KINH
Tf
THI TRl/dNG
B^N
VDNG:
MO HlNH PHAT
TRI^N MCfl
CHO
VIET
NAM GIAI DOAN
2011-2020
Do Dufc Dinh*
Trong Tgp chi so 33 (6/2010), Tgp chi
Qudn ly Kinh te dd ddng cdc phdn: 1.
Tiep tuc day mgnh phdt trien nin kinh te
thi trudng; 2. ThUc thi chien lugc CNH
phdt huy lgi the so sdnh dpng. Sau ddy,
moi cdc hgn doc phdn tiep theo.
3.
Thi^c hi^n
chien
lu!cfc
phat trien
lay con
ngifdfi
lam trung tam
vdfi
nguon nhan
lu'c
chat
li^ofng

ldi giup mgt nUdc phat trien trung binh
sdm thoat khdi eai
"bSy
thu nhap trung
binh". Y lai qua nhieu vao tai nguyen
thien nhien thi du ed nhieu den may eung
chi
CO
the nhanh chong kiem duge mgt it
tien nhd khai thac va ban tai nguyen tho,
trd nen kha gia nhat thdi, khong dat
dugc muc tieu trd thanh mgt nUde eong
nghiep hay mgt nUdc ph'at trien. ChUa ke
vi nhdng ngudn tai nguyen dd ma nhieu
qudc gia da bi bien thanh nhdng bai
chien trUdng the tham cua nan cUdp
trong giac ngoai.
Do'i vdi Viet Nam, mgt nUdc vUa nho
vUa hep, tuy mdi phat hien ra mgt so' tai
nguyen khoang san cd trU
lugng
kha,
nhUng khdng dang la bao so vdi nhieu
nude tren the gidi, trong khi chung ta lai
cd ngudn nhan
lUe
kha ddi dao vdi 86
trieu ngudi nam 2009, ddng thU 13 the
gidi,
Viet Nam khong co con dudng ndo

ngudn nhan
lUe,
tao ra mgt moi trUdng
dan chu de mgi ngUdi phat huy tai nang,
sang tao, gdp phan xay dUng va phat
trien dat nUdc.
Trong nhUng nam ddi mdi vi/a qua,
chung ta da dat mgt sd thanh qua quan
trgng trong viec giai quye't va phat trien
mgt so' van de kinh te - xa hgi thiet yeu.
Ndi bat la viec phat trien rgng rai he
thdng giao due phd thdng, tao dieu kien
de tren 90% sd ngUdi dan dugc den
trudng va biet chd, md rgng mang ludi y
te,
cham sde sde khoe eho dai da sd nhan
dan, gdp phan nang cao tudi thg trung
binh
tif
50 tudi trong thap nien 1960 len
D5 Dii'c Dinh, Pho giao
sU,
tien
si,
Vien trudng Vien
Nghien
cCfu
Trung Dong va chau Phi.
ra
QUAN

20%, dam
bao phan phdi nhdng thanh
qua eua
tien
trinh
ddi mdi
khong
chi ed lgi cho
ngUdi
giau,
ma con hd trg
tich cUc
cho ca
ngUdi
ngheo. NhUng thanh
qua
tren
day
chUng
minh tinh
Uu
viet
cua mo
hinh "kinh
te
thi trudng dinh hudng XHCN". Chinh
nhd
mo hinh
dd ma
nhieu

sU
dung
dan
va can
thiet tiep
tuc
dUdng
loi
dinh
hudng XHCN, nha't
la,
trong viee
de ra va
thUe
thi eae
chien luge phat trien toan
dien
ve
kinh
te - xa hgi,
khac phuc
eg
che
binh quan ehii nghia trUde
day da
triet
tieu dgng
lUc
phat trien,
xdy

quan trgng hang
dau,
ed^t
loi de
nang
cao
chat
lugng
ngudn nhan
lUe.
Mgt
thanh tieh
ldn cua
chung
ta
trong thdi
ky
vda
qua la da day
manh phat trien giao
due
phd
thong
va day
tieng Viet, dUa giao
due
phd
thong
va
tieng Viet

ve
ngudn
lao
dgng
gia re,
trinh
do
thap,
ket hgp vdi
khai thac,
sd
dung
va
xua't khau
tai
nguyen thien nhien
thd
dang nhanh chdng tien
tdi
ngUdng, khong
bao
lau nda
chung
ta se mat lgi the nay.
De vUgt
qua
ngUdng phat trien theo chieu
rgng, budc sang giai doan
mdi
nh&m

