BăGIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.HCM
NGUYNăTRNăLINHăLAN
NÂNG CAO NNGăLCăQUNăTR RIăRO
TÍN DNGăTIăNGÂN HÀNG THNGăMI
CăPHNăVITăNAMăTHNHăVNG
LUNăVNăTHCăSăKINHăT
TP.H CHÍ MINH – NMă2013 BăGIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.HCM
NGUYNăTRNăLINHăLAN NỂNGăCAOăNNGăLCăQUNăTRăRIăROă
NGUYNăTRNăLINHăLAN
MC LC
Trang
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc ch vit tt
Danh mc các bng, biu
Danh mc các hình v
Danh mc các ph lc
LI M U 1
CHNG 1: C S LÝ LUN V QUN TR RI RO TÍN DNG TI NGÂN
HÀNG THNG MI 3
1.1 Ri ro tín dng ti ngơn hƠng thng mi 3
1.1.1 Khái nim ri ro tín dng 3
1.1.2 Phân loi ri ro tín dng 3
1.1.3 c đim ca ri ro tín dng 4
1.1.4 Nguyên nhân dn đn ri ro tín dng 5
1.1.4.1 Nguyên nhân khách quan 5
1.1.4.2 Nguyên nhân ch quan 7
1.1.5 nh hng ca ri ro tín dng 9
1.1.5.1 nh hng ca ri ro tín dng đn ngơn hƠng thng mi 9
1.1.5.2 nh hng ca ri ro tín dng đn nn kinh t - xã hi 10
1.2 Qun tr ri ro tín dng vƠ nơng cao nng lc qun tr ri ro tín dng ti ngân hàng
thng mi 11
2.2.2 Tình hình n quá hn, t l n xu và phân loi n 36
2.2.3 Tình hình trích lp và s dng qu d phòng ri ro 38 2.3 Thc trng nng lc qun tr ri ro tín dng ti Ngân Hàng TMCP Vit Nam Thnh
Vng 39
2.3.1 B máy qun tr, điu hành h thng qun tr ri ro 39
2.3.2 Chính sách tín dng 42
2.3.2.1 nh hng tín dng 42
2.3.2.2 Gii hn ri ro tín dng 43
2.3.3 Quy trình nghip v tín dng 44
2.3.3.1 B máy phê duyt tín dng 44
2.3.3.2 Nguyên tc thm đnh và phê duyt các khon cp tín dng 45
2.3.3.3 Quy trình cp tín dng 46
2.3.4 Kt qu xp hng tín dng ni b khách hàng 49
2.3.5 iu kin v bo đm tin vay vƠ quy trình đnh giá tài sn bo đm 52
2.3.6 Quy trình kim tra, giám sát vn vay 53
2.3.7 Qun lỦ các khon tín dng có ri ro cao 53
2.3.8 Quy trình theo dõi, giám sát và x lý n có vn đ 54
2.3.9 Kim toán ni b theo đnh hng ri ro 55
2.3.10 Báo cáo ni b v ri ro tín dng 56
2.4 ánh giá công tác qun tr ri ro tín dng ti Ngân hàng TMCP Vit Nam Thnh
Vng 57
2.4.1 Kt qu đt đc 57
2.4.2 Nhng tn ti và nguyên nhân ca tn ti 59
KT LUN CHNG 2 64
CHNGă3:ăGIIăPHÁPăNỂNGăCAOăNNGăLC QUN TR RI RO TÍN
DNG TIă NGỂNă HÀNGă THNGă MI C PHN VIT NAM THNH
VNG 65
3.2.6.1 Quy đnh tiêu chun đi vi kim toán ni b 79
3.2.6.2 m bo cht lng hot đng kim toán ni b 79
3.2.7 Nâng cao cht lng h thng thông tin qun tr ri ro và báo cáo ri ro trong
hot đng tín dng 80 3.2.7.1 Các yêu cu đi vi h thng thông tin qun tr ri ro 80
3.2.7.2 Quy đnh v báo cáo ri ro 81
3.3 Các gii pháp h tr 81
3.3.1 i vi Chính ph 81
3.3.2 i vi Ngơn hƠng NhƠ nc 82
3.3.2.1 Hoàn thin h thng pháp lut Ngân hàng 82
3.3.2.2 Nơng cao hot đng thanh tra kim soát, giám sát ngơn hƠng 83
3.3.2.3 Hoàn thin c ch, quy ch phát hành và qun lý, phi hp vi các c quan
chc nng nhm hn ch tình hình giy t gi mo trong giao dch ngân hàng 84
3.3.2.4 Hoàn thin h thng thông tin tín dng trong hot đng ngân hàng 86
3.3.2.5 Hoàn thin quy đnh v xp hng khách hàng ca ngân hàng thng mi 87
