i B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP H CHÍ MINH
*****o0o***** NGUYN TH HIN HOÀN THIN H THNG KIM SOÁT NI B
TRNGăCAOăNG K THUT CAO THNG CHUYÊN NGÀNH: K TOÁN ậKIM TOÁN
MÃ S: 64340301

LUNăVNăTHCăSăKINHăT

NGIăHNG DN KHOA HC
PGS.TS MAI TH HOÀNG MINH THÀNH PH H CHệăMINHăNMă2014
ii

LIăCAMăOAN
*****o0o*****

Tôi xin cam đoan rng lun vn ắHOĨN THIN H THNG KIM SOÁT NI

LI CAM OAN ii
DANH MC CÁC CH VIT TT vi
DANH MC CÁC HỊNH V - S  S DNG viii
PHN M U 1
CHNG 1: C S Lụ LUN V H THNG KIM SOÁT NI B 5
1.1 LCH S HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIN CA LÝ THUYT KIM SOÁT
NI B. 5
1.1.1 Giai đon s khai (1900 -1949) 5
1.1.2 Giai đon hình thƠnh (1949 -1970) 6
1.1.4 Giai đon hin đi (t 1992 đn nay). 7
1.2 NH NGHA KIM SOÁT NI B 9
1.2.1 nh ngha KSNB theo báo cáo COSO 9
1.2.2 nh ngha KSNB theo INTOSAI 2004 9
1.3 CÁC YU T CU THÀNH H THNG KIM SOÁT NI B 12
1.3.1 Môi trng kim soát 13
1.3.2 ánh giá ri ro 15
1.3.3 Hot đng kim soát 16
1.3.4 Thông tin vƠ truyn thông 17
1.3.5 Giám sát 19
1.4 KIM SOÁT NI B TRONG N V S NGHIP CÓ THU 19
1.4.1 Vn đ chung v đn v hƠnh chính s nghip giáo dc 19
1.4.1.1 Khái nim vƠ đc đim 19
1.4.1.2 Phơn loi 21
1.4.2 Mc tiêu ca kim soát ni b trong đn v s nghip có thu. 22
1.5 Nhng hn ch tim tàng ca h thng KSNB 23
1.6 Trách nhim v h thng kim soát ni b 23
KT LUN CHNG 1 25
2 CHNG 2: THC TRNG H THNG KIM SOÁT NI B TI TRNG
CAO NG K THUT CAO THNG 26
2.1 TNG QUAN V TRNG C K THUT CAO THNG 26

2.3.4 ánh giá v ắthông tin vƠ truyn thông” 64
2.3.5 ánh giá v ắgiám sát” 65
2.4 NGUYÊN NHÂN CA NHNG HN CH H THNG
K
SNB TI TRNG
CKT CAO THNG 65
KT LUN CHNG 2 67
v

3 CHNG 3: GII PHÁP HOĨN THIN H THNG KIM SOÁT NI B TI
TRNG CAO NG K THUT CAO THNG 68
3.1 QUAN IM XÂY DNG CÁC GII PHÁP HOÀN THIN 68
3.2 GII PHÁP HOÀN THIN CÁC B PHN CU THÀNH HTKSNB 68
3.2.1 Môi trng kim soát 68
3.2.1.1 Tính chính trc vƠ giá tr đo đc 68
3.2.1.2 m bo v nng lc 70
3.2.1.3 C cu t chc 72
3.2.1.4 Chính sách nhơn s 74
3.2.2 ánh giá ri ro 76
3.2.3 Hot đng kim soát 81
3.2.4 Thông tin và truyn thông 83
3.2.5 Giám sát 86
3.3 Mt s gii pháp h tr t phía nhƠ nc. 86
3.4 Mt s nguyên tc vn hành ca h thng KSNB 87
KT LUN CHNG 3 90
KT LUN 91
TĨI LIU THAM KHO 92
Ph lc 2.1 92
QUY TRỊNH ÁNH GIÁ CHT LNG ĨO TO 93

vii

DANH MC CÁC BNG BIU S DNG

Bng 2.1: Bng tng hp câu hi kho sát v ắTính chính trc và giá tr đo đc”
Bng 2.2: Bng tng hp câu hi kho sát v ắm bo nng lc”
Bng 2.3:Bng tng hp câu hi kho sát v ắtrit lý qun lỦ vƠ phong cách điu hƠnh”
Bng 2.4: Bng tng hp câu hi kho sát v ắC cu t chc”
Bng 2.5: Bng tng hp câu hi kho sát v ắChính sách nhơn s”
Bng 2.6: Bng tng hp câu hi kho sát v ắánh giá ri ro”
Bng 2.7: Bng tng hp câu hi kho sát v ắHot đng kim soát”
Bng 2.8: Bng tng hp câu hi kho sát v ắThông tin vƠ truyn thông”
Bng 2.9: Bng tng hp câu hi kho sát v ắGiám sát”
Bng 3.1: Bng đánh giá ri ro
Bng 3.2: Bng tng hp ri ro.


