B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP.HCM

DNGăKIMăPHÚ

TỄCăNG CA CÁC NHÂN T VăMỌăN
TNGăTRNG KINH T  CÁC QUC GIA
MI NI CHÂU Á
LUNăVNăTHC S KINH T TP.H Chí Minh – Nmă2013

B GIÁO DCăVĨăĨOăTO

Tp. HCM, ngày 25 tháng 10 nm 2013
Tác gi
DngăKimăPhú
MC LC

Trang ph bìa
Li cam đoan.
Mc lc.
Danh mc các t vit tt.
Danh mc bng biu và hình v.
Tóm tt 1
1. GII THIU 2
2. TNG QUAN LÝ THUYT 5
2.1 Nhng nghiên cu thc nghim trên th gii v bt n nhăhngăđnătngă
trng kinh t 5
2.2. S bt n kinh t vămô 9
2.2.1 Khái nim 9
2.2.2 Các quan đim nghiên cu v S bt n kinh t v mô 9
2.2.2.1 Quan đim truyn thng 9
2.2.2.2 Quan đim ca các nhà th ch 13
2.2.2.3 Quan đim hin đi 15
DANH MC BNG BIU VÀ HÌNH V

A/ DANH MC BNG BIU
Bng 1. Các bin và ngun d liu tng ng.
Bng 2. Các giá tr thng kê mô t ca các bin.
Bng 3. H s tng quan gia các bin.
Bng 4. Kt qu kim đnh các gi thit Panel Data.
Bng 5. Kt qu kim đnh các gi thit ca mô hình Within-Group.
Bng 6. Kt qu hi quy mô hình Within-Group đi vi toàn b quc gia mi ni
Châu Á.
Bng 7. Kt qu hi quy mô hình Within-Group đi vi nhóm quc gia mi ni
ông Nam Á và nhóm quc gia mi ni còn li  Châu Á (s dng bin ch s bt
n tng hp).
Bng 8. Kt qu hi quy mô hình Within-Group đi vi nhóm quc gia mi ni
ông Nam Á và nhóm quc gia mi ni còn li  Châu Á (s dng các bin ch s
bt n thành phn).
B/ DANH MC HÌNH V
Hình 1. Ch s bt n trong các nhân t kinh t v mô bình quân và t l tng trng
GDP thc trên đu ngi bình quân ca các quc gia mi ni Châu Á. 1

Tóm tt
Bài vit này nghiên cu tác đng ca các nhân t v mô đi vi tng trng

Tng trng kinh t có vai trò rt quan trng đi vi quá trình phát trin kinh t
- xã hi ca mt quc gia. Tng trng kinh t giúp nâng cao mc sng ca ngi
dân, gim t l tht nghip, gim n ca chính ph, tng phúc li xã hi… Vì th,
vic làm th nào đ nn kinh t có th tng trng mt cách bn vng luôn là mt
trong nhng vn đ quan trng hàng đu mà nhng ngi làm chính sách cn phi
gii quyt, đc bit là đi vi nn kinh t ca các nc mi ni Châu Á, trong đó có
Vit Nam, sau quá trình tng trng nhanh nhng không bn vng.
Vic gii quyt câu hi tng trng bn vng đòi hi các nhà làm chính sách
cn phi nm bt đc các nhân t có tác đng đn tng trng kinh t đ có th có
đc nhng chính sách can thip đúng đn. Chính vì nhng lý do trên, tác gi thc
hin đ tài “Tác đng ca các nhân t v mô đn tng trng kinh t  các quc gia
mi ni Châu Á”.
Do có vai trò quan trng đi vi quá trình phát trin kinh t - xã hi nên tng
trng kinh t là mt đ tài đc quan tâm và nghiên cu rng rãi bi nhiu tác gi
t trc ti nay. Các mô hình nghiên cu cng khá đa dng vi nhiu nhân t v mô
đc các nhà nghiên cu xem xét và phân tích trong mi liên h vi tng trng
kinh t. Trong bài nghiên cu thc nghim v đ vng chc ca các nhân t có tác
đng đn tng trng kinh t  119 quc gia, Levine & Renelt (1992) đư thng kê
và s dng hn 50 nhân t có mi quan h đi vi tng trng kinh t có ý ngha
thng kê trong ít nht mt phng trình hi quy ca các nghiên cu thc nghim
ca các tác gi khác trc đó. Tng t, trong bài nghiên cu v đ vng chc ca
67 nhân t - kt qu ca các nghiên cu thc nghim trc đây - có tác đng đn
tng trng kinh t  88 quc gia bng phng pháp BACE, Sala-i-Martin et al.
(2004) xác đnh đc 18 nhân t có ý ngha thng kê và vng chc tng quan tng
phn vi tng trng kinh t trong dài hn.

