BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM

NGÔ THỊ MỸ HẰNG

TÁC ĐỘNG CỦA NỢ NƢỚC NGOÀI ĐẾN
TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ Ở CÁC QUỐC GIA
MỚI NỔI CHÂU Á
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
TP.Hồ Chí Minh – Năm 2014
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM

Ngô Thị Mỹ Hằng MỤC LỤC

Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các từ viết tắt
Danh mục các bảng biểu
Tóm tắt 1
1. GIỚI THIỆU 2
2. TỔNG QUAN LÝ THUYẾT 5
2.1 Lý thuyết về nợ nƣớc ngoài và tăng trƣởng kinh tế 5
2.2 Các nghiên cứu thực nghiệm 7
3. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 21
3.1 Nguồn dữ liệu nghiên cứu 21

Pooled OLS
Mô hình hồi quy Pooled OLS
REM
Mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên
WB
Ngân hàng thế giới
DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 3.1: Các biến và nguồn dữ liệu tương ứng
Bảng 3.2: Các giá trị thống kê mô tả của các biến
Bảng 3.3: Hệ số tương quan giữa các biến
Bảng 3.4: Tổng hợp Kết quả kiểm định các giả thiết Panel Data đối với 11 quốc gia
mới nổi Châu Á
Bảng 3.5: Kiểm định phương sai thay đổi trong cùng nhóm (11 quốc gia)
Bảng 3.6: Kiểm định phương sai thay đổi giữa các nhóm – mô hình Pooled OLS (11

Á
Bảng 4.5: Kết quả hồi quy từ Stata mô hình Within-Group đối với khu vực ngoài Đông
Nam Á 1

TÓM TẮT
Bài viết này nghiên cứu tác động của nợ nước ngoài đối với tăng trưởng kinh tế ở
các quốc gia mới nổi Châu Á trong khoảng thời gian từ năm 1994 đến năm 2012, bên
cạnh đó, tác giả cũng nghiên cứu tác động của các nhân tố như tốc độ tăng trưởng của
lao động, đầu tư nội địa và xuất khẩu lên tăng trưởng kinh tế. Thông qua việc áp dụng
kỹ thuật ước lượng bình phương bé nhất tổng quát đối với mô hình Within-Group, kết
quả thu được cho thấy nợ nước ngoài có tác động tiêu cực đối với tăng trưởng kinh tế ở
các quốc gia mới nổi Châu Á. Bằng cách chia các quốc gia mới nổi Châu Á thành 2
nhóm: nhóm các quốc gia mới nổi Đông Nam Á và nhóm các quốc gia mới nổi còn lại,
kết quả hồi quy cho thấy có sự khác biệt trong mức độ tác động của nợ nước ngoài đối
với tăng trưởng kinh tế ở hai nhóm quốc gia này. Ở khu vực Đông Nam Á: khi nợ ròng
nước ngoài tăng 1% thì tốc độ tăng trưởng GDP giảm 1.1%, ở khu vực các quốc gia
còn lại của Châu Á: khi nợ ròng nước ngoài tăng 1% thì tốc độ tăng trưởng GDP giảm
tương ứng 4%. Kết quả này cho thấy rằng ở khu vực các quốc gia ngoài Đông Nam Á

trưởng kinh tế ở các quốc gia mới nổi Châu Á nhằm bổ sung kết quả vào kho tàng các
nghiên cứu về mối quan hệ giữa nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế.
Các nhân tố tác động đến tăng trưởng kinh tế trong luận văn này được xây dựng
chủ yếu dựa trên quan điểm của giả Fosu (1999) cụ thể gồm các nhân tố: tốc độ tăng
trưởng của nguồn lao động, tổng đầu tư nội địa, xuất khẩu và nợ ròng nước ngoài.
Mục tiêu chính của luận văn này là tập trung nghiên cứu tác động của nợ nước
ngoài đến tăng trưởng kinh tế ở các quốc gia mới nổi Châu Á với các câu hỏi nghiên
cứu cụ thể sau:
 Nợ nước ngoài có tác động đến tăng trưởng kinh tế ở các quốc gia mới nổi
châu Á hay không?
3

 Tác động của nợ nước ngoài đối với tăng trưởng kinh tế giữa nhóm các quốc
gia mới nổi ở khu vực Đông Nam Á (Indonesia, Malaysia, Philippines,
Singapore, Thái Lan và Việt Nam) và nhóm các quốc gia còn lại (Trung
Quốc, Ấn Độ, Hồng Kông, Hàn Quốc và Pakistan) có khác nhau hay không?

