B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM CAO NGC THY

PHÂN TÍCH CÁC NHÂN T TÁC NG
N KH NNG SINH LI CA NGÂN HÀNG
THNG MI C PHN VIT NAM
LUN VN THC S KINH T

TP.HCM - 2013
B GIÁO DC VÀ ÀO TO


LI CAM OAN

Tôi tên Cao Ngc Thy, tác gi ca lun vn tt nghip “Phân tích các nhân t
tác đng đn kh nng sinh li ca ngân hàng thng mi c phn Vit Nam”.
Tôi xin cam đoan ni dung ca lun vn là kt qu nghiên cu ca cá nhân
di s hng dn ca PGS.TS. Trng Quang Thông. Lun vn đc thc hin và
hoàn tt mt cách đc lp, t bn thân thu thp s liu và thc hin mt cách trung
thc. Tt c tài liu tham kho đc s dng trong lun vn đu có trích dn đy đ
và rõ ràng.

Ngi cam đoan
Cao Ngc Thy
iii

MC LC

Trang ph bìa i
Li cam đoan ii
Mc lc iii
Danh mc t vit tt vi
Danh mc bng biu, đ th vii
LI M U 1
1. Lý do chn đ tài 1
2. Mc tiêu nghiên cu 2
3. Phng pháp nghiên cu 2
4. Phm vi và đi tng nghiên cu 2
5. Ý ngha khoa hc và thc tin 3
6. Kt cu ca lun vn 3
CHNG 1: TNG QUAN V KH NNG SINH LI CA NGÂN HÀNG

2.2.2 Tình hình vn ch s hu 23
2.3. Hot đng huy đng vn 26
2.4. Hot đng tín dng và ri ro tín dng 28
2.5. Tình hình thu nhp 31
2.6. Kh nng sinh li 34
2.7. ánh giá thc trng hot đng kinh doanh ca các NHTMCP Vit Nam 36
2.7.1 Thành tu 36
2.7.2 Hn ch và nguyên nhân ca hn ch 37
CHNG 3: MÔ HÌNH HI QUY VÀ KT QU O LNG CÁC NHÂN T
TÁC NG N KH NNG SINH LI CA NGÂN HÀNG THNG MI
C PHN VIT NAM 39
3.1 Gii thiu mô hình hi quy 39
3.1.1 D liu nghiên cu 39
3.1.2 Các bin trong mô hình hi quy 39
3.1.2.1 Bin ph thuc 39
v

3.1.2.2 Các bin đc lp 39
3.1.2.2.1 Nhóm bin đc lp bên trong ngân hàng 40
3.1.2.2.2 Nhóm bin đc lp bên ngoài ngân hàng 43
3.1.3 Mô hình nghiên cu 45
3.2 Kt qu ca mô hình 46
3.2.1 Thng kê mô t các bin và ma trn h s tng quan 46
3.2.2 Kt qu phân tích hi quy 47
3.3 Phân tích kt qu mô hình 50
3.3.1 Các nhân t bên trong ngân hàng 51
3.3.2 Các nhân t bên ngoài ngân hàng 53
CHNG 4: MT S GII PHÁP GÓP PHN NÂNG CAO KH NNG SINH
LI CA NHTMCP VIT NAM 56
4.1 Mt s kin ngh vi Chính ph và NHNN 56

NHNN : Ngân hàng nhà nc
NHTM : Ngân hàng thng mi
NHTMCP : Ngân hàng thng mi c phn
NII : Thu nhp ngoài lãi
NIM : Thu nhp lãi cn biên
RE : Random Effects
ROA : T sut sinh li trên tài sn
ROE : T sut sinh li trên vn ch s hu
TA : Tng tài sn
TE : Tng ngun vn
TL : Tng d n
WTO :
T chc Thng mi Th gii (World Trade Organization)
vii

