BăGIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.HăCHÍăMINH
VÕ LÊ HOÀI GIANG
CÁC NHÂN T NHăHNGăN CU TRÚC VN
CA H THNGăNGÂNăHÀNGăTHNGăMI
TI VIT NAM
LUNăVNăTHCăS KINHăT
THÀNHăPHăHăCHÍ MINH ậ NMă2013BăGIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.HăCHÍăMINH
TP. HCM, 18 tháng 08 nm 2013
Tác gi lunăvn VÕ LÊ HOÀI GIANG
LI CM N
Trc tiên, tôi xin trân trng gi li cm n sâu sc đn Cô
PGS.TS. Nguyn Th Liên Hoa đư giúp đ tn tình tôi trong
sut thi gian nghiên cu lun vn này. Cô đư tn tình hng
dn và có nhng gi ý khoa hc quý báu đ tôi hoàn thin bài
nghiên cu mt cách tt nht.
Tôi cng xin gi li cm n và tri ân ti Thy, Cô Ban giám
hiu, Khoa Tài chính, Khoa Sau đi hc ca trng i hc
Kinh t Thành ph H Chí Minh đư to điu kin thun li cho
tôi đc hc tp và nghiên cu trong sut thi gian qua.
Trân trng cm n!
Tác gi lunăvn VÕ LÊ HOÀI GIANG
MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
LI CM N
MC LC
DANH MC CÁC KÝ HIU, CÁC CH VIT TT
DANH MC BNG BIU
DANH MC BIU
3.1. Phng pháp nghiên cu 31
3.1.1. Quy trình nghiên cu 31
3.1.2. Phng pháp nghiên cu 31
3.2. Ngun d liu 32
3.3. Mô hình hi quy nghiên cu 33
3.4. Các gi thuyt nghiên cu 36
KT LUN CHNG 3 38
CHNG 4. NI DUNG VÀ KT QU NGHIÊN CU 39
4.1. Kt qu kim đnh các nhân t tác đng đn cu trúc vn ca các Ngân hàng
thng mi ti Vit Nam 39
4.1.1. Mô t thng kê các bin đc lp và đòn by tài chính 39
4.1.2. Phân tích ma trn h s tng quan gia các bin 40
4.1.3. ánh giá mc đ phù hp ca mô hình 42
4.1.4. Kim đnh đ phù hp ca mô hình 43
4.1.5. Kim tra hin tng đa cng tuyn ca mô hình 44
4.1.6. Kim tra gi đnh quan h tuyn tính và phng sai bng nhau 45
4.1.7. Kim tra gi đnh v phân phi chun ca các phn d 45
4.2. Kt qu ca mô hình 46
KT LUN CHNG 4 52
CHNG 5. KT LUN VÀ MT S XUT 53
5.1. Kt lun 53
5.2. Mt s đ xut 55
5.2.1. i vi các Ngân hàng thng mi ti Vit Nam 55
5.2.2. i vi Chính ph và Ngân hàng nhà nc 57
5.3. Nhng hn ch vƠ hng nghiên cu tip theo 60
PH LC 1: TNG QUAN VÀ THC TRNG CU TRÚC VN CA CÁC NGÂN
HÀNG THNG MI TI VIT NAM 62
PH LC 2: TH VÀ THNG KÊ MÔ T CÁC BIN 79
PH LC 3: DANH SÁCH CÁC NGÂN HÀNG CHN LÀM MU KHO SÁT 82
PH LC 4: S LIU NGHIÊN CU CA TÀI 83
DIV (Dividend)
: C tc
10
DR
: òn by tƠi chính
11
EVOL(Earnings volatility)
: Tính bin thiên thu nhp
12
GDP
: Tng tƠi sn quc ni
13
GRW (Growth)
: Tng trng kinh doanh
14
INFL
: Lm phát
15
IPO
: Phát hƠnh c phiu ra công chúng ln đu
16
LEV/L (Leverage)
: òn by tƠi chính
17
LIQ (Liquidity)
: Tính thanh khon
18
LONG/LLEV
: òn by tƠi chính dƠi hn
19
SIZE/SZE
: Quy mô
30
SPREAD
: Chênh lch trong cu trúc k hn lưi sut
31
TAN/TANG (Tangibility)
: TƠi sn hu hình
32
TAX
: Thu thu nhp doanh nghip
33
TCTD
: T chc tín dng
34
TOBQ
: T l vn hóa th trng/giá tr s sách
ca tƠi sn
35
VCSH
: Vn ch s hu
36
WB
: Ngân hƠng Th gii
37
WTO
: T chc thng mi Th gii
DANH MC BNG BIU
Bng 2.1: Tng hp các nhân t nh hng đn CTV Ngân hàng
Ph lc 3: Danh sách các Ngân hàng chn làm mu kho sát.
