B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH

BÙI TH KIM CHI

TÁC NG CA THU SUT THU THU
NHP CÁ NHÂN I VI C TC  CÁC
CÔNG TY C PHN NIÊM YT TRÊN TH
TRNG CHNG KHOÁN VIT NAM
LUN VN THC S
TP.H Chí Minh ậ Nm 2012
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH
 BÙI TH KIM CHI

TÁC NG CA THU SUT THU THU

Minh, ngi đư trc tip hng dn tn tình cho tôi trong sut quá trình thc hin
lun vn.
Sau đó, tôi xin cm n các bn trong lp TCDN đư ht lòng h tr, trao đi; xin
cm n gia đình và bn bè đư nhit tình giúp đ, to điu kin thun li cho tôi hoàn
thành lun vn này.
TP. H Chí Minh, tháng 12/2012
Hc viên

Bùi Th Kim Chi
MC LC

Dn nhp 1
Chng 1: LÝ LUN TNG QUAN V CHÍNH SÁCH C TC VÀ TÁC
NG CA THAY I CHÍNH SÁCH THU THU C TC LÊN CHÍNH
SÁCH C TC 5
1.1. Tng quan v chính sách c tc: 5
1.1.1 Khái nim: 5
1.1.2 Mt s hc thuyt trên th gii: 6
1.2. Tng quan v chính sách thu c tc: 7
1.2.1 Khái nim: 7
1.2.2 Các tác đng ca thu: 7
1.3 Mi quan h gia chính sách thu c tc và chính sách chi tr c tc: 8
1.4 Tìm hiu chính sách thu thu nhp đánh trên c tc  mt s quc gia trên th
gii hin nay: 9
TịM TT CHNG 1 16
Chung 2: MÔ HỊNH NGHIÊN CU 17
2.1 Phng pháp nghiên cu: 17
2.2 Mô hình nghiên cu: 18
TịM TT CHNG 2 25
Chng 3: MT S CHÍNH SÁCH THU C TC TRÊN TH GII ậ THC

ty. 81
- Ph lc 5: D liu chy mô hình theo tiêu chí tng trng li nhun: thp nht,
thp, cao, cao nht 89
- Ph lc 6: D liu chy mô hình theo tiêu chí trin vng tng trng: thp nht,
thp, cao, cao nht 101
- Ph lc 7: D liu chy mô hình theo tiêu chí quy mô ca công ty: thp nht,
thp, cao, cao nht 113
- Ph lc 8: D liu chy hi quy mô hình (2) nhóm li nhun thp nht 125
- Ph lc 9: D liu chy hi quy mô hình (2) nhóm li nhun thp 127
- Ph lc 10: D liu chy hi quy mô hình (2) nhóm li nhun cao 129
- Ph lc 11: D liu chy hi quy mô hình (2) nhóm li nhun cao 131
- Ph lc 12: D liu chy hi quy mô hình (2) nhóm c hi đu t thp nht 133
- Ph lc 13: D liu chy hi quy mô hình (2) nhóm c hi đu t thp 135
- Ph lc 14: D liu chy hi quy mô hình (2) nhóm c hi đu t cao 137
- Ph lc 15: D liu chy hi quy mô hình (2) nhóm c hi đu t cao nht 139
- Ph lc 16: D liu chy hi quy mô hình (2) nhóm quy mô công ty thp nht 141
- Ph lc 17: D liu chy hi quy mô hình (2) nhóm quy mô công ty thp 143
- Ph lc 18: D liu chy hi quy mô hình (2) nhóm quy mô công ty cao 145
- Ph lc 19: D liu chy hi quy mô hình (2) nhóm quy mô công ty nht 147

DANH MC VIT TT
- TTCK: Th trng chng khoán
- TNCN: Thu nhp cá nhân
- Thu thu nhp c tc: Thu thu nhp cá nhân đi vi c tc
- TNDN: Thu nhp doanh nghip
- HOSE: Sàn giao dch chng khoán Thành ph H Chí Minh
- NT: nhà đu t
- DN: doanh nghip
TÓM TT
Ngày 11/11/2011, B tài chính đã ban hành Thông t 154/2011/TT-BTC quy

