B GIÁO DC & ÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. HCM  TH KIMăNM
CÁC YU T NHăHNGăN Ý NH S DNG
IN THOI THÔNG MINH (SMARTPHONE) CA
NGI DÂN TP. H CHÍ MINH
Chuyên ngành: Qun tr kinh doanh
Mã s: 60340102
NGIăHNG DN KHOA HC:
TS. BÙI TH THANH
TP. H Chí Minh – nmă2012

B GIÁO DCă&ăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. HCM

Lewis Dowling thuc tp đoàn Total Telecom, s lng ngi s dng đin thoi di
đng ti Vit Nam đã có s chuyn mình mnh m trong na đu nm 2011 vi hn
849,000 thit b di đng đc bán ra ti các chui ca hàng bán l ti Vit Nam. Mc
dù th trng đin thoi smartphone ti Vit Nam đang rt phát trin nhng hin nay
hu nh cha có mt nghiên cu chính thc nào v mc đ chp nhn công ngh ca
ngi tiêu dùng và ý đnh s dng đin thoi smartphone ca ngi tiêu dùng Vit
Nam. Vic thiu nhng nghiên cu đy đ s nh hng trc tip đn các nhà cung
cp và sn xut cng nh phân phi smartphone do h s không th cung cp nhng
mu smartphone phù hp vi ngi tiêu dùng. Ngi tiêu dùng cng b nh hng
gián tip t vic thiu nhng nghiên cu này do nhng nhu cu thc s ca h không
đc đánh giá mt cách đy đ dn đn s suy gim trong ý đnh s dng smartphone.
Do vy, tác gi chn đ tài nghiên cu ắCác yu t nh hng đn ý đnh s
dng đin thoi thông minh smartphone ca ngi dân TP. HCM” t đó s đ
xut nhng gii pháp phù hp đ giúp các nhà cung cp cng nh nhng nhà phân
phi smartphone hoch đnh và hoàn thin chin lc marketing đi vi sn phm
smartphone.
Nghiên cu đc bt đu t vic tham kho các lý thuyt và kt qu ca nhng
nghiên cu trc đây v ý đnh s dng ca ngi tiêu dùng, các thang đo cm nhn
hu dng, cm nhn d s dng, cm nhn v thng hiu, cm nhn v chi phí, cm
nhn v gim thiu ri ro. Tng s bin quan sát trong nghiên cu này là 21 bin đi
din cho các thang đo cm nhn hu dng, cm nhn d s dng, cm nhn v thng
hiu, cm nhn v chi phí, cm nhn v gim thiu ri ro; và 4 bin thuc thành phn
phn ánh ý đnh s dng smartphone ca ngi dân TP. HCM. Mô hình hi quy tuyn
tính thu đc gii thích đc 87.2% bin thiên ca ý đnh s dng smartphone. Các
yu t cm nhn hu dng, cm nhn d s dng, cm nhn v thng hiu, cm nhn
v gim thiu ri ro đu có tác đng cùng chiu đn ý đnh s dng smartphone. Cm
nhn v chi phí có tác đng ngc chiu đn ý đnh s dng smartphone.
iii
DANH MC HÌNH V
Hình 1.1: Th trng đin thoi di đng Vit Nam t Quý 1/2011 đn Quý


iv
DANH MC BNG BIU
Bng 2.1: Tng kt các nghiên cu v các yu t nh hng đn ý đnh s dng
dch v
14
Bng 4.1: Thng kê mu nghiên cu
33
Bng 4.2: Kt qu Cronbach’s Alpha
34
Bng 4.3: Kt qu phân tích nhân t khám phá EFA
36
Bng 4.4: Kt qu phân tích EFA ý đnh s dng smartphone
37
Bng 4.5: Ma trn h s tng quan gia các bin
39
Bng 4.6: Tóm tt mô hình hi quy
40
Bng 4.7: ANOVA
40
Bng 4.8: H s hi quy
40
Bng 4.9: Kt qu kim đnh Levene ca các thành phn ý đnh s dng
smartphone và gii tính v
DANH MC T VIT TT
EFA
Phân tích nhân t khám phá
TRA
Thuyt hành đng hp lý
TPB
Thuyt hành vi hoch đnh
TAM
Thuyt chp nhn công ngh
TAM2
Thuyt chp nhn công ngh m rng
HD
Thang đo cm nhn hu dng
DSD
Thang đo cm nhn d s dng
TH
THang đo cm nhn v thng hiu
RR
Thang đo cm nhn v ri ro
CP
Thang đo cm nhn v chi phí
DD
Thang đo ý đnh s dng smartphone
KMO
Ch s Kaiser-Mayer-Olkim vi
MC LC