1

PHN M U

1. S cn thit caăđ tài:
Vi bt k mt t chc nào, vic khai thác hiu qu và s dng tit kim các
ngun lc nhm đt đc nhng mc tiêu, s mng đƣ đ ra luôn là vn đ đc
quan tâm hàng đu.  đt đc yêu cu nƠy đòi hi các t chc phi thit lp mt
h thng kim soát ni b hu hiu nhm cung cp các thông tin tài chính và phi
tƠi chính đáng tin cy; bo v tài sn; gim thiu nhng ri ro có th xy ra vƠ đm
bo ni qui, quy đnh đc tuân th.
Kim soát ni b đƣ tn ti và phát trin mnh ti Vit Nam đc bit là trong

thng KSNB ti Trng CKT Cao Thng, cn c vào thc trng y tác gi đ ra
mt s gii pháp đ hoàn thin h thng KSNB giúp nhƠ trng thc hin các mc
tiêu đ ra.
2. Tng quan nghiên cu
Trc đ tƠi nƠy, đƣ có mt s tác gi nghiên cu v các đ tài liên quan cho
các đn v hành chính s nghip có thu khác nh:
 Nguyn Th Phng Trơm (2010), ắHoƠn thin h thng kim soát ni b
ti trng cao đng s phm trung ng thƠnh ph H Chí Minh”, Lun
vn thc s 103tr, Trng i hc Kinh t Tp HCM. Lun vn này tp
trung nghiên cu các vn đ thc trng ca h thng kim soát ni b ti
trng CSPTWTPHCM trên khía cnh xem xét h thng các th tc
kim soát. Các hot đng kim soát đc nghiên cu trong lun vn
này tp trung ch yu vào mt s hot đng v qun lý tài chính, tài sn
và qun lý cht lng ging dy trong ngn hn.
 H Th Thanh Ngc (2010), ắGii pháp nâng cao hiu qu hot đng
kim soát ni b ti Trng cao đng Xây Dng S 2”, Lun vn thc s
103tr, Trng i hc Kinh t Tp HCM.  tài vn dng lý thuyt v
kim soát ni b ca báo cáo COSO 1992 đ tìm hiu, phân tích h
thng kim soát ni b ti trng Cao đng Xây dng S 2. T đó tp
trung đa ra các gii pháp và các kin ngh đ nâng cao hiu qu hot
đng ca h thng kim soát ni b ti trng Cao đng Xây dng S 2.
 Nguyn Th HoƠng Anh (2012), ắHoƠn thin h thng kim soát ni b
ti Trng i hc S phm K thut Thành ph H Chí Minh”, Lun
vn thc s 104tr, Trng i hc Kinh t Tp HCM. Lun vn nghiên cu
3

h thng KSNB theo báo cáo Intosai, tác gi vn dng đánh giá các u
đim và các tn ti ca h thng này, t đó, đ xut các gii pháp nhm
hoàn thin h thng kim soát ni b ca đn v.
3. Mc tiêu nghiên cu và câu hi nghiên cu

trng Cao ng K Thut Cao Thng.
Ngoài ra, lun vn cng đóng góp lƠm phong phú thêm cho lỦ lun v h
thng KSNB áp dng cho khu vc công. Qua đơy, tác gi cng mong mun mi
ngi s quan tâm nhiu hn đi vi h thng KSNB trong nhng đn v hành
chính s nghip, đ h thng KSNB đt đc đúng vai trò vƠ v trí ca mình trong
s phát trin ca t chc nói riêng vƠ đt nc nói chung.
7. Kt cu lunăvn:
Lun vn có kt cu gm li m đu, kt lun vƠ 3 chng
Li m đu
Chng 1: C s lý lun v h thng kim soát ni b.
Chng 2: Thc trng hot đng h thng kim soát ni b ti trng Cao đng
K Thut Cao Thng
Chng 3: Gii pháp hoàn thin h thng kim soát ni b ti trng Cao đng
K Thut Cao Thng
Kt lun