DANH MC BNG BIU

Bng 2.1: Tc đ tng trng kinh t và lm phát ca Vit Nam giai đon 2008 –
2012
Bng 2.2: Tng tài sn trung bình toàn h thng NHTMCP Vit Nam giai đon
2008 – 2012
Bng 2.3: Tng vn ch s hu trung bình ca các NHTMCP Vit Nam giai đon
2008 – 2012
Bng 2.4: Tng tin gi khách hàng bình quân ca ca các NHTMCP Vit Nam
giai đon 2008 – 2012
Bng 2.5: Tình hình hot đng tín dng ca các NHTMCP Vit Nam giai đon
2008 – 2012
Bng 2.6: Tình hình thu nhp ca các NHTMCP Vit Nam giai đon 2008 – 2012
Bng 2.7: ROA và ROE trung bình ca các NHTMCP Vit Nam giai đon 2008 –
2012

1 LI M U

1. Lý do chn đ tài
NHTM là mt loi hình doanh nghip đc bit, hot đng kinh doanh trên lnh
vc tài chính, tin t - mt lnh vc nhy cm và quan trng ca nn kinh t. NHTM
có vai trò cung cp vn tín dng cho nn kinh t, cung cp các phng tin và dch
v thanh toán hin đi cho khách hàng. Hn th na, NHTM còn là đn v thc thi
tt c các chính sách tin tca NHNN, đóng vai trò ch đo trong quá trình tng
trng kinh t vàkim ch lm phát. Vic xây dng mt h thng ngân hàng tt,
hot đng kinh doanh có hiu qu, có kh nng ng phó vi các bin c, đóng góp
tích cc vào s n đnh ca h thng tài chính quc gia là mc tiêu chung trong s
nghip phát trin kinh t - xã hi ca Vit Nam. Trong điu kin cnh tranh khc
nghit, gii pháp tt nht đ phát trin mt cách bn vng chính là vic tng cng
hiu qu kinh doanh, nâng cao kh nng sinh li ca tng NHTM.
H thng NHTM Vit Nam bao gm các loi hình sau đây: NHTM Nhà nc,
NHTMCP, NHTM liên doanh, Chi nhánh ngânhàng nc ngoài, NHTM 100% vn
nc ngoài. Trong đó, th phn ca nhóm NHTMCP (bao gm 4 NHTM Nhà nc
đã đc c phn hóa) luôn luôn đng v trí đu tiên. Nng lc kinh doanh ca nhóm
ngân hàng này có đóng góp rt ln vào s tng trng chung ca toàn ngành. Nhân
t nào có nh hng đn li nhun ngân hàng, tng quan ca các nhân t đó đn
li nhun nh th nào là vn đ quan tâm ca nhà qun tr, nhà đu t và nhiu đi
tng khác trong nn kinh t.
Xut phát t nhng lý do trên, tác gi quyt đnh la chn đ tài: “Phân tích
các nhân t tác đng đn kh nng sinh li ca NHTMCP Vit Nam” đ làm lun

liu thng kê ca Ngân hàng Phát trin Châu Á. 3 5. Ý ngha khoa hc và thc tin
Kt qu nghiên cu là c s khoa hc đ Chính ph và Ngân hàng Nhà nc
xem xét các nhân t nh hng đn li nhun ca các NHTMCP Vit Nam, t đó
có th đa ra đc nhng chính sách v mô kp thi và hp lý nhm xây dng mt
h thng ngân hàng phát trin bn vng, hot đng kinh doanh lành mnh và hiu
qu.
V thc tin, kt qu nghiên cu là ngun thông tin cung cp đn các nhà
qun tr ngân hàng, góp phn h tr nhà qun tr đa ra các quyt đnh, chính sách
phát trin hp lý da trên các tác đng tích cc cng nh tiêu cc ca nhng nhân
t tác đng đn kh nng sinh li.

6. Kt cu ca lun vn
Lun vn bao gm 4 chng:
- Chng 1: Tng quan vkh nng sinh li ca NHTM.
- Chng 2: Thc trng hot đng kinh doanh ca các NHTM Vit Nam giai
đon 2008 – 2012.
- Chng 3: Mô hình hi quy và kt qu đo lng các nhân t tác đng đn
kh nng sinh li ca NHTMCP Vit Nam.
- Chng 4: Mt s gii pháp góp phn nâng cao kh nng sinh li trong
hot đng kinh doanh ca NHTMCP Vit Nam.

