ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA XÃ HỘI HỌC

TIỂU LUẬN CUỐI KỲ
MÔN VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
Đề tài:
NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC ĐỊNH HƯỚNG GIÁ TRỊ
VĂN HÓA CỦA THANH NIÊN NÔNG THÔN TRONG GIAI ĐOẠN
HIỆN NAY

Hà Nội - 05/2012
1
I. Đặt vấn đề
Việt Nam đang trong quá trình đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện
đại hoá đất nước. Xã hội Việt Nam đang chuyển mình từ xã hội nông nghiệp sang
xã hội công nghiệp hiện đại cùng với sự phát triển của kinh tế thị trường và giao
lưu hội nhập quốc tế. Kinh tế thị trường đã đem lại những thay đổi rõ rệt trên mọi
mặt của đời sống xã hội: sự phát triển của đô thị và công nghiệp ngày càng tăng,
khu vực nông thôn có sự chuyển đổi mạnh mẽ hơn; các giá trị văn hóa đa dạng
hơn; đời sống vật chất của người dân được nâng cao hơn và sự liên kết quốc tế
cũng ngày càng rộng rãi hơn.
Trước tác động của công cuộc mở cửa, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng
thanh niên nông thôn đã và đang có sự biến đổi về mặt lối sống, cách tư duy và sự
định hướng các giá trị văn hóa. Họ trở nên chủ động, tích cực hơn, có nhiều tự do
trong lựa chọn hơn và bắt đầu có sự tìm tòi, định hình giá trị sống mới cho riêng
mình. Bên cạnh những giá trị truyền thống của cộng đồng, của xã hội, nhiều giá trị
mới dần định hình trong văn hóa, lối sống của thanh niên nông thôn.
Thực tế cho thấy việc định hướng giá trị văn hóa của thanh niên nói chung
và thanh niên nông thôn nói riêng nếu phát triển và bộc lộ một cách phù hợp với sự
định hướng và trình độ phát triển của xã hội thì nó sẽ có ý nghĩa tích cực không chỉ

thanh niên nông thôn trong cuộc sống”.
Như vậy, những giá trị văn hoá mà thanh niên nông thôn đang hướng tới là
những giá trị mà bản thân thanh niên cho là quan trọng và đúng đối với họ. Tuy
3
nhiên, những giá trị đó có thể phù hợp với cá nhân hoặc số đông thanh niên nhưng
cũng có thể có những giá trị thanh niên lựa chọn chưa phù hợp với chuẩn mực xã
hội nhưng theo quan niệm của thanh niên là đúng và phù hợp.
Thực tế cho thấy, nếu trước đây định hướng giá trị của thanh niên phụ thuộc
chủ yếu vào sự giáo dục, chỉ dẫn của gia đình, của dư luận xã hội, thì ngày nay nó
được xác định bởi sự tự lựa chọn, tự quyết định, tự khẳng định và tự ý thức của
thanh niên. Định hướng giá trị của thanh niên hiện nay phản ánh tính phong phú,
tính đa dạng của những mục tiêu mà họ đang ra sức phấn đấu, của những bậc thang
giá trị mà họ ưu tiên nhiều hay ít trong quá trình nỗ lực ý chí, khắc phục khó khăn
để đi tới thành công.
2. Các yếu tố cơ bản tác động đến định hướng giá trị văn hóa của thanh niên nông thôn
Có nhiều yếu tố tác động đến việc định hướng giá trị văn hóa của thanh niên
nông thôn, trong đó có yếu tố cơ bản có tác động lớn như: gia đình, xã hội và chính
sự nhận thức của thanh niên nông thôn. Các yếu tố tác động theo hai chiều đến việc
định hướng giá trị văn hóa của thanh niên nông thôn: Tác động tích cực và tác
động tiêu cực.
2.1.Tác động của gia đình đến định hướng giá trị văn hoá của thanh
niên nông thôn
Gia đình là nhân tố đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành và
phát triển nhân cách của thanh niên. Nhiều thành tựu khoa học hiện đại vẫn khẳng
định vai trò to lớn không thể thay thế của công tác giáo dục gia đình.
Khi thanh niên được sống trong một gia đình nề nếp, tuân thủ những giá trị
chuẩn được xã hội thừa nhận, được ông bà, cha mẹ và anh chị em lựa chọn, điều
này sẽ tác động trực tiếp, thường xuyên, lâu dài và mạnh mẽ đến quá trình định
hướng giá trị của họ, mà cụ thể là những định hướng về giá trị văn hoá. Sự quan
tâm chăm sóc, dạy dỗ, ân cần chỉ bảo của cha mẹ tác động rất nhiều đến thanh

