B GIÁO DC VĨ ĨO TO
TRNG I HC KINH T Tp. HCM
 Phm Th Qunh Nng NHNG YU T TÁC NG N
QUYT NH U T CHNG KHOÁN
CA CÁC NHÀ U T CÁ NHÂN  TP. HCM
LUN VN THC S KINH T
Tp. H Chí Minh – Nm 2012

2 B GIÁO DC VĨ ĨO TO
TRNG I HC KINH T Tp. HCM

đng thi đơy lƠ công trình nghiên cu ca cá nhân tôi, xut phát t nhu cu
thc tin trong công vic.
Tp. HCM, ngƠy 15 tháng 11 nm 2012 Phm Th Qunh Nng
4 MC LC
Tóm tt 1
CHNG 1: GII THIU 3
1.1 Tng quan th trng chng khoán 3
1.2 Vn đ cn nghiên cu 6
1.3 Mc tiêu nghiên cu 7
1.4 Phm vi nghiên cu 7
1.5 Phng pháp nghiên cu 7
1.6 Ý ngha thc tin 7
1.7 Các ni dung chính ca bài nghiên cu 8
CHNG 2: TNG QUAN CÁC KT QU NGHIÊN CU TRC ÂY 9
2.1 C s lý thuyt 9
2.1.1 Tài chính hành vi: 9
2.1.2 La chn chng khoán: 12
2.2. Các nghiên cu trc đơy 14
2.3. Câu hi nghiên cu 20
2.4. Kt lun 20
CHNG 3: PHNG PHÁP NGHIÊN CU 21
3.1. Thit k nghiên cu 21
3.2. Xây dng bng câu hi 23
3.3. Kim tra thí đim 25

5.2.1 i vi nhƠ đu t 53
5.2.2 i vi công ty niêm yt 53
5.2.3 i vi chính ph 53
5.3 Hn ch vƠ hng phát trin 54 7

Danh mc các bng biu
Bng 3.1: Các bin quan sát trong bài nghiên cu
Bng 3.2: Quy c thang đo Likert
Bng 4.1: Bng thng kê mô t gii tính vƠ đ tui ca mu nghiên cu
Bng 4.2: Bng thng kê mô t trình đ hc vn ca các nhƠ đu t trong mu
Bng 4.3: Bng thng kê mô t thi gian tham gia th trng chng khoán

Bng 4.4: KMO and Bartlett’s Test
Bng 4.5: KMO and Bartlett’s Test sau khi loi nhân t
Bng 4.6: Ma trn xoay nhân t
Bng 4.7: H s Cronbach Alpha ca thang đo đi vi toàn b 26 bin
Bng 4.8: H s Cronbach Alpha ca thang đo đi vi nhân t 1
Bng 4.9: H s Cronbach Alpha ca thang đo đi vi nhân t 2
Bng 4.10: H s Cronbach Alpha ca thang đo đi vi nhân t 3
Bng 4.11: H s Cronbach Alpha ca thang đo đi vi nhân t 4
Bng 4.12: H s Cronbach Alpha ca thang đo đi vi nhân t 5
Bng 4.13: H s Cronbach Alpha ca thang đo đi vi nhân t 6
Bng 4.14: H s Cronbach Alpha ca thang đo đi vi nhân t 7
Bng 4.15: H s Cronbach Alpha ca thang đo đi vi nhân t 8
Bng 4.16: Trung bình vƠ đ lch chun ca các nhân t
8


lng. Bng câu hi dùng đ đi kho sát đc phát trin da trên lý thuyt tài
chính hành vi, mô hình la chn chng khoán ca Treynor & Black và các
nghiên cu trc đơy, nn tng là nghiên cu ca Al-Tamimi, và thông qua
tho lun nhóm. Kt qu sau khi x lý d liu vi SPSS phiên bn 15.0 nh
sau:
- Nhng yu t nh hng nhiu nht đn quyt đnh đu t chng khoán ca
nhƠ đu t cá nhơn gm: Li nhun công ty, Tính thanh khon ca c phiu,
Tính minh bch ca báo cáo tài chính, Danh ting công ty, V th công ty
trong ngành, Giá c phiu hp lý, C tc mong đi. Hu ht các yu t này
đu tuân theo mô hình la chn chng khoán ca Treynor ậ Black, ngoi tr
yu t Tính thanh khon ca c phiu vi phm li “S đn gin trong quyt
đnh đu t” và yu t Tính minh bch ca báo cáo tƠi chính đc đa vƠo đ
kim chng thc t t th trng Vit Nam.
- Nhng yu t ít nh hng gm: S tác đng t bn bè, ngi thân, Tin
đn, Nhn đnh ca các công ty chng khoán, T vn t nhân viên môi gii,
C phiu nhƠ đu t nc ngoài mua nhiu, T vn t chuyên viên phân tích
có kinh nghim, Thông tin phân tích trên các din đƠn. Nhng yu t nƠy đu
thuc li thông thng trong đu t, đa phn là li “Hành vi by đƠn”, duy
ch có yu t C phiu nhƠ đu t nc ngoài mua nhiu là vi phm li “S
đn gin trong quyt đnh đu t”.
2