4 đc s dng trong hot đng kinh doanh s to ra bao nhiêu đng li nhun và
đc tính bng công thc:
ROA =
Li nhun ròng
Tng tài sn

Syfari(2012),Abuzar (2013) và nhiu nhà nghiên cu khác đã s dng t l
ROA đ đo lng kh nng sinh li ca ngân hàng. Kt qu nghiên cu cho thy
ROA ph thuc vào nhiu nhân t nh chi phí hot đng, kh nng thanh khon,
quy mô ngân hàng, ri ro tín dng, quy mô tin gi khách hàng, lm phát, tng
trng kinh t, cung tin

1.1.2 T l thu nhp trên vn ch s hu (ROE)
T l thu nhp trên vn ch s hu đo lng t l thu nhp cho các c đông
ca ngân hàng. ROE th hin s tin thu nhp mà các c đông nhn đc t vic
đu t mt đng vn vào ngân hàng. ROE đc tính bng công thc sau đây:
ROE =
Li nhun ròng
Tng vn ch s hu

Trong các nghiên cu caGul, Irshad và Zaman (2011); Zeitun (2012);Abuzar
(2013); ROE đc s dng làm bin ph thuc đ phân tích các nhân t tác đng
đn kh nng sinh li ca ngân hàng. ROE tng t nh ROA, cng ph thuc vào
các yu t nh tài sn, vn ch s hu, tin gi ca khách hàng, chi phí trên thu
nhp Theo nhng kt qu nghiên cu trên, kh nng gii thích ca các mô hình s
dng ROE là bin ph thuc không cao bng các mô hình vi bin ph thuc là
ROA. iu này phù hp vi đc thù trong hot đng ca NHTM. Vi công c ch
yu là đòn by tài chính, các NHTM s dng ngun vn huy đng đ tài tr cho các

Trên th gii đã có rt nhiu công trình nghiên cu v các nhân t nh hng
đn kh nng sinh li ca ngân hàng. Các nghiên cu tp trung vào vic tìm hiu
kh nng sinh li ca ngân hàng  mt khu vc, mt nhóm các quc gia có nhng
đim tng đng hoc ch tp trung trong phm vi mt quc gia c th. Kt qu thu
đc v các nhân t nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàngđc chia làm
hai loi: các nhân t bên trong và các nhân t bên ngoài.

1.2.1 Các nhân t bên trong ngân hàng
Các nhân t bên trong nh hng đn kh nng sinh li ca ngân hàng là các
nhân t chu nh hng bi các quyt đnh mang tính ch quan ca ban lãnh đo
7 ngân hàng. Các nhân t này bao gm: quy mô tài sn, quy mô vn ch s hu, quy
mô tin gi khách hàng, hot đng tín dng và ri ro tín dng, mc đ đa dng hóa
hot đng kinh doanh, chi phí hot đng, chính sách lãi sut, ri ro thanh khon,
công ngh thông tin và nng sut lao đng.

1.2.1.1 Quy mô tài sn ngân hàng
Quy mô tài sn ngân hàng là kt qu ca vic s dng vn trong ngân hàng.
ây là nhng tài sn đc hình thành t các loi ngun vn trong quá trình hot
đng. Các thành phn ca tài sn bao gm: ngân qu, danh mc tín dng, danh mc
đu t, tài sn c đnh và các tài sn khác.  ti đa hóa li nhun, ti thiu hóa ri
ro, đm bo nhu cu thanh khon và kh nng sinh li, ngân hàng luôn quan tâm
đn vic thc hin chin lc đa dng hóa các khon mc tài sn, đm bo danh
mc tài sn có th chuyn đi mt cách linh hot, phù hp vi nhng bin đng ca
môi trng kinh doanh. c bit, vi tính li th kinh t nh quy mô, các ngân hàng
có quy mô tài sn ln s có nhiu c hi thun li hn trong quá trình m rng kênh
phân phi sn phm, dch v, tit kim các chi phí trong giao dch, t đó có th tng
đc li nhun. Tuy nhiên, khi quy mô ngân hàng quá ln, vic qun tr khi tài sn

