As B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH
o0o LÂM NGUYN HOÀI DIM
PHÂN TÍCH CÁC YU T TỄCăNGăN
CU TRÚC VN CA CÁC NGÂN HÀNG
THNGăMI C PHN NIÊM YT TRÊN
TH TRNG CHNG KHOÁN VIT NAM
LUNăVNăTHCăSăKINHăT
TP. H Chí Minh ậ Nmă2013 B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH
o0o
MC LC
TRANG PH BỊA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC Kụ HIU CÁC CM T VIT TT
DANH MC CÁC BNG
DANH MC CÁC BIU
PHN M U 1
1. LỦ do nghiên cu đ tƠi 1
2. Mc tiêu nghiên cu 2
2.1 Mc tiêu tng quát 2
2.2 Mc tiêu c th 2
3. i tng vƠ phm vi nghiên cu 2
4. Phng pháp nghiên cu 3
5. B cc tng quát ca đ tƠi 3
CHNG 1: TNG QUAN V CÁC YU TÁC NG N CU TRÚC VN
CA NGỂN HÀNG THNG MI 4
1.1 Cu trúc vn ca ngơn hƠng thng mi 4
1.1.1 Cu trúc vn ca ngơn hƠng thng mi 4
1.1.2 Cu trúc vn ti u ca ngơn hƠng thng mi 8
1.1.3 nh hng ca cu trúc vn đn kt qu hot đng kinh doanh ca ngân
hƠng thng mi 9
1.2 Các yu t tác đng đn cu trúc vn ca ngơn hƠng thng mi 10
1.2.1 Nhóm yu t vi mô 11
1.2.1.1 Yu t quy mô (Size) 11
1.2.1.2 Yu t tƠi sn th chp (Collateral) 11 1.2.1.3 Yu t li nhun (Profitability) 12
phn niêm yt 23
2.2 Thc trng cu trúc vn các ngơn hƠng thng mi c phn niêm yt trên th
trng chng khoán Vit Nam 24
2.2.1 Vn ch s hu các ngơn hƠng thng mi c phn niêm yt 24
2.2.1.1 Vn ch s hu các ngân hàng thng mi c phn niêm yt 24
2.2.1.2 H s an toƠn vn các ngơn hƠng thng mi c phn niêm yt 26
2.2.2 N phi tr các ngơn hƠng thng mi c phn niêm yt 28
2.2.3 òn by tƠi chính các ngơn hƠng thng mi c phn niêm yt 35
2.2.3.1 òn by tƠi chính 35
2.2.3.2 òn by tƠi chính ngn hn vƠ đòn by tƠi chính dƠi hn 36
2.3 Cu trúc tƠi sn Có các ngơn hƠng thng mi c phn niêm yt trên th trng
chng khoán Vit Nam 37
2.4 ánh giá chung v cu trúc vn các ngơn hƠng thng mi c phn niêm yt
trên th trng chng khoán Vit Nam 43
Kt lun chng 2 48
CHNG
3: KT QU NGHIểN CU NH LNG CÁC YU T TÁC
NG N CU TRÚC VN CA CÁC NGỂN HÀNG THNG MI C
PHN NIểM YT TRểN TH TRNG CHNG KHOÁN VIT NAM 49
3.1 xut mô hình nghiên cu các yu t tác đng đn cu trúc vn các ngơn hƠng
thng mi c phn niêm yt trên th trng chng khoán Vit Nam 49 3.1.1 Công thc đo lng cu trúc vn và các yu t tác đng đn cu trúc vn các
ngơn hƠng thng mi c phn niêm yt trên th trng chng khoán Vit Nam
49
3.1.1.1 òn by tƠi chính (Leverage) 50
3.1.1.2 Nhóm yu t vi mô 51
3.1.1.3 Nhóm yu t v mô 54
3.1.2 Mô hình vƠ gi thit nghiên cu các yu t tác đng đn cu trúc vn các ngân
3.3.1.4 C hi tng trng (GROW_OPP) 75
3.3.1.5 Kh nng thanh khon (LIQ) 76
3.3.2 Các yu t v mô 76
3.3.2.1 Tng trng GDP (GDP_GROW) 76
3.3.2.2 T l lm phát (INF_RATE) 77
3.4 Kt lun v các yu t tác đng đn cu trúc vn ca các ngơn hƠng thng mi
c phn niêm yt trên th trng chng khoán Vit Nam 78