5

CHNGă1:ăCăS LÝ LUN V H THNG KIM SOÁT
NI B


đc chú trng hn trong các cuc kim toán.
Nm 1949, AICPA công b công trình nghiên cu đu tiên v KSNB vi
nhan đ: ắKim soát ni b các nhân t cu thành và tm quan trng đi vi vic
qun tr doanh nghip vƠ đi vi kim toán viên đc lp”. Trong đó trình bƠy đnh
ngha kim soát nh lƠ mt công c bo v tài sn, kim tra s chính xác vƠ đáng tin
cy ca s liu k toán, thúc đy hot đng có hiu qu ca t chc và khuyn khích
tuân th các chính sách. Sau đó AICPA đƣ son tho và ban hành nhiu chun mc
kim toán đ cp đn nhng khái nim và khía cnh khác nhau ca kim soát ni
b.
1.1.2 Giaiăđon hình thành (1949 -1970)
Nm 1958, y ban th tc kim toán CAP trc thuc AICPA ban hành báo
cáo v th tc kim toán SAP 29 v ắPhm vi xem xét kim soát ni b ca kim
toán viên đc lp”. Trong đó nêu rõ: Kim soát k toán bao gm k hoch t chc,
các phng pháp vƠ th tc liên h trc tip đn vic bo v tài sn vƠ tính đáng tin
cy ca s liu k toán. Kim soát qun lý bao gm k hoch t chc, các phng
pháp và th tc liên quan ch yu đn tính hu hiu trong hot đng và s tuân th
chính sách qun tr.
CAP tip tc ban hành SAP 33 (1962) yêu cu kim toán viên phi quan tâm
đn KSNB v k toán và không bt buc phi đánh giá KSNB v qun lý. Tuy
nhiên trong mt s trng hp nu kim toán viên thy cn thit thì phi đánh giá
KSNB v qun lỦ. n nm 1972, CAP ban hƠnh SAP 54 (1972) ắTìm hiu vƠ đánh
giá KSNB”.
Sau đó, AICPA ban hƠnh chun mc kim toán SAS 1 đ thay th cho th
tc kim toán SAP 54 đƣ ban hƠnh trc đó. Trong SAS 1 đa ra đnh ngha v
kim soát qun lý và kim soát k toán vƠ cng khng đnh s quan tâm ca ngh
nghip kim toán đi vi các b phn cu thành KSNB.
7

Trong sut giai đon này, các mc tiêu và công c ca KSNB đƣ luôn đc
m rng, nhng nó vn ch đc xem nh lƠ mt phng tin phc v cho kim

Nm 2006, COSO nghiên cu và ban hành hng dn ắKSNB đi vi báo
cáo tài chính ậ Hng dn cho công ty đi chúng quy mô nh”. Báo cáo nƠy da
trên nn tng COSO 1992 và gii thích c th hn cách thc áp dng KSNB phù
hp cho các công ty có quy mô nh.
 Phát trin theo hng kim toán đc lp
Các chun mc kim toán ca Hoa K cng chuyn sang s dng báo cáo
COSO đ đánh giá h thng kim soát ni b:
 SAS 78 (1995) Xem xét kim soát ni b trong kim toán BCTC.
 SAS 94 (2001): nh hng ca công ngh thông tin đn vic xem xét
KSNB trong BCTC.
H thng chun mc kim toán quc t ISA cng s dng báo cáo COSO khi
yêu cu xem xét h thng KSNB trong kim toán BCTC.
 IAS 315: hiu bit v tình hình kinh doan, môi trng hot đng đn v và
đánh giá ri ro các sai sót trng yu”. ISA đa ra đnh ngha KSNB vƠ các
b phn cu thành h thng KSNB da trên COSO
 IAS 265: ắThông báo v nhng khim khuyt ca KSNB” cng yêu cu
kim toán viên đc lp thông báo v khim khuyt ca KSNB cho nhng
ngi có trách nhim trong đn v.
 Phát trin theo hng kim toán ni b
Hip hi kim toán viên ni b IIA đnh ngha các mc tiêu ca KSNB bao
gm:
  tin cy và trung thc ca thông tin.
 Tuân th các chính sách, th tc.
 Bo v tài sn doanh nghip.
 S dng hiu qu và kinh t các ngun lc.
9

 Hoàn thành các mc đích vƠ mc tiêu cho các hot đng hoc chng
trình.
 Phát trin theo hng ngành ngh c th

