B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH



NGUYN TH SONG HOANH TÁC NG CA N NC NGOÀI I VI
TNG TRNG KINH T TI VIT NAM

LUN VN THC S KINH T
TP.H CHÍ MINH - NM 2012 MC LC

DANH MC CÁC BNG, BIU

DANH MC CÁC HÌNH V,  TH
TÓM TT 1
1. GII THIU 2
2. TNG QUAN LÝ THUYT VÀ CÁC KT QU NGHIÊN CU
TRC ÂY. 3
2.1 Lý thuyt và các quan đim ca các nhà kinh t hc trên th gii v mi
quan h gia n nc ngoài đi vi tng trng kinh t. 3
2.2 Các công trình nghiên cu ca các nhà kinh t hc trên th gii v tác
đng gia n nc ngoài đi vi tng trng kinh t. 8
3. PHNG PHÁP NGHIÊN CU VÀ KT QU 24
3.1 Ngun d liu 24
3.2 Phng pháp c lng 25
3.3 Mô hình nghiên cu: 25
3.4 Các bin đc lp 26
3.5 Mô hình nghiên cu tác đng tuyn tính ca n nc ngoài đi vi tng
trng kinh t ti Vit Nam. 31
3.5.1 Kt qu thc nghim 32
3.5.2 Kim đnh các hn ch ca mô hình hi quy 34
3.5.2.1 Kim đnh hin tng đa cng tuyn: 34

Nigeria và Nam Phi. 10
Bng 2.2:Kt qu nghiên cu tác đng phi tuyn tính ca n nc ngoài lên
tng trng kinh t ca Folorunso S. Ayadi và Felix O. Ayadi (2008) đi vi
Nigeria và Nam Phi. 12
Bng 2.3:Tng hp kt qu nghiên cu tác đng ca n nc ngoài đi vi
tng trng kinh t ca Catherine Pattillo và cng s (2002) 13
Bng 2.4:Ngng ca bin gi n theo công trình nghiên cu ca Catherine
Pattillo, Hèlene Poirson, and Luca Ricci (2002) 16
Bng 2.5:Kt qu nghiên cu tác đng tuyn tính ca ch s tng n nc
ngoài trên GDP lên tng trng kinh t đi vi các nc đang phát trin ca
Alfredo Schclarek (2004). 20
Bng 2.6: Kt qu nghiên cu tác đng tuyn tính ca ch s tng n nc
ngoài trên xut khu lên tng trng kinh t đi vi các nc đang phát trin
ca Alfredo Schclarek (2004). 21
Bng 2.7: Kt qu nghiên cu tác đng tuyn tính ca ch s tng n nc
ngoài trên xut khu lên tng trng kinh t đi vi các nc công nghip ca
Alfredo Schclarek (2004). 23
Bng 3.1:Tóm tt du tác đng k vng đn n nc ngoài theo lí thuyt và
theo k vng ca tác gi 30
Bng 3.2:Ma trn tng quan gia các bin trong mô hình 32
Bng 3.3: Kt qu kim đnh hin tng đa cng tuyn mô hình (1) 41
DANH MC CÁC HÌNH V,  TH

Hình 2.1: ng cong Laffer ca n 7
Hình 3.1: Kt qu hi quy ca mô hình (1) 33
Hình 3.2: Kt qu hi quy ca mô hình (1.1) 36
Hình 3.3: Kt qu hi quy ca mô hình (1.2) 37
Hình 3.4: Kt qu hi quy ca mô hình (1.3) 38
Hình 3.5: Kt qu hi quy ca mô hình (1.4) 39
Hình 3.6: Kt qu hi quy ca mô hình (1.5) 40

Hình 3.21: Kt qu kim đnh phân phi chun phn d ca mô hình (2.2) 60
Hình 3.22:Kt qu kim đnh hin tng phng sai thay đi mô hình (2.2) 62 1

