca doanh nghip.
 D toán tiêu th
D toán tiêu th là d toán quan trngăđu tiên mà doanh nghip cn phi lp

 D toán chi phí NCTT
D toán chi phí NCTT phn ánh s gi laoăđng cn thit phc v cho vic sn
xut,ă đng thi tính toán giá tr bng tin ca nhng tiêu hao này. D toán chi phí
10

NCTT cung cp cho nhà qun tr doanh nghip thông tin v tình hình s dng ngun
lcălaoăđng trong doanh nghipăvƠăchiăphíătngăng mà doanh nghip phi chun b
trongăgiaiăđon sp ti.
Chi phí NCTT có liên quan mt thităđn vic ci tin các quy trình sn xut vì
nó phn nhăcácăđnh mc v thi gian caălaoăđng trc tip,ăvƠăđnh mc này phi
liên tcăđcăđiu chnh và ci tin trong sut quá trình sn xut.
 D toán chi phí sn xut chung
D toán chi phí sn xut chung tpătrungăvƠoăc tính chi phí cho tng khon
mc chi phí sn xut chung phc v cho k hoch sn xut d toán. Chi phí sn xut
chung có th s khácănhauătheoăcácăphngăphápăd toán khác nhau (d toán truyn
thng và d toánătrênăcăs hotăđng).
 D toán chi phí bán hàng và qun lý doanh nghip
D toán chi phí bán hàng và qun lý doanh nghip có mi liên h mt thit vi
d toán tiêu th.ăThôngăthng,  mcădoanhăthuăcaoăthìăchiăphíăbánăhƠngătngăng
cngăs cao.ăNgc li, chi phí qun lý doanh nghip và các thành phn khác li ít ph
thuc vào doanh s vì phn ln các thành phn chi phí trong chi phí này là chi phí c
đnh.
 D toán thành phm tn kho cui k và giá vn hàng bán
D toán thành phm tn kho cui k và giá vnăhƠngăbánăđc lp da vào các
d toánănhăsau:ăD toán chi phí NVLTT, d toán chi phí NCTT và d toán chi phí
SXC.
T 3 d toán thành phn,ătaăcóăđc tng chi phí phát sinh trong k. Tng chi
phí phát sinh trong k và s liu hàng tnăkhoăđu k (bao gm thành phm và chi phí
sn xut d dangăđu k) chính là ngun to ra hàng tn kho cui k (bao gm thành
phm và chi phí sn xut d dang cui k) và giá vn hàng bán. Vì vy, tng chi phí

 D toán bngăcơnăđi k toán
ơyălƠăd toánăđc lp t s dăcácătƠiăkhon trong quá kh sauăđóăđiu chnh
các nhăhng ca các hotăđng hochăđnhăđn tng tài khon. Nhiu tài khon s b
nhăhng bi các yu t trong bng kt qu hotăđng kinh doanh d toán và nhiu tài
khon s b nhăhng bi các yu t trong bng d toán tin.
S phc tp ca vic lp d toán bngăcơnăđi k toán th hin  vic phi có
nhng k hoch chi tit, chng hnănhăk hoch thu tin và s dătƠiăkhon phi thu,
k hoch mua NVLTT, chi tin và d báo s dătƠiăkhon phi tr, s dătƠiăkhon
hàng tn kho, nhng nh hng chi tit ca chi phí hotăđng lên tng s dătƠiăkhon
trên bngăcơnăđi k toán. (Hermanson, Edwards, Ivancevich, 2006).
1.1.3.2. Phân loi theo phng pháp lp
D toán c đnh là d toánăkhôngăquanătơmăđn mcăđ hotăđngătrongăkhiăđóă
d toán linh hot liăđc thit k linhăđngăđi vi tng mcăđ hotăđng.
 D toán c đnh (Fixed Budgeting
2
)
D toán c đnh là d toánăđc thit k không ph thuc vào s lngăđu ra
hay doanh s đtăđc. Mcăđíchăca d toán c đnhătrongăgiaiă đon lp k hoch
chính là thit lp mt mcătiêuătngăđi rng cho công ty. (Warren, Reeve, Ducha,
2012)
D toán tng th đc chun b  k d toán btăđuăđc gi là d toán c
đnh. Thut ng ắc đnhẰăđc hiu là:
- Ngơnăsáchăđc lpătrênăcăs s lng sn phm sn xut và s lng sn
phm bán ra d tính, mà không có bt k k hoch nào d phòng trong
trng hp có s khác bit gia s lng thc t và s lng d toán. 2
Static Budget
13

b bt hotăđng hocăchiăphíănƠoăđóăca doanh nghip. Bng cách này, toàn b các
mc trên d toán s đc xem xét chi phí và li ích nhm la chn nhng cách thay
th ttăhn.
Vic áp dng ZBB bao gm 3 bc:
- Bcă1:ăXácăđnh các hotăđng to ra doanh thu và chi phí
- Bcă2:ăánhăgiáăvƠăxp hng tng hotăđng
- Bc 3: Phân b ngun lc
Trongăđó, điu quan trngăhnăc vn là vic chúng ta cn phi xây dng mt
tháiăđ hoƠiănghiăđi vi tt c các khon mc trong d toán. Các câu hiăthng phi
t đt ra là: ắHotăđng này có cn thit hay không? Kt qu là gì nu hotăđngăđóă
khôngăđc thc hin? Các chi phí hin tiăđưăhpălỦăhayăcha? CóăphngăánănƠoă
thay th đ vnăđm bo chcănngăhotăđng ca b phn? Chi phí hot đng tt nht
nên là bao nhiêu? Chi phí b ra có xngăđángăvi li ích thu v?Ằă(BPP, 2011, trang
220)
 D toán cun chiu (D toán liên tc: Rolling Budgeting)
D toán liên tc là d toánăđc cp nht liên tc bng cách tip tc d toán cho
các k k toán tip theo sau k k toánătrcăđó.
D toán liên tc n lcăđ làm cho các mc tiêu và k hoch mang tính thc t
và chc chnăhn,ăc th là các yu t liênăquanăđn giá, bng cách rút ngn thi gian
lp d toán.
Thay vì lp d toán tngăhƠngănm,ădoanhănghip có th lp d toán cho tng
tháng, 2 tháng, 3 tháng hay 4 tháng (tng cngă3ăđn 6 hoc thm chí là 12 d toán mi
nm).ăMi d toán s lên k hoch cho 12 tháng tipătheo,ădoăđó,ăd toán hin ti s