Ph lc 4: S liu nghiên cu ca đ tài.
-1-
TÓM TTă TÀI
Bài nghiên cu th hin s tng hp v mt lý thuyt cng nh kho sát mang
tính thc nghim v vn đ cu trúc vn (CTV) ca h thng các Ngân hƠng thng
mi (NHTM) ti Vit Nam. D liu đc tp hp t 30 NHTM đang hot đng trên
lãnh th Vit Nam trong giai đon t nm 2007 đn 2011. Mô hình nghiên cu đc
áp dng da trên nghiên cu ca Sajid Gul cùng cng s (2012) trong lnh vc
Ngân hàng và bo him ti Pakistan; Khizer Ali, Muhammad Farhan Akhtar, Shama
Sadaqat (2011) trong khu vc NHTM Pakistan; Mohammed Amidu (2007) nghiên
cu ti các Ngân hàng Ghana; Reint Gropp cùng Florian Heider (2009) ti các
Ngân hàng ln M cùng các quc gia Châu Âu; Hoa Nguyen, Zainab Kayani
(2013) nghiên cu CTV ca các Ngân hàng Châu Á; và Thian Cheng Lim (2012)
ti các công ty tƠi chính đc niêm yt trên th trng chng khoán Trung Quc.
Kt qu ca đ tài cho thy rng nhng nhân t tác đng đn CTV ca các NHTM
ti Vit Nam cng khá phù hp vi các nhân t tác đng đn CTV ca các NHTM
và công ty tài chính trên th gii. C th, mô hình nghiên cu có các bin đc lp
đc tin hành kim đnh bao gm quy mô Ngân hàng (Size) tng quan t l thun
vi đòn by tài chính ca Ngân hƠng; trong khi đó tính thanh khon (Liquidity), tài
sn hu hình (Tangibility of assets) và t sut sinh li (Profitability) tng quan t
l nghch vi đòn by tài chính. Tuy nhiên, bin c hi tng trng (Growth
opportunities) là nhân t không có Ủ ngha thng kê.
-3-
n thi đim hin nay, vic xây dng mt CTV cho các NHTM ti Vit Nam
đang là mt đ tài rt đc quan tâm, và là mt vn đ mang tính thc tin cao, giúp
điu chnh hiu qu điu hành hot đng tài chính ca Ngân hàng, gim t l n xu
mc ti thiu, ti đa hóa giá tr ca doanh nghip cng nh ca c đông. thc
hin đc điu đó, các nhƠ qun tr phi có nhng quyt đnh quan trng nhm đnh
hng Ngân hƠng đi theo hng tt nht và mt trong nhng quyt đnh quan trng
nƠy lƠ xác đnh mt CTV ti u nht.
i vi ngƠnh Ngân hƠng, các NHTM thng s dng đòn by tài chính cao
hn nhiu so vi các doanh nghip phi tƠi chính. ó lƠ vì, khon mc chim t
trng ln trong c cu ngun vn kinh doanh ch yu ca các Ngân hàng không
phi t ngun vn ch s hu (VCSH) mà chính là tin t huy đng và s dng
ngun vn này nh là mt sn phm phc v cho hot đng kinh doanh ca mình,
trong khi đó các doanh nghip phi tài chính thì ngun vn kinh doanh thông thng
đn t ngun VCSH và mt phn đn t vn vay. Chính vì th, trong c cu ngun
vn ca Ngân hàng n luôn chim t trng cao hn. Tóm li, dù loi hình kinh
doanh nào thì các nhà qun tr tài chính cn phi la chn mt đòn by tài chính
hp lý nht cho doanh nghip mình.
