

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
e
f LÊ KIM HUYN
TÁC NG CA T L S HU C PHN
CA BAN GIÁM C LÊN HIU QU
HOT NG CÔNG TY C PHN
TI VIT NAM
LUN VN THC S KINH T TP. H CHÍ MINH, NM 2012



LI CM N
Trc ht tác gi xin gi li cm n chân thành
đn ngi hng dn khoa hc, GS. TS. Trn Ngc
Th, v nhng ý kin đóng góp, nhng ch dn có giá
tr giúp tác gi hoàn thành lun vn.
Tác gi xin gi li cm n đn gia đình và bn
bè đã ht lòng ng h và đng viên tác gi trong sut
thi gian thc hin lun vn này.

Tp. H Chí Minh, tháng 11 nm 2012
Hc viên
Lê Kim Huyn




LI CAM OAN

Tác gi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu ca riêng tác gi vi s
giúp đ ca Thy hng dn. S liu thng kê đc ly t ngun đáng tin cy, ni
dung và kt qu nghiên cu ca lun vn này cha tng đc công b trong bt c
công trình nào cho ti thi đim hin nay.

Tp. H Chí Minh, ngày 16 tháng 11 nm 2012
Tác gi
Hình 1.1: Mi quan h gia s hu ban giám đc và Tobin’s Q
Hình 1.2: Mi quan h gia s hu ban giám đc và Tobin’s Q ca các công
ty Trung Quc



Mc lc

Tóm tt
Gii thiu 2
Chng 1: Tng quan các nghiên cu trc đây 5
1.1. Tng quan các kt qu nghiên cu trc đây 5
1.2. Mc tiêu nghiên cu 9
Chng 2: Phng pháp nghiên cu và d liu 10
2.1. Gi thuyt nghiên cu 10
2.2. D liu và phng pháp thu thp d liu 10
2.3. Mô hình nghiên cu 13
2.4. X lý s liu 16
Ch
ng 3: Kt qu nghiên cu 19
3.1. Mô t d liu 19
3.2. Kt qu hi quy 20
3.3. Kt qu mô hình nghiên cu và din gii ý ngha các h s hi quy 33
3.4. Tho lun kt qu nghiên cu 34
Kt lun 37
Tài liu tham kho

1



hin mc tiêu đc giám sát”.  Vit Nam, B Tài chính ban hành quyt đnh 12
ngày 13/07/2007 đnh ngha điu hành công ty là “mt h thng các quy tc đ đm
bo cho công ty đc đnh hng điu hành và đ
c kim soát mt cách có hiu
qu vì quyn li ca c đông và nhng ngi liên quan đn công ty”.
iu hành công ty bt đu nghiên cu t đu th k 20 và ngày càng tr nên
quan trng trong vic qun lý hiu qu công ty k t khng hong kinh t Châu Á
1997. iu hành công ty thc s tr thành vn đ thi s toàn cu, thu hút s quan
tâm ca các nhà nghiên cu, nhà qun lý t sau v bê b
i nh v Công ty Enron,
Công ty WorldCom  M, v Công ty Vivendi  Pháp và Công ty Parmalat  Ý…
Công ty McKinsey trong báo cáo kho sát ý kin 200 nhà đu t toàn cu, nm gi
xp x 3,25 nghìn t USD đã đa ra kt lun chính chng minh nhà đu t quan tâm
đn điu hành công ty nh sau:
i/ ¾ nhà đu t xem vn đ điu hành công ty quan trng hn hiu qu tài
chính khi h đánh giá công ty đ đu t;
ii/ Hn 80% nhà đu t s
n sàng tr giá cao hn cho c phiu công ty đc
điu hành tt so vi công ty điu hành kém (vi hiu qu tài chính nh
nhau).
3


iii/ Nhà đu t sn sàng tr thêm 18% cho c phiu công ty  Anh đc điu
hành tt so vi công ty có cùng hiu qu tài chính nhng điu hành kém.
Nhà đu t sn sàng tr thêm 22% cho c phiu công ty đc điu hành
tt  Italy và tr thêm 27% cho c phiu công ty đc điu hành tt 
Venezuela và Indonesia.
iu hành công ty tt có ý ngha rt quan trng trong vic gim chi phí đi
din (kt qu

liu ca 178 công ty t nm 2006 đn 2011 ca các công ty c phn trên S giao
dch chng khoán thành ph H Chí Minh và đa ra mô hình nghiên cu, phng
pháp nghiên cu, gii thích các bin. Chng 3 s dng phn mm Eview đ kim
tra khung nghiên cu và gi thuyt. Cng trong chng 3 tác gi phân tích kt qu,
ki
m đnh mô hình, gi thuyt, t đó đa ra kt qu nghiên cu và tho lun v các
kt qu nghiên cu đã đt đc. Cui cùng là phn kt lun, tng kt li kt qu
nghiên cu đã đt đc, nhng hn ch và hng nghiên cu tip theo.
5