- Nhng yu t nh hng va phi (bình thng) gm: C phiu dn dt th
trng, Chính sách ca Chính ph, Danh ting c đông, ngi lưnh đo, S
tng, gim VN Index tng lai, Các ch s kinh t v mô hin hành, S minh
bch vic công b thông tin ni b, T l c tc đc tr trong quá kh. Bên
cnh vic đa phn các yu t đu tuân th mô hình la chn chng khoán ca
Treynor ậ Black, thì yu t C phiu dn dt th trng đư vi phm li “Hiu
ng ngôi sao đang lên”, còn yu t S minh bch vic công b thông tin ni
b đc đa vƠo đ kim chng thc t th trng Vit Nam.

Giai đon 2006 ậ 2009 cng chng kin nhng k lc ca th trng chng
khoán Vit Nam, quy mô th trng đư có bc nhy vt mnh m lên 22,7%
GDP vƠo nm 2006 vƠ tip tc tng lên mc 43% vƠo nm 2007. Tháng
4

3/2007, các ch s chng khoán đt đc mc cao nht vi VN Index đt
1.170,67 đim, HNX Index đt 459,36 đim. Tuy nhiên, ti phiên giao dch
ngƠy 24/02/2009 VN Index đư ri xung mc đáy 235,5 đim và HNX Index
lùi v di mc 100 khi xung mc thp nht trong lch s lƠ 78,06 đim.
Cng trong nm 2009 nƠy, phiên giao dch ngƠy 23/10 đc coi lƠ “siêu thanh
khon” khi lp k lc cao nht v c khi lng và giá tr giao dch vi hn
136 triu đn v đc chuyn nhng, tng ng giá tr 6.414 t đng  sàn
Hose, còn sƠn HNX đt k lc vi hn 67,23 triu c phiu đc chuyn
nhng tng ng 3.040 t đng. Tính đn cui nm 2009, th trng có 541
doanh nghip niêm yt trên c hai sàn và 04 chng ch qu đi chúng niêm
yt vi tng giá tr niêm yt đt 127.489 t đng, tng 66,5 ln so vi cui
nm 2005. Tng giá tr vn hóa th trng tính ti thi đim 31/12/2009 c
đt 620.551 t đng, tng đng vi gn 38% GDP c nm 2009, toƠn th
trng có 105 công ty chng khoán và 46 công ty qun lý qu, tng s thành
viên lu ký ca Trung tơm Lu ký Chng khoán là 122 thành viên (trong đó
có 8 ngơn hƠng lu ký vƠ 12 t chc m tài khon trc tip) vi tng tài
khon giao dch lƠ hn 90.000 tƠi khon. Ngoài ra, nhm tng bc thu hp
th trng t do đ m rng th trng có t chc tc là có s qun lý ca
NhƠ nc, h thng giao dch cho các chng khoán ca công ty đi chúng
cha niêm yt (h thng giao dch UpCOM trên S Giao dch Chng khoán
Hà Ni) cng đư đc đa vƠo vn hành ngày 24/6/2009.
Th trng chng khoán nm 2010 ni bt vi tình trng đi ngang trong sut
6 tháng đu nm, dao đng trong biên đ hp 480 ậ 550 đim. Trong thi
gian t tháng 7 đn tháng 8, th trng chng khoán bc vƠo giai đon lao
dc khi ch s chng khoán  c sƠn đu chm mc thp nht trong vòng mt