thị trường là nâng cao giá trị quan điểm về phát triển kinh tế, làm giàu cho thanh
niên.
Những năm gần đây hệ thống thông tin đại chúng ở nước ta phát triển với
tốc độ cao và hầu như phủ sóng đến tất cả các vùng lãnh thổ trong cả nước, kể cả
vùng biên giới, hải đảo. Hiện nay cả nước có trên 700 đầu báo và tạp chí, có 65 nhà
xuất bản. Báo chí và xuất bản đã in nhiều ấn phẩm có tác dụng định hướng giáo
dục chính trị, tư tưởng, đạo đức và lý tưởng cách mạng, truyền thống yêu nước, ý
thức cảnh giác cách mạng; cung cấp kiến thức và kỹ năng sống… cho thanh thiếu
niên.
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, đặc biệt là dự án “Phổ cập
công nghệ thông tin trong thanh niên”của Trung ương Đoàn thực hiện từ năm 2006
đã đưa một khối lượng lớn máy tính và tri thức tin học về cho thanh niên nông
thôn. Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật, công nghệ đã tác động lớn đến
định hướng giá trị văn hóa của thanh niên nông thôn như giúp thanh niên nông
thôn nâng cao trình độ chuyên môn, nghề nghiệp, đặc biệt là nâng cao hiểu biết của
mình về khoa học kỹ thuật, nông, lâm, ngư nghiệp phục vụ cho hoạt động sản xuất,
kinh doanh tạo điều kiện thuận lợi để thanh niên thực hiện tốt phong trào “Xung
kích phát triển kinh tế” do Trung ương Đoàn phát động.
Bên cạnh mặt tác động tích cực, các cơ quan truyền thông đại chúng cũng có
những mặt tồn tại như: chưa kiểm soát chặt chẽ các ấn phẩm, còn có những ấn
phẩm xấu, ấn phẩm ngoài luồng được in ấn phát hành; mạng internet, báo điện tử,
điện thoại di động chưa được quản lý chặt chẽ đã đưa những thông tin không chính
xác và có dụng ý xấu đến quần chúng, một số trò chơi bạo lực, khiêu dâm vẫn
được phát hành.
6
Một bộ phận không nhỏ thanh niên nông thôn chỉ sử dụng mạng internet để chơi
game, chat hoặc xem các trang web phản văn hóa ảnh hưởng đến việc định hướng
giá trị văn hóa của thanh niên nông thôn như có những quan niệm sai lầm về tình
yêu, tình dục, chạy theo lối sống Tây hóa quá đà không phù hợp với những chuẩn
mực của người Việt Nam.

lập nghiệp. Không ít thanh niên nông thôn dám nghĩ, dám làm và lập nghiệp thành
công trên chính quê hương mình. Những suy nghĩ và lựa chọn giá trị của họ cũng
thay đổi, như trước đây họ thường hướng đến các thành phố, đô thị thì nay họ chủ
động hơn để lập nghiệp trên chính quê hương mình và cũng không ít những người
thành công.
Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước cũng như sự mở cửa giao
lưu hội nhập mở ra cho thanh niên nói chung và thanh niên nông thôn nhiều cơ hội
phát triển song cũng không ít thách thức và những mặt trái của nền kinh tế thị
trường. Điều đó, đòi hỏi ở thanh niên cần có bản lĩnh cũng nhưng năng lực để hòa
nhập và phát triển bản thân, lựa chọn cho mình những giá trị văn hóa phù hợp nhất.
Ngược lại, nếu thanh niên không tự nhận thức rõ để điều chỉnh hành vi của bản
thân cho phù hợp với xu thế phát triển chung của đất nước sẽ khó có thể định
hướng cho bản thân hướng tới các giá trị đúng và phù hợp.
8
III. Kết luận
Đất nước ta đang trong tiến trình đổi mới mạnh mẽ và đẩy mạnh hội nhập
kinh tế quốc tế. Nền kinh tế thị trường đang từng bước được xác lập. Trước những
biến đổi về kinh tế, xã hội đang diễn ra nhanh chóng ở Việt Nam, nhiều giá trị xã
hội đang bị tác động ảnh hưởng mạnh bởi xu thể toàn cầu hóa, trong đó có sự đan
xen giữa những giá trị truyền thống và các giá trị hiện đại tạo nên cuộc đấu tranh
trong quá trình tiếp nhận và hình thành định hướng giá trị của thanh niên nói chung
và thanh niên nông thôn nói riêng. Bên cạnh những thành tựu của cuộc đổi mới đất
nước thanh niên đang phải đối mặt với nhiều vấn để mặt trái của sự phát triển ngày
càng trở nên gay gắt. Đó cũng là một trong những yếu tố có tác động đến sự lựa
chọn giá trị của thanh niên nông thôn.
Nghiên cứu về định hướng giá trị của thanh niên nông thôn là việc làm cần
thiết. Qua đó có thể thấy được hệ giá trị mà thanh niên nói chung và thanh niên
nông thôn nói riêng đang theo đuổi và hướng đến nhiều nhất trong giai đoạn hiện
nay cũng như các yếu tố tác động đến việc định hướng giá trị của thanh niên như
thế nào. Từ những yếu tố tác động trên đang đặt ra cho gia đình và toàn xã hội cần

12