Hai quan đim này mang li hiu qu kinh t nh th nào vn là vn đ bàn
cãi và gp nhiu phn ng t phía nhng nhà đu t vì nó nh hng đn chính sách
c tc ca công ty.
Chính quyn Bush đư tng nhen nhóm ý đnh là bãi b thu thu nhp c tc,
nhng đn tn nm 2003 mi ch thc s ban hành đc đo lut ct gim thu thu
nhp c tc nhiu nht trong lch s nc M (t 38.1% xung còn 15%) và đư có
tác đng làm tng giá c phiu trên TTCK M sau đó.
2
Trong lch s tài chính kinh t th gii, đư có rt nhiu nhng nghiên cu
khoa hc ni ting v s nh hng ca thu thu nhp c tc đn chính sách c tc
ca doanh nghip. Mi đây nht là nhng nghiên cu ca George M.Jabbour và
Yikang Liu (2006), Raj Chetty và Emmanuel Saez (2004) v chính sách ct gim
thu c tc ca đo lut thu 2003 ca chính quyn Bush.
 Vit Nam, đư có rt nhiu giai đon Nhà nc thc hin các chính sách
gim thu, hoãn thu và min gim thu thu nhp c tc nhm tác đng kích thích
th trng chng khoán Vit Nam. Tuy nhiên, thc t cho thy th trng chng
khoán Vit Nam thi gian gn đây vn cha khi sc, các Công ty c phn ít chi tr
c tc bng tin mt cho c đông. Vì sao li có tình trng nh th? Các nhà làm lut
d đnh có nhng thay đi v lut thu TNCN trong nm 2012. Chính sách mi này
có mang li hiu qu nh mong đi hay không?
Chính vì nhng vn đ cp thit nêu trên mà tác gi thc hin đ tài nghiên
cu khoa hc này nhm gii thích mt s vn đ và các bin pháp cn thit đ ci
thin chính sách thu, thúc đy s phát trin ca th trng chng khoán cng nh
thúc đy s tng trng ca nn kinh t Vit Nam.
Kt cu bài lun vn gm 4 chng:
- Chng 1: Lý lun tng quan v chính sách c tc và tác đng ca thay đi
chính sách thu thu nhp đi vi chính sách c tc.

nhm gii thích s tác đng ca chính sách thu đn chính sách c tc ca các công
ty niêm yt trên TTCK Vit Nam.
ng thi s dng s liu thu thp t các báo cáo tài chính đc các Công ty
niêm yt công b hàng nm trên các phng tin đi chúng t nm 2007 đn nm
2011, các thng kê ca S giao dch chng khoán Thành ph H Chí Minh (SSC)
đ tin hành phân tích đnh lng các yu t trong mô hình hi quy.
4
Vì thi gian cng nh kh nng có hn nên tác gi ch đi nghiên cu trong
gii hn 72 công ty đư niêm yt trên sàn giao dch HOSE t nm 2006 tr v trc
(loi tr các ngân hàng c phn, qu đu t tài chính và t chc tín dng là nhng
t chc không đc min thu thu nhp c tc trong giai đon
01/08/2011~31/12/2012). Rt mong bài nghiên cu ca tác gi góp phn làm sáng
t mt s vn đ v s tác đng ca chính sách thu hin nay  Vit Nam.
5
CHNG 1:
LÝ LUN TNG QUAN V CHÍNH SÁCH C TC VÀ TÁC
NG CA THAY I CHÍNH SÁCH THU THU NHP
CÁ NHÂN I VI CHÍNH SÁCH C TC

1.1 Tng quan v chính sách c tc
1.1.1 Khái nim:
Chính sách c tc đc quyt đnh bi li nhun sau thu ca công ty đc
phân phi nh th nào. Mt t l phn trm hp lý li nhun sau thu đc gi li
đ tái đu t cho hot đng sn xut kinh doanh, và mt phn đc chi tr c tc

1
= c tc mc tiêu = t l mc tiêu x EPS
1
Thay đi c tc s bng
DIV
1
ậ DIV
0
= thay đi mc tiêu = t l mc tiêu x EPS
1
ậ DIV
0

Fama and French (2001) cng cho rng có 3 nhân t nh hng đn chính sách chi
tr c tc: li nhun, trin vng tng trng, và quy mô ca công ty. Nhng công ty
càng ln và càng có nhiu li nhun thì có xu hng chi tr c tc càng nhiu.
Nhng công ty có nhu cu đu t nhiu thì có xu hng chi tr c tc càng thp.
Brennan (1970) cho rng li nhun trc thu phi tng quan thun vi t
sut li tc. Li nhun trc thu phi cao thì mi bù đp đc nhng bt li v
thu đi vi c tc. Có ngha khi li nhun trc thu không thay đi mà t sut
thu c tc tng lên thì c tc nhn đc s gim đi. Nh vy, Brennan cho rng
thu có nh hng đn chính sách c tc ca công ty. Litzenberger và Ramaswamy
(1979,1980,1982) cng đng quan đim vi Brennan là li nhun trc thu và t
sut c tc t l thun vi nhau. C th là nu tng 1% t sut c tc thì li nhun
trc thu mong đi phi tng lên 23%.
Tuy nhiên, Black và Scholes (1978), Miller và Scholes thì cho rng nhng c
đông chu thu thm chí không phân bit c tc và lãi vn. H có th chuyn đi
7
hn) cho vic mua li c phn so vi c tc tin mt vì thu đánh trên thu nhp lưi
vn có th đc hoưn đn thi đim tng lai khi bán c phn, trong khi thu đánh
trên mt lng tng đng thu nhp c tc phi đc tr ngay trong nm hin
hành.
Dù chng trình mua li c phn có v nh là cách đc a thích đ phân
phi li nhun ca mt doanh nghip, vic mua li này thng b c c quan thu 
các nc ngn cn. C th, c quan thu s không cho phép mt doanh nghip theo
đui mt chính sách mua li c phn thng xuyên nh mt thay th cho c tc tin
mt, vì các k hoch mua li chuyn c tc tin mt thành lưi vn. C quan thu
xem các mua li c phn thng xuyên ch yu nh tng đng vi c tc tin
mt và đòi hi các mua li này phi b đánh thu tng ng.  mt s quc gia nh
Úc và NaUy ngn cm hoàn toàn các công ty mua li c phn. Các nc Châu Âu
đánh thu rt cao mua li c phn và xem chúng tng đng nh c tc tin mt.

