B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
VÕ NGUYN HUNH NAM
NÂNG CAO CHT LNG TÍN DNG I VI
DOANH NGHIP NH VÀ VA TI NGÂN
HÀNG THNG MI C PHN ÔNG Á
LUN VN THC S KINH T
TP. H CHÍ MINH - Nm 2013
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
VÕ NGUYN HUNH NAM
NÂNG CAO CHT LNG TÍN DNG I VI
DOANH NGHIP NH VÀ VA TI NGÂN
HÀNG THNG MI C PHN ÔNG Á
Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã s: 60340201
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:
PGS-TS. TRN HUY HOÀNG
TP. H CHÍ MINH - Nm 2013
i
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan đ tài “Nâng cao cht lng tín dng đi vi Doanh
nghip nh và va ti Ngân hàng Thng mi C phn ông Á” là công trình
nghiên cu do chính tôi thc hin. Tác gi vn dng các kin thc đã hc, các tài
liu tham kho, kt hp vi quá trình nghiên cu thc tin, thông qua vic tìm hiu
trao đi vi Giáo viên hng dn khoa hc, bn bè và các đi tng nghiên cu đ
hoàn thành lun vn ca mình
.
CHNG 1: TNG QUAN V TÍN DNG NGÂN HÀNG I VI
DOANH NGHIP NH VÀ VA 4
1.1 Tng quan v doanh nghip nh và va 4
1.1.1 Khái nim doanh nghip nh và va 4
1.1.2 Vai trò ca DNNVV trong nn kinh t Vit Nam 5
1.1.2.1 Thúc đy kinh t tng trng và tng thu nhp quc dân 5
1.1.2.2 To vic làm và thu nhp cho ngi lao đng 6
1.1.2.3 Góp phn làm cho nn kinh t nng đng,
đt hiu qu kinh t cao 6
1.1.2.4 Góp phn tích cc đi vi s phát trin kinh t
đa phng, khai thác tim nng th mnh ca tng vùng 6
1.1.3 Khó khn, hn ch ca DNNVV Vit Nam 7
1.1.3.1 Trình đ lao đng và nng lc qun lý còn thp 7
1.1.3.2 K thut và công ngh thp 7
1.2 Tng quan v tín dng ngân hàng đi vi DNNVV 7
1.2.1 C s lý lun chung v tín dng ngân hàng 7
1.2.1.1 Khái nim v tín dng ngân hàng 7
1.2.1.2 Phân loi các hình thc tín dng ca ngân hàng 8
1.2.1.3 Các sn phm tín dng ca ngân hàng 9
iv
1.2.2 Tín dng ngân hàng đi vi DNNVV 10
1.2.2.1 c đim tín dng ngân hàng đi vi DNNVV 10
1.2.2.2 Ri ro tín dng đi vi các DNNVV 11
1.2.2.3 Vai trò ca tín dng ngân hàng đi vi DNNVV 11
1.3 Cht lng tín dng đi vi DNNVV 12
1.3.1 Khái nim cht lng tín dng và ri ro tín dng 12
1.3.1.1 Khái nim cht lng tín dng 12
1.3.1.2 Khái nim ri ro tín dng 12
1.3.2
S cn thit phi nâng cao cht lng tín dng đi vi DNNVV 14
2.2.2.1
Phân tích d n cho vay theo loi hình cho vay 36
2.2.2.2 Phân tích d n cho vay theo k hn vay 37
2.2.2.3 Phân tích d n cho vay theo đi tng khách hàng
loi hình doanh nghip 38
2.2.2.4 Phân tích d n cho vay theo cht lng n vay 39
2.3 Thc trng cht lng tín dng đi vi DNNVV ti ngân hàng
TMCP ông Á 40
2.3.1 Thc trng tín dng đi vi DNNVV hin nay 40
2.3.1.1 Các chính sách h tr DNNVV 40
2.3.1.2 Tình hình tip cn ngun vn tín dng ca DNNVV 41
2.3.1.3 Nguyên nhân ca vic hn ch cp tín dng cho các
DNNVV 42
2.3.2 Cht lng tín dng đi vi DNNVV ti DAB 42
2.3
.2.1 Ch tiêu tng trng tín dng 42
2.3.2.2 Ch tiêu d n có tài sn đm bo 44
2.3.2.3 Ch tiêu t l n quá hn và n xu 46
2.3.2.4 Ch tiêu li nhun t hot đng tín dng ca DNNVV 48
2.3.3 ánh giá chung v cht lng tín dng ca DNNVV ti DAB 49
2.3.3.1 Nhng mt tích cc 49
2.3.3.2 Nhng tn ti trong hot đng tín dng ca DNNVV 50