qu: vn là mt nhân t quan trng gii thích kh nng sinh li ca ngân hàng.Quy
mô vn ngân hàng càng ln thì kh nng sinh li càng cao. Mi tng quan thun
nàytip tc đc tìm thy trong nghiên cu ca Naceur và Goaied (2008); Sufian và
Razali (2008), Syfari (2012).Tt c các nghiên cu đc thc hin trong nhi
u
khong thi gian khác nhau, ti nhiu khu vc đa lý khác nhau đu cho kt qu
chung v mi tng quan dng gia quy mô vn ch s hu và kh nng sinh li
ca ngân hàng.

1.2.1.3 Quy mô tin gi ca khách hàng
Tin gi ca khách hàng là các khon ký thác ca doanh nghip, cá nhân vào
tài khon trong ngân hàng. Tin gi ca khách hàng bao gm tin gi không k hn
và tin gi có k hn vi nhiu k hn gi khác nhau. Quy mô tin gi càng ln thì
kh nng s dng vn ca ngân hàng càng tng. iu này phù hp đi vi h thng
NHTM ca các quc gia có nn kinh t mi ni nh Trung Quc, n , Nga,
9 Brazil, Indonesia và các nc ASEAN khác. T l d n tín dng/s d tin gi ca
khách hàng ti các quc gia này thng rt cao. Ngun vn huy đng thng không
đ đ cho vay, do đó vic gia tng lng tin gi khách hàng s góp phn làm tng
thu nhp và li nhun cho ngân hàng. Naceur và Goaied (2008) nghiên cu các yu
t quyt đnh hiu qu hot đng ca ngân hàng Tunisia trong khong thi gian t
nm 1980 đn nm 1995 đã ch ra rng các ngân hàng hot đng tt nht đu duy trì
mc đ tin gi cao so vi tài sn. T l tin gi so vi tài sn càng ln,ngân hàng
càng có nhiu vn đ tài tr cho các hot đng tín dng, góp phn mang li li
nhun cho ngân hàng.Bên cnh đó, đi vi mi ngun vn huy đng, các ngân hàng
cn quan tâm đn hai vn đ quan trng: chi phí đ có đc ngun vn và ri ro ca
tng ngun vn. K hn huy đng vn khác nhau s tng ng vi mc đ ri ro
khác nhau và tng ng vi chi phí tr lãi khác nhau. Vì vy, hot đng huy đng

hàng còn thc hin nhiu hot đng kinh doanh khác nh đu t tài chính, kinh
doanh ngoi hi, cung cp dch v thanh toán, dch v ngân qu, dch v y thác,
dch v gi h tài sn, dch v t vn, dch v bán chéo sn phm bo him i
vi các hot đng dch v, ngân hàng chng nhng không gp nhiu ri ro mà còn
thu đc phí dch v. ây là mt ngun thu mang tính an toàn cho ngân hàng
thng mi. Khi đa dng hóa hot đng kinh doanh, ngân hàng s có nhiu ngun
thu nhp hn, vì th có th gim đc s ph thuc vào thu nhp lãi tín dng vi
nhiu ri ro tim tàng. Kt qu nghiên cu ca Sufian và Razali (2008); Sufian
(2011);Syfari (2012) đu cho thy mi tng quan thun gia thu nhp ngoài lãi và
kh nng sinh li ca ngân hàng. Nghiên cu ch ra rng, ngân hàng có thu nhp đa
dng t các công c phái sinh và các hot đng thu phí khác s có kh nng sinh li
cao hn. Nhiu kt qu nghiên cu khác cng cho kt qu tng t, đng thi đa
ra li đ ngh các ngân hàng nên cung cp nhiu sn phm và dch v mi đ có th
nâng cao li nhun.