Kt lun chng 3 80
CHNG 4: GII PHÁP V CU TRÚC VN CHO CÁC NGỂN HÀNG
THNG MI C PHN NIểM YT TRểN TH TRNG CHNG KHOÁN
VIT NAM 81
4.1 Mc tiêu v cu trúc vn cho các ngơn hƠng thng mi c phn niêm yt trên
th trng chng khoán Vit Nam 81 4.2 Gii pháp v cu trúc vn cho các ngơn hƠng thng mi c phn niêm yt trên
th trng chng khoán Vit Nam 81
4.2.1 xut các gii pháp trên c s ng dng kt qu nghiên cu đnh lng các
yu t tác đng đn cu trúc vn ca các ngơn hƠng thng mi c phn niêm yt
81
4.2.1.1 Yu t quy mô (SIZE) 81
4.2.1.2 Yu t tƠi sn th chp (COLL) 84
4.2.1.3 Yu t c hi tng trng (GROW_OPP) 84
4.2.1.4 Yu t tng trng GDP (GDP_GROW) 84
4.2.2 Gii pháp v các thƠnh phn trong cu trúc vn ca các ngơn hƠng thng mi
c phn niêm yt 85
4.2.2.1 Gii pháp v vn ch s hu cho các ngơn hƠng thng mi c phn niêm
yt 85
4.2.2.2 Gii pháp v n phi tr cho các ngơn hƠng thng mi c phn niêm yt
90
CPI : Consumer Price Index - ch s giá tiêu dùng.
CP : Chính ph.
CT : Ch tch.
CTV : Cu trúc vn.
DIV : Dividends - bin gi c tc.
VT : n v tính. Eximbank : VietNam Export Import Commercial Bank - ngơn hƠng Xut Nhp
khu Vit Nam.
FDI : Foreign Direct Investment - vn đu t trc tip nc ngoƠi.
GDP : Gross Domestic Product - tng trng tng sn phm quc ni.
GP : giy phép.
GROW_OPP : Growth Opportunity - c hi tng trng.
GRW : Sales Growth - tng trng doanh thu.
Habubank : HaNoi Building Joint Stock Bank - Ngơn hƠng NhƠ HƠ Ni.
HBT : Hi đng b trng.
HOSE : Ho Chi Minh Stock Exchange - S giao dch chng khoán H Chí
Minh.
HNX : Ha Noi Stock Exchange - S giao dch chng khoán HƠ Ni.
HSBC : Hongkong and Shanghai Banking Corporation ậ Tp đoƠn Ngơn
hƠng Hng Kông vƠ Thng Hi.
IFC : International Finance Corporation - Công ty tƠi chính quc t.
IFRS : International Financial Reporting Standard - chun báo cáo tƠi
chính quc t.
IMF : International Monetary Fund ậ Qu Tin t Quc t.
INF : Inflation rate - t l lm phát.
LEV : Leverage - đòn by tƠi chính.
LN : Logarit neper - Logarit t nhiên.
Ln(Risk) : Logarit (ri ro).
RSK : Risk - ri ro.
Sacombank : SaiGon Thuong Tin Commercial Joint Stock Bank - Ngân hàng Sài
Gòn Thng tín.
SHB : SaiGon Ha Noi Commercial Joint Stock Bank - Ngân hàng Sài Gòn
ậ HƠ Ni.
SHORT : Short term debt ratio - đòn by tài chính ngn hn.
SIZE : Quy mô.
SME : Small and Medium Enterprise - doanh nghip nh vƠ va.
SZE : Size - quy mô.
TAN : Tangibility - tƠi sn hu hình.
TAX : Tax - thu thu nhp doanh nghip.
TCTD : T chc tín dng.
TD : Tín dng.
TP : ThƠnh ph.
TT : Thông t.
TTCK : Th trng chng khoán.
TTg : Th tng.
TTGDHN : Trung tơm giao dch HƠ Ni.
USD : United States dollar - ô la M.
VAMC : Vietnam Asset Management Company - Công ty qun lỦ tƠi sn.