3.3.2.6 Yêu cu các ngơn hƠng thng mi minh bch thông tin 87
KT LUN CHNG 3 89
KT LUN 90
Tài liu tham khoầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầ.92
Ph lc
DANH MC CH VIT TT
Ting Anh
CIC Credit Information Certer Trung tâm thông tin tín dng
SME Small and Medium Enterprise Doanh nghip va và nh
VPBank Vietnam Prosperity Bank Ngân hàng TMCP Vit Nam
RRT H thng đánh giá ri ro tín dng đin t ca VPBank
RSM Mô hình chm đim tín dng dành cho KHCN
T24 H thng phn mm ngân hàng T24
TCTD T chc tín dng
TD Tín dng
TG Tng giám đc
TMCP Thng mi c phn
TSB Tài sn bo đm
XHTDNB Xp hng tín dng ni b DANH MC CÁC BNG BIU
Trang
Bng 2.1: Mt s ch tiêu hot đng chính ca VPBank 31
Bng 2.2: C cu d n theo thi gian đáo hn ca VPBank 34
Bng 2.3: Hiu sut s dng vn ca VPBank 35
Bng 2.4: Tình hình n quá hn ti VPBank 37
Bng 2.5: Tình hình n xu ti VPBank 37
Bng 2.6: D phòng ri ro các khon cho vay ti VPBank 38
Bng 2.7: Bin đng d phòng chung cho các khon cho vay khách hàng 39
Bng 2.8: Bin đng d phòng c th cho các khon cho vay khách hàng 39
Bng 2.9: Trình t thc hin cp tín dng ti các chi nhánh có Ban tín dng 46
Bng 2.10: Trình t thc hin cp tín dng ti Trung tâm x lý tín dng tp trung CPC
47
Bng 2.11: Xp hng khách hàng theo mc đ ri ro 49
Bng 2.12: ánh giá tín dng kt hp 50
Ph lc 10: B máy phê duyt tín dng ti VPBank 124
Ph lc 11: Mt s nguyên tc phê duyt tín dng ti VPBank 129
Ph lc 12: Bng đánh giá tín dng kt hp 132 1
LI M U1. Lý do nghiên cuăđ tài
Qun tr ri ro luôn là mc tiêu cao nht ca các TCTD, trong đó qun tr vic
cp TD là mc tiêu hƠng đu, bi đơy lƠ hot đng mang li li nhun cao nht cho
NH, nhng đng thi cng lƠ hot đng tim n ri ro ln nht. P.Volker, cu Ch tch
Cc d tr liên bang M cho rng: “Nu NH không có nhng khon n xu thì đó
không phi là hot đng kinh doanh”. iu đó cho thy ri ro TD luôn tn ti và n
xu là mt thc t hin nhiên bt c NH nào, k c các NH hƠng đu trên th gii
bi có nhng ri ro nm ngoài tm kim soát ca con ngi. Tuy nhiên, s khác bit
c bn ca các NH có nng lc qun tr ri ro TD là kh nng khng ch n xu mt
t l có th chp nhn đc nh xây dng mt mô hình qun tr ri ro hiu qu, phù
hp vi môi trng hot đng đ hn ch đc nhng ri ro TD mang tính ch quan,
xut phát t yu t con ngi và nhng ri ro TD khác có th kim soát đc.
Trong quá trình chuyn đi, vi phng châm hƠnh đng ca VPBank “Nn tng
vng chc, bt phá thƠnh công”, bên cnh các sáng kin nhm thúc đy hot đng bán
hàng, phân khúc KH nhm nâng cao giá tr và cht lng dch v, phát trin mng li
và các kênh phân phi, vic chú trng các bin pháp đm bo NH phát trin bn vng
và vn hành theo các chun mc an toàn, lành mnh trong hot đng NH, đc bit là
trong hot đng TD là mt nhu cu cp thit, đ hng tin ti mt mô hình qun tr
ri ro toàn din và hiu qu. Xut phát t nhu cu cp thit đó, tôi chn đ tài “Nâng
cao nng lc qun tr ri ro tín dng ti Ngân hàng thng mi c phn Vit Nam
Thnh Vng” cho ni dung nghiên cu ca lun vn.