1.3 Mi quan h gia chính sách thu c tc và chính sách chi tr c tc:
Nh đư nêu  phn 1.1.3 ắCác yu t nh hng đn chính sách chi tr c
tc”, ta đư thy có rt nhiu quan đim trái ngc nhau. Có ý kin cho rng không
tìm thy mi quan h gia t sut thu thu nhp c tc vi chính sách c tc, nhng
cng có nhng ý kin cho rng gia chính sách c tc và t sut thu thu nhp c
tc có mi tng quan vi nhau. Mi quan h đó còn b chi phi bi li nhun trc
thu.
Nh vy, có rt nhiu nhân t quyt đnh chính sách chi tr c tc ca doanh
nghip. Thu c tc là mt trong nhng nhân t nh hng đn chính sách chi tr
c tc ca doanh nghip. Tuy nhiên, không ch có thu mà còn có rt nhiu nhng
nhân t khác cng nh hng không nh đn chính sách chi tr c tc. Vì th, khi đi
nghiên cu s tác đng ca thu đn chính sách chi tr c tc ca doanh nghip,
9

c tc và phi chu thêm mc thu c tc s b thu chng lên thu và không đúng
vi thu TNCN. Vic phi chu thu tính trên c tc gây tâm lý bt bình cho các
NT hn là chi phí thu mà h phi gánh chu. Ngc li, nu đánh thu TNDN
chính là đư đánh thu vào ch s hu ca DN hay chính là c đông ca công ty ậ
các NT.
Chính vì th, vic đánh thu thu nhp lên c tc tin mt khin các công ty có th
không chi tr c tc trong mt s trng hp vì mt s lý do sau:
Hi đng Qun tr công ty cng nh đi hi c đông tin rng công ty s có
u th trong vic nm bt c hi nh có nhiu vn hn và vic tái đu t
cui cùng s đem li li nhun cho các c đông hn là vic thanh toán c tc
ti thi đim hin ti. Trong trng hp Hi đng qun tr quyt đnh không
chi tr c tc tin mt mà chuyn qua hình thc khác thì lúc đó đng ngha
vi vic Hi đng Qun tr hin hành ca công ty đư buc các ch s hu
trong vic đu t tin ca h (li nhun t kinh doanh) là tip tc dùng vn
đó đ đem đi tái đu t.
Khi c tc đc chi tr, các c đông ti nhiu quc gia phi thanh toán thu
kép t các c tc này: công ty đư phi np thu thu nhp doanh nghip cho
nhà nc khi công ty có li nhun, và sau khi c tc đc thanh toán thì các
c đông li phi chi tr thu thu nhp cá nhân cho nhà nc mt ln na trên
s tin c tc mà h nhn đc. iu này thng đc tránh bng cách điu
chnh phn li nhun gi li hay bng vic mua li c phiu ca công ty,
bng cách này các c đông không phi np thu do Nhà nc không đánh
thu nhng giao dch nh vy.
Trên th gii, Microsoft là mt ví d đin hình ca các công ty trong lch s đóng
vai trò ca ngi đ xut ra thu nhp gi li; công ty này đư làm điu đó bng vic
đem bán c phn ca mình ra phm vi công cng t nm 1986. Cho đn tn nm
2003, công ty thông báo là có th chi tr c tc. Trong nhng nm đó Microsoft đư
11