TÓM TT i
DANH MC HÌNH V iii
DANH MC BNG BIU iv
DANH MC T VIT TT v
MC LC vi
CHNG 1: TNG QUAN V NGHIÊN CU 1
1.1. Lý do chn đ tài 1
1.2. Mc tiêu nghiên cu 4
1.3. i tng và phm vi nghiên cu 5
1.4. Phng pháp nghiên cu 5
1.5. ụ ngha và đóng góp ca nghiên cu 6
1.6. Kt cu ca lun vn 6
CHNG 2: C S LÝ THUYT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU 7
2.1. C s lý thuyt 7
2.1.1. Thuyt hành đng hp lý (TRA) 7
2.1.2. Thuyt hành vi hoch đnh (TPB) 8
2.1.3. Thuyt chp nhn công ngh (TAM) 10
2.1.4. Thuyt chp nhn công ngh m rng (TAM2) 11
2.2. Các nghiên cu trc đây v ý đnh s dng dch v công ngh 12
2.3. Mô hình nghiên cu các yu t nh hng đn ý đnh s dng smartphone ca ngi
dân TP. HCM 15
2.3.1. c đim ca đin thoi smartphone 15
2.3.2. c đim khách hàng mua smartphone ti TP. HCM 17

4.5.1. Kim đnh s khác bit theo gii tính 44
4.5.2. Kim đnh s khác bit theo đ tui 46
4.5.3. Kim đnh s khác bit theo trình đ hc vn 48
4.5.4. Kim đnh s khác bit theo thu nhp 49
4.5.5. Kim đnh s khác bit theo ngh nghip 51
4.6. Tho lun kt qu nghiên cu 53
4.6.1. V s tác đng ca các bin nghiên cu đn ý đnh s dng smartphone ca ngi
dân TP. HCM 53
4.6.2. V s khác bit các yu t nh hng đn ý đnh s dng smartphone ca ngi
dân TP. HCM theo các đc đim cá nhân 54
4.7. Tóm tt Chng 4 56
CHNG 5: KIN NGH VÀ KT LUN 58
5.1. Kin ngh 58
5.2. Nhng kt qu đt đc 59
5.3. Hn ch và hng nghiên cu tip theo 60
Kt lun 60
DANH MC TÀI LIU THAM KHO 62
1
CHNG 1: TNG QUAN V NGHIÊN CU
1.1. Lý do chn đ tài
Trong môi trng cnh tranh toàn cu hin nay, khi xã hi phát trin, ngày
càng có nhiu loi hình công ngh mi nhanh chóng, tin dng và hin đi hn ra đi.
Trong đó, đáng chú ý là đin thoi smartphone, hin đang rt ph bin trên toàn th
gii, đc bit là  các nc đang phát trin và các nc tiên tin.
Andrew Nusca (2009) đnh ngha smartphone là th h đin thoi di đng đc
xây dng da trên nn tng đin toán di đng, vi các tính nng đin toán cao cp hn
so vi các đin thoi c bn. T nhng chic đin thoi th h đu tiên bao gm các