Chng 1: TNG QUAN CÁC NGHIÊN CU TRC ÂY

1.1. Tng quan các kt qu nghiên cu trc đây:
-  M, Morck, Shleifer và Vishny (1988) điu tra mi quan h gia t l nm
gi c phn ca ban giám đc và giá tr th trng ca công ty đc đo bi Tobin’s
Q ca 371 công ty nm 1980 và đã đa ra bng chng v mi tng quan phi tuyn
đáng k.  có đc mi quan h này, h đã chia t l n
m gi c phn ca ban
giám đc thành ba mc khác nhau: 0%-5%, 5%-25% và trên 25%. Kt qu Tobin’s
Q tng khi s hu ban giám đc tng t 0% đn 5%, gim khi s hu tng t 5%
đn 25% và sau đó tip tc tng, mc dù tng không đáng k khi s hu tng trên
25% (xem hình 1.1)


DIR
2
+ β
3
DIR
3
+ γ Control Variables

(Bin kim soát Short và Keasy s dng gm: doanh s bán hàng ca công ty,
tc đ tng trng doanh s bán hàng, n, chi phí nghiên cu và phát trin)
Short và Keasy thì tìm ra hiu ng hi t khi Ban giám đc nm gi c phn
t 0% đn 16% và t 42% tr lên, hiu ng phân k khi Ban giám đc nm gi c
phn t 16% đn 42%.
Ti Thái Lan Jira Yammeesri và Sudhir C Lodh s dng mô hình trên vi hiu
qu ho
t đng đo bng ROA và S/A (sales to assets), và bin điu khin s dng
gm: RISK (đo bng đ lch chun ca li nhun), E/P (thu nhp trên giá c phiu),
DEBT (tng n trên tng tài sn), SIZE (logarit ca doanh s), AGE (logarit ca
tui đi công ty).
7


Nghiên cu ch ra rng mi quan h phi tuyn đc tìm thy gia s hu ban
giám đc (mà các thành viên không có mi quan h thân thuc) vi giá tr th
trng. Mi tng quan dng khi s hu tng t 0% đn 15,39% và khi t l nm
gi trên 50,61%, mi tng quan âm trong khong 15,39% đn 50,61%
- Cng ti Thái Lan, Wiwattanakantung (2001) xem xét mi quan h gia s
hu ban giám đc và hiu qu hot đ
ng. Nghiên cu ch ra rng có mi tng quan
phi tuyn gia t l s hu và hiu qu hot đng. Bng chng cho thy hiu ng


5
(Unaffiliated shareholdings) + 
6
(Board independence) +

7
(Firm age) + 
8
(Size) + 
9to15
(GICS Sectoral dummies) +

16to21
(Year dummies) + 
Vi hiu qu (performance) là ROA, bin ph thuc MSO (đc tính bng t l
phn trm c phn nm gi bi ban giám đc) và các bin kim soát khác.
8


Kt qu nghiên cu thc nghim đã tìm ra mi quan h có hình dng ch U
gia s hu ban giám đc và hiu qu (đo bng ROA). Thc t thì h s ca các
bin kim soát khác có ý ngha thng kê cho thy hiu qu cng b nh hng bi
các yu t khác.
- Ti Malaysia, Mat Nor, Said, và Redzuan (1999) đã chng minh hiu qu
tng khi ban giám đc s hu t 0%
đn 5%, gim khi s hu t 5% đn 25%, sau
đó hiu qu tip tc tng khi s hu trên 25%.
- Christina 2005 nghiên cu 1.328 công ty gia đình trên th trng chng
khoán Hng Kông giai đon 1995-1998. Kt qu cho thy mi quan h gia s hu