chgn
nao
td^t hon
la
chuyen trgng
tdm
sang ndng
cao
chdt lUgng
nguon nhdn
lUc,
dac
biet
cdn Uu
tien
ddu tU de
ndng
cao chdt lugng gido
due, ddo tgo bdc cao,
dgi
hoc vd
tren
dgi
hge.
Day la
linh
vUc
hien dang
eon
nhieu

va
quo'c
te thi
sao
ed the hgi
nhap hieu
qua va
chat
lugng duge.
Dd
chinh
la ly do tai sao hau
het
hge
sinh gidi,
eon cai eae gia
dinh
cd
dieu kien kinh
te kha, deu
khong mud'n
hge
d
trong nUde,
tim
dUdng
di du bgc d
nUdc ngoai,
mac du chi phi ton kem hon
nhieu

nUdc
va
nUdc ngoai, ddng thdi phai
day
nhieu bang nhdng ngon
ngU
phd
bien
tren
the
gidi,
dae
biet
la
tieng Anh, phai
coi tieng
Anh la
quoc
ngU
thU hai, sau
tieng Viet, hoac
la
ngogi
ngd Sd 1. Vi dge
lap,
tu chu, gid gin ban
s&c
van hoa dan
toe
thi day

he
tho'ng giao
due
cua
nUdc
ta
hien
nay la it coi
trgng
dao
tao ky
nang nghe nghiep. Chung
ta
cd
mgt
thoi quen
xau la
thich thanh tich,
con
ggi la
"benh thanh tich".
Vi the,
nhieu ngUdi thudng
td ra rat hd hdi khi
30
34(7/2010)
QUAN LY KINH TE
Mn
NGHIEN
CUfU

thi tuyen nhan vien eong nghe thong tin,
mgt linh vUc nhieu ngUdi Viet Nam tU eho
la gioi vi thong minh. NhUng ket qua that
bat ngd, trong sd 2000 Ung vien du thi de
vao lam viee eho eg sd san xua't eua hang
tai thanh phd Hd Chi Minh, chi ed 90 Ung
vien, tdc 5%, dat chuan chuyen mon,
trong dd 40 Ung vien (2%) du trinh do
tieng Anh de tuyen dung, chung cugc 2%
dat chuan tuyen dung! Hay Renesas, mgt
hang thiet ke va san xua't vi mach hang
dau cua Nhat Ban dau tU vao thanh phd
Hd Chi Minh, mudn tim tuyen 500 ky sU
cho giai doan boat dgng dau tien, ma sudt
2 nam 2007 va 2008 chi tuyen dugc 60
ngudi dat chuan. Benh thanh tieh da lai
he thdng giao due, dao tao Viet Nam phat
trien theo hudng trai vdi nhu cau phat
trien, eoi trgng thanh tieh thi cuf mUdi, ky
nang nghe nghiep mgt, nay can dao chieu
nham dap dng dung nhu eau thUe te: xdy
dung mpt he thong gido
due
thUc sU phuc
vu phdt trien, coi trgng ddo tgo ky ndng
nghi nghiep mUai, thdnh tich thi cd. mpt.
Ve phan phd'i, td khi ap dung
cO
che
kinh te thi trUdng, che do phan chia

hudng diin ra tai mgt so' nen kinh trong
khu vUe chau A nhU Nhat Ban, Han Quo'c,
Dai Loan mUc chenh leeh giam dan tU
tren 20 lan xuo'ng 4-5 lan. Mac du trong
kinh te thi trUdng chenh leeh la can thie't
de tao dgng
lUc
phat trien, nhUng chenh
lech tdi 10 lan la qua eao, chenh lech
khodng 5 ldn la hgp ly, vUa khuyen
khich, tao dieu kien de ngUdi lam an gioi
ed thu nhap cao hun, vUa dam bao nhdng
lgi ieh eua tang trUdng kinh te duge phan
phdi tuong do'i eong bang cho
nhUng
ngudi ed tai nang lam an tdt va ea nhUng
ngudi cd han che ve sUe khoe, nang
lUe,
lam an kem hgn.
Cg eau lao dgng la mgt trong nhdng
tieu ehi co ban de danh gia mUe do thay
ddi ve eha't cua tien trinh CNH, HDH.
Tuy CO eau nganh kinh te trong thdi ky
ddi mdi da ed sU ehuyen dich
tUOng
ddi
kha theo hudng CNH, HDH, ty trgng
nong nghiep trong GDP da giam xudng
khoang 20%, eong nghiep va dich vu tang
len 80%, nhung eg eau lao dgng phan theo