Bài nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng thông qua việc áp dụng các
mô hình ước lượng đối với dữ liệu bảng để trả lời cho các câu hỏi nghiên cứu đã nêu
trên. Tác giả sử dụng các mô hình chủ yếu của dữ liệu bảng: mô hình hồi quy Pooled
OLS (Pooled regression model), mô hình ảnh hưởng cố định (Fixed effects model) và
mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên (Random effects model). Từ đó tác giả xem xét một số
giả thiết quan trọng của các mô hình trên, xác định mô hình phù hợp (mô hình Within-
Group) và tiến hành ước lượng các hệ số hồi quy giải đáp cho các câu hỏi nghiên cứu
đã đưa ra. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng nợ nước ngoài có tác động tiêu cực đến tốc
độ tăng trưởng kinh tế, trong khi đó tốc độ tăng trưởng của lao động, đầu tư nội địa và
xuất khẩu có ảnh hưởng tích cực đến sự tăng trưởng kinh tế của các quốc gia mới nổi
Châu Á. Đồng thời kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng ở khu vực các quốc gia ngoài
Đông Nam Á thì nợ nước ngoài có tác động rõ rệt hơn đến tốc độ tăng trưởng kinh tế
so với các quốc gia thuộc khu vực Đông Nam Á.

 Phần 1: Giới thiệu
 Phần 2: Tổng quan lý thuyết
 Phần 3: Phương pháp nghiên cứu
 Phần 4: Kết quả nghiên cứu và kết luận 5

2. TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
2.1 Lý thuyết về nợ nƣớc ngoài và tăng trƣởng kinh tế
Nợ nước ngoài là một trong những mối quan tâm hàng đầu của các quốc gia trong
quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Chính vì thế, đã có nhiều lý thuyết và các nghiên
cứu thực nghiệm về mối quan hệ nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế từ trước tới nay.
Một trong những lý thuyết phổ biến và nổi bật nhất chính là “Lý thuyết nghịch lý nợ”
(Debt overhang). Lý thuyết này được thảo luận lần đầu tiên vào năm 1977 bởi Stewart
C. Myers. Khái niệm của ông được dựa trên quyết định đi vay của một công ty. Theo
quan điểm của các tác giả về sau như Krugman (1988) và Sachs (2000) thì nghịch lý
nợ là tình trạng trong đó dịch vụ nợ sẽ giảm dần khi tổng nợ tăng lên. Lý thuyết này
cho rằng nếu như nợ trong tương lai vượt quá khả năng trả nợ của một quốc gia thì
dịch vụ nợ sẽ kìm hãm đầu tư trong nước từ đó ảnh hưởng xấu đến tăng trưởng. Nếu nợ
nước ngoài lớn hơn khả năng trả nợ của một quốc gia thì chi phí dịch vụ nợ dự kiến sẽ
kìm hãm đầu tư trong và ngoài quốc gia, gây hại cho tăng trưởng kinh tế. Do đó dịch
vụ nợ được coi là thuế tiềm ẩn, nó không những kìm hãm đầu tư và bóp nghẹt tăng
trưởng kinh tế mà còn làm cho các quốc gia đang mắc nợ hầu như không thể thoát khỏi
đói nghèo (Clements et al., 2003). Ogunlana (2005) định nghĩa gánh nặng nợ là tỷ lệ
giữa nguồn lực hiện tại (thu nhập) và nguồn chi tiêu tài chính. Vì vậy, khi một quốc gia
chi tiêu quá nhiều nguồn lực để trả nợ nước ngoài thì sẽ làm tăng thêm gánh nặng nợ.
Dịch vụ nợ gây khó khăn cho nhiều quốc gia đặc biệt đối với các quốc gia đang phát
triển vì quốc gia con nợ phải chi trả nhiều hơn số tiền thực tế nhận được từ cùng một
món nợ. Từ đó dẫn đến suy giảm nguồn tài nguyên cũng như nguồn lực tài chính của

