B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM


NGUYN ANH TÚ

LNG HÓA RI RO DANH MC
CHO VAY BNG MÔ HÌNH
CREDITMETRICS TI NGÂN HÀNG
THNG MI C PHN VIT Á LUN VN THC S KINH T

Thành ph H Chí Minh, nm 2013B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM



MC LC

TRANG PH BỊA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC CH VIT TT i
DANH MC HỊNH ii
DANH MC BNG BIU iii
M U 1
1. t vn đ 1
2. Vn đ nghiên cu 2
3. Mc tiêu nghiên cu 2
4. i tng vƠ phm vi nghiên cu 2
5. Phng pháp nghiên cu 2
6. Các nghiên cu trc đơy ti Vit Nam 3
7. Tính mi ca đ tƠi 3
8. Kt cu ca đ tƠi 3
CHNG 1 C S Lụ LUN V MÔ HỊNH CREDITMETRICS 4
1.1 Lng hóa ri ro trong danh mc 4
1.1.1 Danh mc cho vay 4
1.1.1.1 Khái nim ắcho vay” 4
1.1.1.2 Danh mc cho vay 5
1.1.2 Ri ro danh mc cho vay 9
1.1.2.1 Ri ro cho vay 9
1.1.2.2 Ri ro danh mc cho vay 9
1.1.2.3 Nguyên nhơn phát sinh ri ro danh mc cho vay 10
1.1.3 o lng ri ro danh mc cho vay 12
1.1.3.1 Khái nim v VaR 12
1.1.3.2 Cách tính VaR 12


3.2.2 Ghi nhn giá tr các khon vay theo chun mc k toán quc t 63
3.2.3 Xơy dng trung tơm đnh giá tƠi sn chung 64
3.2.4 Xơy dng h thng chm đim xp hng tín dng chung cho toƠn h thng
ngân hàng 65
3.2.5 C ch u đưi, khuyn khích vic áp dng phng pháp đnh lng mi 66
3.2.6 Hình thƠnh vƠ phát trin th trng mua bán n 67
KT LUN 69
TÀI LIU THAM KHO 70
PH LC
i DANH MC CÁC CH VIT TT
Ting Vit
CN
:
Chi nhánh
DNTN
:
Doanh nghip t nhơn
KH
:
Khách hang
NHNN
:
Ngân hàng nhƠ nc
NHTM
:
Ngân hàng thng mi


ii

DANH MC HỊNH
HÌNH 1.1 Khái nim VaR
HÌNH 1.2 S đ tng quan mô hình CreditMetrics
HÌNH 1.3 Phơn phi chun ca mô hình VaR
HÌNH 1.4 Kim đnh gi thit H
0
iii

DANH MC BNG BIU
Bng 1.1 Xác sut chuyn hng trong 01 nm ca hng tín dng BBB
Bng 1.2 Xác sut v n ca khon vay (PD)
Bng 1.3 Tn tht ca khon vay khi v n (LGD)
Bng 2.1 Mt s ch tiêu hot đng chính ca VAB
Bng 2.2 Chênh lch li nhun ậ chi phí đn 30/04/2013 ti VAB
Bng 2.3 Doanh thu t hot đng cho vay vƠ dch v ti VAB
Bng 2.4 C cu danh mc cho vay ca VAB ti 30/04/2013
Bng 2.5 Tng hp n xu 04 tháng đu nm 2013 ti VAB
Bng 2.6 Kt qu chn mu t danh mc cho vay theo ngƠnh ngh ti VAB
Bng 2.7 S lng KH ng vi các hng tín dng qua các thi đim
Bng 2.8 S lng khon vay chuyn hng t 31/03/2011 đn 31/10/2011
Bng 2.9 Xác sut chuyn hng tín dng t 31/03/2011 đn 31/10/2011
Bng 2.10 S lng khon vay chuyn hng t 31/10/2011 đn 31/03/2012
Bng 2.11 Xác sut chuyn hng tín dng t 31/10/2011 đn 31/03/2012
Bng 2.12 S lng khon vay chuyn hng t 31/03/2012 đn 31/10/2012
Bng 2.13 Xác sut chuyn hng tín dng t 31/03/2012 đn 31/10/2012
Bng 2.14 S lng khon vay chuyn hng t 31/10/2012 đn 31/03/2013
Bng 2.15 Xác sut chuyn hng tín dng t 31/10/2012 đn 31/03/2013