 Thc hin trt t, đo đc, kinh t, hu hiu và hiu qu các hot đng;
 Hoàn thành ngha v trách nhim báo cáo;
 Tuân th pháp lut và các quy đnh hin hành;
 Bo v tài nguyên tránh mt mát, thit hi và s dng sai mc đích.”
T đnh ngha nƠy có mt s khái nim cn làm rõ:
 Kim soát ni b là mt quá trình: KSNB không phi là mt hot đng
riêng r mà là mt chui các hot đng kim soát hin din đan xen vƠo
hot đng ca t chc và góp phn vào bn cht ca t chc đó. KSNB s
đc thc hin thông qua quá trình lp k hoch, thc hin và giám sát.
 KSNB chu s chi phi bi nhà qun lý và các nhân viên ca đn v:
KSNB đc thc hin bi các cá nhân trong mt t chc, bi nhng gì h
hƠnh đng vƠ suy ngh. NhƠ qun lý ch yu giám sát hot đng ca đn v,
nhng h cng đt ra các mc tiêu ca t chc và chu trách nhim chung
đi vi h thng kim soát ni b. Kim soát ni b cung cp các c ch
cn thit đ giúp tìm hiu ri ro trong bi cnh các mc tiêu ca t chc,
cn c vƠo đó ngi qun lý s đa ra hot đng kim soát ni b phù hp,
giám sát vƠ đánh giá chúng. Do đó kim soát ni b là mt công c đc s
dng bi nhng ngi qun lý và liên quan trc tip đn mc tiêu ca t
chc. Nh vy, ngi qun lý là mt yu t quan trng ca kim soát ni
b. Còn tt c các nhân viên trong t chc đóng vai trò quan trng trong
vic thc hin chúng. Nh vy, kim soát ni b b nh hng bi bn cht
con ngi. Vì th, đ h thng kim soát ni b hu hiu thì cn xác đnh
mi liên h, nhim v cách thc thc hin đn tng thƠnh viên đ đt đc
mc tiêu chung ca t chc.
 KSNB đm bo hp lý vic theo đui s mnh ca t chc: Bt k mt t
chc nƠo cng quan tơm ch yu đn vic thc hin s mnh ca mình. i
11

vi khu vc công, các đn v quan tơm đn mc tiêu cung cp các dch v
và hot đng vì li ích chung ca xã hi. KSNB cung cp mt s đm bo

 Tuân th pháp lut vƠ các quy đnh
Các t chc công cn phi tuân th pháp lut vƠ các quy đnh có liên quan.
 Bo v tài nguyên tránh mt mát, s dng sai và thit hi do cht thi, lm
dng, qun lý yu kém, sai sót, gian ln và nhng vi phm khác.
Tm quan trng ca vic bo v tài nguyên trong khu vc công cn phi
đc nhn mnh vƠ quan tơm đc bit. Các t chc công cn phi s dng tài
nguyên đúng mc đích, tránh mt mát, lm dng và lãng phí ngun lc đ phát trin
đt nc.
1.3 CÁC YU T CU THÀNH H THNG KIM SOÁT NI B Hình 1.1: Mi quan h gia các mc tiêu và các thành phn ca HTKSNB
Thông tin truyê n thông
Giám sát

Hot đng kim soát
a nh gia ru i ro


ngi qun lý s thc hin mt lot các la chn liên quan đn s phc tp ca quá
trình vƠ phng pháp trin khai áp dng các thành phn h thng kim soát ni b
phù hp vi đn v mình.
1.3.1 Môiătrng kim soát
Môi trng kim soát phn ánh sc thái chung ca mt đn v, chi phi ý
thc kim soát ca mi thƠnh viên trong đn v. Nó đc xem là nn tng đi vi
các b phn khác ca kim soát ni b. Môi trng kim soát nh hng đn cách
14

thc hot đng ca đn v, các mc tiêu đc thit lp. Các nhân t thuc v môi
trng kim soát bao gm:

 Tính chính trc và giá tr đo đc: Nhà qun lý phi xây dng nhng chun
mc v đo đc trong đn v và phi luôn là tm gng cho nhơn viên noi
theo. Toàn th mi ngi trong mt t chc phi cùng nhau xây dng vn
hóa ng x ca t chc mình. Danh ting ca t chc là tài sn vô giá nên
mi đn v đu cn phi xây dng và thc hin nhng chun mc v đo đc
áp dng cho toàn đn v. Mi ngi trong t chc t qun lỦ đn nhân viên
đu phi duy trì và th hin tính chính trc và giá tr đo đc mi lúc mi ni
và làm cho công chúng bit đc s mnh ca đn v mình.
 m bo v nng lc: đm bo v nng lc cho nhân viên bao gm kin
thc và k nng cn thit đ nhân viên có th hoàn thành nhim v và hiu rõ
đc trách nhim cá nhơn đó trong vic thc hin, duy trì và phát trin h
thng KSNB, thc hin nhng mc tiêu ca h thng KSNB cng nh mc
tiêu ca t chc. Ngi qun lý cn phi xác đnh rõ yêu cu v nng lc cho
tng công vic c th đ có th phơn công đúng ngi, đúng vic, tit kim
chi phí vƠ cng phi to điu kin đ nhơn viên nơng cao nng lc trình đ
ca bn thân.
 Trit lý qun lý và phong cách điu hành ca nhà qun lý: quan đim và
nhn thc ca ngi qun lý th hin  cá tính, t cách vƠ thái đ ca ngi