3

Hình 1.2: Mc đích s dng smartphone ca ngi Vit so vi các quc gia trong
khu vc châu Á - Thái Bình Dng
Ngun: Ericsson Consumer Lab tháng 8/2012.
Nghiên cu mi đây ca Ericsson Consumer Lab cho thy các thuê bao di đng
Vit Nam đang hng ti vic s dng nhiu hn các dch v d liu. Ngoài s tng
trng v t l s dng smartphone và máy tính bng, nghiên cu còn cho thy mc
đ s dng các ng dng di đng ca ngi dùng thit b smartphone d kin cng
tng t mc hin ti là 35% lên 40% trong vòng 6 tháng ti.
Hin ti, các dch v gii trí, truyn hình, video và trò chi là nhng ng dng
đc ti xung ph bin nht. Trong tng lai, các dch v liên quan ti ngân hàng,
video, du lch, mua sm là nhng lnh vc s thu hút nhiu s quan tâm nht.
Kt qu kho sát cng cho thy trong khi xu th tng trng v smartphone d
kin tng 21% trong vòng 6 tháng ti, thì Internet và d liu di đng cng s chng
kin s tng trng theo. Nghiên cu cho thy vic nâng cp h thng h tng mng,
các chng trình ph bin kin thc cho ngi tiêu dùng, v các dch v và vic xây
dng chính sách giá da trên phân khúc th trng s đm bo cho s tng trng liên
tc v mc đ s dng d liu di đng.
4
PCWorld Vietnam cho bit smartphone đóng vai trò quan trng trong cuc
sng hàng ngày. C th các ng dng di đng liên quan ti đa đim hoc cuc sng
hàng ngày nh giao tip, mua sm đc a thích nht. 58% ngi đc phng vn
cho bit h mun dùng đin thoi di đng nh tm th s dng phng tin công
cng, 70% mun th thành viên đc tích hp ngay trong đin thoi và 76% thích s
dng di đng nh mt thit b quét mã vch s khi so sánh giá c. Khi đc hi, h s
mang theo vt gì khi ra khi nhà, 90% ngi dùng smartphone tham ia kho sát cho
bit s mang theo đin thoi và chìa khóa, 80% s mang theo tin.
Nh vy, mc dù th trng đin thoi smartphone ti Vit Nam đang rt phát
trin nhng hin nay hu nh cha có mt nghiên cu chính thc nào v mc đ chp

Smartphone.
1.4. Phng pháp nghiên cu
Nghiên cu đc thc hin bng phng pháp chính là nghiên cu đnh lng.
Bc đu tác gi thc hin nghiên cu đnh tính nhm xác đnh các yu t nh
hng đn ý đnh s dng smartphone và phát trin thang đo cho nhng yu t này t
vic k tha kt qu ca các nghiên cu trc.
Nghiên cu đnh lng đc thc hin bng cách tin hành thu thp d liu
thông qua phng vn bng bng câu hi vi khách hàng. Sau đó vic phân tích d liu
s đc thc hin bng phn mm SPSS. Thang đo đc kim đnh bng h s
Cronbach’s alpha và phân tích nhân t khám phá (EFA). Sau khi đánh giá s b, các
thang đo đc s dng trong phân tích hi quy tuyn tính nhm xác đnh cng đ
nh hng ca tng yu t đn ý đnh s dng smartphone ca ngi dân TP. HCM.
Cui cùng kim đnh T-Test, ANOVA giúp tác gi so sánh s khác bit v ý đnh s
dng smartphone ca ngi dân TP. HCM theo đc đim cá nhân (gii tính, trình đ
hc vn, ngh nghip, thu nhp).
6

1.5. Ý ngha và đóng góp ca nghiên cu
V mt lý thuyt:
Lun vn làm sáng t hn các lý thuyt đo lng các yu t nh hng đn ý
đnh s dng sn phm dich v ca ngi tiêu dùng. Kt qu nghiên cu góp phn
phát trin h thng thang đo và mô hình nghiên cu tác đng đn ý đnh s dng
smartphone ca ngi dân TP. HCM.
Cung cp tng quan v đin thoi thông minh smartphone, các đc đim ca
smartphone cng nh đc đim chung ca ngi tiu dùng smartphone ti TP. HCM.
V mt thc tin:
 tài phân tích và khám phá các yu t cùng mc đ nh hng ca các yu t
đn ý đnh s dng đin thoi smartphone ti TP. HCM. Kt qu ca nghiên cu này
s cung cp c s khoa hc cho vic hoch đnh các gii pháp marketing ca các nhà
cung cp smartphone ti th trng TP. HCM.