thực tế trung bình hàng năm. Ở các thị trường mới nổi thì hiệu quả rõ rệt hơn, mức
ngưỡng nợ là 64%. Nếu tỷ lệ này vượt quá 64% thì 1% tăng lên của nợ công sẽ làm
7

giảm tăng trưởng thực tế hàng năm 0.02%. Như vậy, có tồn tại một mức ngưỡng nợ ở
các quốc gia khác nhau với mức độ khác nhau.
2.2 Các nghiên cứu thực nghiệm
Bên cạnh những lý thuyết và quan điểm về mối quan hệ nợ nước ngoài và tăng
trưởng kinh tế thì cũng có rất nhiều nghiên cứu thực nghiệm của các tác giả nước ngoài
và tác giả trong nước về vấn đề này. Dưới đây tác giả sẽ liệt kê một số nghiên cứu thực
nghiệm của các tác giả nước ngoài.
- Nợ nƣớc ngoài và tăng trƣởng kinh tế ở các quốc gia Châu Phi - tác giả Fosu
(1999)
Bài nghiên cứu đã sử dụng bộ dữ liệu chéo với phương pháp bình phương nhỏ nhất
(OLS) để đo lường tác động của các nhân tố: tốc độ tăng trưởng của nguồn lao động,
đầu tư nội địa, xuất khẩu, và nhân tố nợ ròng nước ngoài lên tăng trưởng kinh tế ở các
quốc gia này trong giai đoạn 1980 – 1990.
Mô hình thực nghiệm cụ thể như sau:
Y
it
= β
1
+ β
2
L
it
+ β
3
K
it

Sai số
Biến nợ nước ngoài ròng được tính bằng hiệu số giữa tổng nợ nước ngoài và tổng dự
trữ quốc gia. Kết quả nghiên cứu của Fosu (1999) nhấn mạnh nợ nước ngoài gây tác
hại cho tăng trưởng kinh tế ở các quốc gia trong khu vực này, đồng thời cho rằng tăng
8

trưởng sẽ có thể cao hơn 50% nếu không có gánh nặng nợ nần nước ngoài. Có rất ít
bằng chứng cho thấy một mối tương quan nghịch chiều giữa nợ và mức độ đầu tư. Nợ
nước ngoài vẫn có thể là gánh nặng ngay cả khi nó ít ảnh hưởng đến mức độ đầu tư.

- Tác động của nợ nƣớc ngoài lên tốc độ tăng trƣởng ở Keyna - tác giả Were
(2001)
Tác giả sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian để nghiên cứu trong giai đoạn 1970 – 1995 với
mô hình như sau:
GRATE= α
0
+ α
1
EDGDP + α
2
DSR + α
3
FFDC + α
4
PINV + α
5
TOT + α
6
SER +
α

Tỷ lệ nhập học của cấp trung học phổ thông
INFL
=
Tỷ lệ lạm phát
GPUIV
=
Đầu tư công (%GDP)
DRER
=
Biến động tỷ giá hối đoái thực