vi
2.3.3.3 Nguyên nhân nh hng đn cht lng tín dng đi vi
DNNVV 51
KT LUN CHNG 2 55
CHNG 3: KIM NH CÁC NHÂN T NH HNG N CHT
LNG TÍN DNG I VI CÁC DNNVV TI NGÂN HÀNG TMCP
ÔNG Á
56
.2.2.1 Tng cng công tác thu thp, x lý thông tin tín dng 72
4.2.2.2 Nâng cao hiu qu thm đnh h s vay vn, thm đnh
phng án, d án sn xut kinh doanh và kh nng tr n ca KH 73
4.2.2.3 Nâng cao hiu qu thm đnh tài sn đm bo 74
4.2.2.4 Nâng cao công tác kim tra, giám sát, kim soát
khon vay 75
4.2.3 Tiêu chun hóa cán b làm công tác tín dng DN 75
4.2.3.1 ánh giá nng lc ca nhân viên theo tng cp đ 75
4.2.3.2 Bi dng kin thc, chuyên môn, đo đc cho CBTD 76
4.2.3.3 To môi trng làm vic thun li cho đi ng CBTD 76
4.2.4 Hoàn thin và phát trin h tng công ngh thông tin 77
4.2.4.1 Nâng cp trang thit b máy móc hin đi, đu t công
ngh và bo mt thông tin 77
4.2.4.2
ào to k nng ng dng công ngh thông tin, hin
đi hóa tác phong làm vic cho cán b nhân viên 77
4.2.5 Nâng cao vai trò công tác kim tra, kim toán ni b 78
4.2.6 y mnh công tác Marketing, qung cáo 79
4.2.6.1 Thc hin chin lc marketing hp lý, đáp ng ti đa nhu cu
DNNVV 79
4.2.6.2 Thu thp thông tin d liu khách hàng thông qua Marketing 80
viii
4.2.7 Tng cng các mi quan h vi các hip hi, ban ngành 80
4.3 Kin ngh 80
4.3.1 Kin ngh DNNVV 80
4.3.1.1 Xây dng phng án sn xut kinh doanh kh thi 78
4.3.1.2 Nâng cao trình đ chuyên môn, nng lc qun lý 79
4.3.1.3 m bo minh bch, rõ ràng trong tài chính và
nâng cao hiu qu s dng vn vay ngân hàng 79
4.3.1.4 Nâng cao nng lc cnh tranh, v th ca DN 80
TSB Tài sn đm bo
CBTD Cán b tín dng
VCCI Phòng Thng mi và Công nghip Vit Nam
BCTC Báo cáo tài chính
KHDN Khách hàng doanh nghip
Ting Anh
DAB Dong A Commercial Joint Stock Bank – Ngân hàng TMCP ông Á
CIC Credit Information Center – Trung tâm thông tin tín dng ca ngân
hàng nhà nc
EU European Union – Liên minh Châu Âu
ROA Return on Asset – Sut sinh li trên tng tài sn
ROE Return on Equity – Sut sinh li trên vn ch s hu
L/C Letter of Credit – Th tín dng
x
DANH MC BNG
Bng 1.1: Bng phân loi DNNVV theo khi EU
Bng 1.2: Bng tiêu chí phân loi DNNVV ti Vit Nam
Bng 2.1
: Các ch tiêu ch yu
Bng 2.2: Tình hình huy đng vn ca DAB giai đon 2010-2012
Bng 2.3: C cu d n theo loi hình cho vay
Bng 2.4: C cu d n theo k hn vay
Bng 2.5: C cu d n cho vay theo đi tng khách hàng và loi hình DN
B
ng 2.6: C cu d n cho vay theo cht lng n cho vay
Bng 2.7: Ch tiêu tng trng tín dng ca DNNVV giai đon 2010-2012
Bng 2.8: D n ca DNNVV theo tài sn đm bo
Bng 2.9: D n DNNVV theo ch tiêu n quá hn và n xu
Bng 2.10: Ch tiêu li nhun t hot đng tín dng ca DNNVV
Bng 3.1: Kt qu tng hp các nhân t nh hng đn cht lng tín dng
DN
này. Tuy nhiên vic tip cn ngun vn đi vi các DN này còn gp nhiu khó khn
và hn ch đng thi cht lng tín dng đi vi các DNNVV cha hiu qu. Chính
vì l đó mà vic nâng cao cht lng tín dng đi vi các DNNVV đc xem nh
vn đ ct lõi trong trong hot đng kinh doanh, hot đng qun tr ca các ngân
hàng nhm tng tính hiu qu ca vic s dng vn và kích thích các DNNVV hot
đng hiu qu cao.