VAS : Vietnam Accounting Standard - chun mc k toán Vit Nam.
VCSH : Vn ch s hu.
Vietcombank : Bank for Foreign Trade of Viet Nam - Ngơn hƠng Ngoi thng
Vit Nam. Vietinbank : Vietnam Joint Stock Commercial Bank for Industry and Trade -
Ngơn hƠng Công thng Vit Nam.
VN : Vit Nam đng.
VTC : Vn t có.
-1- PHNăMăU
1. Lý do nghiênăcu đătƠi
n thi đim cui nm 2012, trên th trng chng khoán Vit Nam có 8 ngân
hƠng thng mi c phn đang niêm yt, so vi s lng các ngơn hƠng thng mi
c phn, các ngơn hƠng thng mi c phn niêm yt nƠy vn còn khá ít (trong h
thng ngơn hƠng thng mi Vit Nam có khong 39 ngơn hƠng thng mi c
phn). Tuy nhiên đa s các ngơn hƠng thng mi c phn niêm yt lƠ nhng ngơn
hƠng thng mi c phn hƠng đu Vit Nam vi kh nng cnh tranh rt cao, th
phn huy đng vn vƠ cho vay ln, trong đó có hai trong s bn ngơn hƠng thng
mi c phn quc doanh ln nht c nc. Vic nghiên cu cu trúc vn ca các
ngơn hƠng thng mi c phn niêm yt đóng vai trò rt quan trng giúp tng nng
lc tƠi chính, gia tng li nhun vƠ gim thiu ri ro trong bi cnh hin nay n xu
tng cao, kinh t v mô bt n, tình hình thanh khon suy gim, lòng tin vƠo h
thng ngơn hƠng gim sút, hƠng lot sai phm trong hot đng huy đng vn vƠ cho
vay, khuôn kh giám sát vƠ qun lỦ còn yu,
Thc t, ngơn hƠng thng mi c phn niêm yt cng lƠ mt loi hình doanh
nghip vì ra đi nhm mc đích kinh doanh, hot đng vì li nhun, có c cu, t
chc b máy nh mt doanh nghip bình đng trong quan h kinh t vi các doanh
nghip khác, t ch v tƠi chính vƠ phi có ngha v đóng thu cho Ngơn sách NhƠ
nc. Hn na, cu cu trúc vn ca ngơn hƠng thng mi c phn niêm yt cng
ging nh ca doanh nghip khác, bao gm vn ch s hu vƠ n phi tr đc
dùng đ tƠi tr cho danh mc tƠi sn Có ca ngơn hƠng. Trên th gii hin nay đư có
rt nhiu công trình nghiên cu thc nghim v các yu t tác đng đn cu trúc
vn ngơn hƠng thng mi. Tuy nhiên, ti Vit Nam các công trình nghiên cu thc
nghim cho ngơn hƠng thng mi vn còn khá ít, đc bit công trình nghiên cu
Phm vi nghiên cu: đ tƠi nghiên cu 8 NHTMCP niêm yt trên TTCK Vit
Nam giai đon t 2006 đn 2012.
-3- 4. Phngăphápănghiênăcu
Thc hin trích lc vƠ tính toán th công nhng d liu th cp bng phn mm
Microsoft Excel 2007, nhng d liu nƠy đc thu thp t báo cáo tƠi chính có
kim toán hƠng nm giai đon t 2006 đn 2012 đc công b trên trang web các
NHTMCP niêm yt.
Trong đ tƠi, tác gi s dng phi hp gia phng pháp nghiên cu đnh tính
vƠ đnh lng. Vi phng pháp nghiên cu đnh tính nh h thng hóa d liu,
thng kê, din dch, phân tích, so sánh, tng hp,ầ và phng pháp nghiên cu
đnh lng ng dng phn mm thng kê Eviews 5.1 và SPSS 16.0 đ chy mô
hình hi quy bình phng nh nht phng pháp tác đng c đnh hay còn gi lƠ
mô hình hi quy bình phng nh nht có s dng bin gi - LSDV (Least Squares
Dummy Variable) vƠ kim đnh gi thit nghiên cu đ đánh giá tác đng ca các
yu t (bin đc lp) đn CTV (bin ph thuc) ca các NHTMCP niêm yt trên
TTCK Vit Nam.