Các kết quả thực nghiệm của Were (2001) chỉ ra rằng nợ nước ngoài có tác động tiêu
cực đến tăng trưởng kinh tế và đầu tư tư nhân ở Kenya và khẳng định có sự tồn tại hiện
tượng nghịch lý nợ. Nguyên nhân của nợ nước ngoài ở Kenya là do các yếu tố bên
trong và bên ngoài. Yếu tố nội bộ chủ yếu là chính sách tài khóa mở rộng và chính sách
9

thương mại bị bóp méo, đặc biệt là chính sách hướng về hàng xuất khẩu. Các yếu tố
bên ngoài bao gồm suy giảm về mặt thương mại dẫn đến thâm hụt cán cân thanh toán,
lãi suất cao trên thế giới Ngoài ra các yếu tố như điều kiện hạn hán cũng đã góp phần
làm gia tăng gánh nặng nợ nước ngoài. Nhìn chung, kết quả hỗ trợ lập luận cho rằng nợ
nước ngoài có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển ngay cả khi nó không gây ảnh
hưởng tiêu cực đến đầu tư. Các mô hình đầu tư cũng cho thấy rằng hiện tượng lấn át
đầu tư hiện nay là kết quả của một lượng tương đối lớn các khoản nợ nước ngoài.
Ngược lại dịch vụ nợ không có tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế. Có thể cho
rằng, dịch vụ nợ của Kenya được coi là tương đối thấp hơn so với các quốc gia khác
trong nhóm các quốc gia nghèo mắc nợ (HIPCs).

- Nợ nƣớc ngoài, đầu tƣ công và tăng trƣởng kinh tế ở các quốc gia có thu nhập
thấp - tác giả Clements, et al. (2003)

FISBAL
it
+α
7
OPEN
it
+α
8
DEBTSERX
it
+α
9
EXTDEBT
it
+α
10
EXTDEBT2
it
+µ
it
Trong đó:
GRPCY
=
Tốc độ tăng trưởng GDP thực
LYRPC(-1)
=
Độ trễ của tốc độ tăng trưởng GDP thực
TOTGR
=
% thay đổi trong nhập khẩu ròng

dữ liệu bảng, kết quả nghiên cứu của tác giả Clements, et al. (2003) cho thấy việc giảm
nợ nước ngoài ở các quốc gia có thu nhập thấp sẽ trực tiếp làm tăng tốc độ tăng trưởng
thu nhập bình quân đầu người khoảng 1% mỗi năm. Việc giảm dịch vụ nợ nước ngoài
cũng gián tiếp làm gia tăng sự phát triển quốc gia thông qua tác động của đầu tư công.
Kết quả ước lượng thực nghiệm đã hỗ trợ cho giả thuyết nghịch lý nợ. Nợ nước ngoài
cao hơn mức ngưỡng nợ nhất định sẽ dẫn đến tăng trưởng của thu nhập bình quân đầu
người thấp hơn. Tùy thuộc vào phương pháp ước lượng được sử dụng, kết quả mức
ngưỡng nợ (tỉ lệ nợ/GDP) là khoảng 30 – 37%, tương đương 115 – 120 % xuất khẩu.
Cả hai mô hình ước lượng đều chỉ ra rằng tổng đầu tư có ảnh hưởng tích cực đến tốc độ
tăng trưởng của GDP. Trong khi đó, tỷ lệ nhập học của trường trung học thì không có
dấu hiệu ảnh hưởng lên tốc độ tăng trưởng của thu nhập.

- Tác động của nợ nƣớc ngoài lên tăng trƣởng kinh tế của quốc gia Sudan - tác
giả Mohamed (2005)
Tác giả sử dụng phương pháp OLS để đo lường tác động của các nhân tố nợ nước
ngoài, xuất khẩu, tỉ lệ lạm phát đến tăng trưởng kinh tế. Mô hình được tác giả sử dụng
như sau:
G
t
= β
1
D
t
+β
2
X
t
+β
3
P


- Tác động của nợ nƣớc ngoài lên tăng trƣởng kinh tế ở quốc gia Ghana – tác giả
Frimpong & Oteng-Abayi (2006)
Trong thập niên 80, Ghana phải đối mặt với vấn đề nợ nần nghiêm trọng, các khoản
thanh toán nợ nước ngoài là 114% GDP vào cuối năm 1982. Vào cuối năm 2000, nợ
của Chính phủ Ghana và nợ bảo lãnh đã lên đến 6 tỷ USD, chiếm khoảng 571% của
doanh thu tài chính, 157% xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ, và 78% của GDP.
Các tác giả đã sử dụng mô hình như sau:
Y
t
= α
0
+ α
1
lnEDT
t
+ α
2
lnFDI
t
+ α
3
lnINV
t
+ α
4
lnTDS
t
+ α
5