cht lng cho vay, lƠ đu vƠo cn thit ca mô hình; ii) th trng mua bán n dn
hình thƠnh vƠ sôi đng hn cng cn có các mô hình đnh giá đáng tin cy. Chính vì
nhng lỦ do trên, tác gi đư chn đ tƠi ắLng hóa ri ro danh mc cho vay
bng mô hình Creditmetrics ti NHTM C phn Vit Á”
2

2. Vn đ nghiên cu
Tuy mô hình nƠy đc phát trin vƠ đc ng dng k t sau nm 1997 ti các
NHTM trên gii nhng  Vit Nam, điu đó còn khá mi m vƠ cha đc áp dng
rng rưi nh lƠ công c hu hiu đánh giá tn tht các khon cho vay. Vì th tình
hình d báo vƠ ng bin ca các NHTM thng b đng vƠ kém hiu qu (do không
d đoán đc tn tht vi đ tin cy cao đ có bin pháp ng phó phù hp).
Vn đ đt ra lƠ ng dng s dng mô hình nƠy nh th nƠo đ đánh giá đc tn
tht trong danh mc cho vay ca VAB? VAB cn có thêm nhng điu kin gì đ mô
hình nƠy áp dng đc hoƠn thin hn na trong qun tr ri ro danh mc cho vay.
3. Mc tiêu nghiên cu
Mc tiêu ca lun vn lƠ da trên nhng d liu thu thp đc v các khon vay
trong danh mc ca VAB đ tính đc tn tht danh mc theo khung VaR. Qua đó,
gi Ủ nhng gii pháp đ VAB có nhng thay đi, điu chnh k thut đ tip cn
vi phng pháp qun tr ri ro hin đi nƠy nhm xơy dng mt danh mc cho vay
hiu qu, ch đng.
4. i tng và phm vi nghiên cu
 i tng nghiên cu: đ tƠi nghiên cu tp trung vƠo danh mc cho vay bao
gm các hình thc nh cho vay ng trc, cho thuê tài chính, bao thanh toán
(không k các hình thc đu t khác nh kinh doanh chng khoán, góp vn đu
t dƠi hn trên bng cơn đi k toán ca VAB).  tƠi chú trng v cách thc
hot đng ca mô hình CreditMetrics trong vic đo lng tn tht danh mc
cho vay.
 Phm vi nghiên cu: danh mc cho vay theo ngƠnh ngh ca VAB còn d n
tính đn thi đim 30/04/2013.

Chng 2 o lng tn tht danh mc cho vay ca NHTM c phn Vit Á
Chng 3 Gii pháp vƠ kin ngh nơng cao tính ng dng mô hình CreditMetrics ti
NHTM c phn Vit Á.
4

