B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH
***

 NGC MAI

TỄCăNG CA N NC NGOÀI
NăTNGăTRNG KINH T VIT NAM LUNăVNăTHC S KINH T

TP. H CHÍ MINH ậ NMă2013 LIăCAMăOAN
Tôiă xină camă đoană rngă đơyă lƠă côngă trìnhă nghiênă cu ca tôi. Các ni dung
nghiên cu và kt qu trongăđ tài này là trung thc và chaătngăđc ai công
b trong bt c công trình nào. Nhng s liu trong các bng biu phc v cho
vic phân tích, nhnăxét,ăđánhăgiáăđc chính tác gi thu thp t các ngun khác
nhau có ghi trong phn tài liu tham kho. Ngoài ra, trong lunăvnăcònăs dng
mt s nhnăxét,ăđánhăgiáăcngănh s liu ca các tác gi khác, các căquanăt
chc,ă vƠă đu có chú thích ngun gc sau mi trích dnă đ d tra cu, kim
chng.
Nu phát hin có bt k s gian ln nào tôi xin hoàn toàn chu trách nhim trc
Hiăđng,ăcngănh kt qu lunăvn ca mình.

CHNGă1: TNG QUAN V N NCă NGOÀI,ă TNGă TRNG KINH T
VÀăTÁCăNG CA N NCăNGOÀIăNăTNGăTRNG KINH T 5
1.1 Khái nim v n ncăngoƠiăvƠătngătrng kinh t 5
1.1.1 N nc ngoài ca quc gia 5
1.1.2 Tngătrng kinh t 6
1.1.3 Tácăđng ca n ncăngoƠiăđnătngătrng kinh t 7
1.2 Tiêuăchíăđánhăgiáămcăđ n nc ngoài 10
1.2.1 Tiêuăchíăđánhăgiáămcăđ an toàn n nc ngoài ca IMF 10
1.2.2 Tiêu chí ca Ngân hàng th giiă(WB)ăđánhăgiáămcăđ n ca các quc
gia vay n 11
CHNGă2: TNG QUAN CÁC NGHIÊN CUăTRCăÂY 14
2.1 Các nghiên cu trên th gii 14
2.2 Các nghiên cu ca tác gi trongănc 19
CHNGă3: PHNGăPHÁPăVÀăD LIU NGHIÊN CU 22
3.1 Mô hình nghiên cu 22
3.2 D liu nghiên cu 25
3.3 Cácăbc thc hin trong quá trình chy mô hình 25
CHNGă4: KT QU NGHIÊN CU 27
4.1 Kimăđnh nghimăđnăv (Unit root test) 27 4.2 Chnăbc tr tiăuăchoăcácăbin trong mô hình 29
4.3 Kimăđnhăđng liên ktătheoăphngăphápăJohansen 29
4.4 oălng mcăđ tácăđng ca n ncăngoƠiăvƠoătngătrng trong dài hn
bng mô hình VECM 30
4.5 Hn ch caămôăhìnhăđnhălng 36
CHNGă5: KT LUN VÀ THO LUN 38
5.1 Kt lun 38
5.2 Hn ch caăđ tài 39
5.3 Hng nghiên cu tip theo 40

CÁCH TRÌNH BÀY S LIU
 Du phy (,) th hin phân cách phn ngàn.
Ví d: 1,900 đng đc đc là mt ngàn chín trm đng.
 Du chm (.) th hin phân cách phn thp phân.
Ví d: 1.48% đc đc là mt phy bn mi tám phn trm.

DANH MC BNG
Bngă1.1:ăTiêuăchíăđánhăgiáămcăđ an toàn v n ca IMF 10
Bngă1.2:ăTiêuăchíăđánhăgiáămcăđ n nc ngoài ca WB 11
Bng 1.3: Mt s nghiên cu thc nghim gnăđơyăv mi quan h gia n 18
Bng 3.1: Kt qu kimăđnh nghimăđnăv 28
Bng 3.2: Kt qu đ tr tiău 29
Bng 3.3: Kt qu kimăđng liên kt:ă tr (sai phân bc nht) 30
Bng 3.4: Kt qu călngăphngătrình:ăh s cân bng dài hn 31
Bng 3.5: Kt qu călngăphngătrình:ăh s cân bng ngn hn 33