Thuyt hành đng hp lý TRA (Theory of Reasoned Action) đc Ajzen và
Fishbein xây dng t nm 1967 và đc hiu chnh m rng theo thi gian.
Mô hình TRA (Ajzen và Fishbein, 1975) th hin s sp xp và phi hp gia
các thành phn ca thái đ trong mt cu trúc đc thit k đ đo lng và gii thích
cho hành vi ca ngi tiêu dùng trong xã hi da trên hai khái nim c bn là thái đ
ca ngi tiêu dùng và các chun mc ch quan ca ngi tiêu dùng. Trong đó:
- Thái đ ca ngi tiêu dùng: đc gi thuyt là mt trong nhng yu t quyt
đnh chính trong vic lý gii hành vi tiêu dùng. Thái đ đc đnh ngha là mt
xu hng tâm lý đc bc l thông qua vic đánh giá mt thc th c th vi
mt s mc đ ngon- không ngon, thích-không thích, tha mãn - không tha
mãn và phân cc tt - xu (Eagly & Chaiken, 1993).
- Chun mc ch quan th hin s đng tình hay phn đi ca nhng ngi có
liên quan (gia đình, bn bè, đng nghip, ) đi vi ý đnh tiêu dùng sn phm,
8
dch v ca ngi thân ca h và đc đo lng thông qua cm xúc ca nhng
ngi này. Nhng nhóm có nh hng trc tip hoc gián tip đn thái đ và
hành vi ca ngi tiêu dùng đc gi là nhóm liên quan (nhóm tham kho),
trong đó các thành viên trong gia đình ngi mua có nh hng mnh m đn
hành vi mua sm ca ngi đó (Kotler & ctg, 1996).

Hình 2.1: Thuyt hƠnh đng hp lý (TRA)
Ngun: Schiffman và Kanuk, Consumer behavior,
Prentice – Hall International Editions, 3rd ed, 198
C s gi đnh ca thuyt hành đng hp lý là con ngi hành đng có lý trí,
và h s xem xét nhng nh hng đn hành vi ca h trc khi h thc hin hành vi
nào đó. Thuyt hành đng hp lý đã cung cp mt nn tng lý thuyt rt hu ích trong
vic tìm hiu thái đ đi vi hành đng trong tin trình chp nhn ca ngi dùng,
theo đó đã cho thy xu hng tiêu dùng là yu t d đoán tt nht v hành vi tiêu
dùng.
2.1.2. Thuyt hành vi hoch đnh (TPB)

quan h khác nhau gia nim tin, thái đ, ý đnh và hành vi. TPB cho rng thái đ đi
vi hành vi, chun ch quan, và kim soát nhn thc hành vi, cùng hình thành khuynh
hng hành vi và hành vi ca mt cá nhân.

Hình 2.2: Thuyt hành vi theo k hoch (TPB)
Ngun: website ca Ajen:

Trong đó, nhn thc kim soát hành vi là nhn thc ca mt cá nhân hoc
thun li hoc khó khn trong vic thc hin các hành vi c th (Ajzen, 1988). Ngi
ta cho rng nhn thc kim soát hành vi đc xác đnh bi tng s các nim tin kim
soát có th thit lp. Nim tin điu khin: nim tin ca mt cá nhân v s hin din
ca các yu t có th to điu kin thun li hoc cn tr hiu sut ca hành vi (Ajzen,
2001) . Kim soát hành vi nhn thc là ngun lc cn thit ca mt ngi đ thc hin
hành vi, ví d nh: ngun tài nguyên sn có, nhng k nng, c hi, thi gian, tin
bc, sc lc, s hp tác Thành phn kim soát hành vi nhn thc phn ánh vic d
Thái đ
Chun ch quan
Nhn thc kim
soát hành vi
Xu hng
hành vi
Hành vi
thc s
10
dàng hay khó khn khi thc hin hành vi; điu này ph thuc vào s sn có ca các
ngun lc và các c hi đ thc hin hành vi.
Vi yu t b sung kim soát hành vi nhn thc, mô hình TPB đc xem nh ti u
hn đi vi TRA trong vic d đoán và gii thích hành vi ca ngi tiêu dùng trong
cùng mt ni dung và hoàn cnh nghiên cu.
2.1.3. Thuyt chp nhn công ngh (TAM)