DOI
[^IH
giam xudng dudi 25% thi nen kinh te
nude ta ve thuc chat ehUa the duge ggi la
nen kinh te eong nghiep. De dUa ty le lao
dpng nong nghiep xuong duai 25%, chae
chan ehung ta con mat it nha't vai ba
thap ky. Theo eae tinh toan gan day, dU
bao ty le sd dan Viet Nam sdng d khu vUc
do thi den nam 2020 co the dugc nang
len 45%, den nam 2050 dat khoang 80%,
neu ehung ta tiep tuc duy tri dugc toe do
tang trudng kinh te va CNH cao nhU thdi
ky vUa qua. So vdi ty le eg ca'u dan
so
cua
My hien nay la 1-2% so' dan lam nong
nghiep, dudi 20% lam cong nghiep va
khoang 80% trong khu vUc dich vu, thi de
trd thanh mgt nUde eong nghiep phat
trien, chae chan ehung ta eon phai trai
qua mgt chang dUdng rat dai.
Mgt nhiem vu cap bach, nhUng ddng
thdi cd y nghia lau dai, la phai xdy dUng
dugc mpt dpi ngd cdc nhd doanh nhdn
gioi, dae biet la eae nha tai chinh, thuong
nhan, cac nha cong nghiep va dich vu co
tam cd
qud^c
gia va

la thanh vien cua Td
chUc Thugng mai The gidi (WTO), eac
nha kinh doanh phai canh tranh cong
bang khong ehi tai thi
trU^ng
trong nUdc,
ma ca thi trUdng qudc te. NhUng gi chung
ta da va dang lam tU khi
thUe
hien chinh
sach ddi mdi, tuy da giam bdt tinh ky thi
va phan biet do'i xd giUa qude doanh va tU
doanh so vdi thdi ky trUde ddi mdi, nhUng
chua gd bd het nhUng "trdi huge" dang
sau nhdng ldi ho hao mang tinh khau
hieu dgng vien khuyen khieh chung
chung. Nay can co cO che, chinh sach
thiet thUc de dUa
nhUng
ldi dgng vien dd
trd thanh nhdng bien phap kich thich
kinh doanh thUc sU. Cd nha tU doanh khi
duge trao chUng nhan doanh nhan gidi da
tUng phat bieu rang do la mgt vinh dU,
nhUng neu sU vinh danh dd duge the hien
bang nhUng bien phap tao dieu kien
thuan lgi va kieh thich kinh te thong qua
cac thu tuc hanh chinh minh bach, cac
ehe do thue, tin dung, da't dai, co sd ha
tang mang tinh khuyen khich ddi vdi

;i;
;/:
Thu tu, md rpng hpi nhdp quoc te theo
huang bo sung npi
lUc
vai ngogi
luc,
kit
hgp hdi hod chien luge huang vdo xudt
khdu vai thay the nhdp khdu
So
34
(7/2010)
QUAN LY KINH
TE
^
MB
NGHIEN
Cini
-
TRAO DOI
KINH
Tg
THI TRLTONG
BSN
VLTNG:
MO
HiNH PHAT
TRI^N
MOI CHO VIET NAM

day sang da
phugng hoa, da dang hoa, phu hop vdi xu
the mdi ve toan eau boa, khu vUe hoa,
tranh dugc sU sup dd theo he thdng
XHCN eu da tan ra tff dau thap nien
1990.
Nhffng da
phffong
hoa, da dang hoa
ma thieu dinh hUdng ro rang, thieu
nhffng chien
Iffoc,
ehinh saeh, giai phap
sat vdi dieu kien thffe te eua dat nffde va
the gidi thi se
din
de'n khdng ro hffdng di
cu the, hoac vo tinh di theo nhffng ldi
mon, nhffng chinh saeh, chie'n
Iffcfc
do
ngudi khae dinh
sin,
da dugc ap dung
thanh eong d nUdc nay, nUdc khac vao
nhffng thdi diem nhat dinh vdi nhffng
dieu kien thich hgp trong tinh hinh lue
do,
nhffng khong con phu hgp hay chi phu
hgp tffng phan vdi nhffng dieu kien thffe