C tc
(1 ậ thu sut ca công ty)
 mc thu sut hin hành là 30%, điu này to ra  mc 42.857 xu trên mi đô la
c tc. Các c đông có th s dng nó đ khu tr trong các biên lai thu thu nhp
quy đi ca h  t l mt đô la trên mt khon thu nhp min thu, vì th nó đư
loi tr mt cách có hiu qu vic đánh thu kép trong li nhun ca công ty.
Chúng ta có th hiu rõ thêm qua ví d sau đây:
Ví d:
Mt ngi  Úc có c tc đc chia sau khi công ty mà h góp c phn
đã np đ thu thu nhp công ty (hin nay là 30%) bng 2.100 đô la. C tc
quy đi ca h s là 2.100/ (1 - 0,30) = 3.000 đô la trong đó 3.000 - 2.100 =
900 đô la đc hoàn li là phn thu đã np.
 thu sut thu thu nhp cá nhân là 33% (New Zealand) thì h phi np
3.000 x 33% = 990 đô la. Tuy nhiên 900 đô la trong s đó đã đc công ty
np. Do vy, h ch phi np 990 - 900 = 90 đô la và còn li 2.100 - 90 =
2.010 đô la. iu này tng t nh khi h nhn đc 3.000 đô la c tc và
phi np 3.000 x 33% = 990 đô la và còn li 3.000 - 990 = 2.010 đô la.
i vi nhng ngi có thu nhp thp. Gi s h phi chu thu sut
thu thu nhp 17%. Trong trng hp nu c tc h nhn đc cng là 2.100
đô la (c tc quy đi cng bng 3.000 đô la) thì h ch phi np 3.000 x 17%
= 510 đô la, nhng công ty đã np thay h 3.000 – 2.100 = 900 đô la và h
có quyn yêu cu hoàn li 900 - 510 = 390 đô la bng tin mà Nhà nc đã
thu ca h t thu thu nhp công ty trc đó.
Trên đây là nhng ví d đin hình ca các quc gia trên th gii đang theo
đui chính sách tránh đánh thu hai ln (thu chng thu). Vic đ ra h thng thu
13


Nhng ngi ng h thì cho rng 60% ngi làm công n lng tng lp di
thc ra đư np rt ít thu nhng li là tng lp d b tn thng bi thu kép. Khi
các công ty quyt đnh s tng vn nh th nào, h thy rng vic thanh toán lưi sut
trên các khon n ch b đánh thu mt ln trong khi vic thanh toán c tc thông
qua vic bán c phiu thì li b đánh thu hai ln, vì th h thng thu nh th s
khuyn khích các công ty vay n và nó tr thành lc đòn by cao. Mc vay n cao
ca các công ty s dn đn vic cho ngh hay sa thi công nhân nhanh và nhiu hn
khi có nhng du hiu đu tiên ca sút gim kinh t. Thu kép trên c tc vì th làm
tng mc đ trm trng ca suy thoái trong các chu k kinh t. T đó, 60% ngi
làm công n lng tng lp thp cng s thit thòi nhiu hn so vi "ngi giàu" t
vic sa thi và suy thoái nng. Cn c vào nh hng tiêu cc ca lc đòn by đi
vi chu k kinh t, t vin cnh ca kinh t v mô, nó s là đúng đn hn khi đánh
thu kép vào lưi sut thay vì vào c tc bng cách gim mc đ khu tr ca lưi
sut.
Sau nhiu tháng tranh cãi, Quc hi Hoa K đư thông qua sc lnh nm 2003
v điu hòa gim nh thu đi vi công n vic làm và tng trng (Jobs and
Growth Tax Relief Reconciliation Act of 2003 vit tt JGTRRA) bao gm mt s
mc cn ct gim theo đ ngh ca Tng thng Bush. Mc tiêu ca sc lnh thu
này là nhm tng nhu cu lao đng, gim t l tht nghip và hng ti các mc
tiêu tng trng kinh t. Ông đư ký sc lnh ngày 28 tháng 5 nm 2003. Theo
JGTRRA, c tc b đánh thu vi thu sut 15% cho phn ln các cá nhân phi np
thu. Nhng ngi có thu nhp thp chu thu sut trên c tc 5% cho đn ngày 31
tháng 12 nm 2007 và không phi np thu này trong nm 2008. T ngày 1 tháng 1
nm 2009, thu sut thu thu nhp tiêu chun s đc áp dng đi vi thu nhp t
c tc ca mi cá nhân.
Tóm li, trên th gii vn còn tn ti song song 2 quan đim đánh thu và
không đánh thu thu nhp c tc. Tùy theo quan đim và tình hình kinh t chính tr
 mi quc gia mà chính ph s ban hành nhng chính sách v thu thu nhp cho
15

0%
Indonesia
15%
Italia
12,50%
Malaysia
0%
Pháp
5%
Philippines
10%
Singapore
0%
Thái Lan
10%
Trung Quc
10%
Úc
0 - 15%

Ngun:Taxrates.cc
16
TÓM TT CHNG 1:
Trên th gii, có rt nhiu hc thuyt trái ngc nhau v s nh hng ca