11
2.1.4. Thuyt chp nhn công ngh m rng (TAM2)
Mô hình TAM có gii hn riêng ca mình trong vic thc hin nghiên cu s
chp nhn ca ngi tiêu dùng đi vi các h thng hoc sn phm công ngh mà
ngi s dng là ngi dùng công ngh cng nh ngi dùng mt dch v (Kim & ctg
2007). Có hai lý do nh sau:
Trc ht, TAM bt ngun t lnh vc h thng thông tin (IS) làm tng nng
sut trong môi trng vn phòng (Van der Heijden 2004). Nói cách khác, TAM là mô
hình nghiên cu v các h thng tin dng nhm mc đích cung cp các li ích tin
dng cho ngi s dng nh thc hin nhim v ngày càng tng (Van der Heijden
2004). Trong bi cnh này, li ích hng th xut phát t ý ngha ca nim vui đang
đc hng trong quá trình s dng không đc xem xét là mt vn đ quan trng.
Th hai, TAM đc thit k da trên các tình hung ngi dùng s dng công
ngh b các t chc buc áp dng trong các hot đng hàng ngày ca h (Kim & ctg
2007). Nhng ngi tr tin cho các chi phí cn thit cho vic s dng công ngh
không phi là nhân viên trc tip s dng nó. c bit, trong nhiu trng hp, mc
đích ca vic áp dng và s dng công ngh đc xác đnh bi các t chc theo chin
lc kinh doanh ca h. Tuy nhiên, theo Zeithaml, giá tr ca ngi s dng nhn
thc và đánh giá cao sau khi tiêu th sn phm hoc dch v ca h là nhng li ích
thu đc và nhng tn tht mt đi (tin t và phi tin t) cn thit b ra đ đa ra
quyt đnh cui cùng là chp nhn mua hoc s dng (Zeithaml 1988). TAM ch tp
trung vào các khía cnh li ích t vic s dng công ngh.
Do vy, mô hình TAM ban đu thng đc các tác gi m rng trong nhng
nghiên cu ca mình vi s tham gia ca các yu t khác bên cnh hai yu t nguyên
bn là cm nhn hu dng và cm nhn d dùng. Ví d: Venkatesh và Davis (2000) đã
thc hin m rng mô hình TAM ban đu vi các bin bên ngoài đ gii thích rõ hn
ý đnh s dng ca ngi tiêu dung.
Mô hình này thng đc gi là mô hình TAM
m rng hay còn gi là TAM2. Mô hình TAM2 trong nghiên cu ca Venkatesh &
Davis (2000) bao gm thêm hai yu t na là s t nguyn (voluntary settings) và s

Cm nhn d s dng
Cm nhn hu dng
Thng hiu
Cm nhn ri ro
Cm nhn v chi phí
ụ đnh s dng ngân
hàng trc tuyn
13
và nhn thc v uy tín. Kt qu cho thy tt c các yu t này đu có ý ngha thng kê
đi vi ý đnh s dng các công ngh di đng ca ngi tiêu dùng ài Loan.
Nghiên cu ca Luarn and Lin (2005) ti ài Loan v các yu t có th nh
hng đn ý đnh hành vi ca ngi s dng ngân hàng di đng. Nghiên cu da trên
mô hình TAM và lý thuyt hành vi hoch đnh (TPB). Theo đó, các yu t nh hng
đn ý đnh s dng ngân hàng di đng bao gm nhn thc v tính hu dng, cm nhn
d s dng, thng hiu, tính hiu qu và chi phí tài chính.
Nghiên cu ca Yangil Park, Jengchung V.Chen (2007) v các yu t nh
hng đn ý đnh s dng smartphone ti M, ch ra rng nhn thc v tính hu dng,
thng hiu, cm nhn v chi phí là các yu t có nh hng ln nht đn ý đnh s
dng smartphone, trong đó nhn thc v tính hu dng và nhn thc v tính d s
dng xác đnh và có nh hng tích cc đn thái đ ca ngi tiêu dùng đi vi vic
s dng smartphone. (Park Y, 2007).
Ti Vit Nam, nghiên cu ca ThS. Lê Ngc c, 2008 v ắKho sát mt s
yu t nh hng đn xu hng s dng thanh toán đin t (e-Payment)” vi mc tiêu
kho sát mt s yu t tác đng đn xu hng s dng thanh toán đin t ti th
trng TP. HCM và đo lng mc đ nh hng ca các yu t này đn xu hng s
dng dch v thanh toán đin t, đã đa ra các yu t tác đng đn xu hng s dng
(theo th t mc đ tác đng ln nht) ca đi tng đã s dng thanh toán đin t
bao gm: nhn thc s hu ích, nhn thc kim soát hành vi, nhn thc tính d s
dng, cm nhn v ri ro. Vi đi tng cha s dng thanh toán đin t, ch có hai
yu t tác đng đn xu hng s dng: chun ch quan và nhn thc kim soát hành