ca các công ty Trung Quc
-  M, McConnell J., Servaes H., 1990 nghiên cu 1173 công ty nm 1976
và 1093 công ty nm 1986 và đa ra kt qu: hiu qu tng khi Ban giám đc nm
gi c phn t 0% đn khong 40-50% và sau đó bt đu gim nh. Cng  M,
Hermalin, B., Weisbach, M. (1991) đã tìm ra hiu ng hi t khi Ban giám đc nm
gi c phn t 0%
đn 1% và t 5% đn 20%, hiu ng phân k khi Ban giám đc
nm gi c phn t 1% đn 5% và trên 20%.
-  Tây Ban Nha, Adel Bino và Shorouq Tomar da vào s liu mu gm 14
ngân hàng trong giai đon 1997-2006 đã ch ra rng không có mi tng quan có ý
ngha thng kê gia s hu ban giám đc và hiu qu hot đng mà đc đo bng
ROA và ROE.
1.2. Mc tiêu nghiên cu:
Bng bng chng thc nghim, các k
t qu nghiên cu trên th gii  phn
trên đa s đã đa ra mi quan h là phi tuyn tính. Chính vì vy tác gi đa ra câu
hi nghiên cu: Liu có tn ti mi tng quan là phi tuyn gia s hu ban giám
đc và hiu qu hot đng ca công ty c phn ti Vit Nam?
10


Chng 2: PHNG PHÁP NGHIÊN CU VÀ D LIU

2.1. Gi thuyt nghiên cu:
 chng 1 đã đa ra nhiu nghiên cu thc nghim v vn đ chi phí đi din
– xung đt v li ích gia c đông và ban giám đc  các nc có nn kinh t th
trng phát trin nh Anh, M, Châu Âu… và mt s nc  Châu Á. Mt s
nghiên cu đã kim chng đc hiu ng hi t và hiu
ng phân k trong mi
quan h gia s hu ban giám đc và hiu qu hot đng ca công ty. Hu ht các

19 10,67%
2
Cung cp nc; Hot đng Qun lý và x lý rác thi,
nc thi
2 1,12%
3 Công nghip Ch bin, Ch to 69 0,56%
4 Dch v lu trú và n ung 2 0,56%
5 Dch v vui chi gii trí 1 13,48%
6 Hot đng chuyên môn, khoa hc và công ngh 1 2,81%
7 Hot đng kinh doanh bt đng sn 24 2,25%
8 Hot đng tài chính ngân hàng và bo him 5 1,69%
9 Khai khoáng 4 2,25%
10 Nông nghip, Lâm nghip và Thy sn 3 1,69%
11
Sn xut và phân phi đin, khí đt, nc nóng, hi
nc và điu hòa không khí
4 2,25%
12 Thông tin và truyn thông 4 2,25%
13 Vn ti kho bãi 14 7,87%
14 Xây dng 16 8,99%
15 Khác 10 5,62%
Tng cng 178 100%
Tuy s lng mu không ln (178 công ty trong tng s 304 công ty trên HOSE
chim t l 58,6%) nhng đã tri rng ra các ngành và s lng mu cng tm đ
đ phát hin ra các tác đng.
- S dng các công ty niêm yt trên S giao dch chng khoán thành ph
H Chí Minh bi vì: Nhng công ty niêm yt trên HOSE đu là công ty c phn có
quy mô vn ln (vn điu l ti thiu là 80 t đng, k t
 tháng 9/2012 đ đc
niêm yt trên HOSE phi có quy mô vn trên 120 t đng, nhng các công ty niêm

c phiu (% GDP)
0,28 0,34 0,48 0,39 0,64 1,21
S lng Công ty chng
khoán
3 8 9 11 13 14
S tài khon khách hàng 2.908 8.774 13.520 15.735 21.616 31.316

13


- D liu đc ly t ngun th cp, thu thp t Bn báo cáo bch và Báo
cáo tài chính (có kim toán)
+ Bn báo cáo bch cung cp thông tin minh bch ca mt công ty công
b rng rãi ra công chúng và các c quan chc nng nhm mc đích phát
hành c phiu huy đng vn hay thc hin vic niêm yt trên th trng
vn. Bn báo cáo này đã đc y ban chng khoán Nhà nc thông qua.
+ Báo cáo tài chính là báo cáo quan trng nh
t mà công ty cung cp cho
các c đông ca công ty, báo cáo cho ta mt bc tranh k toán v các
hot đng và v th tài chính ca công ty. Báo cáo tài chính s dng cho
lun vn là báo cáo nm (có kim toán)
Hai bn báo cáo này đc ly t trang web
www.hsx.vn
(S giao dch chng khoán
thành ph H Chí Minh) nên có đ chính xác và trung thc cao.
2.3. Mô hình nghiên cu
2.3.1. Cách tip cn đ xác đnh s bin đc lp:
Có 2 hng tip cn:
- T đn gin đn tng quát: b sung bin đc lp t t vào mô hình. Quá
trình b sung này thc cht là vic xem xét mô hình có b sót bin quan trng hay