luuc
thay the nhap
khau, md ra nhffng co hgi mdi cho cae
nffde dang phat trien trong tiep can thi
trUdng the gidi rgng ldn, tiep can cac
ngudn vo'n, cong nghe va phuong phap
quan ly hien dai. Chien luge hudng xuat
khau da phat huy tae dung rat manh eho
den khi nd ra cugc khung hoang dau
Ida
vao nhffng nam 1973-1974, rdi khung
hoang tai chinh chau A nam 1997-1998
va khung hoang kinh te the gidi nam
2008-2009 thu hep thi trUdng the gidi, thi
chien luge hudng xuat khau da mat dan
tae dung eua nd. Luc nay nhieu nha chien
luge va hoach dinh chinh sach da quay lai
nhan manh tdi cae thi trUdng trong nUdc
va trong khu vUe.
Nhffng thay ddi tren day eung da diin
ra tffgng tff ddi vdi Viet Nam, mgt nUde co
thdi da ndi rat manh ve tU
lUc
canh sinh,
rdi md cufa thue day hgi nhap qude te, va
nay lai dang phat dgng phong trao ngUdi
Viet Nam Uu tien dung hang Viet Nam.
Thuc te dd dang dat ra eho Viet Nam mdt
yeu eau
la

thffe
ed tinh
hai mat, co hgi nhieu, rui ro lam, thi giai
phap
thffe
te va it hi tdn
thffong
la
thUe
hien chien
lugc
md rpng hpi nhdp qudc te
theo hudng bd sung gida npi
lUc
vd ngogi
lUc,
kit hgp hdi hod giUa hai chien lugc
hudng
vdo xudt khdu vd thay the nhdp
khdu la phu hgp nha't. Chien luge mdi
nay khong nhffng cho phep chung ta vUa
phat huy dugc eae ngudn ngi
lUe
san co,
vffa tranh thu dffgc cac eg hgi ma toan
cau boa, khu vffe hoa mang lai, mgt mat
khong qua trong chd vao cac cO hgi ben
ngoai ma quen hoac coi nhe nhffng nguon
Iffc
trong nffde, mat khac khac phuc tinh

ngay cang eoi trgng hgn eae phffgng thffe
kinh doanh kinh te ddi ngoai, phat trien
manh ngoai thffOng, dau tff nffde ngoai, du
lieh, xua't khau lao dgng dffa nhffng linh
vUc kinh doanh mdi nay len ngang
tim,
tham ehi
din
vUgt len tren vien trg, khac
phue
din
thoi quen y lai, ben ngoai thi
trong chd vao sU giup dd hao tam cua cac
nude XHCN eu, ben trong thi dUa
dim
vao CO che bao cap, xin, cho.
Chinh viec tim
duge
eai
cin
eau va
each
eau mdi nay la thanh qua ldn nhat
trong hai thap ky rUdi ddi mdi boat dgng
kinh te ddi ngoai ndi rieng, ddi mdi
cO
che boat dgng kinh te eua dat
nUde
ta ndi
ehung. Day tuy khong la san pham can,

effu
ky cae y kien de xuat cua mgt
so'
nha khoa hoc, nha hoach dinh chinh
saeh ve cae quan diem va mo hinh phat
trien tdng quat eua Viet Nam trong giai
doan mdi tff nay den nam 2020 va xa
hon, ndi bat la eae kien nghi nhff "mo
hinh nin kinh te thi trudng hien dgi" do
GS.TS.
Le Du Phong de xuat; "mo hinh
kinh te thi trUang Viet Nam hien dgi" eua
GS.TS.
Nguyin Van Nam va Nguyin Ddc
Hien; "Quan diem mai cho phdt trien xd
hpi hen vUng" cua PGS. TSKH Lffgng
So
34
(7/2010)
QUAN LY KINH
TE [Q
MJ!\
NGHIEN
ClhJ
-
TRAO DOI
KINH TE THI
TRITONG
BSN
VLTNG: MO HiNH PHAT TRIEN

ngi dung va van de thiet yeu lien quan
den mo hinh phat trien tdng quat cua
Viet Nam.
Tuy nhien, de dap ffng nhffng yeu
ciu
phat trien ca ve
lUcfng
va chat eua nUde ta
trong thdi ky mdi nhu da phan tich trong
cac phan tren, thi ehUa eo de xuat nao bao
quat dugc
diy
du nhffng yeu
ciu
dd.
Chinh vi vay, chung toi cho
ring
trong 2-
3 thap ky tdi, neu Viet Nam muo'n dat
dffgc mgt sff phat trien nhanh va can do'i
ca ve
lUgfng
va chat, thi khong cd giai
phap nao tot hon la
thUe
thi mo hinh
phdt trien nin kinh te thi trUang bin
vUng
dUa tren ha tru cpt ca hdn
Id:

hgi mdi,
tranh rgi vao cai
biy
cua nUdc thu nhap
trung binh, tff do tien manh tren con
dffdng CNH, HDH nham dat dugc hai muc
tieu CO ban la tang trUdng cao di ddi vdi
phat trien ben vffng.
TAI LIEU THAM KHAO
• Dung, Le Thi Kim: The che phdt trien ben
vitng trong qudn ly phdt trien kinh te - xd
hgi, Tap chi Nghien
ciifu
Phat trien ben
vCng,
sd 2(23) 2009.
• Dinh, DQ Dufc: Kinh te hoc phdt trien - Cong
nghiep hod vd Cdi
cdeh
kinh te, NXB Chinh
tri Qudc
gia.
Ha Noi, 2004.
• Dufc, Danh: DUng de tham nhiing giet chet
phdt trien, Tudi tre 9/12/2009.
• Ha, Pham Manh: Hien trgng vd gidi phdp
phdt trien ngdnh cong nghiep ddu khi Viet
Nam,
Tap chi Nghien cdu Phat trien ben
vufng, sd 2(23) 2009.

Tap
chi
Nghien
ciJu
Phdt trien
bin
vffng, sd 2(23) 2009.
EQ
QUAN LY KINH
TE
So
34
(7/2010)
KINH
Ti
THI TRl/dNG
B^N
VCTNG:
MO HlNH PHAT
TRI^N
MOI CHO
VI£T
NAM
NGHIEN CUU
•
TRAO
DPI
[^^1
Khanh, Tiing: Ca sa xd hgi nhdn vdn trong
qudn ly nhd nuac doi vdi tdi nguyen, moi

LUu, Tran Hong: Phdt triin nin kinh ti tri
thdc a Viet Nam, Tap
chi
KHXH VN, Sd
6(37) 2009, "Trong khoang th&i gian gan
day, nhilu cong trinh nghien
cUu
cua cac
hoc gia nhu J. Schumpeper, R. Solow
tdng trudng kinh ti khong
dita
vdo tri
thUc
se khong ben
vUng"
(tr.55) tri thufc thUc
sU tror thanh yeu to' ben trong
ciia
san xua't
va chinh no la cai quyet dinh loi the so
sanh cua
nin
kinh te" (tr.56).
Nam, Nguyin Van - Hien, Nguyin DUc: Mo
hinh kinh ti tdng qudt cua Viet Nam din
ndm 2020, Tap
chi
KHXH VN, Sd 6(37)
2009,
tr.27: Dl xuat xay dUng "Mo hinh

trong bai viet co nhflng cau: "172/189 doanh
nghiep co sai pham trong cd phan hoa" ,
"DN cang ldn, sai pham cang ldn", "Tdng
thanh tra Chinh
phii
Tran Van Tuyen: Se
ap dung bien phap cUng
r&n
hon".
• Quy, Luong Xuan - Tuan, Nguyin Anh: Mgt
sd vdn de ddt ra trong qud trinh phdt triin
nen kinh te thi trUdng dinh hudng XHCN d
Viet
Nam, Tap chi KHXH VN, Sd 6(37)
2009,
tr.49.
h
• Stiglitz, Joseph: Bai 1: What I learned at
the World Economic Crisis (Toi dd hoc dugc
gi
tu
cugc khung hodng thi
gidi),
The
Insider, The New Republic, Issue date:
04.17.00, Post date: 04.06.00; Bai 2: The
Roaring Ninties (NhUng ndm 90 gdo
thet).
The Atlantic Monthly, October 2002.
• Thanh, Ha Huy - Khanh, Nguyin Ngoc,

2:
7 ach ngdnh cong nghiep
6
to (Le Nam,
23/12/2009); Ky 3: Dot phd td khdu chinh
sdch (Le Nguyen Minh - Tran Vu Nghi,
24/12/2009); Vai tro cua cong dodn cdn md
nhat trong xit ly dinh cong (Le Kien - Chi
Mai, 13-4-2010).
• Y, Le Thanh: Phdt trien ben vUng - ghi
nhgn td dien ddn cong nghe xanh
GREEN-
BIZ 2009 tgi Viet Nam, Tap
chi
Nghien ciifu
Phat trien
bin
vflng, sd 4(25) 2009.
::
So
34
(7/2010)
QUAN
LY
KINH TE Q