CHNG 1 C S Lụ LUN V MÔ HÌNH CREDITMETRICS
1.1 Lng hóa ri ro trong danh mc
1.1.1 Danh mc cho vay
1.1.1.1 Khái nim “cho vayẰ
ắCho vay lƠ hình thc cp tín dng, theo đó bên cho vay giao hoc cam kt giao cho
KH mt khon tin đ s dng vƠo mc đích xác đnh trong mt thi gian nht đnh
theo tha thun vi nguyên tc có hoƠn tr c gc vƠ lưi” (khon 16, iu 4, Lut
các t chc tín dng s 47/2012/QH12 ngƠy 16/06/2010).
Nh vy, mt khon cho vay có các đc đim sau:
+ Mt khon tin đc bên cho vay giao hoc cam kt giao cho bên đi vay. Bên cho
vay có th giao tin mt ln ngay sau khi kỦ kt hp đng tín dng hoc có th lƠ
mt cam kt giao tin nhiu ln trong các hp đng gii ngơn nhiu ln (cho vay
theo hn mc).
+ Khon vay phi có mc đích xác đnh vƠ thc hin trong mt thi gian nht đnh.
Mc đích xác đnh th hin khon tin đư gii ngơn s dng đúng cho đi tng cn
đc tƠi tr theo nguyn vng ban đu ca ngi đi vay. Xác đnh đúng mc đích lƠ
yu t quan trng hƠng đu trong tôn ch cho vay vì suy cho cùng, bn cht ca vic
vay mn phi hng đn mt mc đích phát trin nht đnh thông qua vic s
dng vn. VƠ khon vay ch đc thc hin trong mt khong thi gian nht đnh,
nhm đt đc mt vòng quay trong chu trình chu chuyn vn đ ngun vn đó có
th đc tip tc tái s dng cho đi tng khác.
+ HoƠn tr c gc vƠ lưi: đơy lƠ đc trng tt yu ca vic vay mn. V c bn,
ngơn hƠng lƠ đnh ch trung gian trong chu trình chu chuyn vn gia các thƠnh
phn trong nn kinh t, vƠ nó lƠ đnh ch thun dch v v tin t nên lưi sut chính
lƠ khon thu nhp ch yu đ bn thơn NH có th t trang tri tt c các chi phí hot

tng KH, t đó có nhng k hoch c th nhm xơy dng các gói sn phm đc
thù cho mi loi đi tng, phù hp vi đnh hng phát trin ca tng NHTM.
 Phơn loi theo loi tin t
 ng VN: KH nhn n bng đng Vit Nam
6

 Ngoi t (*): KH nhn n bng ngoi t (USD, GBP, EURầ) phù hp vi quy
đnh ca Lut qun lỦ ngoi hi vƠ đáp ng các điu kin cho vay ca tng
NHTM (thng lƠ các doanh nghip có doanh thu t xut nhp khu)
 VƠng: KH nhn n bng vƠng. Tuy nhiên, k t sau khi NHNN ban hƠnh thông
t 11/2011/TT-NHNN ngƠy 29/04/2011 Quy đnh v chm dt huy đng vƠ cho
vay vn bng vƠng ca T chc tín dng thì các NHTM không đc cho vay ra
bng vƠng na. n thi đim 30/06/2013, các NHTM đư chính thc buc phi
tt toán trng thái huy đng vƠ cho vay vƠng theo công vn 7019/NHNN-QLNH
ngƠy 26/10/2012 v Chm dt huy đng và cho vay vn bng vàng
Vic phơn loi nƠy giúp nhƠ qun tr có nhng hoch đnh trong vic huy đng các
loi tin t, phc v nhu cu cho vay, phù hp vi đnh hng phát trin trong tng
phơn khúc KH mƠ mi NHTM hng ti. Ví d, các NHTM la chn phơn khúc tƠi
tr cho ngoi thng thì thng s có mc d tr, huy đng ngoi t cao đ đáp
ng cho phơn khúc ca h.
 Phơn loi theo khu vc đa lỦ
Thng các NHTM chia danh mc cho vay theo khu vc hot đng ca h thng
nh Min ông Nam B, Min Trung, Tơy Nguyên, Bc Trung B, Min Bc. Mi
khu vc có điu kin đc trng v kinh t, nhu cu vay. Vic phơn loi nƠy giúp đa
ra nhng sn phm cho vay, chính sách cho vay khác nhau. ng thi, nhƠ qun tr
d theo dõi, đnh hng ri ro cho tng khu vc đ có nhng điu chnh phù hp
vi mc tiêu, chin lc ca tng NHTM.
 Phơn loi theo tình trng đm bo tin vay
 Các khon cho vay có TSB
Các khon cho vay đc bo đm mt phn hoc hoƠn toƠn bng giá tr TSB theo