3
DIR
3
+ γ Control Variables
Do điu kin Vit Nam và khó khn trong thu thp d liu, thêm vào đó vic
đa nhiu bin vào mô hình s làm m đi yu t chính mà tác gi mun nghiên cu.
Chính vì vy tác gi ch xác đnh mt s bin ph thuc, bin đc lp, bin kim
soát nh sau:
¬ Bin ph thuc là hiu qu công ty (đo bng ROA và ROE)
 các nghiên cu trên th gi
i, hiu qu công ty đc đo bng ROA, ROE,
Tobin’s Q, E/S,… Lun vn này s dng hai ch tiêu đó là ROA, ROE
+ ROA = Li nhun/ tng tài sn. T s này cho bit kh nng sinh li so vi
tài sn hay nói khác đi t s này cho bit mi đng giá tr tài sn ca công ty to ra
bao nhiêu đng li nhun.
+ ROE = Li nhun/Vn ch s hu. T s này đo lng kh n
ng sinh li so
vi Vn ch s hu b ra. Doanh nghip thng ch quan tâm đn phn li nhun
15


sau cùng mà h nhn đc, cho nên thng thì ch tiêu Li nhun ròng sau thu
đc s dng trong vic tính toán t s này.
Lý do tác gi chn 2 ch tiêu này là vì:
+ Mi ngi đu bit rng ROA, ROE là 2 trong s nhng thc đo hu
ích nht ca hiu qu và li ích công ty
+ Tính sn có và d liu ly t báo cáo tài chính có kim toán nên rt tin
cy
+ Hai ch tiêu này cng đc nhiu tác gi trên th gii s
 dng đ đo

Vi các bin ph thuc, bin đc lp, bin kim soát nh đã nêu  trên, kt
hp vi gi
thuyt nghiên cu và s dng mô hình bc 3, tác gi đa ra mô hình
nghiên cu nh sau:
Performance = aOWN + bOWN
2
+ cOWN
3
+ dCAP

+ eLABOR

+
fDUMYEAR

+ g Performance
-1
+ h
Bin ph thuc: Performance - Hiu qu hot đng (ROA, ROE)
Bin đc lp: OWN – t l s hu c phn ca Ban giám đc
Bin kim soát: CAP – quy mô vn (logarit c s 10 ca vn)
LABOR

– quy mô lao đng (logarit c s 10 ca s lao
đng)
DUMYEAR

– bin gi nm (bng 1 nu là nm 2008, 2009,
và bng 0 nu là các nm khác)
Performance

điu chnh gim
đi mc dù R
2
thì tng. Vi mô hình đa bin, tác gi s dng R
2
điu chnh đ đánh
giá kh nng gii thích ca mô hình.
+ ánh giá ý ngha mô hình:
Do mô hình hi qui xây dng da trên d liu ca mt mu ly t tng th nên
mô hình có th b nh hng bi sai s ly mu, vì th cn kim đnh ý ngha thng
kê ca toàn b mô hình. Vi mc ý ngha thng đc s dng là 5% (đ tin c
y
95%) thì F-statistic <0,05 thì có th kt lun mô hình có ý ngha.
+ ánh giá ý ngha tng bin đc lp:
 kim đnh F ch kt lun đc mô hình có ý ngha. iu này có ngha là có
ít nht mt bin trong mô hình có th gii thích đc mt cách có ý ngha cho bin
thiên trong bin ph thuc, nhng không có ngha tt c các bin đa vào mô hình
đu có ý ngha.  xác đnh bin nào có ý ngha tác gi s dng ki
m đnh qua giá
tr p-value. Vi mc ý ngha thông dng là 5%, giá tr p-value ca bin <0,05 thì
18


bin đó có ý ngha thng kê. Nu p-value ca mt s bin nào đó ln hn 0,05 thì
bin đó không có ý ngha thng kê, tác gi s tin hành loi b các bin đó và thc
hin kim đnh loi b bin (s dng kim đnh Wald)
+ Kim tra đa cng tuyn: khi tng quan cp gia các bin gii thích cao (ln
hn 0,8) thì có th xy ra hin t
ng đa cng tuyn.
+ Kim tra t tng quan (s dng kim đnh Breusch-Godfrey)

= 139,65 t đng
+ T l s hu ban giám đc cao nht là 98,35%, trung bình là nm gi 8,1% c
phiu