3

Trong s các nhân t v mô có tác đng đn tng trng kinh t, bt n kinh t
v mô (macroeconomic instability) là mt trong nhng nhân t đc nghiên cu vi

quy Pooled OLS (Pooled regression model), mô hình nh hng c đnh (Fixed
effects model) và mô hình nh hng ngu nhiên (Random effects model), tác gi
xem xét mt s gi thit quan trng ca các mô hình trên, t đó xác đnh mô hình
phù hp và tin hành c lng các h s hi quy gii đáp cho các câu hi nghiên
cu đư đa ra.
Phn còn li ca bài nghiên cu này đc trình bày nh sau. Phn 2 trình bày
tng quan các lý thuyt và các nghiên cu thc nghim có liên quan. Phn 3 trình
bày mô hình và phng pháp nghiên cu. Phn 4 trình bày các kt qu nghiên cu
đt đc. Và cui cùng, Phn 5 trình bày các kt lun ca bài nghiên cu.
5

2. TNG QUAN LÝ THUYT
2.1 Nhng nghiên cu thc nghim trên th gii v bt n nhăhngăđnătngă
trng kinh t
Nghiên cu ca Stanley Fischer v vai trò ca các nhân t vă môăđi vi
tngătrng kinh t (ắTheăRoleăofăMacroeconomicăFactorsăinăGrowth”,ă1993)
Fischer (1993) nghiên cu v vai trò ca các nhân t v mô đi vi tng trng
 các quc gia trên th gii vi quan đim s dng các nhân t lm phát và thâm
ht ngân sách làm đi din cho s bt n kinh t v mô. Thông qua mô hình hi quy
vi d liu chéo và d liu bng, Fischer (1993) chng t rng tình trng lm phát
cao và thâm ht ngân sách có tác đng tiêu cc đi vi tng trng kinh t. Lm
phát làm gim tng trng bng cách làm gim đu t và nng sut; thâm ht ngân
sách làm gim c s tích ly vn ln nng sut. Mt môi trng kinh t v mô n
đnh là nhân t giúp tng trng bn vng.
Nghiên cu ca Dhaneshwar Ghura v tácăđng caăchínhăsáchăvămô,ăcácă
ngoi lcăđi viătngătrng kinh t  nam sa mcăSaharaă(ắMacroăPolicies,ă
External Forces, and Economic Growth in Sub-SaharanăAfrica”,ă1995)
Ghura (1995) nghiên cu tác đng ca các nhân t v mô đi vi tng trng
kinh t  33 quc gia nam sa mc Sahara trong giai đon 1970-1990, vi quan đim
s dng đ lch chun ca nhân t lm phát phn ánh s bt n kinh t v mô và kt

t v mô, quá trình tích ly vn đu t công và đu t t nhân, và tng trng kinh
t  Th Nh K trong giai đon 1963-1999 bng cách s dng k thut kinh t
lng đi vi d liu chui thi gian, vi công c phân tích đng liên kt và phn
ng đy. S bt n kinh t v mô đc đo lng thông qua vic s dng phng
pháp lun tính toán Ch s phát trin con ngi (United Nations Development
Programme, 1992) và da trên 4 nhân t, c th gm: t l lm phát, s thay đi
trong t giá hi đoái, t l thâm ht ngân sách so vi GNP và h s n nc ngoài
so vi GNP. Ismihan et al. (2005) kt lun rng s gia tng trong mc đ bt n
7