quan đn mc đ đn v và mc đ hot đng, ri ro bên trong, ri ro bên
ngoài.
 ánh giá ri ro: đ quyt đnh làm th nƠo đ x lý ri ro, ngi qun lý cn
uc tính tm quan trng ca ri ro vƠ đánh giá kh nng xy ra ri ro đó. Có
ba mc đ đánh giá ri ro là cao, trung bình, thp và có nhng phng pháp
đánh giá ri ro c đnh tính ln đnh lng. iu quan trng là phi đánh giá
ri ro mt cách có h thng, cn phi xây dng các tiêu chí đ đánh giá ri ro
t đó có cách phơn b ngun lc phù hp đ qun tr ri ro.
 ánh giá v mc đ chp nhn ri ro ca t chc;
 Phát trin các phn ng: Có 4 cách đ phn ng vi ri ro là: chp nhn ri
ro, gim thiu ri ro, x lý ri ro hoc né tránh ri ro. Nhng phng pháp
16

đc chú trng nht là x lý ri ro thông qua các hot đng kim soát ca
mt h thng KSNB hu hiu và hiu qu.
Môi trng hot đng ca t chc s liên tc thay đi, mc tiêu ca t chc
trong tng giai đon khác nhau cng s thay đi làm cho nhng ri ro cng thay
đi theo. ánh giá ri ro s giúp cho t chc bit đc bc tranh tng quan v
nhng khó khn ca mình. Vì vy cn xây dng mt ắquy trình đánh giá ri ro” c
th cho đn v đ thng xuyên đánh giá chúng.
1.3.3 Hotăđng kim soát
Hot đng kim soát là các chính sách và th tc thành lp đ gii quyt ri
ro vƠ đ đt đc nhng mc tiêu ca t chc.  có hiu qu, hot đng kim soát
phi phù hp, hot đng liên tc theo k hoch sut thi gian dài và không b b
qua khi vng mt cán b ch cht hoc khi lng công vic nhiu, tit kim đc
chi phí, đy đ, hp lý và liên quan trc tip đn mc tiêu kim soát. Hot đng
kim soát xy ra trong toàn b t chc, các cp và trong tt c các chc nng.
Chúng bao gm rt nhiu các hot đng kim soát phát hin và kim soát phòng
nga nh:
 Nguyên tc y quyn và phê chun: Theo s y quyn ca ngi qun lý,

 ánh giá quy trình hot đng kinh doanh: t chc, quy trình và các hot
đng khác đu phi đc đánh giá đnh k đ đm bo các hot đng vn
phù hp vi nhng chính sách, quy đnh hin hành.
 Giám sát (phân công, xét và phê duyt, hng dn và đƠo to).
 Kim soát quá trình x lý thông tin: Hin nay phng thc x lý d liu
chính là h thng máy tính vi khâu nhp liu và kt xut đc thc hin bi
con ngi. Kim soát quá trình x lý thông tin gm 2 loi là kim soát chung
và kim soát ng dng. kim soát chung là loi kim soát áp dng cho toàn
b h thng nhm đm bo h thng hot đng mt cách liên tc và n đnh.
Còn kim soát ng dng thì ch áp dng cho tng phn hành c th hay các
h thng con.
Khi mt hot đng kim soát đc thc hin thì điu quan trng lƠ chú Ủ đn
kt qu mƠ nó đt đc. Chính vì th, đn v cn phi có s cân nhc khi quyt đnh
s dng hot đng kim soát và phi đt nó trong mi quan h vi bn thành phn
còn li ca h thng đ giúp đt đc mc tiêu ca KSNB.
1.3.4 Thông tin và truyn thông

Trích đoạn Trách nhi vh th ng kim soát ni b Công tác khác NGUYÊN NHÂN CANH NGH N CH H TH NG KSNB TI TR NG

---