DANH MC HÌNH V
Hìnhă1.1:ăng cong Laffer v n 8

Hình 4.1: Kt qu kimăđnh s năđnh ca mô hình VECM (AR Roots) 34

DANH MC PH LC
Ph lc 1: Kimăđnh tính dng ca các bin 44
Ph lc 2: Kimăđnhăđng liên ktătheoăphngăphápăJohansen 59

- Cn có giiăphápăgìăđ đm bo an toàn n nc ngoài  VităNamătrongătngălai?
2

3. iătng nghiên cu
 đt mc tiêu nghiên cuănhănêuătrên,ălunăvnăhngăđnăcácăđiătng nghiên
cu chính nhăsau:
- N nc ngoài và dch v n ca Vit Nam.
- Tngătrng kinh t ca Vit Nam.
- uătătrc tipănc ngoài trên GDP ti Vit Nam.
- uătătrongănc trên GDP.
4. Phm vi nghiên cu
Lunăvnătp trung vào nghiên cu n ncăngoƠi,ătngătrng kinh t và các bin kinh
t vămôăkhácăca VităNamăđc công b trong khong thi gian t 1986 ậ 2012.
5. Phngăphápănghiênăcu
- Phngăphápăsoăsánhăđi chng: da trên s liu thc t thu thpăđc tác gi so sánh
vi mc tiêu.
- Phngăphápămôăhìnhăhoá:ăphngăphápănƠyăđc s dngăđ làm rõ nhng phân
tíchăđnh tính bng các hình v c th đ vnăđ tr nên d hiuăhn.
- Phngăphápăphơnătíchăkinhăt lng: tác gi s dng mô hình VECM đ phân tích
cân bng dài hnăvƠăcăch hiu chnh sai s ECMăđ phân tích cân bng ngn hn ca
n nc ngoài và mt s yu t vămôăkhác nhăhngăđnătngătrng kinh t ca Vit
Nam.
6. D liu nghiên cu
3

Trong lunăvnătácăgi đƣăs dng s liu thng kê t Ngân hàng Th gii (WB), Tng
cc thng kê (GSO), B Tài Chính (MOF), Ngân hàng Phát Trin Châu Á (ADB) công
b trong khong thi gian t 1986 - 2012.
7. B cc ca bài nghiên cu
Ngoài các phn m đu, kt lun, tài liu tham kho và ph lc thì b cc bài nghiên

thcăbìnhăquơnăđuăngiătng 0.4%. Mô hình ECM có h s điu chnh sai s mang
du âm cho thy, khiătngătrng kinh t vt mc cân bng dài hn s cóăcăch điu
chnh s mt cân bng v trng thái cân bng trong k k tip. Tuy nhiên, h s hi qui
ca yu t này khôngăcóăỦănghaăthng kê.ăiu này dnăđn s hoài nghi v đ tin cy
ca các binăđc lp k trên trong vic gii thích s t vnăđng ca tngătrng kinh
t tr v v trí cân bng dài hn khi có s thayăđi ca các binăđc lp.
T khóa: n nc ngoài (external debt), economicăgrowthă(tngătrng kinh t), gánh
nng n (debt burden), dch v n (debt servicing)

5

CHNGă1: TNG QUAN V N NC NGOÀI, TNGăTRNG
KINH T VĨăTỄCăNG CA N NCăNGOĨIăNăTNGăTRNG
KINH T
1.1 Khái nim v n ncăngoƠiăvƠătngătrng kinh t
1.1.1 N nc ngoài ca quc gia
N nc ngoài là mt khái nim cnălƠmărõăđ qun lý mt cách hiu qu vì vi cách
hiu khác nhau s cho s liu khác nhau dnăđnăđánhăgiáăvƠăgii quyt vnăđ n khác
nhau.
Theo đnhănghaăca các t chc quc t nhăNgân hàng th gii (WB), Qu tin t
quc t (IMF), T chc hp tác và phát trin kinh t (OECD), tng vay n nc ngoài
vào mt thiăđimănƠoăđóălƠănghaăv n hin hành, không bao gmănghaăv n d
phòngămƠăđiătngăcătrúăca mt nn kinh t n điătngăkhôngăcătrú và phi hoàn
tr n gc và/ hoc tin lãi ti mt thiăđimătrongătngălai.ăTheo khái nim này, n
nc đc ngoài gn lin vi khái nim điătngăcătrú.ă
 Vit Nam, theo Lut qun lý n côngănmă2009, n nc ngoài ca quc gia là tng
các khon n nc ngoài ca Chính ph, n đc Chính ph bo lãnh, n ca doanh
nghip và t chcăkhácăđcăvayătheoăphngăthc t vay, t tr theoăquyăđnh ca
pháp lut Vit Nam. Theo khái nim này, n nc ngoài là tt c các khonăvayămn
ca tt c các pháp nhân VităNamăđi viănc ngoài và không bao gm n ca các