1.1 Ri ro tín dng ti ngân hàng thngămi
1.1.1 Khái nim ri ro tín dng
Ri ro TD là loi ri ro phát sinh trong quá trình cp TD ca NH, biu hin trên
thc t qua vic KH không tr đc n hoc tr n không đúng hn cho NH.
Có th nói ri ro TD có th xut hin trong các mi quan h mƠ trong đó NH là
ch n mà KH li không thc hin hoc không đ kh nng thc hin ngha v tr n
khi đn hn. Ri ro TD din ra trong quá trình cho vay, chit khu công c chuyn
nhng và giy t có giá, cho thuê tài chính, bo lãnh, bao thanh toán ca NH. ơy
còn đc gi là ri ro mt kh nng chi tr và ri ro sai hn, là loi ri ro liên quan đn
cht lng hot đng TD ca NH.
1.1.2 Phân loi ri ro tín dng
Cnăc vào nguyên nhân phát sinh ri ro
- Ri ro giao dch: là mt hình thc ca ri ro TD mà nguyên nhân phát sinh là
do nhng hn ch trong quá trình giao dch và xét duyt cho vay, đánh giá KH. Ri ro
giao dch bao gm ri ro la chn, ri ro bo đm và ri ro nghip v.
Ri ro la chn: ri ro liên quan đn quá trình đánh giá phơn tích TD, khi NH
la chn phng án vay vn có hiu qu đ ra quyt đnh cho vay.
Ri ro bo đm: ri ro phát sinh t các tiêu chun đm bo nh các điu khon
trong hp đng cho vay, các loi TSB, ch th đm bo, cách thc đm bo và mc
cho vay trên tr giá ca TSB.
Ri ro nghip v: ri ro liên quan đn công tác qun lý khon vay và hot đng
cho vay, bao gm c vic s dng h thng xp hng ri ro và k thut x lý các
khon cho vay có vn đ.
- Ri ro danh mc: là mt hình thc ca ri ro TD mà nguyên nhân phát sinh là
4
do nhng hn ch trong qun lý danh mc cho vay ca NH, đc phân chia thành ri
ro ni ti và ri ro tp trung.
Ri ro ni ti: xut phát t các yu t, các đc đim riêng có, mang tính riêng
bit bên trong ca mi ch th đi vay hoc ngƠnh, lnh vc kinh t. Xut phát t đc
đim hot đng hoc đc đim s dng vn ca KH vay vn.
nhng c hi đt đc nhng li ích xng đáng vi mc ri ro chp nhn. NH s
hot đng tt nu mc ri ro mà NH gánh chu là hp lý và kim soát đc, nm
trong phm vi kh nng các ngun lc tài chính và nng lc TD ca NH.
1.1.4 Nguyên nhân dnăđn ri ro tín dng
Trong quan h TD có hai đi tng tham gia là NH cho vay và ngi đi vay.
NH và ngi đi vay hot đng tuân theo s chi phi vi nhng điu kin c th ca
môi trng kinh doanh. Môi trng kinh doanh là đi tng th ba có mt trong
quan h TD. Ri ro TD xut phát t môi trng kinh doanh gi là ri ro do nguyên
nhân khách quan. Ri ro xut phát t ngi đi vay và NH cho vay gi là ri ro do
nguyên nhân ch quan. S tip cn các yu t, nguyên nhân gây ri ro giúp chúng ta
nhìn nhn ri ro mt cách đy đ, toàn din và khách quan, t đó s đa ra đc
nhng đ xut phòng nga, gim thiu ri ro trong kinh doanh ca NHTM mt cách
hu ích và thit thc hn.
1.1.4.1 Nguyên nhân khách quan
Ri ro t môiătrng kinh doanh
Nguyên nhân t môi trng t nhiên: nn kinh t chu tác đng trc tip ca môi
trng t nhiên. Các din bin không nh d đoán ca thiên nhiên, nht là các thm
ha nh l lt, hn hán, dch bnh, ha honầ gơy tác đng nng n đn sn xut,
kinh doanh ca các DN, các h sn xut hot đng trong lnh vc nông nghip, công
nghip, thng miầ vƠ lƠm cho h không có kh nng tr n, dn đn ri ro cho
NHTM.