kinh t v mô, bng cách to ra s bin đng trong môi trng kinh t v mô  thi
đim hin ti cng nh  tng lai, đu có tác đng tiêu cc đi vi các quyt đnh
đu t t nhân. H qu kéo theo là kim hãm vic tích ly t bn cng nh tng
trng kinh t.
Nghiên cu ca Andy Berg, Jonathan D. Ostry, và Jeromin Zettelmeyer v
nhng nhân t nhă hngă đn s tngă trng bn vng ca nn kinh t
(ắWhatăMakesăGrowthăSustained”,ă2008)
Berg et al. (2008) xác đnh các đim gãy cu trúc trong tng trng kinh t 
140 quc gia và s dng nhng đim gưy này đ đnh ngha “growth spell” (thi k
gia đim gưy tng tc th hin cho s tng tc trong tng trng và đim gãy gim
tc th hin cho s gim tc trong tng trng hoc cui thi k ca mu nghiên
cu). Growth spell có xu hng ngn hn  nhng quc gia thuc Châu Phi và
Châu M Latin. Mt trong nhng kt lun đc rút ra là mt môi trng kinh t v
mô n đnh (đc phn ánh bi 2 ch s truyn thng: t l lm phát thp và t giá
hi đoái danh ngha ít bin đng) giúp làm cho thi k tng trng kéo dài hn.
Nghiên cu ca Mustapha Sadni Jallab, Monnet Benoit Patrick Gbakou,
René Sandretto v tácăđng caăđuătătrc tipănc ngoài và bt n kinh t
vămôăđnătngătrng kinh t  các qucăgiaăTrungăôngăvà BcăPhiă(ắForeignă
Direct Investment, Macroeconomic Instability and Economic Growth in
MENAăcountries”,ă2008)

chính sách tài khóa ca M (ắTheăcostăofăCrisis-DrivenăFiscalăPolicy”,ă2013)
Macroeconomic Advisers (mt trong nhng công ty nghiên cu đc lp hàng
đu ca M chuyên nghiên cu trin vng nn kinh t M, chính sách tin t, chính
sách tài khóa…) cho rng k t cui nm 2009 đn nay, s bt n trong chính sách
tài khóa đư làm cho GDP ca M bc hi bình quân 0,3% mi nm, t l tht
nghip nm 2013 tng 0,6%, tng đng mt 900.000 vic làm.

9

2.2. S bt n kinh t vămô
2.2.1 Khái nim
Nh đư đ cp  phn trc, bài vit này tp trung nghiên cu tác đng ca s
bt n trong các nhân t kinh t v mô đi vi tng trng kinh t  các quc gia
mi ni Châu Á. Trong khi khái nim v tng trng kinh t hu nh đu đc
đng thun bi nhiu tác gi thì khái nim v s bt n trong các nhân t kinh t v
mô thì khá khác nhau.
Theo quan đim ca Riot Researches Institution, s n đnh trong các nhân t
kinh t v mô là mt khái nim dùng đ mô t mc đ bin đng ti thiu trong nn
kinh t mà mt quc gia đt đc do tác đng ca các cú sc bên ngoài. Và s bt
n trong các nhân t kinh t v mô thì có ngha ngc li.
Trong khi theo quan đim ca Norwegian Agency for Development
Coorporation thì bt n kinh t v mô đc đnh ngha là s bin đng trong ngn
hn ca các bin kinh t v mô, nh: GDP, lm phát, và thâm ht ngân sách.
Còn theo quan đim ca Maastricht Principles thì s n đnh trong các nhân t
v mô đc đo lng bng 5 bin: lm phát thp (không quá 3%), lãi sut dài hn
thp (không quá 9%), t s n quc gia so vi GDP thp (không quá 60%), thâm
ht ngân sách hàng nm so vi GPD thp (không quá 3%), và t giá hi đoái n
đnh (thay đi không quá 2,5%)
2.2.2 Cácăquanăđim nghiên cu v S bt n kinh t vămô
Nhìn chung, cho ti nay ch có mt vài tài liu nghiên cu v s bt n trong các