TÓM TT

Lun vn nghiên cu tác đng ca n nc ngoài lên tng trng kinh t
ti Vit Nam. c bit, lun vn nghiên cu tác đng tuyn tính và phi tuyn
tính ca n nc ngoài đi vi tng trng kinh t ti Vit Nam thông qua
vic s dng b d liu chui thi gian ca Vit Nam trong giai đon t nm
1986 đn 2010. Phn đu tiên lun vn s trình bày c s lý thuyt
v mi
quan h gia n nc ngoài và tng trng kinh t,
đng thi tóm tt mt s
mô hình thc nghim và kt qu nghiên cu mi quan h gia n nc ngoài
và tng trng kinh t t các công trình nghiên cu ca các nhà kinh t trên
th gii. T đó, tác gi đã xây dng mô hình nghiên cu cho lun vn ca
mình. Bng cách s dng phng pháp hi quy bình phng ti thiu (OLS),
kt qu nhn thy rng ti thi đim nghiên cu, trong điu kin các yu t
khác không đi, n có tác đng cùng chiu vi tng trng kinh t ti Vit
Nam, khi t l n nc ngoài trên GDP tng 1% thì tc đ tng trng thu
nhp bình quân đu ngi tng 0.040055% và ngc li khi t l n nc

u ngun vn vay
này đc s dng hp lý thì có th góp phn kích thích tng trng kinh t
và gim nghèo cho các nc có thu nhp thp,
làm n đnh tiêu dùng trong
nc đ ng phó vi nhng bin c.
Tuy nhiên, n nc ngoài cng có mt
bt li khi nó đc tích ly vt quá mt gii hn nht đnh. N
u ngun vn
này không đc phân b hiu qu s không to đc ngun đ tr n. Khi đó
chi phí ca ngun vn nc ngoài có th gây ra các vn đ v mô. Nhng
ngi không ng h cho vic vay n nh Todd J. Moss & Hanley S.Chiang
(2003)
2
lp lun rng khi
n quá nhiu có th làm gim tng trng kinh t
thông qua vic tr n vay,
các khon tr n cao có th cn tr tng trng
bng cách ly đi ngun ngoi hi cn thit cho vic nhp khu t liu sn xut
ca mt quc gia, ngun
d tr ngoi t gim do đc s dng đ tr n s
nh hng đn kh nng thanh toán n, làm gim kh nng tip cn các
ngun lc tài chính bên ngoài t đó có nhng tác đng bt li đn tng

1
Sheku Bangura, Damoni Kitabire, and Robert Powell, (2000). External Debt Management in Low – Income countries,
IMF Working Paper Policy Development and Review Department.
2
Todd J. Moss & Hanley S.Chiang, (2003). The Other Costs of High Debt in Poor Countries: Growth, Policy Dynamics,
and Institutions. Center for Global Development Washington DC.


mi quan h gia n nc ngoài đi vi tng trng kinh t.
in hình cho lý thuyt v mi quan h gia n nc ngoài và tng
trng kinh t là tác đng bt li ca lý thuyt “debt overhang” - “d n quá
4

mc”. Lý thuyt “d n quá mc” tp trung vào nhng tác đng ngc chiu
ca n nc ngoài lên đu t. Theo Benedict Clements (2003)
3
“d n quá
mc” làm suy gim đu t và tng trng kinh t bi tính không chc chn
ngày càng tng vì vi tác đng ngc chiu lên đu t, khi quy mô n công
tng s làm tng tính không chc chn v nhng hành đng và chính sách mà
chính ph s áp dng đ đáp ng vi nhng ngha v tr n. C th,  mc đ
n nc ngoài cao có th làm gim s khuyn khích các chính ph tin hành
nhng ci cách v tài chính và c cu bi bt c s cng c tài chính nào
cng có th làm tng áp lc tr n nc ngoài.
Krugman (1988)
4
đnh ngha “d n quá mc” là tình trng khi vic
hoàn tr n nc ngoài không đt ti giá tr n theo hp đng. Nu mc đ
n ca mt quc gia vt quá kh nng tr n ca quc gia đó trong tng lai
thì vic thanh toán gc và lãi n có kh nng là mt ngha v tng thêm cho
mc sn lng quc gia. Do đó, mt phn li nhun t đu t trong nc thc
s nh mt khon thu b đánh bi các ch n nc ngoài, do đó, vic đu t
ca các nhà đu t trong và ngoài nc cng nh tng trng kinh t không
đc khuyn khích. iu này có ngha rng các kênh nh hng ca “d n
quá mc” lên tng trng không ch thông qua s lng đu t mà còn thông
qua môi trng chính sách v mô kém hn có th nh hng đn hiu qu đu
t.
Todd J. Moss & Hanley S.Chiang (2003)