Trong kết quả nghiên cứu, Frimpong và Oteng-Abayi (2006) cho rằng trong dài hạn nợ
nước ngoài, dịch vụ nợ và đầu tư trực tiếp nước ngoài có ảnh hưởng đến tốc độ tăng
trưởng kinh tế. Sự gia tăng dòng vốn nợ nước ngoài có tác dụng tích cực trong khi sự
gia tăng dịch vụ nợ nước ngoài ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế và tồn tại
hiệu ứng lấn át đầu tư ở quốc gia này. Bên cạnh đó, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài có
ảnh hưởng tích cực và đáng kể đến tăng trưởng kinh tế. Còn đầu tư nội địa thì lại có tác
động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế.

- Tác động của nợ nƣớc ngoài lên tăng trƣởng kinh tế của quốc gia Nigeria và
khu vực Nam Phi – tác giả S.Ayadi & O.Ayadi (2008)
Tác giả đã sử dụng phương pháp OLS và GLS để đo lường tác động của nợ nước ngoài
lên tăng trưởng kinh tế trong khoảng thời gian 1994 – 2007. Nghiên cứu sử dụng các
biến tỷ lệ tăng trưởng GDP thực; nợ nước ngoài trên GDP; tỷ lệ tăng trưởng xuất khẩu,
vốn; tỷ lệ đầu tư, tỷ lệ thanh toán nợ trên GDP thực. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng nợ
nước ngoài tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế. Các biến nợ nước ngoài trên
GDP; tỷ lệ tăng trưởng xuất khẩu, vốn; tỷ lệ đầu tư và thanh toán nợ trên GDP thực
thay đổi 42% tăng trưởng kinh tế ở Nigeria và 99% tăng trưởng kinh tế ở Nam Phi.
Tuy nhiên, tỷ lệ xuất khẩu lại ít ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế ở Nigeria nhưng lại
ảnh hưởng tích cực đến tăng trưởng ở Nam Phi. Bên cạnh đó, dịch vụ nợ ảnh hưởng
tiêu cực đến tốc độ tăng trưởng kinh tế ở Nigeria và Nam Phi. Các tác giả nhận định
13

rằng Nigeria, Nam Phi và các quốc gia mắc nợ trên thế giới khi vay nợ nước ngoài chỉ
nên ưu tiên các dự án có tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế và phải có chính sách
quản lý nợ minh bạch, đồng thời chính phủ cần phải cắt giảm chi tiêu công một cách
hợp lý để giảm thâm hụt ngân sách.

- Nợ nƣớc ngoài và tăng trƣởng kinh tế ở các quốc gia đang phát triển – tác giả
Safia & Shabbir (2009)
Tác giả sử dụng dữ liệu từ 24 quốc gia đang phát triển trong giai đoạn 1976 – 2003 để

Mối quan hệ này phù hợp với kỳ vọng trước đó.

- Tác động của nợ nƣớc ngoài đến tăng trƣởng kinh tế của Nigeria - Sulaiman &
Azeez (2012).
Nghiên cứu sử dụng phương pháp bình phương nhỏ nhất (OLS), phương pháp Kiểm
định đơn vị (ADF), Kiểm định đồng liên kết Johansen, phương pháp hiệu chỉnh sai số
(ECM).
Mô hình cụ thể như sau:
GDP

= β
0
+β
1
EXD+β
2
EXD/X+β
3
INF+β
4
EXR+ ε
Trong đó:
GDP
=
Tỉ lệ tăng trưởng GDP thực hàng năm (%)
EXD
=
Nợ nước ngoài/GDP (%)
EXD/X
=

gánh nặng nợ nước ngoài bằng cách sử dụng một mô hình phát triển bởi Malik và các
cộng sự để phân tích dữ liệu chuỗi thời gian. Trong phần kết quả của nghiên cứu, tác
giả Kasidil & Makame (2013) nhận định rằng khi nợ nước ngoài tăng 1% thì GDP
giảm 9%. Nợ nước ngoài của Tanzania chủ yếu bao gồm các khoản cho vay đa phương
và song phương, trong đó có kỳ hạn dài từ 20 đến 40 năm. Như vậy, trong giai đoạn
1990 – 2010 các dịch vụ nợ của Tanzania chủ yếu là các khoản thanh toán tiền lãi.