T đnh hng đó, vic nghiên cu đ tài “Nâng cao cht lng tín dng đi
vi doanh nghip nh và va ti Ngân hàng Thng mi C phn ông Á” là
rt cn thit. Da trên c s khoa hc cùng vi vic phân tích thc trng hot đng
tín dng đi vi DNNVV và các nhân t nh hng đn cht lng tín dng ca các
DNNVV ti ngân hàng ông Á, lun vn xin đ xut mt s gii pháp và kin ngh
nhm gii quyt vn đ này.
2. Mc tiêu nghiên cu ca lun vn:
- Nghiên cu nhng vn đ lý lun c bn v DNNVV, tín dng ngân hàng và
cht lng tín dng đi vi các DNNVV ca NHTM, xác đnh s cn thit ca vic
nâng cao cht lng tín dng đi vi DNNVV ca NHTM.
- Nghiên cu thc trng v hot đng tín dng và cht lng tín dng đi vi
DNNVV ti Ngân hàng thng mi c phn ông Á t nm 2010-2012, qua đó rút
2
ra nhng mt đt đc cng nh tn ti cn gii quyt.
-
Kim đnh các nhân t nh hng đn cht lng tín dng đi vi các
DNNVV ti Ngân hàng thng mi c phn ông Á bng mô hình hi quy Binary
Logistic.
- Thit lp các gii pháp nhm nâng cao cht lng tín dng đi vi DNNVV ti
Ngân hàng thng mi c phn ông Á.
3. i tng và phm vi nghiên cu:
- i tng nghiên cu ca lun vn là cht lng tín dng đi vi DNNVV ti
Ngân hàng ông Á và các nhân t nh hng đn cht lng tín dng. Cht lng
Chng 3: Kim đnh các nhân t nh hng đn cht lng tín dng đi vi
DNNVV ti Ngân hàng thng mi c phn ông Á.
Chng 4: Gii pháp nâng cao cht lng tín dng đi vi DNNVV ti Ngân
hàng thng mi c phn ông Á.
4
CHNG 1
TNG QUAN V TÍN DNG NGÂN HÀNG I VI DOANH
NGHIP NH VÀ VA
1.1 Tng quan v doanh nghip nh và va
1.1.1 Khái nim doanh nghip nh và va
Khái nim DNNVV gi ý cho chúng ta tiêu chun v quy mô, kích c. Trên
thc t khó tìm đc đnh ngha mang tính tng quát vì môi trng kinh doanh ca
các DNNVV thng không đng nht và không n đnh.
Theo quan nim ca ngân hàng th gii, DNNVV là nhng DN có quy mô
nh bé v phng din vn, lao đng và doanh thu.
Theo y ban chun mc k toán quc t (FASB) đnh ngha DNNVV có
khong 50 nhân viên và doanh thu hàng nm khong 10 triu euro, thc t đa s
trên di 10 nhân viên, không có b phn theo dõi tuân th chun mc báo cáo tài
chính.
Theo quan nim ca liên minh Châu Âu (EU), DNNVV đc phân loi nh
sau:
Bng 1.1: Phân loi các DNNVV theo khi EU
Loi DN S nhân công Doanh s (triu
Euro)
Hoc tng tài
sn (triu Euro)
Va < 250 50 43
Nh < 50 10 10
Siêu nh < 10 2 2
Theo Ngh đnh 56/2009/CP-N ngày 30/06/2009 thì DNNVV là c s kinh
ngun
vn
S lao
đng
Tng
ngun vn
S lao
đng
I. Nông, lâm nghip
và thy sn
10 ngi
tr xung
20 t
đng tr
xung
t
trên 10
ngi đn
200 ngi
t
trên 20
t đng đn
100 t đng
t
trên 200
ngi đn
300 ngi
II. Công nghip và
xây dng
10 ngi
đóng góp gn 15% tng thu ngân sách Nhà nc (Ngun: S liu Tng cc Thng
kê nm 2011).