N quá hn t 91 ngƠy đn 180 ngƠy;
N gia hn n ln đu;
N đc min hoc gim lưi do khách hƠng không đ kh nng tr lưi đy đ
theo hp đng tín dng
 Nhóm 4 (N nghi ng), bao gm:
N quá hn t 181 ngƠy đn 360 ngƠy;
8

N c cu li thi hn tr n ln đu quá hn di 90 ngƠy theo thi hn tr n
đc c cu li ln đu;
N c cu li thi hn tr n ln th hai
 Nhóm 5 (N có kh nng mt vn), bao gm:
N quá hn trên 360 ngƠy;
N c cu li thi hn tr n ln đu quá hn t 90 ngƠy tr lên theo thi hn
tr n đc c cu li ln đu;
N c cu li thi hn tr n ln th hai quá hn theo thi hn tr n đc c
cu li ln th hai;
N c cu li thi hn tr n ln th ba tr lên, k c cha b quá hn hoc đư
quá hn
Vic phơn loi nƠy giúp NHTM đnh danh ri ro nhng khon n theo tiêu chí trích
lp d phòng c th. Trong đó, nhóm n th hin mc đ ri ro ca tng khon n
và nhà qun tr có cái nhìn bao quát v mc trích lp đ có chin lc phù hp.
 Phơn loi theo ngƠnh kinh t
 Nông lơm ng nghip: các khon cho vay phc v nhu cu sn xut, thng mi
 các lnh vc trng trt, chn nuôi gia súc, nuôi trng, đánh bt thy hi sn
 Thng mi dch v: tp hp các khon cho vay phc v nhu cu b sung vn
ca các cá nhơn/ doanh nghip trong lnh vc thng mi hƠng hóa, dch v đi
sng.
 Xơy dng vƠ bt đng sn: tp hp các khon cho vay liên quan đn đu t, kinh
doanh bt đng sn nh chuyn nhng đt, xơy dng, sa cha nhƠ ca, vn

cho vay.
1.1.2.2 Ri ro danh mc cho vay
LƠ s bin đng ca toƠn danh mc cho vay theo hng tiêu cc, đc phơn chia
thƠnh hai loi ri ro ni ti và ri ro tp trung (Bùi Diu Anh, 2010).
 Ri ro ni ti
Xut phát t các yu t, đc đim riêng bit bên trong mi ch th đi vay hoc mi
ngƠnh, lnh vc kinh t. ơy lƠ dng ri ro có tính tt yu, không th trit tiêu vì nó
10

thuc bn tính vn có ca đi tng vay vn, các bin pháp phòng nga ch dng
li  vic gim thiu ri ro nƠy.
 Ri ro tp trung
LƠ ri ro xy ra khi danh mc tín dng ca các NH thiu đa dng khin NH phi
gánh chu nhiu nguy c vƠ tn tht nghiêm trng khi có nhng bin đng, bt trc
xy ra. Vic thiu đa dng trong t chc cho vay th hin  các mt sau:
+ Thiu đa dng ch th cho vay, đin hình lƠ vic tp trung d n quá mc cho
mt hoc mt nhóm KH có mi quan h rƠng buc ln nhau v tƠi chính. Khi đó,
nu mt KH gp khó khn thì bn thơn khon vay vƠ c nhóm KH liên quan đu
gp khó khn, dn đn gim hoc mt kh nng tr n ngơn hƠng.
+ Thiu đa dng ngƠnh kinh t, đin hình lƠ tp trung cho vay quá mc vƠo mt
ngành hoc mt loi hình kinh t mƠ thi gian qua bt đng sn, chng khoán lƠ
nhng ví d. Tt yu, khi th trng bt đng sn hay chng khoán b bin đng thi
tt c các khon tín dng nƠy đu có kh nng tr thƠnh n xu vƠ tác đng bt li
đn hot đng kinh doanh ca NHTM.
1.1.2.3 Nguyên nhơn phát sinh ri ro danh mc cho vay
 D đoán xu hng phát trin kinh t không chính xác
Vic d đoán xu hng thiu chính xác s dn đn đu t quá mc cho mt s
ngƠnh, lnh vc vƠ không lng ht nhng ri ro khi nn kinh t bin đng theo
chiu hng xu, kéo theo s gim sút ca các ngƠnh kinh t đư đu t trc đó.
Danh mc cho vay bt đng sn  các NHTM ti Vit Nam lƠ mt ví d đin hình