7

1.1.3 Tácăđng ca n ncăngoƠiăđnătngătrng kinh t
Các lý thuyt kinh t cho rng mc vay n nc ngoài hp lý  cácăncăđangăphát
trin s kíchăthíchătngătrng kinh t. Các quc gia  giaiăđon phát trinăđu vi dung
lng vn nh hnăs có nhngăcăhiăđuătăvi t sut hoàn vnăcaoăhnăso vi các
nn kinh t phát trin. Câu hiăđt ra là ti sao mc n tíchălyăcaoăquáămc hp lý li
có th dn tiătngătrng kinh t thpăhn.ăS lý gii tt nht có th xut phát t lý
thuytăắdebtăoverhang”.
TheoăKrugmană(1988)ăđnhănghaăắdebtăoverhang”ălƠătìnhătrngă trongă đóăs tin d
kin chi tr n nc ngoài s gim dnăkhiădungălng n tngălên.ăLỦăthuytăắdebt
overhang”ăchoărng nuănhăn trongătngălaiăvt quá kh nngătr n ca mt nc
thì các chi phí d tính chi tr cho các khon n s kìmăhƣmăđuătătrongănc vƠăđuătă
nc ngoài, t đóănhăhng xuăđnătngătrng.ăCácănhƠăđuătătim nngăs lo s
rng khi qucăgiaăđóăsn xut càng nhiu, h s b cácăncăđánhăthu nngăhnăđ chi
tr cho các khon n ncăngoƠi,ădoăđóăcácănhƠăđuătăs khó có th b cácăchiăphíăđu
tăhin tiăđ thu v snălngăcaoăhnătrongătngălai.ăLỦ thuytăắdebtăoverhang”ăcònă
điăđn mt kt qu rngăhn,ăđóălƠămc n nc ngoài quá cao s làm gimăcácăuăđƣiă
ca chính ph cho các hotăđng ci t căcu và tài khóa do vic cng c tình hình tài
khóa quc gia có th lƠmătngăápălc tr n cho nc ngoài. Nhng bt liănƠyăđi vi
công cuc ci t đangălƠ mi quan ngi ln  cácănc có thu nhp thp,ăniămƠăvic
ciăcáchăcăcu là cn thităđ duy trì tcăđ tngătrng kinh t.
Tình trngăắDebtăoverhang”ăcngăđng thiăkìmăhƣmăđuătăvƠătngătrng do gây ra
s lo ngi v các quytăđnh ca Chính ph. Khi quy mô n côngătngălên,ăkhóăcóăth
chc chc rng chính ph s vin ti nhngăchínhăsáchăgìăđ gii quyt các khon n
phi tr. Trên thc t,ăngi ta cho rng Chính ph có th dùng các công c tácăđng
đnăđuătăđ chi tr cho các khon n (theo Agenor và Montiel 1996). Lp lun này
8

có th đcăxemăxétătrongăđng cong Laffer v n ( Hình 1.1), cho thy rng tng n

có s tn tiăngng n ( Debt threshold), mcăngng ca t l n công trung bình
dài hn so vi GDP là 77 % cho các nhóm mu chung (gm các qucăgiaăđƣăphátătrin
vƠăđangăphátătrin)ăvƠă64%ăchoăcácăcácăncăđangăphátătrin. Nu n côngăvt qua
mc 77%, mi đim phnătrmătngăthêmătrongăt l n công trên GDP ca nn kinh t
làm mtă0,0174ăđim phnătrmătngătrng thc trung bìnhăhƠngănm.ăHiu ng này
là rt quan trng.ăDiăngng này, miăđim phn trmătngăthêmătrongăt l n công
trên GDP ca nn kinh t lƠmătngă0,065ăđim phnătrmătngătrng thc trung bình
hƠngănm.ăNhăvy, có s tn tiăngng n, đơyălƠăgiáătr ti hn.
10