(*)
trong đó: “b” là mc đ nhy cm ca đu t đi vi lãi sut, “h” và “k” ln
lt là mc đ nhy cm ca cu tin đi vi lãi sut và đi vi thu nhp tng
ng.
S nhân chi tiêu chính ph “
G
” đc xác đnh nh sau:
)1(1
1
tc
G




trong đó: ”c” là khuynh hng tiêu dùng biên và “t” là thu sut thu thu nhp.
Phng trình (*) cho thy rng mt lng thay đi trong chi tiêu ca chính ph
s to ra bao nhiêu thay đi (bt n) trong thu nhp quc dân. Nh đư thy, mc đ
thay đi trong thu nhp quc dân b chi phi bi các bin ngoi sinh nh là các h
s ca hàm cu tin, hàm đu t t bn, và/hoc hàm tiêu dùng, và/hoc các nhân t
đc thit lp bi chính sách, nh thu sut thu thu nhp chng hn. Chúng cho
bit cu trúc phn ng ca mi cá nhân trong nn kinh t. Vì th, mt vài đc tính
cu trúc ca nn kinh t s quyt đnh mc đ bt n trong các hot đng kinh t b
gây ra bi s xut hin ca mt s bt n và/hoc mt cú sc nào đó.
11

Chính vì th, cu trúc ca nn kinh t gi mt vai trò quan trng quyt đnh
mc đ bt n ca nn kinh t trc các cú sc. Các bin s nh thu sut, di s

phi thông qua mt chính sách nào đó (ví d nh chính sách chng suy thoái hoc
chính sách gim lm phát). Giai đon này ph thuc vào tính chính xác và kp thi
ca các thông tin và đc xem nh giai đon nhy cm nht ca mt chính sách, bi
vì, nu nhu cu cn có 1 chính sách không đc nhn din mt cách chính xác, thì 
giai đon tip theo, chính sách s không có kt qu tt cho dù có đc nhng điu
kin thun li nht.
Giai đon này đc đánh giá thông qua 2 ch s. Ch s th nht quyt đnh
mc đ chính xác ca thông tin và ch s th hai cho thy thi đim thích hp đ
tip cn thông tin. S thiu chính xác ca thông tin s làm tng kh nng thông qua
các chính sách sai lm và vic này thng đa nn kinh t ri vào tình trng ti t
và bt n hn. Hn na, vic thc thi mt chính sách tt trong 1 thi đim bt hp
lý có th là mt nhân t khác ca s bt n. Chng hn nh, nu vic thc thi chính
sách chng suy thoái đc tin hành chm tr đn mc thi k suy thoái đư chm
dt và nn kinh t đi vào giai đon tng trng, thì vic thc thi chính sách đó vào
lúc này s làm gia tng lm phát và s kéo dài thi k lm phát mt cách quá mc.
Vì th, vic thc thi chính sách này s làm tng s bt n thay vì phi làm gim nó.
Vic nhn din chính sách mt cách chính xác và đúng lúc có vai trò quan trng
đn mc mt nhóm các nhà kinh t, nht là các nhà tin t, cho rng chính ph
không nên thc thi các chính sách tin t vi mc tiêu n đnh nn kinh t, bi vì
chính ph không th nhn din các chính sách mt cách chính xác và kp thi nên
vic thc thi chúng s làm gia tng s bt n thay vì phi làm gim nó.
Giai đon tip theo là giai đon to quyt đnh. Sau khi nhn din đc vic cn
thit phi thông qua mt chính sách nào đó, chính ph phi quyt đnh cách thc
thc thi chính sách này. Chng hn nh, trong trng hp nhn thy cn phi thông
13