Nguyên nhân t môi trng kinh t: môi trng kinh t tác đng mnh m đn
lnh vc kinh doanh ca NH cng nh các DN trong nn kinh t. Khi nn kinh t tng
trng n đnh thì các DN lƠm n hiu qu và có nhiu kh nng tr n NH. Ngc
6
li, khi nn kinh t suy thoái, mt n đnh, sc mua gim sút, hàng hóa đng, làm
cho các DN khó khn, thua l và nh hng ti kh nng tr n cho NH. Thm chí,
khi lãi sut th trng thay đi không nh NHTM d kin cng dn đn ri ro TD.
Ngoài ra các chính sách qun lỦ v mô ca Chính ph cng nh hng ln đn hot
đng ca các DN và ca NH. Chng hn khi Chính ph gim thu nhp khu mt hàng
thanh tra phát hin và x lý kp thi.
Ri ro do h thng thông tin
Nhng thách thc cho h thng NH là vic thiu thông tin tng xng đ làm c
s trong vic m rng và kim soát TD cho nn kinh t, do đó nu các NH m rng
TD trong điu kin môi trng thông tin cha cơn xng s gia tng nguy c n xu
cho h thng NH.
H thng thông tin và th trng thông tin cha thc s phát trin, s ngun và
kênh thông tin b hn ch, trong khi đó đ chính xác, tính công khai, minh bch ca
thông tin cha đc đm bo. Các NH vì s nh hng đn danh ting và nim tin ca
công chúng nên không công khai các v v n do KH c ý la đo, các th đon mà
chúng đư s dng đ các NH khác có th cp nht các thông tin này đ cnh giác vƠ đ
phòng, góp phn gim thiu ri ro.
1.1.4.2 Nguyên nhân ch quan
Ri ro TD do các nguyên nhân t phíaăngi vay
S thay đi ca chính sách, pháp lut nh hng bt li đn hot đng kinh
doanh ca DN.
Kh nng qun lý kinh doanh kém. Khi các DN vay tin NH đ m rng quy mô
kinh doanh, đa phn là tp trung vn đu t vƠo tƠi sn vt cht ch ít DN nào mnh
dn đi mi cung cách qun lỦ, đu t cho b máy giám sát kinh doanh, tài chính, k
toán theo đúng chun mc. Quy mô kinh doanh phát trin quá nhanh so vi t duy
qun lý là nguyên nhân dn đn s phá sn ca các phng án kinh doanh đy kh thi
mà l ra nó phi thành công trên thc t.
Tình hình tài chính DN yu kém, thiu minh bch. Vic ghi chép các s sách k
toán vn cha đc các DN tuân th nghiêm chnh và trung thc. Khi cán b NH lp
8
các bng phân tích tài chính ca DN da trên s liu do các DN cung cp, thng
thiu tính thc t và xác thc. ơy cng lƠ nguyên nhơn vì sao NH vn luôn xem nng
phn tài sn th chp nh lƠ ch da cui cùng đ phòng chng ri ro TD.
Ngi vay c ý la đo, làm gi mo giy t đ vay vn NH. H s giy t làm
gi rt tinh vi, bng mt thng hoc ch s dng nhng thit b k thut thô s nh
cao, chy theo doanh s hoc các KH chp nhn mc lãi sut cao, bt chp nhng
khon vay không lành mnh, thiu an toƠn. ơy lƠ mt vn đ cha đng nhiu nhân
t dn đn mt an toàn vn ca NHTM.
S hp tác gia các NHTM còn lng lo. Trong qun tr tài chính, kh nng tr
n ca mt KH là mt con s c th, có gii hn ti đa ca nó. Nu do s thiu trao
đi thông tin, dn đn vic nhiu NH cùng cho vay mt KH đn mc vt quá gii
hn ti đa nƠy thì ri ro chia đu cho các NH, ch không ngoi tr mt NH nào. Trong
tình hình cnh tranh gia các NHTM ngày càng gay gt, s hp tác cht ch gia các
NHTM là rt quan trng trong vic cung cp thông tin kp thi, chính xác đ các NH
có các quyt đnh cho vay hp lý.