1.2 Tiêuăchíăđánhăgiáămcăđ n nc ngoài
Khác vi n trongă nc, n nc ngoài ca Chính ph nói riêng, n quc gia nói
chung rtăđc các nhà qun lý quan tâm vì n nc ngoài không ch liênăquanăđn
thc trng nn kinh t, kh nngătr n mƠă cònăliênăquanăđn kh nngăthuăhútăcácă
ngun lc tài chính t bên ngoài phc v cho các mcătiêuăvămôăcaăNhƠănc. Các
ch s đánhăgiáămcăđ n ncăngoƠiăđc xây dng thành h thng nhmăxácăđnh
mcăđ nghiêm trng ca n ncăngoƠiăđi vi an ninh tài chính quc gia.
1.2.1 Tiêuăchíăđánhăgiáămcăđ an toàn n nc ngoài ca IMF
Theoăquanăđim caăIMFăthìătiêuăchíăđánhăgiáăanătoƠnăn ncăngoƠiăđi vi các quc
gia có thu nhp thp da vào hin giá thun ca n và dch v n (nghaăv tr n),
mt chính sách n yuăđngănghaăanătoƠnăv n và mt chính sách n mnhăđng
nghaăvi kém an toàn v n.
Bng 1.1:ăTiêuăchíăđánhăgiáămcăđ an toàn v n ca IMF
GánhănngănătheoătiêuăchíăDSF

NPVăcaănă(%)
Dchăvănă(%)
Xutăkhu
GDP
Thu ngân sách

nc/GDP ( DBR/GDP) phi lnăhnă15%.ăMt qucăgiaăđc xem là an toàn nuănhă
NPV/X nh hnă150%; NPV/DBR nh hnă250%.
- T l NPV ca n/GDPă(NPV/GDP):ăđoălng hin giá thun ca n nc ngoài trên
tng thu nhp quc ni.
- Dch v n/xut khu (TDS/X) và dch v n/ngun thu ngân sách (TDS/DBR): là
nhng ch tiêuăđoălng tính lngăđc Ngân hàng Th giiăvƠăIMFăđaăvƠoăđ đánhă
giá mcăđ bn vng n công.ăTDS/Xăđoălng kh nngăthanhătoánădch v n t
ngun thu xut khu.ăCònăTDS/DBRăđoălng kh nngăthanhătoánădch v n t thu
ngơnăsáchănhƠănc. Mt qucăgiaăđm bo tính lng, TDS/X phi thpăhnă15%ăvƠă
TDS/DBR thpăhnă10%.
1.2.2 Tiêu chí ca Ngân hàng th giiă(WB)ăđánhăgiáămcăđ n ca các quc
gia vay n
 xp loi các con n theo mcăđ n, Ngân hàng th gii s dng các ch s đánhă
giá mcăđ n nn ca các quc gia vay n nhă bng 1.2.
Da vào các ch s này, các t chc tài chính quc t có th đánhăgiáămcăđ n nn và
kh nngătƠiătr choăcácănc thành viên. Các ch s nƠyăcngălƠăcnăc đ các quc
gia vay n tham kho,ăxácăđnh tình trng n đ hochăđnh chinălc vay n cho
quc gia.
12

Bng 1.2:ăTiêuăchíăđánhăgiáămcăđ n nc ngoài ca WB
Chăs
Mcăđă
bình thng
Mcăđă
khóăkhn
Mcăđă
trmătrng
1.ăTălă%ătngănăncăngoƠiăsoăviă
GDP

nc ngoài bao gm n tănhơn,ăn đc chính ph bo lãnh trên thu nhp xut khu
hàng hóa và dch v.ăụătng s dng ch tiêu này là nhm phn ánh ngun thu xut
khu hàng hóa và dch v lƠăphngătin mà mt quc gia có th s dngăđ tr n
nc ngoài.
* T l n nc ngoài so vi tng sn phm quc ni (EDT/GDP)
13

- N/GDP:ăơyălƠăch tiêuăđánhăgiáăkh nngătr n thông qua tng sn phm quc ni
đc to ra. Hay nói cách khác, nó phn ánh kh nngăhp th vnăvayănc ngoài.
Thôngăthngăcácăncăđangăphátătrinăthngăđánhăgiáăcaoăgiáătr đng ni t hoc s
dng ch đ đaăt giá dn ti làm gim tình trng trm trng ca n. Do vy, tình trng
n có th khôngăđcăđánhăgiáăđúngămc.
Tóm li, trongăchngă1,ătácăgi đƣătrìnhăbƠyăcácăkháiănim v n ncăngoƠi,ătngă
trng kinh t,ătácăđng ca n ncăngoƠiăđnătngătrng kinh t qua lý thuytăắdebtă
overhang”,ăvƠăcácătiêuăchíăđánhăgiá mcăđ an toàn n nc ngoài theo WB và IMF
làm nn tng cho nghiên cu thc nghim .
B cc bài nghiên cuănƠyăđcăchiaăthƠnhă5ăchng.ăChngătip theo là tng quan
các nghiên cuătrcăđơy.ăSauăđóălƠăphngăphápăvƠăd liu nghiên cu.ăChngă4ă
phân tích kt qu nghiên cu thc nghim. Và phn cui cùng, tóm tt kt qu nghiên
cu và tho lun.