qua chính sách chng suy thoái và có th phi đi mt vi tình trng thâm ht ngân
sách, chính ph phi quyt đnh các chi tiêu có liên quan.
Nu t l chi tiêu b gia tng và t l thâm ht ngân sách cng gia tng, chính
ph buc phi vay n quc t và/hoc in thêm tin, trong điu kin nh th, chính

nhng chính ph không dân ch. Có đc nh th có th là nh vào vic to ra các
mi tng tác u vit hn gia con ngi vi con ngi ca th ch dân ch.
Các quc gia dân ch tránh s dng các chính sách gây bt hòa và gii quyt
các xung đt và tranh cãi xã hi, nhng nhân t dn đn s bt n kinh t v mô,
bng nhng tha thun chung. Rõ ràng rng, vi nhng chính sách đc tho lun
và bàn bc nhiu hn, s đng hp tác xã hi và vic gim các tác đng tiêu cc ca
các nhóm xã hi là nhng đc tính ni bt ca các chính ph dân ch. Trong mt
chính ph dân ch, tt c các nhóm xã hi đc phép đa ra quan đim mt cách
thoi mái và thân thin v các quyt đnh chính tr. T đó giúp tránh đc s bc
phát ca các tranh chp xã hi gia các nhóm vn hóa, góp phn to ra mt môi
trng thân thin giúp làm gim s bt n ca các chính sách cng nh làm gim
các khng hong xã hi. (Haghighi et al., 2012)
Các chính ph dân ch có mt nn kinh t n đnh hn là nh các nhà lưnh đo
ca chính ph đó b chi phi bi lá phiu bu ca các công dân ngi ri ro. Vì th,
kh nng thông qua nhng chính sách ri ro, mà chúng d dn đn s bt n hn,
đc gim thiu. Chính vì vy,  nhng quc gia này, nn kinh t s n đnh hn.
S hin din ca nhng cá nhân lo ngi ri ro đi lp vi nhng nhà làm chính sách
a thích ri ro là gi đnh c bn ca lý thuyt này. Khi các nhà làm chính sách
nhn thy d đoán ca ngi dân (nhng ngi bu h) gi vai trò hàng đu đi vi
tng lai chính tr ca h, h lao vào thc thi chính sách có gn kt vi các c
đoán ca ngi dân. Vì th, các chính sách đc thc thi trong nhng h thng dân
ch này s ít ri ro hn và h qu là, s bt n đnh kinh t v mô cng s ít hn.
(Haghighi et al., 2012)
15

Các quc gia dân ch đc bit đn nh vào s lng vô s các th ch dân
ch. Nu có nhiu th ch hn trong xư hi, điu đó có ngha là có nhiu s dân ch
hn đc ph bin trong xã hi đó. Ngày nay, trong nhng xã hi này, kh nng
thc thi nhng chính sách cc đoan, mà chúng có liên quan đn s bt n kinh t v
mô, đc gim thiu bi vì vic gia tng các th ch dân ch, mà chúng gi mt vai

khác nh Oshikoya (1994), Bleaney (1996), Sanchez-Robles (1998), Berg et al.
(2008), Martinez & Sanchez-Robles (2009). Trong s các tác gi này, ni bt là
nhóm các tác gi phân tích s bt n ca các nhân t kinh t v mô da vào vic xây
dng mt loi ch s có tên gi Ch s bt n kinh t v mô (vit tt là MII).
Trong mt nghiên cu v vai trò ca chính sách và s bt n kinh t v mô đi
vi chi tiêu công và thành qu kinh t v mô  Th Nh K, İsmihan (2003) đư tính
toán ch s bt n kinh t v mô thông qua vic s dng phng pháp lun tính toán
Ch s phát trin con ngi (United Nations Development Programme, 1992) và
da trên 4 ch s nhân t, c th gm: t l lm phát, s thay đi trong t giá hi
đoái, t l thâm ht ngân sách so vi GNP và h s n nc ngoài so vi GNP.
Do các ch s nhân t đc đ cp không thuc cùng dãy s cng nh đn v đo
lng (chng hn nh, có s khác nhau v s ti đa và s ti thiu), nên s tng và
s trung bình ca chúng thì không hp lý trong vic dùng đ xây dng ch s tng
hp. May thay, Phng pháp lun HDI s giúp gii quyt vn đ này. C th, MII
đc xác đnh thông qua 2 giai đon. Trong giai đon đu, bn ch s nhân t này
đc xây dng da trên mi quan h sau:
minmax
min
xx
xx
I
t
t