1.1.5 nhăhng ca ri ro tín dng
1.1.5.1 nhăhng ca ri ro tín dng đn ngân hàng thngămi
Làm gim li nhun và kh nngăthanhătoánăca NHTM
Nhng khon TD gp ri ro s gây cho NHTM nhng thit hi to ln v mt tài
chính. Khi ri ro TD xy ra, NH không thu đc vn TD đư cp vƠ lưi cho vay, nhng
NH phi tr vn và lãi cho khon tin huy đng khi đn hn, điu này s làm cho NH
mt cơn đi trong vic thu chi, vòng quay vn TD gim làm cho NH kinh doanh không
hiu qu, chi phí ca NH tng lên so vi d kin. ng thi ri ro TD cng lƠm chm
quá trình chu chuyn vn ca các NHTM do các khon lãi hay n quá hn, làm NH
mt c hi đu t vƠo nhng d án kh thi, có kh nng mang li li nhun cho NH.
Ri ro TD đư khin cho vic hoàn tr tin gi ca NH gp khó khn. Nu mt
khon vay nƠo đó b mt kh nng thu hi thì NH phi s dng các ngun vn ca
mình đ tr cho ngi gi tin, đn mt chng mc nào đó, NH không có đ ngun
vn đ tr cho ngi gi tin thì NH s ri vƠo tình trng mt kh nng thanh toán, có
10
th dn đn nguy c gp ri ro thanh khon.
Làm gim uy tín ca NHTM
Ri ro TD đư lƠm gim uy tín ca NH và nh hng đn hot đng kinh doanh
ca NH. KH mt lòng tin NH s không gi tin vào NH, thm chí có th rút li
nhng khon tin đư gi. iu này không nhng gơy khó khn cho hot đng huy
khi đu cho chu k lm phát mi, làm trm trng thêm tình trng tht nghip, gây
tâm lý hoang mang, to môi trng cho các t nn xã hi phát trin. Ri ro TD làm
gim lòng tin ca dân chúng vào s lành mnh và vng chc ca h thng tài chính
quc gia, vào chính sách tin t ca NHTW, dn đn khuynh hng tiêu dùng và tích
ly cho đu t không hiu qu.
1.2 Qun tr ri ro tín dng vƠănơngăcaoănngălc qun tr ri ro tín dng ti
ngân hàng thngămi
1.2.1 Khái nim qun tr ri ro tín dng và nngălc qun tr ri ro tín dng
Chp nhn và qun tr ri ro là nguyên tc c bn trong kinh doanh NH. Tuy
nhiên, NH cn phi tính đn kh nng chp nhn ri ro trong chin lc kinh doanh
ca mình và cn hiu thu đáo, đo lng và kim soát ri ro trong phm vi kh nng
sn sàng ng phó đi vi nhng bt li có th chp nhn đc.
Qun tr ri ro TD là quá trình xây dng và thc thi các chin lc, chính sách
qun lý, kinh doanh TD, tng cng các bin pháp phòng nga, hn ch và gim thp
n quá hn, n xu nhm đt đc các mc tiêu an toàn, hiu qu, nâng cao cht lng
và phát trin bn vng đi vi hot đng TD ca NH.
Qun tr ri ro TD chính là vic xây dng h thng qun lý và các chính sách
qun tr ri ro thích hp đi vi hot đng TD nhm tuân th các quy đnh ca pháp
lut, nhn din, cnh báo vƠ đ ra các bin pháp hn ch s xut hin ca ri ro TD,
gim thiu nhng thit hi khi chúng phát sinh, đng thi xác đnh s tng quan hp
lý gia các ngun lc ca NH vi mc đ mo him có th khi s dng vn NH cho
nghip v cp TD. Qun tr ri ro TD tt chính là mt ngun li th cnh tranh và là
mt công c to ra giá tr, cng góp phn to ra chin lc kinh doanh hiu qu hn.
T đó có th thy rng ri ro TD luôn tn ti và n xu là mt thc t hin nhiên bt
12
c NH nƠo. Nng lc qun tr ri ro TD là kh nng khng ch n xu mt t l có
th chp nhn đc nh xây dng mt mô hình qun tr ri ro TD hiu qu, phù hp
vi môi trng hot đng đ hn ch đc nhng ri ro TD mang tính ch quan, xut
phát t yu t con ngi và nhng ri ro TD khác có th kim soát đc.
1.2.2 Tiêuăchíăđánhăgiá nngălc qun tr ri ro tín dng ti ngơnăhƠngăthngă