ư có rt nhiu công trình nghiên cu thc nghim v các nhân t quyt đnh
đn CTV liên quan đn lnh vc Ngân hƠng nh Hoa Nguyen và Zainab Kayani
(2013) đư nghiên cu đn vic xác đnh CTV ca các Ngân hàng trong Khu vc
Châu Á cng nh so sánh s khác bit trong CTV Ngân hàng gia các nc phát
trin vƠ nc đang phát trin; Sajid Gul, Muhammad Bilal Khan, Nasir Razzaq,
Naveed Saif (2012) vi công trình nghiên cu v các nhân t nh hng đn CTV
ca khu vc Ngân hàng và khu vc bo him ti Pakistan trong giai đon t nm
2002 đn 2009; Mohammed Amidu (2007) có công trình nghiên cu v vic xác
đnh CTV ca các Ngân hàng ti Ghana trong giai đon 1998 ậ 2003; Reint Gropp,
Florian Heider (2009) xác đnh CTV Ngân hàng ti M và các quc gia Châu Âu;
Khizer Ali, Muhammad Farhan Akhtar, Shama Sadaqat (2011) vi công trình
chu s qun lý cht ch t Ngân hƠng NhƠ nc (NHNN) thông qua các quy đnh
-5-
v vn pháp đnh, h s an toàn vn ti thiu (CAR), gii hn tín dng, t l kh
nng chi tr, gii hn góp vn - mua c phn
Vit Nam cng vy, các nghiên cu này ch đc thc hin đi vi các công
ty phi tài chính, rt ít nghiên cu v nhân t nh hng đn CTV ca các công ty tài
chính đc bit là lnh vc Ngân hƠng. Trong khi đó, lnh vc tài chính Ngân hàng
vi vai trò đc bit là trung gian vn, trung gian thanh toán ca nn kinh t vƠ lƠ đu
mi cho mi hot đng lu thông tin t. Do đó, n đnh tình hình hot đng ca
Ngân hƠng cng chính lƠ n đnh đn nn kinh t. Vì th, vic nghiên cu các nhân
t nh hng đn CTV trong h thng NHTM đang lƠ vn đ cp thit đ t đây các
nhà qun tr đ ra đc nhng CTV phù hp nhm ti đa hóa li nhun ca doanh
nghip và ca c đông cng nh kh nng cnh tranh so vi các Ngân hƠng nc
ngoƠi. ây là lý do mà tác gi la chn đ tài ắCácănhơnăt nhăhngăđn cu
trúc vn ca h thngă Ngơnă hƠngă thngă mi ti Vită Nam”ă nhm tìm hiu
nhng nhân t nào thc s nh hng mnh m đn CTV ca các NHTM ti Vit
Nam vƠ cng vi hy vng có th giúp các NHTM Vit Nam trong vic hoch đnh
và xây dng mt CTV phù hp.
1.3. Vnăđ nghiên cu
1.3.1. Mc tiêu nghiên cu
Mc tiêu nghiên cu ca đ tài nhm kho sát các nhân t nh hng đn CTV
cng nh đo lng mc đ tác đng ca nhng nhân t này lên CTV ca h thng
NHTM Vit Nam. Vic nghiên cu da trên áp dng các lý thuyt c đin v CTV
và mt s nghiên cu thc nghim trên th gii cng nh ti Vit Nam đ làm sáng
t s tác đng ca các nhân t đn CTV đi vi NHTM ti Vit Nam. Theo đó, mc
tiêu nghiên cu ca đ tài bao gm:
+ Xác đnh các nhân t nh hng đn CTV ca các NHTM ti Vit Nam da
trên c s các lý thuyt kinh đin v CTV cng nh các nghiên cu thc nghim
trc đây.