viên mi vi mt là thành viên m tài khon trc tip và thành viên th 2 là
6

ngơn hƠng lu ký trong nc, nâng tng s thành viên ca VSD lên 127 thành
viên.
Giai đon 9 tháng đu nm 2012, th trng chng khoán Vit Nam có nhng
du hiu khi sc nhng cha vng chc. Khi đng nm mi vi các ch s
thp  c 2 sàn, c th lƠ 336,37 đim ti HoSE (ngày 6/1) và 55,27 đim
(ngày 6/1) ti HNX nhng th trng đư có s đt phá, tng trng đáng k v
c khi lng và giá tr giao dch, VN Index đt 488,07 đim (phiên ngày 8/5)
vƠ HNX đt 83,79 đim trong cùng phiên. Giá tr vn hóa th trng ti thi
đim tháng 5 này đt 799.088 t đng, chim 31,3% GDP. Tuy nhiên, th
trng  nhng tháng tip theo li có xu hng gim, đc bit là vào tháng 9,
VN Index dao đng quanh ngng 390 đim, HNX Index dao đng quanh
ngng 60 đim. Giá tr vn hóa th trng ti thi đim tháng 9 đt 727.319
t đng, chim 28,49% GDP vi hn 700 mư c phiu và chng ch qu niêm
yt trên c 2 sàn chng khoán Vit Nam
1.2 Vn đ cn nghiên cu
Th trng chng khoán Vit Nam tri qua 12 nm bin đng thng trm đư
to cho các nhƠ đu t đy đ các cung bc cm xúc, t thng hoa đn tht
vng hay có khi là tâm trng chao đo, chán chng đn bƠng quan đng
ngoài. Hn na, h phi đi đu vi bao áp lc v vic chn lc thông tin t
nhiu phía đ đa ra quyt đnh đu t, có nhƠ đu t la chn theo tâm lý
đám đông, có ngi la chn theo s phân tích ca bn thân, có ngi li
quan sát hƠnh đng ca các nhƠ đu t nc ngoƠi,… hay h phi kt hp
nhiu thông tin. Vy nhng yu t nào s tác đng đn quyt đnh la chn
ca h, nhng nhƠ đu t cá nhơn trong nc và nhng yu t này có tuân
theo mt mô hình, lý thuyt nào không ?
Bài nghiên cu này s đi tìm li gii đáp cho cơu hi trên.
7

1.
• Gii thiu
2.
• Tng quan các kt qu nghiên cu trc đơy
3.
• Phng pháp nghiên cu
4.
• Ni dung vƠ kt qu nghiên cu
5.
• Kt lun
9

CHNG 2: TNG QUAN CÁC KT QU
NGHIÊN CU TRC ÂY

2.1 C s lý thuyt
2.1.1 Tài chính hành vi: n lc gii thích nh th nào và ti sao xúc cm và
nhng li v nhn thc nh hng đn các nhƠ đu t vƠ to ra th trng
chng khoán bt thng nh bong bóng vƠ s sp đ. Th trng bao gm
“nhng ngi có lý trí” ậ nhng ngi bit phân tích chính xác thông tin và
đa ra mt cách la chn thun nht ậ vƠ “nhng ngi không có lý trí” s

t.
+ Mt kt qu ca s đn gin trong quyt đnh đu t lƠ t la di,
xut hin khi nhng nhƠ đu t theo li ngh rng h thì tt hn lƠ h
thc s nh th (Triver, 1991).
+ Mt dng khác ca s đn gin trong quyt đnh đu t lƠ các nhƠ
đu t thng cn c vào thành qu trong quá kh ca c phiu đó lƠm
nn tng cho quyt đnh đu t ca mình.
- Hiu ng ngôi sao đang lên:
Nu chúng ta nhìn mt c phiu nƠo đó hay rng hn lƠ nhìn th trng
chng khoán nh mt ngôi sao đang lên, có th chúng ta s có nhng
k vng rt cao vào nhng c phiu đó hay th trng chng khoán.
Biu hin c th ca nhng k vng này là giá c phiu đó có th rt
cao, bi vì k vng ca nhiu nhƠ đu t lƠ giá c phiu đó s tip tc
tng na nh nhng trng hp ca cu th ngôi sao. 11

- Hành vi ging by đƠn:
+ Nhng dng hành vi bt hp lý, nu ch có mt vƠi nhƠ đu t mc
phi thì có l nó đư không nh hng ln đn giá c phiu trên th
trng, ch khi nào nhng hành vi bt hp lý này mang tính h thng
thì tác đng ca nó mi đáng k.
+ Theo nghiên cu ca Solomon Asch, 35% ch th đư lƠm theo ý kin
ca nhóm ngay c khi h bit rng là sai, bi vì h cm thy không
thoi mái đ tr thành phn thiu s chng li phn đa s mnh m.
+ Khi nhng nhƠ đu t nhn thy đc vn đ sai nhng đó lƠ xu
hng th trng thì lúc này h cng hƠnh đng theo hng th trng,
có l đi vi mt cá nhân thì vi th lc yu t ca mình không th
chng li đi vi mt th trng mc dù sai nhng ln mnh.