1.2.1.6 Chi phí hot đng ngân hàng
Chi phí hot đng là các chi phí xy ra trong quá trình hot đng bình thng
ca ngân hàng bao gm chi np thu, các khon phí, l phí; chi lng, ph cp, tr
cp cho nhân viên; chi v tài sn; chi hot đng qun lý công v; chi np bo him
11 tin gi khách hàng; chi d phòng (không bao gm chi phí d phòng ri ro tín dng
và gim giá chng khoán). Kinh nghim thc t cho thy, các ngân hàng có chi phí
hot đng càng cao thì kh nng sinh li càng thp. Lp lun đó đã đc ng h bi
kt qu nghiên cu ca Athanasoglou và các cng s (2008); Sufian (2011);Zeitun
(2012); Syfari (2012). Ngc li, Molyneux và Thornton (1992) đã phát hin ra
bin chi phí có tác đng thun chiu đn kh nng sinh li ca ngân hàng ti Châu
Âu. Các ngân hàng đc nghiên cu trong mô hình trên đt đc li nhun cao khi
có chi phí tin lng cao. Mi tng quan thun gia li nhun và chi phí cng

nng vay mn đ đáp ng yêu cu ca các khon thanh toán. Nhim v quan trng
ca ngân hàng là bo đm và duy trì kh nng thanh khon đy đ. Nu xy ra thiu
ht thanh khon, ngân hàng có th đang đi din vi tình trng khó khn v tài
chính nghiêm trng. Ngân hàng s mt dn các khon tin gi c vì áp lc rút tin
ngày càng gia tng, đng thi cng không th thu hút thêm các khon tin gi mi
do thái đ thn trng ca khách hàng. Ngân hàng  trong tình th phi chp nhn
cho vay mt cách min cng do phi huy đng vn vi lãi sut cao hn lãi sut
cho vay, t đó làm gim kh nng sinh li. Molyneux và Thornton (1992) và nhiu
nhà nghiên cu khác đã tìm ra mi tng quan nghch gia ri ro thanh khon và
kh nng sinh li ca ngân hàng.Kt qu nghiên cu cho thy ngân hàng có ri ro
thanh khon thp hn s có kh nng sinh li cao hn.Ngc li vi kt qu nghiên
cu trên, Sufian (2011) đã ch ra mi tng quan nghch gia ri ro thanh khon và
li nhun ca các ngân hàng ti Hàn Quc trong giai đon 1992 – 2003. iu này
phù hp vi thc trng ti các quc gia có nn kinh t mi ni khi mà t l cho vay
trên vn huy đng luôn đt mc rt cao. Ri ro thanh khon đi vi nhng ngân
hàng này tng lên có th đng thi làm tng li nhun trong quá trình hot đng.

1.2.1.9 Công ngh thông tin ng dng trong ngân hàng
Công ngh thông tin là tp hp các phng pháp khoa hc, các phng tin,
công c, k thut máy tính, vin thông nhm khai thác, s dng có hiu qu các
ngun tài nguyên thông tin phong phú, tim nng trong mi lnh vc hot đng ca
con ngi và xã hi. H thng công ngh thông tin góp phn quan trng trong vic
qun lý cng nh đm bo tính hiu qu trong các hot đng dch v khách hàng.
13 Porter và Millar (1985) đã chng minh rng vic đu t vào công ngh thông tin
đóng mt vai trò quan trng trong vic gim tng chi phí ca ngân hàng và đa dng
hóa sn phm, hai hiu qu này đc phn ánh trong s gia tng ca li nhun ròng.
Nghiên cu ca Holden và Magdi El-Bannany ch ra rng vic đu t vào h thng

các s kin din ra bên ngoài ngân hàng có liên quan đn nn kinh t và các chính
sách ca Chính ph. Tuy nhiên, các nhà qun tr vn có th lng trc đc nhng
thay đi ca môi trng bên ngoài và c gng xây dng nhng gii pháp nhm nm
bt kp thi các c hi phát trin cng nh hn ch ti đa nhng tác đng không
mong mun do nhân t bên ngoài mang li. Trong các nghiên cu đã đc thc
hin trên th gii, các nhân t bên ngoài nh hng đn li nhun ngân hàng bao
gm: tc đ tng trng kinh t, t l lm phát, tc đ cung tin, s phát trin ca
th trng chng khoán, s t do hóa th trng ngoi hi.