- Dịch vụ nợ và tăng trƣởng kinh tế của Indonesia - tác giả Cholifihani (2008)
Nghiên cứu đã có những nhận định liên quan về nợ nước ngoài. Kết quả từ mô hình hồi
quy cho rằng nợ trong nước tăng 1% thì tăng trưởng kinh tế tăng 0,47%, và ngược lại
16

nợ nước ngoài trên GDP tăng 1% sẽ làm giảm 0,16% tăng trưởng kinh tế. Kết quả đã
cho thấy tác động tiêu cực của nợ nước ngoài/GDP đối với tăng trưởng kinh tế. Tuy rẻ
hơn so với nợ trong nước nhưng nợ nước ngoài lại chịu rủi ro về tỷ giá.
Tại Việt Nam cũng có nhiều tác giả đã nghiên cứu về mối liên hệ giữa nợ nước
ngoài và tăng trưởng kinh tế. Bên dưới là một số nghiên cứu tiêu biểu ở những năm
gần đây:
- Nợ nƣớc ngoài và tăng trƣởng kinh tế ở Việt Nam – tác giả Phạm Văn Dũng
(2011)
Nghiên cứu phân tích mối quan hệ định lượng giữa GDP, nợ nước ngoài, đầu tư nội
địa, dịch vụ nợ và độ mở nền kinh tế, trong đó mục đích chính là tìm ra mối quan hệ
trong ngắn hạn và dài hạn giữa nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế của Việt Nam
trong giai đoạn 1986 – 2010. Kết quả của tác giả Phạm Văn Dũng (2011) cho thấy
trong dài hạn các nhân tố nợ nước ngoài, đầu tư nội địa, độ mở nền kinh tế và xuất
khẩu đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Ngược lại dịch vụ nợ nước
ngoài lại có tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế.

- Tác động của nợ nƣớc ngoài đến tăng trƣởng kinh tế của Việt Nam – tác giả
Đoàn Ngọc Châu (2012).


18

Tóm tắt phần 2
Nghịch lý nợ là tình trạng trong đó dịch vụ nợ sẽ giảm dần khi tổng nợ tăng lên.
Lý thuyết này cho rằng nếu như nợ trong tương lai vượt quá khả năng trả nợ của một
quốc gia thì dịch vụ nợ sẽ kìm hãm đầu tư trong nước từ đó ảnh hưởng xấu đến tăng
trưởng. Do đó, với một mức nợ hợp lý thì vay nợ tăng lên sẽ có tác động tích cực đến
tăng trưởng nhưng nếu tổng nợ tích lũy lớn sẽ có thể cản trở tăng trưởng kinh tế.
Tổng kết các phân tích của các nhà kinh tế học trên thế giới: các tác giả đã cho
rằng nợ nước ngoài đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế của mỗi quốc gia, một
số các nghiên cứu đã nhận định về tác động tiêu cực của nợ nước ngoài lên tăng trưởng
kinh tế, trong khi một số nghiên cứu khác thì không. Đối với các nghiên cứu nội địa
cho thị trường Việt Nam, các tác giả đã cho rằng nợ nước ngoài có tác động tích cực
đến tăng trưởng kinh tế nhưng dịch vụ nợ nước ngoài lại có tác động tiêu cực đến tăng
trưởng kinh tế.
Bên dưới là bảng tóm lược về kết quả nghiên cứu thực nghiệm của các tác giả
trong và ngoài nước:
Tác giả
Thời gian
nghiên cứu
Quốc gia
nghiên cứu
Kết quả