1.1.2.2 To vic làm và thu nhp cho ngi lao đng
Hàng nm nc ta có khong hn mt triu ngi đn tui lao đng nhng
kh nng thu hút lao đng ca các DN ln ngày càng hn ch. Thêm vào đó, trong
tin trình đi mi và ci cách DN nhà nc đã khin cho nhiu ngi lao đng b
mt vic làm. Trong điu kin nh vy, các DNNVV đc bit là các DN ngoài
quc doanh đã có vai trò quan trng trong vic thu hút lao đng bao gm nhng
ngi mi đn tui lao đng, nhng ngi b mt vic làm do vic tinh gim biên
ch
và các quân nhân khi hoàn thành ngha v tr v.
1.1.2.3 Góp phn làm cho nn kinh t nng đng, đt hiu qu kinh t cao
Vi quy mô vn và lao đng không ln, các DNNVV d dàng đc thành
lp, chuyn đi mt hàng sn xut kinh doanh. iu đó cho thy, các DNNVV
đóng vai trò quan trng trong lu thông hàng hóa và cung cp hàng hóa, dch v
b sung cho các DN ln, là nhng v tinh, nhng xí nghip gia công cho nhng
DN ln cùng h thng đng thi là mng li tiêu th hàng hóa cho các DN ln.
Các DNNVV đáp ng tích cc, kp thi nhu cu tiêu dùng ca dân c ngày
càng phong phú và đa dng mà các DN ln không th làm đc.
1.1.2.4 Góp phn tích cc đi vi s phát trin kinh t đa phng, khai thác
tim nng th mnh ca tng vùng
Phát trin các DNNVV s giúp các đa phng khai thác th mnh v đt
đai, tài nguyên, lao đng trong mi lnh vc phc v phát trin kinh t đa phng.
ó cng là lý do c bn đ ng và Nhà nc ta đa ra các chính sách h
tr phát
trin các DNNVV cng nh kinh t trang tri và phát trin các làng ngh truyn
thng các vùng nông thôn nc ta.
Nh vy, t vic khng đnh v trí và vai trò ca các DNNVV trong vic
cung ng và làm tng tc đ lu thông hàng hóa trong nn kinh t nhiu thành
phn, vic chú trng phát trin các DNNVV nc ta là mt trong nhng chin
8
1.2.1.2 Phân loi các hình thc tín dng ca ngân hàng
v Cn c vào thi hn cho vay
Cho vay ngn hn: là khon cho vay có thi hn cho vay đn 12 tháng nhm
đáp ng nhu cu vn lu đng thng xuyên hay theo thi v ca các DN.
Cho vay trung dài hn: là khon cho vay có thi hn cho vay trên 12 tháng
nhm đáp ng nhu cu đu t mua sm tài sn c đnh, ci tin đi mi thit b,
công ngh, m rng sn xut kinh doanh, cho vay thc hin d án đu t.
v Cn c vào mc đích s dng vn
Ch yu là cho vay phc v sn xut kinh doanh, vn vay s dng đ b
sung nhu cu mua sm, xây dng tài sn c đnh phc v cho sn xut kinh doanh,
b sung vn lu đng cho các DN…
v Cn c vào phng thc cho vay
Cho vay tng ln: là phng thc cho vay mà mi ln vay vn khách hàng
và ngân hàng phi thc hin tt c th tc vay vn cn thit và ký kt mt hp đng
tín dng.
Cho vay theo hn mc: là phng thc cho vay mà ngân hàng và khách hàng
xác đnh và tha thun mt hn mc tín dng trong mt khong thi gian nht đnh
Cho vay theo d án đu t: là phng thc cho vay đ thc hin các d án
đu t phát trin sn xut, kinh doanh, dch v và các d án đu t phc v đi
sng.
v Cn c vào hình thc đm bo n vay
Cho vay tín chp: là hình thc cho vay khách hàng không cn phi có tài sn
th
chp, cm c hay s bo lãnh ca ngi th ba, vic cho vay ch da vào uy tín
ca bn thân khách hàng hoc s bo lãnh bng uy tín ca bên th ba
Cho vay có đm bo bng tài sn: là hình thc cho vay mà trong đó bên vay
phi s dng tài sn thuc quyn s hu, quyn s dng, quyn qun lý ca mình đ
đm bo n vay thông qua th chp, cm c hoc bo lãnh bng tài sn.