trong đó,
- “I
t

res
t
tt
er
t
t
cpi
t
t
t
gdp
fbal
Ln
bm
resres
Ln
er
er
Ln
CPI
CPI
Ln
MII

)()()()(
1
1
11



+ MII
t
+ 
t
18

trong đó:
- PCRYG: T l tng trng GDP thc trên đu ngi
- ELG: T l gia tng dân s
- PIY: T l đu t t nhân so vi GDP
- GIY: T l đu t công so vi GDP
- SSER: Ch s giáo dc đi din cho vn con ngi.
- MII: Ch s bt n trong các nhân t kinh t v mô.
- : Phn d
Haghighi et al. (2012) đư xây dng MII thông qua vic kt hp 2 phng pháp
xây dng MII ca Ismihan (2003) và ca Jaramillo & Sancak (2007) vi các bin c
th: bin đng trong t l lm phát (inf), bin đng trong t giá thc (ex), bin đng
trong thâm ht ngân sách so vi GDP (bd) và bin đng trong ch s mu dch quc
t (terms of trade - tot).
Ch s này đc đnh ngha là tng có trng s ca bin đng trong t l lm
phát, bin đng trong t giá hi đoái thc, bin đng trong thâm ht ngân sách và
bin đng trong ch s mu dch quc t. Trng s ca mi bin thay đi theo đ
lch chun ca nó.
)
minmax
min
()
minmax
min
()

giá, ch s bin đng t giá, ch s bin đng thâm ht ngân sách, và ch s bin
đng mu dch quc t) đc chn sao cho tng ca chúng bng 1 (tc  +  +  +
 = 1). Các ch s này có giá tr càng ln thì đ bt n càng cao.
Trong bài vit này, tác gi da trên mô hình nghiên cu và áp dng quan đim
xây dng MII ca Haghighi et al. (2012) đ nghiên cu tác đng ca s bt n kinh
t v mô đi vi tng trng kinh t  các quc gia mi ni Châu Á.
19

Ch s bt n trong các nhân t kinh t v mô (MII) bình quân và t l tng
trng GDP thc trên đu ngi (PCRYG) bình quân ca các quc gia mi ni
Châu Á giai đon 1994-2011 đc th hin trên cùng đ th sau:
Hình 1. Ch s bt n trong các nhân t kinh t vămôă(MII)ăbìnhăquơnăvƠă
t l tngătrng GDP thcătrênăđuăngi (PCRYG) bình quân ca các quc
gia mi ni Châu Á

Ngun: tng hp t d liu ca WB, ADB
Nhìn vào hình trên, ta nhn thy có mt mi quan h nghch chiu khá rõ ràng
gia ch s bt n kinh t v mô và t l tng trng GDP thc trên đu ngi. 
có th hiu rõ hn mi quan h này, Phn 3 và Phn 4 s đi vào gii quyt mt s
câu hi nghiên cu c th nh sau:
- S bt n kinh t v mô có tác đng nh th nào đi vi GDP thc bình quân
đu ngi  các quc gia mi ni Châu Á?
- Tác đng ca tng nhân t thành phn (bao gm bin đng trong t l lm
phát, bin đng trong t giá hi đoái thc, thay đi trong thâm ht ngân sách và
bin đng trong ch s mu dch quc t) đi vi GDP thc bình quân đu ngi
nh th nào?