1.2.2.1 Tc đ tng trng kinh t
Tc đ tng trng kinh t đc th hin qua s gia tng ca GDP hoc GNP
hoc thu nhp bình quân đu ngi trong mt thi gian nht đnh. Theo kinh
nghim thc t, trong thi k kinh t phát trin s có nhiu nhu cu tín dng hn
trong thi k kinh t suy thoái. Tc đ tng trng kinh t cao s làm tng cht
lng ca các khon tín dng vì lúc này các doanh nghip có điu kin kinh doanh
thun li hn, khách hàng cá nhân có vic làm n đnh thì kh nng tr n s cao
hn. iu này góp phn vào vic gim ri ro tín dng cho ngân hàng. Ngc li,
điu kin kinh t suy thoái có th gây nhiu tn tht cho ngân hàng do s gia tng
các khon tín dng không hiu qu. Gul, Irshad và Zaman (2011); Zeitun (2012);
Syfari (2012) đã đa ra nhng bng chng thc nghim cho thy tng trng kinh
t làm tng li nhun ca ngân hàng. Mt khác, nghiên cu ca Ayadi và
Boujelbene (2011) li đa ra kt qu tng quan âm. Tng trng kinh t làm tng
áp lc cnh tranh cho các ngân hàng thng mi và kt qu ca tác đng này là s
st gim trong li nhun. 15 1.2.2.2 T l lm phát


kinh t, cung cp môi trng đu t cho khách hàng, cung cp kh nng thanh toán
cho các loi chng khoán, đánh giá giá tr doanh nghip, đánh giá tình hình kinh t
và to môi trng giúp Chính ph thc hin chính sách kinh t v mô.Theo nghiên
cu ca Naceur và Goaied (2008), các ngân hàng s có c hi nâng cao li nhun
khi th trng chng khoán ca quc gia đó phát trin. Trong điu kin th trng
chng khoán hot đng có hiu qu, ngân hàng có th d dàng tng vn ch s hu
– mt trong nhng nhân t quan trng góp phn làm tng li nhun cho ngân hàng.
Hn th na, khi th trng chng khoán phát trin, thông tin tài chính ca các công
ty s đc công b công khai, minh bch, nh đó ngân hàng có th đa ra các quyt
đnh tài tr tín dng chính xác, góp phn làm gim ri ro tín dng, t đó làm tng
li nhun cho ngân hàng.

1.2.2.5 S t do hóa th trng ngoi hi
Ogunleye (1995) đã khng đnh rng li nhun ca ngân hàng có th b hn
ch bi ch đ t giá c đnh; trong khi đó, ch đ t giá th ni có qun lý và th
ni hoàn toàn li cho phép mt biên đ t giáthích hp đ các ngân hàng có th tìm
đc thu nhp trong nghip v kinh doanh ngoi hi.T đó li nhun ca ngân hàng
s tng lên.Tuy nhiên, nghiên cu ca Aburime (2009) li tìm ra mi tng quan
âm gia s t do hóa th trng ngoi hi và kh nng sinh li ca ngân hàng. Các
ngân hàng Nigeria đã to ra đc li nhun cao hn trong thi k ch đ t giá c
đnh. Vì th, kh nng sinh li ca ngân hàng s chu nh hng tt hoc không tt
bi ch đ t giá hi đoái ca quc gia đó.

TÓM TT CHNG 1
Chng 1 đã lt kho các kt qu ca nhiu nhà nghiên cu trên th gii v
các nhân t bên trong và nhân t bên ngoài tác đng đn kh nng sinh li ca ngân
hàng. Các nhân t bên trong bao gm: quy mô tài sn, quy mô vn ch s hu, quy
mô tin gi khách hàng, hot đng tín dng, ri ro tín dng, mc đ đa dng hóa
các hot đng kinh doanh, chi phí hot đng, chính sách lãi sut, ri ro thanh khon,