, tác
đng ca n lên tng trng có th xy ra qua tt c các ngun chính ca tng
trng kinh t, đc bit là thông qua kênh tích ly vn và đc ng h bi hai
lý l. u tiên, khái nim “d n quá mc” ng ý rng khi n nc ngoài tng
cao, các nhà đu t gim k vng v li nhun d kin vì mt phn li nhun
này phi đc dùng đ tr n. Phn li nhun này ging nh là mt loi thu
bin dng, vì th đu t trong nc và nc ngoài không đc khuyn khích,
t đó làm chm s tích ly vn. Mt khác, các nhà đu t s gim đu t 
các nc đang n nn cao vì s không chc chn rng ngun vn t vic vay
n có thc s đc s dng đúng mc đích hay không. ng thi Catherine
Pattillo và cng s (2004) còn cho rng tn ti mi quan h phi tuyn gia n
và các ngun lc ca tng trng kinh t. i vi mt nc mc n trung
bình, khi n  mc đ thp, n có tác đng cùng chiu đn tng trng kinh
t nhng s có tác đng ngc chiu khi n  mc đ cao. i vi các nc 6
Catherine Pattillo, Hèlene Poirson, and Luca Ricci, (2004). What are the channels through which External Debt affects
Growth?. IMF Working Paper African and Asia and Pacific Departments.

6

mc n cao, tác đng ca n cao lên tng trng kinh t hu nh luôn luôn có
ý ngha.
Theo lý thuyt, mt quc gia có mc vay hp lý s có kh nng thúc đy
tng trng kinh t thông qua tích ly vn và tng trng nng sut. Nhng
quc gia  giai đon đu phát trin có ngun vn nh và có th có c hi đu
t vi mc li nhun cao hn nhng nn kinh t phát trin min là quc gia
đó s dng vn vay đ đu t sn xut và không b nh hng t s bt n
kinh t v mô, các chính sách bóp méo đng lc phát trin kinh t, hoc nhng

ca đng cong, khi ngha v n gia tng thì s tng ng vi s gia tng kh
nng tr n, tuy nhiên, dc theo mt bên phi hay mt “xu”ca đng cong
n Laffer, khi tng n càng tng lên s dn đn kh nng tr n càng gim.
Hình 2.1: ng cong Laffer ca n

(Ngun: Catherine Pattillo, Hèlene Poirson, and Luca Ricci, “External Debt and
Growth” (2002), IMF Working Paper Rearch Department.)
Do đó, có mt mc n ti u mà tng trng s đt ti đa, tuy nhiên khi
d n tng vt quá ngng này s cn tr tng trng kinh t và vic tr n
s bt đu gim vì đnh ca đng cong là đim mà ti đó n bt đu có tác
đng biên ngc chiu lên tng trng kinh t.
Savvides (1992)
9
khng đnh rng nu mt quc gia con n không th tr
n nc ngoài thì s nh hng đn tình hình kinh t ca đt nc. Quc gia
đó ch đc hng li mt phn t s gia tng sn lng hoc xut khu bi
vì mt phn ca s gia tng đó đc dùng đ thanh toán các món n cho các 9
Erdal Tanas Karagol, (2004). A Critical Review of External Debt and Economic Growth Relationship: A Lesson for
Indebtedness Countries. Ege Academic Review.
8

ch n. Nh vy, đi vi quc gia con n nói chung, “d n quá mc” ging
nh mt mc thu sut cn biên cao, do đó làm gim li nhun đ đu t và
không khuyn khích vic hình thành vn trong nc. Tác đng không khuyn
khích ca “d n quá mc” có th nh hng đn tit kim và đu t t nhân,
ngay c khi tt c các khon n nc ngoài đc vay bi chính ph. Chính
ph có ít đng lc đ tin hành nhng chính sách thúc đy s hình thành