14

CHNGă2: TNG QUAN CÁC NGHIÊN CUăTRCăÂY
2.1 Các nghiên cu trên th gii
n nay, trên th giiăđƣăcóărt nhiu chuyên gia kinh t nghiên cu thc nghim v
tácăđng ca n ncăngoƠiăđnătngătrng kinh t bng nhiu mô hình khác nhau.
Các tác gi tp trung vào vicăđoălng nhăhng ca n nc ngoài và các bin kinh
t vămôăkhácăđnătngătrng kinh t và ph binălƠăđoălng nhăhng ca n nc
ngoƠi,ănghaăv tr n,ăđuătăniăđa,ăđuătăncăngoƠi, ăđnătngătrng kinh t.

giaătngădch v n nc ngoài gimătngătrng kinh t và có bng chng cho s tn
ti ca "hiu ng lnăátắă Ghana. Bên cnhăđó,ăvnăđuătătrc tipănc ngoài có nh
hng tích ccăvƠăđáng k đnătngătrngăGDP.ăuătăniăđaăđƣăbt ng tácăđng
tiêu ccăvƠăđángăk vào s tngătrng.
Nghiên cu ca Mohd Daud, N.; Halim Ahmad, A; Azman-Saini, W.N.W. đngătrên
ISSN Economic Research Vol 26 No. 2, nmă2013 ắDoesăexternalădebtăcontributeăto
Malaysiaăeconomicăgrowth?”. Mc tiêu nghiên cuăchínhălƠăphơnătíchătácăđng ca n
ncăngoƠiăđi viătngătrng kinh t ca Malaysia trong dài hn. BngăPhngăphápă
phân phi tr t hi quy (Autoregressive Distributed Lag ậ ARDL)ăgiaiăđon 1991 ậ
2009, tác gi khngăđnh tn ti mi quan h dài hn gia n nc ngoài và GDP 
Malaysia. Tác gi cngăchoăthy có tn ti mi quan h phi tuyn hình ch U gia n
ncăngoƠiăvƠătngătrng vi giá tr n tiăuălƠăRM170,757ăt.ăDi mc này, gia
tngăn s tácăđng cùng chiu tiătngătrngăvƠăngc liăgiaătngăn trên mc này
s gây bt liăchoătngătrng.
16

Nghiên cu ca Eravwoke Kester Erhieyovwe và Oyovwi Dickson Onovwoakpoma
đngătrênăISSNăEconomicăResearchăVol 2 No. 2, nmă2013 ắExternalăDebtăBurdenăandă
its Impact on Growth: An Assessment of Major Macro- Economic Variables in
Nigeria”. Tác gi nghiên cuătácăđng ca gánh nng n đn các bin kinh t vămôă
chính  Nigeria. Bngăphngăphápăđng liên kt tác gi khngăđnh có tn ti mi
quan h dài hn gia các binăđc la chn. Kt qu cho thy gánh nng n,ăđuătă
trc tipănc ngoài, lm phát và xut khu có quan h cùng chiuăđnătngătrng
kinh t. Kt qu nƠyăcngăphùăhp vi kt qu nghiên cu ca Sulaiman, L.A. ắEffect
ofăExternalăDebtăonăEconomicăGrowthăofăNigeria” đcăđngătrênăISSNăVolă3 No.8,
nmă2012.ăTácăgi s dng d liu t 1970 ậ 2010 và bngăphngăphápăđng liên kt
tác gi khngăđnh tn ti quan h dài hn gia n ncăngoƠiăvƠătngătrng. Mô hình
ECM cho thy n cóăđóngăgópătíchăcc tiătngătrng kinh t ca Nigeria.
Mt s kt qu nghiên cu cho thy n ncăngoƠiăvƠătngătrng kinh t có liên quan
tuyn tính. Tuy nhiên, mt s nhà nghiên cuăđƣătìmăthy tn ti mi quan h phi tuyn.