5. BăccătngăquátăcaăđătƠi
tƠi gm có 4 chng.
Chng 1: Tng quan v các yu t tác đng đn cu trúc vn ca ngân hàng
thng mi.
Chng 2: Thc trng cu trúc vn ca các ngân hàng thng mi c phn
niêm yt trên th trng chng khoán Vit Nam.
Chng 3: Phân tích các yu t tác đng đn cu trúc vn ca các ngân hàng
thng mi c phn niêm yt trên th trng chng khoán Vit Nam.
Chng 4: Gii pháp v cu trúc vn cho các ngân hƠng thng mi niêm yt
trong quá trình hot đng nên VCSH lƠ thƠnh phn vn có tính n đnh vƠ thông
thng đc s dng cho mc đích dƠi hn. VCSH bao gm: vn điu l, thng d
vn c phn, các qu bao gm qu d tr b sung vn điu l, qu d phòng tƠi
chính, qu khen thng, phúc li, ngoƠi ra còn có qu d phòng ri ro tín dng đ
bù đp trong trng hp ri ro bt kh kháng, li nhun gi li cha phơn phi,
-5- chênh lch t giá hi đoái khi chuyn đi báo cáo tƠi chính vƠ chênh lch đánh giá
li tƠi sn,ầ
- Vn điu l: lƠ s c phn đc quyn phát hƠnh ca NHTM ti thi đim
đng kỦ kinh doanh vƠ s c phn phát hƠnh thêm đc ghi ti iu l NHTM. Vn
điu l bao gm:
+ C phiu ph thông: đc phơn loi lƠ VCSH, các chi phí phát sinh liên quan
trc tip ti vic phát hƠnh c phiu ph thông đc ghi nhn lƠ mt khon gim
tr trong VCSH. C đông ph thông đc tham gia i hi đng c đông, nhn c
tc theo kt qu hot đng kinh doanh ca NHTM,
+ C phiu u đưi: lƠ chng ch xác nhn quyn s hu trong NHTM, đng thi
cho phép c đông nm gi loi c phiu nƠy đc hng mt s quyn li u tiên
hn so vi c đông ph thông nh quyn nhn c tc c đnh trc c đông ph
thông,ầ nhng c đông u đưi không đc tham gia bu c, ng c vƠo Hi đng
qun tr ca NHTM,
- Thng d vn c phn: khi nhn đc vn t các c đông, phn chênh lch
gia giá thc t phát hƠnh vƠ mnh giá ca c phiu đc ghi nhn vƠo thng d
vn trong VCSH.
- C phiu qu: khi NHTM mua li c phiu đư phát hƠnh, tng s tin thanh
toán bao gm các chi phí liên quan trc tip cho vic mua li c phiu, sau khi cn
tr các nh hng v thu, s đc ghi gim vƠo VCSH. C phiu mua li đc ghi
nhn lƠ c phiu qu vƠ đc trình bƠy lƠ mt khon gim tr trong VCSH.
- Các qu: đc s dng cho các mc đích c th vƠ đc trích t li nhun
- N phi tr dƠi hn: lƠ nhng khon n mƠ NHTM có trách nhim hoƠn tr
trong thi gian ln hn 1 nm. N phi tr dƠi hn thng đc s dng đ cho vay
vƠ đu t dƠi hn, bao gm: tin gi vƠ vay các TCTD khác trên 1 nm, tin gi vƠ
các khon phi tr khách hƠng k hn trên 1 nm, chng ch tin gi dƠi hn, trái
phiu tng vn, tín phiu NHTM, vn nhn t Chính ph, các t chc quc t vƠ
các t chc khác, n phi tr khác k c thu cha np,
Khi phơn tích n phi tr di góc đ ngun vn kinh doanh, chia n phi tr
thƠnh vn huy đng vƠ vn khác.