Nam. Tóm lc các công trình nghiên cu c th nh sau:
Th nht, Công trình nghiên cu ca Folorunso S. Ayadi và Felix O. Ayadi
(2008) “The impact of external debt on economic growth: a comparative
study of Nigeria and South Africa” - “Tác đng ca n nc ngoài đn tng
trng kinh t: Mt nghiên cu so sánh gia Nigeria và Nam Phi” trong tp
chí nghiên cu phát trin bn vng  Châu Phi. Công trình nghiên cu đã
nghiên cu tác đng ca n nc ngoài cao đc bit là vn đ thanh toán n
nc ngoài lên tng trng kinh t đng thi tác gi cng khám phá tác đng
tuyn tính và phi tuyn tính ca n nc ngoài đn tng trng và đu t ca
hai nn kinh t Nigeria và Nam Phi trong khong thi gian t 1994 đn 2007.
 đánh giá tác đng ca các nhân t lên tng trng kinh t, công trình
nghiên cu đã s dng bin ph thuc và bin đc lp c th nh sau:
 Bin ph thuc: Tc đ tng trng hàng nm ca GDP (RGDP) hay
đc ký hiu là Y
g
và đc đo lng: tc đ tng trng hàng nm ca GDP
= tc đ tng trng hàng nm ca GDP ca nm t (RGDP
t
) - tc đ tng
trng hàng nm ca GDP ca nm t-1 (RGDP
t-1
)/ tc đ tng trng hàng
nm ca GDP ca nm t (RGDP
t
).
 Bin đc lp: là các nhân t tác đng lên tng trng gm:
 Bin t l tng đu t so vi GDP (RGFI / RGDP)
 Bin Tc đ tng trng hàng nm ca xut khu (EXPO)
 Bin T l thanh toán gc và lãi n trên GDP (DSERGDP)
 Bin Tng trng tng vn đu t (GCAP)

đc ký hiu là Yg và đc đo lng: tc đ tng trng hàng nm ca GDP
= tc đ tng trng hàng nm ca GDP ca nm t (RGDP
t
) - tc đ tng
trng hàng nm ca GDP ca nm t-1 (RGDP
t-1
)/ tc đ tng trng hàng
nm ca GDP ca nm t (RGDP
t
).
 Bin đc lp: là các nhân t tác đng lên tng trng gm:
 Bin Quy mô n nc ngoài trên GDP (DEBGDP)
 Bin Ch s thanh toán gc và lãi n trên xut khu (DSEREXP)
 Bin thay đi các điu khon thng mi (TOT)
 Bin Tng trng tng vn đu t (GCAP)
Công trình nghiên cu đã s dng mô hình hi quy nh sau:

Kt qu:
 Quy mô n nc ngoài so vi GDP (DEBGDP) ch có tác đng đi vi
tng trng kinh t đi vi Nigeria và tác đng này là cùng chiu vi mc
ý ngha là 5%.
12

 iu kin thng mi (TOT) thun li, đo lng mc đ ca nhng cú sc
bên ngoài có tác đng tích cc vào tng trng phù hp vi lý thuyt. Bin
này có ý ngha  mc 10%  Nigeria và  mc 5%  Nam Phi.
 Tng trng vn đu t có tác đng cùng chiu và ý ngha đn tng trng
 Nigeria và Nam Phi vi mc ý ngha là 1%.
Bng 2.2:Kt qu nghiên cu tác đng phi tuyn tính ca n nc ngoài
lên tng trng kinh t ca Folorunso S. Ayadi và Felix O. Ayadi (2008)

it
Trong đó,
Y
it
: Bin ph thuc là Tc đ tng trng GDP thc
X
it:
Thu nhp bình quân đu ngi, T l đu t trên GDP thc, T l tuyn
sinh các trng trung hc, T l tng dân s,  m ca ca nn kinh t, Cán
cân ngân sách trên GDP thc, iu khon v tng trng thng mi
D
it:
Các ch tiêu n gm N nc ngoài so vi GDP, N nc ngoài so vi
Xut khu và T l thanh toán gc và lãi n trên xut khu hàng hóa và dch
v
Bng 2.3:Tng hp kt qu nghiên cu tác đng ca n nc ngoài đi vi
tng trng kinh t ca Catherine Pattillo và cng s (2002)
Bin đc lp đc s dng

K
vng
tác
đng
Kt qu phân tích hi quy
Ghi chú

OLS IV FE

Thu nh
p b



 m ca ca nn kinh
t
+ + + +
Ch
 có ý ngha vi
phng pháp FE
Cán cân ngân sách trên
GDP thc
+ + + +
Không có ý ngh
a
vi phng pháp IV

i
u khon v tng
trng thng mi
+ + + +
Có ý ngh
a vi tt
c các phng pháp
T
 l thanh toán gc v
à
lãi n trên xut khu
hàng hóa và dch v
_ _ _ _
Không có ý ngh
a