đa cng tuyn đ xác đnh các nhân t nh hng đn CTV ca các NHTM ti Vit
Nam.
1.6. B cc ca đ tài
Kt cu ca lun vn gm 5 chng:
Chng 1: Gii thiu chung, lý do chn đ tài, mc tiêu nghiên cu, đi tng
và phm vi nghiên cu, phng pháp nghiên cu ca đ tài nghiên cu.
Chng 2: Trình bƠy mt s nghiên cu thc nghim v các nhân t nh
hng đn CTV ca ngành tài chính trên th gii và ti Vit Nam. T đó xác đnh
các nhân t chính nh hng đn CTV ca các NHTM ti Vit Nam.
Chng 3: Trình bày phng pháp nghiên cu, c s d liu; thu thp và x lý
d liu, mu nghiên cu cng nh mô hình hi quy s dng và các gi thuyt
nghiên cu.
Chng 4: Trình bƠy các kt qu nghiên cu mang tính đnh lng thu đc t
mô hình hi quy.
Chng 5: Kt lun và mt s đ xut.
-8-
CHNGă2
TNG QUAN CÁC NGHIÊN CUăTRCăÂY
2.1. Các nghiên cu trc đơy v các nhân t tác đng đn cu trúc vn
ngành tài chính ậ ngân hàng
Có th nói rng c cu vn là mt trong các ch đ quan trng ca lý thuyt tài
chính doanh nghip hin đi, c cu vn ln đu tiên đc đa ra bi Modigliani và
Miller (1958). K t đó, có vài lý thuyt đư đc phát trin nhm gii thích s khác
bit trong la chn c cu vn ca doanh nghip. c bit, có hai mô hình lý thuyt
ph bin và ni ting nht đư gii thích mi quan h gia c cu vn và giá tr
doanh nghip đó là: lý thuyt đánh đi cu trúc vn (The trade-off theory) và lý
thuyt trt t phân hng (The pecking order theory) . Vic vn dng và kim tra tính
thc. Bài nghiên cu cng s dng mô hình hi quy bình phng bé nht (OLS)
gia bin ph thuc và 06 bin đc lp. C th mô hình nh sau:
LEV
i,t
=
0
+
1
PRE
i,t
+
2
GRW
i,t
+
3
TAX
i,t
+
4
AST
i,t
+
5
RSK
i,t
+
6
SZE
i,t
SHORT
i,t
=
0
+
1
PRE
i,t
+
2
GRW
i,t
+
3
TAX
i,t
+
4
AST
i,t
+
5
RSK
i,t
+
6
SZE
i,t
+ e
Trong đó:
mc tng đi tài tr cho các Ngân hàng Ghana. Tuy nhiên, s phân chia
khong thi gian n trong yu t cu thành ngn hn và dài hn, đc tìm thy rng
cu trúc n dài hn thì tng quan cùng chiu và có tính thng kê đ điu tit tài
sn. Kt qu cng nêu lên rng n ngn hn ca Ngân hƠng thì tng quan ngc
chiu vi t sut sinh li, ri ro và cu trúc tài sn; tng quan cùng chiu vi quy
mô Ngân hƠng, tng trng và thu doanh nghip. Mt phng din khác, n dài
hn ca Ngân hƠng tng quan cùng chiu vi cu trúc tài sn ca Ngân hàng và t
sut sinh li; tng quan ngc chiu vi ri ro Ngân hƠng, tng trng, quy mô và
thu thu nhp doanh nghip.