-7- - Vn huy đng: lƠ tƠi sn thuc các ch th khác nhau, ngun vn nƠy không
thuc quyn s hu ca NHTM, nhng NHTM đc quyn s dng trong thi gian
huy đng, có trách nhim hoƠn tr c gc vƠ lưi khi đn hn đi vi tin gi có k
hn hoc khi khách hƠng có nhu cu rút vn tin gi không k hn, bao gm: tin
gi vƠ các khon phi tr khách hƠng, phát hƠnh giy t có giá, tin gi vƠ vay các
TCTD khác và vay NHNN, vn huy đng chia thƠnh vn huy đng trong nn kinh
t (tin gi ca khách hƠng vƠ phát hƠnh giy t có giá) và vn vay các TCTD khác
và NHNN. Vn huy đng chim t trng ln nht trong tng ngun vn ca
NHTM, lƠ ngun vn ch yu cho hot đng kinh doanh ca NHTM. Hin nay,
NHTM huy đng vn trong nn kinh t bng các nghip v nhn tin gi không k
hn, tin gi có k hn, tin gi tit kim, phát hƠnh k phiu, trái phiu, chng ch
tin gi vƠ các loi công c n khác. Nhng ngun vn nƠy rt d bin đng nên
NHTM không đc phép s dng ht s vn huy đng trong nn kinh t vƠo mc
đích kinh doanh mƠ phi tuơn th các quy đnh v d tr bt buc đ đm bo kh
nng thanh toán. NgoƠi ra khi thiu ht thanh khon tm thi trong hot đng kinh
doanh, NHTM có th vay t các ch th khác nh vay các TCTD khác trong nc
và ngoài nc, vay ngn hn NHNN.
- Vn khác: khi NHTM đi vƠo hot đng to điu kin phát sinh các ngun vn
khác ngoƠi ngun vn huy đng, chng hn: vn tƠi tr, y thác t các ch th trong
khoán ca NHTM (vƠ vì vy giá tr ca NHTM) đc ti đa hóa. CTV ti u ca
NHTM là CTV phi tha mãn 3 điu kin sau đơy:
- Ti thiu hóa chi phí s dng vn (1)
- Ti thiu hóa ri ro, c th lƠ ri ro lưi sut, ri ro thanh khon, ri ro t
giá,ầ(2)
- Ti đa hóa li nhun (3). [Trn Ngc Th vƠ các cng s, 2007].
Mt CTV ti u lƠ CTV to ra giá tr ngơn hƠng ln nht, chi phí tƠi chính nh
nht, giá tr NH vƠ giá tr c phn mƠ các c đông nm gi đt cc đi. Nu mt
CTV có tác đng đn hiu qu hot đng ca NHTM thì nó cng nh hng đn
ắsc khe” tƠi chính cng nh kh nng phá sn ca NHTM. Xác đnh CTV ti u
-9- lƠ xác đnh t l VCSH lƠ bao nhiêu, n phi tr lƠ bao nhiêu đ có th ti đa hóa
giá tr NHTM. Vn đ ct lõi ca CTV ti u lƠ khi NHTM vay n, NHTM tn
dng đc li th ca lá chn thu t n vay, bn cht ca vn đ nƠy lƠ lưi sut mƠ
NHTM tr cho n đc min thu (thu đc đánh sau lưi vay). Mt trái ca vay n
lƠ vay cƠng nhiu thì s xut hin chi phí kit qu tƠi chính vƠ ắmt lúc nƠo đó” hin
giá ca chi phí kit qu tƠi chính s lƠm trit tiêu hin giá ca lá chn thu t n
vay. ơy lƠ mt vn đ phc tp vƠ lƠm đau đu nhiu nhƠ qun tr tƠi chính ca
NHTM vì mi thi k khác nhau s có CTV ti u khác nhau vƠ tt nhiên CTV
ti u cng khác nhau gia các NHTM.
1.1.3 nhă hngă caă cuă trúcă vn đnă ktă quă hotă đngă kinhă doanhă caă
ngơnăhƠngăthngămi
Vic thit lp mt CTV hp lỦ đóng vai trò rt quan trng nhm mc đích đm bo
kh nng thanh khon, ci thin nng lc tƠi chính đáp ng yêu cu kinh doanh và
gim chi phí s dng vn ca NHTM.
Th nht, tùy vƠo tng giai đon phát trin mƠ NHTM s la chn mt CTV
hp lỦ đ đm bo s cơn bng gia li nhun vƠ ri ro. Vi CTV hp lỦ s gim
thiu ri ro vì đòn by tƠi chính có tính cht hai mt là khi kinh doanh thun li đòn