thanh khon trong nn kinh t. Tuy nhiên, tác đng ca n có th tr nên tiêu
15

cc khi n nc ngoài tr nên quá mc vì d n quá mc có th làm tng
trng kinh t b suy gim. Do đó, theo tác gi, các c lng tuyn tính s
không c lng đc mi quan h phi tuyn gia n và tng trng.
Do đó, đ đánh giá mc đ n mà ti đó tác đng biên ca n lên tng
trng kinh t tr nên ngc chiu, tác gi s dng mô hình có dng phng
trình bc 2, c th nh sau:
Y
it
=
(it)
+ X
it
+ D
it
+ D
2
it
+ 
it
Nu h s ca ch s n có tác đng cùng chiu và h s ca ch s n
bình phng có tác đng ngc chiu thì mi quan h gia n và tng trng
kinh t là phi tuyn tính hay mi quan h theo đng cong n Laffer đc xác
nhn. Kt qu cho thy có tác đng phi tuyn ca n đi vi tng trng, khi
n  mc thp thì n có tác dng cùng chiu đi vi tng trng, nhng khi
n vt qua đim gi là ngng “thresholds” thì vic tng thêm n bt đu có
tác đng ngc chiu đn tng trng. i vi mt quc gia có n  mc
trung bình, t l n tng gp đôi s làm gim tc đ tng trng bình quân

Trong đó,
Y
it
: Bin ph thuc là Tc đ tng trng GDP thc
X
it:
Các bin đc lp gm Thu nhp bình quân đu ngi tr 1 thi k, T l
đu t trên GDP thc, T l tuyn sinh các trng trung hc, T l tng dân
16

s,  m ca ca nn kinh t, Cán cân ngân sách trên GDP thc, iu khon
v tng trng thng mi
d
2 ,
d
3,
d
4,
d
5
là các bin gi đc xây dng riêng cho tng ch s n.
Các ngng phân v cho các bin n c th nh sau:
Bng 2.4:Ngng ca bin gi n theo công trình nghiên cu ca
Catherine Pattillo, Hèlene Poirson, and Luca Ricci (2002) N
 n

c ngo


40

M
c đ n th t
 (dummy4)

244

59

M
c đ n th nm (dummy5)

367

95Nghiên cu tha nhn rng tác đng trung bình ca n bt đu tr nên
tiêu cc là ti mc đ n th ba ngha là t 160-170% kim ngch xut khu
hoc 35-40% GDP. Tuy nhiên, kt qu này có ý ngha trong các phng pháp
c lng khác nhau. Tc đ tng trng bình quân đu ngi gia các quc
gia có mc n nc ngoài di 100% kim ngch xut khu (ti mc đ n
thp nht) và quc gia có mc n nc ngoài trên 300% kim ngch xut khu
(ti mc đ n cao nht) là chênh lch khong hn 2% mi nm. i vi
nhng quc gia đc hng li t vic gim n di s khi xng ca
HIPC hin hành, thì tc đ tng trng bình quân đu ngi có th tng 1%
nu không b hn ch bi s bóp méo cu trúc kinh t và kinh t v mô khác.
Th ba, Công trình nghiên cu ca Alfredo Schclarek (2004) “Debt and

là bin ph thuc, công trình nghiên cu đã s dng bn bin ph thuc
(Y
i, t
) khác nhau gm:
 tc đ tng trng bình quân đu ngi GDP
 tc đ tng trng nng sut nhân t tng hp
 tc đ tng trng tích ly vn
 t l tit kim t nhân.
- X
it
: công trình s dng nm b bin đc lp gm:
 B th nht gm: thu nhp bình quân đu ngi ban đu (linitial) và kt
qu đt đc trong giáo dc (lschool).
18

 B th hai gm: thu nhp bình quân đu ngi (linitial), kt qu đt
đc trong giáo dc (lschool), quy mô ca chính ph (lgov), đ m trong
giao thng (ltrade), và lm phát (lpi).
 B th ba gm: thu nhp bình quân đu ngi (linitial), kt qu đt đc
trong giáo dc (lschool), quy mô ca chính ph, đ m trong giao thng
(ltrade), lm phát (lpi), mc đ phát trin trung gian tài chính (lprivo).
 B th t gm: thu nhp bình quân đu ngi (linitial) và kt qu đt
đc trong giáo dc (lschool), tc đ tng trng dân s (lpop), t l đu
t trên GDP (linv).
 B th nm gm: thu nhp bình quân đu ngi (linitial) và kt qu đt
đc trong giáo dc (lschool), tc đ tng trng dân s (lpop), t l đu
t trên GDP(linv), đ m trong giao thng (ltrade), tng trng các
điu kin thng mi(ltot) và cán cân ngân sách (lfbal).
- D
it