- Chi phí tài chính
Ngân hàng di đng ti ài
Loan
Yangil Park, Jengchung
V.Chen (2007)
- Nhn thc v tính hu
dng
- Thng hiu
- Cm nhn v chi phí
Ý đnh s dng smartphone
ti M
Lê Ngc c (2008)
- Nhn thc s hu ích
- Nhn thc kim soát
hành vi
- Nhn thc tính d s
dng
- Cm nhn v ri ro
S dng thanh toán đin t
ti Vit Nam 15
T các nghiên cu nói trên, tác gi nhn thy các yu t bao gm cm nhn d
s dng và cm nhn hu dng là hai yu t đc chp nhn trong tt c các nghiên
cu. Các yu t nh đc đim ngi dùng (đ tui, hc vn, thu nhp), thng hiu,
cm nhn v chi phí và cm nhn v ri ro thng đc coi là các yu t h tr. Cui
cùng, các yu t nh môi trng ni b, môi trng bên ngoài, s tin cy và nhn
thc v uy tín thng ít xut hin trong các nghiên cu.
2.3. Mô hình nghiên cu các yu t nh hng đn ý đnh s dng smartphone ca

Trong vic s dng smartphone thì tính d s dng và tính hu dng là hai đc
đim quan trng. Smartphone đc thit k đ luôn luôn kt ni Internet đng truyn
tc đ cao. S truy cp ti Internet mobile đánh du ắmt hin thc phát trin” hn
khi mà mng Internet cho phép smartphone tr thành mt chic mobile truyn thông
đa phng tin. Chc nng này khin smartphone có th thay th mt chic TV, mt
chic PC, Laptop, iPod, Radio,…Ngoài kh nng kt ni Internet wifi, thông qua
mng GPRS, 3G, 4G, smartphone giúp ngi tiêu dùng có th tra cu hp th, truy
cp mng xã hi, tìm kim thông tin… mi lúc mi ni. Smartphone cng là s la
chn hàng đu cho gii trí cá nhân. Vi màn hình rng và tc đ vn hành nhanh, bn
có th chi game, xem video, chat, đc sách đin t tt hn đin thoi thông thng.
Vi chc nng nghe nhc nh mt chic iPod thc th, có th download và upload
nhc trên web vào máy hoc ngc li tu theo ý thích ca ngi dùng.
Qun lý th đin t cng đc xem là tính nng thay th chic laptop kt ni
wi-fi ca chic smartphone nh gn. Phn mm qun lý th đin t trên smartphone
có th t đng kim tra, load th đin t và báo cho ngi s dng bit. Cui cùng,
smartphone hin nay có th thc hin h tr đc và son tho các tp tin vn phòng,
đây cng đc xem là tính nng thay th chic laptop kt ni wi-fi ca smartphone.
Nh vào nhiu chi tit công ngh vn phòng nh vic truy cp mng, đc và lu gi
file tài liu vi dung lng b nh ln, Smartphone là mt thit b t đng hoá vn
phòng hu dng. Nh vy có th thy smartphone có nhng tính nng đa dng có tính
hu dng cao đi vi ngi dùng cn mt chic đin thoi h tr trong gii trí cng
nh các công vic hàng ngày.
Bên cnh đó, trong môi trng đin toán hin nay đang tn ti nhng ri ro có
th nh hng đn ngi tiêu dùng, bao gm: mã đc hi, gian ln hóa đn SMS,
17
email và tin nhn la đo, các phn mm gián đip và các trang web đc hi. Vic s
dng smartphone có th coi nh là mt gii pháp hn ch nhng ri ro nêu trên do
smartphone đc thit k vi tính bo mt cá nhân cao. Nh vy, smartphone là sn
phm giúp ngi tiêu dùng gim thiu nhng ri ro tim n hn so vi đin thoi
thông thng.