9
10
v Bao thanh toán
Theo Lut các T chc Tín dng nm 2010 s 47/2010/QH12: Bao thanh
toán là hình thc cp tín dng cho bên bán hàng hoc bên mua hàng thông qua vic
mua li có bo lu quyn truy đòi các khon phi thu hoc các khon phi tr phát
sinh t vic mua, bán hàng hoá, cung ng dch v theo hp đng mua, bán hàng
hoá, cung ng dch v. Bao thanh toán là hình thc cp tín dng ngn hn cho
khách hàng da trên các khon phi thu phát sinh t vic mua bán hàng hóa và dch
v. Vit Nam hin nay quy đnh thi hn bao thanh toán không vt quá 180
ngày.
v Tài tr xut nhp khu
Hình thc đn gin đu tiên ca tài tr xut nhp khu là ngân hàng cho vay
trc tip đi vi các đn v xut nhp khu nh cho vay b sung vn lu đng, thu
mua ch bin sn xut hàng nhp khu theo các hp đng đã đc ký kt, cho vay
thanh toán nguyên liu, hàng hóa, vt t nhp khu t nc ngoài… T hình thc
cho vay đn gin trên ngân hàng m rng thc hin thêm các dch v khác nh: bo
lãnh m L/C, thanh toán hàng nhp khu, bo lãnh hi phiu, bão lãnh thc hin
hp đng, chit khu hi phiu và chng t có giá.
1.2.2 Tín dng ngân hàng đi vi DNNVV
1.2.2.1 c đim tín dng ngân hàng đi vi DNNVV
Xut phát t đc đim ca DNNVV là tình trng không minh bch v tài
chính, vn t có thp, kh nng tip cn thông tin và th trng hn ch, thiu tài
sn th chp, kh nng chng đ ri ro còn thp Do đó, quan h tín dng gia
DNNVV v
i các ngân hàng thng mi có nhng đc đim sau đây:
Th nht, v qui mô tín dng rt thp nu tính bình quân trên mt DNNVV
Th hai, v thi hn tín dng ch yu là vay ngn hn.
Th ba, v đm bo tín dng thì hu ht các DNNVV phi có TSB khi vay
vn các ngân hàng thng mi.
Th t, v mc đích s dng vn vay ch yu là b sung vn lu đng.
ca các DN nói chung và các DNNVV nói riêng, th hin mt s phng din c
bn sau
:
DNNVV có đc đim ni bt là quy mô vn ch s hu nh nên thng ri
vào tình trng thiu vn cho hot đng sn xut kinh doanh. Do đó vay vn t ngân
hàng là mt gii pháp có vai trò vô cùng quan trng.
Vic m rng cho vay đi vi các DNNVV giúp cho nn kinh t vn hành
trôi chy hn. Thc t cho thy các DNNVV không th cnh tranh đc vi các DN
ln nu không có s tr giúp v vn t phía các ngân hàng. Ngun vn trung, dài
hn ca ngân hàng chính là chìa khóa m ra con đng cho các DNNVV tip cn
ti
n b khoa hc công ngh, đu t máy móc thit b đ phát huy ht kh nng linh
hot trong vic đáp ng nhu cu ca khách hàng, góp phn nâng cao nng lc cnh
tranh trên th trng.
Ngun vn ca ngân hàng đc coi là đòn by tài chính giúp DNNVV ti u
hóa cu trúc vn, đt đc chi phí s dng vn thp nht, tit kim chi phí. Các
DNNVV thng có ngun vn hn ch, nu s dng 100% vn t có thì chi phí rt
cao, do đó nu bit cách kt hp s dng vn t có và ngun vn vay vi mt t l
hp lý s giúp ti đa hóa li nhun vi mt chi phí vn bình quân thp nht.
Bên cnh thúc đy s phát trin ca các DNNVV bng ngun vn tín dng
ca ngân hàng mà còn thông qua đó tác đng tr li thúc đy h thng ngân hàng, vì
vic m rng cho vay đi vi DNNVV giúp cho các ngân hàng chuyn dch c cu
đu t hp lý, tng trng tín dng, đa dng hóa danh mc đu t cho vay, phân tán
ri ro và nâng cao v th cnh tranh.
1.3 Cht lng tín dng đi vi DNNVV
1.3.1 Khái nim cht lng tín dng
và ri ro tín dng
1.3.1.1 Khái nim cht lng tín dng
Cht lng tín dng là s đáp ng tt yêu cu v vn cho hot đng sn xut
kinh doanh ca khách hàng, phù hp vi s phát trin kinh t xã hi và đm bo s