+ Áp lc li nhun: trong mt th trng cnh tranh vi rt nhiu NHTM (tính đn
thi đim 31/12/2012 có 39 NH ni đa, 14 NH 100% vn nc ngoƠi vƠ chi nhánh
ngơn hƠng nc ngoƠi, 06 ngơn hƠng liên doanh) thì không có nhiu th phn cho tt
c các NHTM. Áp lc li nhun cao khin NHTM nghiêng v v mt đi tng vay
vn nƠo đó, nht lƠ các đi tng có ri ro cao theo nguyên tc đánh đi gia li
nhun vƠ ri ro, đc bit xy ra ti các NHTM có trình đ qun tr hn ch, quy mô
vn nh (các NHTM nƠy buc phi tìm kim li nhun ti phơn khúc KH ri ro cao
hn so vi các NHTM ln vƠ phi chp nhn s thiu đa dng đ đt đc ch tiêu
12

li nhun đ ra ca c đông), điu đó to ra s mt cơn đi trong phơn tán ri ro ca
toƠn danh mc cho vay, xác sut ri ro xy ra cng cao hn.
1.1.3 o lng ri ro danh mc cho vay
K t nm 1993, khi có đ xut tiêu chí mi v tiêu chun an toƠn vn do y ban
Basel Giám sát hot đng ngơn hƠng công b, đư có nhiu hng nghiên cu vƠ
phát trin các mô hình đnh lng ri ro danh mc cho vay ti các ngơn hƠng  các
quc gia phát trin. Các mô hình khác nhau v các bin s đu vƠo, phù hp vi đc
đim riêng ca tng ngơn hƠng khi áp dng vƠo thc tin nhng nhìn chung đu
đc xơy dng trên khung VaR (Value at Risk ậ lng hóa ri ro) vi các nhơn t
c bn ca mô hình VaR truyn thng.
1.1.3.1 Khái nim v VaR
VaR đc các đnh ch tƠi chính ln s dng đu tiên vƠo cui nhng nm 1980 đ
đo lng ri ro ca danh mc đu t. K t thi đim đó, VaR đc dùng rng rưi,
đáng chú Ủ lƠ n lc ca J.P.Morgan trong vic công b h thng RiskMetrics
TM

vƠo nm 1994 nhm cung cp s thúc đy ln lao cho vic phát trin VaR (Thomas
J.Linsmeier & Neil D.Pearson, 1996). VaR thc cht lƠ phng pháp đo lng ri
ro tn tht ca mt danh mc tƠi sn tƠi chính bng cách s dng các công c toán
hc vƠ thng kê. Vi mt danh mc cho trc, VaR đc hiu nh là mt ngng

cng 1% kh nng khon vay s gim xung $80 ậ 2.33. Vì  đơy ví d cho  =
$10, nên s ch có 1% kh nng khon vay s nơng lên (hoc gim xung) mt
lng giá tr bng 2.33x$10 = $23.3. VƠ $23.3 có th đc coi nh lƠ giá tr tn tht
ca khon vay vi đ tin cy 99%. (Anthony Saunders & Linda Allen, 2002). Nh
vy, giá tr tn tht ph thuc vƠo 02 nhơn t đc trng:
 Khong thi gian cho trc
Nhơn t nƠy chi phi giá tr đ lch chun ca khon vay. C nhiên, đ quan sát
đc đ lch chun ca mt khon vay cn có thi gian đ dƠi mi cho kt qu
chính xác đc. VƠ do đó, nu cùng lƠ khong thi gian 01 nm nhng quan sát
theo ngƠy s cho kt qu đ lch chun khác quan sát theo tháng. Qua đó, giá tr
VaR cng khác bit vi mi loi quan sát.
  tin cy cho trc
14