các chng khoán riêng l. Khá ging nh vic bn s kéo lên mt s
chng khoán có giá thp vƠ đa ra nhng ch s alpha tích cc. Nhng
làm th nƠo đ bn khai thác đc s phân tích ca bn? Tp trung mt
danh mc vào các chng khoán nƠy đòi hi phi có mt khon chi phí,
c th là ri ro đc thù nht đnh mà bn s b quên bi vic ngày càng
đa dng hoá hn. Là mt ngi qun lý danh mc ch đng, bn phi
to cân bng gia s tng trng li nhun liên tc ca các chng
khoán mt giá và xem xét s đa dng hoá mƠ điu này s làm chng li
vic tp trung mt danh mc  mt s chng khoán. Jack Treynor và
Fischer Black (1973) đư phát trin mt mô hình cu trúc danh mc cho
các nhà qun lý, nhng ngi phân tích chng khoán. Gi đnh rng th
trng chng khoán gn nh lƠ th trng hiu qu.
- c tính c bn ca mô hình là:
13

+ Nhng ngi phân tích chng khoán trong mt t chc qun lý đu
t ch đng có th ch phân tích sâu mt nhóm các c phiu tng đi
trong s toàn b các chng khoán. Nhng chng khoán không đc
phơn tích đc cho rng là có mc giá khá.
+ Vi mc đích đa dng hoá hiu qu thì danh mc ch s th trng là
danh mc c bn, danh mc đc xem là th đng
+ n v d báo v mô ca qun lý đu t chc chn cung cp các d
báo v t l thu nhp mong đi và s dao đng ca danh mc th đng
(danh mc ch s th trng).
+ Mc tiêu ca phân tích chng khoán lƠ đ hình thành mt danh mc
ch đng ca mt nhóm các chng khoán gii hn cn thit. Hiu đc
vic mt giá ca các c phiu phân tích là nhng gì quyt đnh kt cu
ca mt danh mc ch đng.
Nh vy, nhƠ đu t nên dùng s phân tích chng khoán đ xây dng mt
danh mc đu t ch đng. Phân tích chng khoán phi d báo đc nhng

“bt hp lý” ca d đoán vƠ hƠnh vi nhƠ đu t mƠ vic phân tích k thut là
mt trong nhng yu t quan trng đư đa đn s sp đ ca th trng chng
khoán th gii tháng 10 nm 1987. Tuy nhiên, mc dù gia tng quan tơm
trong phơn tích không c bn nhng ch có ít bng chng v ph bin và tm
quan trng ca k thut này trong thc t. (Lui và Mole, 1998)
2.2. Các nghiên cu trc đơy
 Al-Tamimi đư nghiên cu  th trng Các Tiu Vng Quc A Rp
Thng Nht (UEA) vi 5 nhóm nh hng đn quyt đnh ca nhƠ đu t cá
nhân:
15

- Hình nh ca công ty: lý do v tôn giáo; cm nhn v hàng hoá và dch
v ca công ty; danh ting ca các c đông ca công ty; “LƠm giƠu
nhanh”; v th công ty trong ngành; s sáng to ca th trng tài chính
có t chc; đo đc kinnh doanh; cm nhn v nn kinh t; danh ting
công ty; s gia tng các hot đng cng đng ca công ty.
- Thông tin tài chính: tính thanh khon ca chng khoán; thu nhp mong
đi ca công ty; tình trng ca báo cáo tài chính; chi tr c tc; giá c
phiu hp lý; c tc mong đi; din bin trong quá kh ca chng
khoán công ty.
- Thông tin trung lp: các t chc chính ph; thông tin có đc t
internet; s bin đng/phát trin ca ch s chng khoán; tin tc t báo
chí; nhng tuyên b t viên chc chính ph; các ch s kinh t hin
hành; s thay đi giá hin ti ca mt chng khoán.
- Khuyn ngh t ngi t vn: t vn ca ngi môi gii; ý kin ca các
thành viên trong gia đình; gii thiu t đng nghip hoc bn bè; ý kin
ca các c đông ln trong công ty.
- Nhu cu tài chính cá nhân: s hp hn ca các kênh đu t không phi
là chng khoán; các nhu cu đa dng; s d dàng chp nhn ca các
qu tín dng; ti thiu hoá ri ro; s gim giá mong đi  các th

mnh nht đi vi quá trình la chn chng khoán ca các nhƠ đu t cá
nhân  M. H đư đa ra 7 nhóm nh hng gm:
- Thông tin trung lp: tin tc báo chí v tài chính; tin tc báo chí chung;
s bin đng giá hin ti; thông tin t các dch v t vn đu t.

Trích đoạn Tóm tt nghiên cu

---