-11-
Bài nghiên cu phát hin ra rng hn 87% tƠi sn ca Ngân hƠng Ghana đc
tài tr bi n và n ngn hn chim hn ¾ CTV ca Ngân hàng. Bng chng thc
nghim trong bài nghiên cu nƠy đng ý rng t sut sinh li, thu thu nhp doanh
nghip, tng trng, cu trúc tài sn và quy mô Ngân hàng là nhng bin quan trng
và nh hng ti CTV Ngân hàng. Kt qu này phù hp vi lý thuyt đc phát
trin trong tài chính doanh nghip hin đi đ gii thích CTV trong công ty, bao
gm các tranh lun đánh đi tnh đc s dng trong các tranh lun v phá sn, chi
phí đi din, chi phí thu và lý thuyt trt t phân hng. Tuy nhiên, nhân t ri ro
Ngân hƠng không có Ủ ngha thng kê.
2.1.2. Công trình nghiên cu ca Reint Gropp và Florian Heider v “Xác
đnh cu trúc vn Ngân hàng” (2009)
Ni dung nghiên cu: bài nghiên cu trình bày v bo him tin gi và s điu
tit vn là mt yu t quan trng th yu trong vic xác đnh CTV ca các Ngân
hàng ln M vƠ Châu Âu trong giai đon t nm 1991 đn nm 2004. Thay vì,
các đnh thc chéo theo chun ca t l đòn by tài chính đc các công ty phi tài
chính chuyn vào k tip theo trong khi Ngân hàng thì không thc hin, ch ngoi
tr t l vn ca các Ngân hàng b gii hn v quy đnh vn ti thiu. phù hp
vi quy tc gim ca bo him tin gi, bài vit đư dn chng mt s thay đi trong
cu trúc thanh khon ca Ngân hàng là loi b tin gi đ hng ti thanh khon
ict-1
) +
4
Coll
ict-1
+
5
Div
ict
+ c
c
+ c
t
+
u
ict
Trong đó:
L
ict
: bin đi din cho CTV lƠ đòn by tài chính. Bài vit đư s dng đòn by
tài chính s sách vƠ đòn by tài chính th trng đ nghiên cu mô hình CTV đi
vi ngành Ngân hàng.
+ Công thc đòn by tài chính s sách đc đo lng = 1 ậ (VCSH s sách/giá
tr tài sn s sách).
+ Công thc đòn by tài chính th trng đc đo lng = 1 ậ [VCSH th
trng (= s lng c phiu * giá c phiu cui nm)/giá tr th trng ca Ngân
hàng (=VCSH th trng + giá tr n phi tr s sách)].
MTB
ict-1
: bin t s giá th trng so vi giá tr s sách đc đo lng bng
gii thích ca mô hình tng lên. iu này chng t s dng các tác đng c đnh
lƠm tng s phù hp ca mô hình hn.
Ngoài ra, bài nghiên cu còn đa thêm các bin v mô vƠo mô hình đ kim
đnh: bin tng trng GDP, lm phát, ri ro th trng chng khoán. Kt qu cho
thy, bin tng trng GDP và lm phát có tác đng cùng chiu vi đòn by tài
chính trong khi đó ri ro th trng chng khoán thì tác đng ngc chiu lên đòn
by tài chính.
2.1.3. Công trình nghiên cu ca Khizer Ali, Muhammad Farhan Akhtar và
Shama Sadaqat (2011) v “Ý ngha thc tin ca lý thuyt cu trúc vn: bng
chng thc nghim t các Ngân hàng thng mi ca Pakistan”
Ni dung nghiên cu: mc đích nghiên cu ca bài thc nghim này là tìm
hiu nhng nhân t nh hng đn CTV trong khu vc Ngân hàng Pakistan song
song vi Ủ ngha thc tin ca các lý thuyt CTV. Bài vit đư s dng phng pháp
phân tích hi quy đ kim tra mc Ủ ngha ca các bin liên quan vƠ Ủ ngha ca lý
thuyt CTV. Bài nghiên cu tìm thy rng mi tng quan có Ủ ngha ca nhân t