Xét ví d nêu trên, nu ta chn đ tin cy 95% thì khi đó có 5% xác sut khon vay
s gim xung 1.65 = $16.5. Rõ rƠng, nu nhƠ qun tr nhìn nhn khon vay vi đ
tin cy nƠo thì s cho kt qu VaR tng ng nh th
1.1.3.3 Các phng pháp tính VaR danh mc cho vay
Nh đư đ cp  trên, vic ng dng VaR cho mi NHTM theo mô hình nƠo lƠ điu
không bt buc vì tùy thuc vƠo kh nng cung cp d liu đu vƠo sn có ti mi
NHTM đ có la chn thích hp. Nhìn chung, có mt s phng pháp ch yu tính
VaR cho danh mc cho vay nh sau
 CreditRisk plus
Phng pháp nƠy ng dng nguyên tc ca bo him khi tp trung phơn tích kh
nng hoƠn tr hoc không hoƠn tr khon n vay khi đn hn ca KH (mô hình v
n) mƠ không cn quan tơm ti kh nng thay đi cht lng hng tín dng. Phơn
phi xác sut ca s lng khon n không hoƠn tr đc tính theo phơn phi
Poison.
p(n) =
Trong đó:

lƠ xác sut không hoƠn tr có điu kin trong khong thi gian t đi vi
mt phơn khúc KH j (phơn khúc KH đc phơn loi theo hng tín dng)
Y
j,t
lƠ ch s giá tr tng ng vi phơn khúc KH j. Quan h gia ch s nƠy
vi các bin kinh t v mô đc xác đnh thông qua mô hình hi quy:
Y
j,t
= 
j,0
+ 
j,1
X
j,1,t
+ 
j,2
X
j,2,t
+ầ.+ 
j,m
X
j,m,t
+ 
j,t

Trong mô hình nƠy, tng quan không hoƠn tr gia các KH đc bao hƠm trong
xác sut không hoƠn tr P
j,t
. Sau đó, mt ma trn xác sut thay đi cht lng tín
dng (M

Hình 1.2 S đ tng quan mô hình CreditMetrics Ngun: CreditMetrics
TM
ậ Technical Document ậ trang 41
1.2.2 Các yu t đu vào ca mô hình
+ Yêu cu đu tiên vƠ quan trng nht ca CreditMetrics phi có h thng xp hng
tín nhim KH. Theo đó, s thay đi hng tín nhim ca khon vay lƠ d liu đu
vƠo ca mô hình (hng tín nhim ca mt khon vay có th gi nguyên, lên, xung
hoc thm chí v n). Khong thi gian thích hp đ xác đnh thay đi hng thng
lƠ mt nm, phù hp vi điu kin ca hot đng NHTM ti Vit Nam. Trên
nguyên tc, bt kì mt h thng xp hng tín dng nƠo t các h thng xp hng tín
dng ca các t chc quc t (S&P , Moody’sầ) đn h thng xp hng riêng ca
tng quc gia hay ca các NHTM đu có th dùng đc.
+ Yêu cu tip theo lƠ cn có đc đim ca tng món vay, c th  đơy bao gm:
d n, kì hn, lưi sut, cách thc tr lưi, hng tín dng ban đu. c bit lƠ lưi sut
Danh mc
cho vay
Bin đng
ca th trng
S liu v
tng quan
Mô hình