B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NGUYN TH NGC HÂN
HI NHP TÀI CHÍNH TRONG MI QUAN
H VI B BA BT KH THI
Chuyên ngành : Kinh t tài chính – Ngân hàng
Mã s : 60.31.12
LUN VN THC S KINH T
Trang ph bìa
Li cm n
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các t vit tt
Danh mc các bng
Danh mc các biu đ
Trang
Phn m đu 1
Chng 1: Nhng nghiên cu lý thuyt và thc nghim v hi nhp tài chính
trong mi quan h vi b ba bt kh thi 5
1.1 Tng quan 5
1.1.1 Lý thuyt b ba bt kh thi 5
1.1.2 Nhng công c đo lng ch tiêu b ba bt kh thi 6
1.1.3 D tr ngoi hi và mc đ hi nhp tài chính 8
1.2 Xu hng hi nhp tài chính ca các nhóm quc gia 9
1.3 S thay đi cu trúc b ba bt kh thi 12
1.4 Tác đng ca la chn chính sách b ba bt kh thi đn nn kinh t v mô 13
1.4.1 Tng tác gia mu hình b ba bt kh thi và phát trin tài chính 14
1.4.2 nh hng ca các ngun tài tr bên ngoài 15
1.4.3 Kt qu v bin đng đu t và bin đng t giá hi đoái thc 16
1.5 Li ích t t do hóa tài khon vn 19
1.6 Tác đng tiêu cc ca t do hóa tài khon vn 21
Kt lun chng 1 23
Chng 2: Kt qu phân tích thc nghim và thc trng t do hóa tài khon
vn Vit Nam 24
2.1 Tng quan v nn kinh t Vit Nam 24
2.1.1 Tng trng kinh t 24
2.1.2 u t trc tip nc ngoài 24
2.1.3 Xut nhp khu 25
Kt lun 67
Tài liu tham kho
DANH MC T VIT TT
T vit tt Ting Anh Ting Vit
ADB Asian Development Bank Ngân hàng Phát trin Châu Á
ASEAN Association of Southeast Asia Nations Hip hi các quc gia ông Nam Á
CPI Consumer Price Index Ch s giá tiêu dùng
EMG Emerging Asian Economies Nn kinh t mi ni Châu Á
ERS Exchange Rate Stability Ch s n đnh t giá hi đoái
FDI Foreign Direct Investment u t trc tip nc ngoài
FED Federal Reserve System Cc D tr Liên bang Hoa K
GDP Gross Domestic Product Tng sn phm quc ni
ICOR Incremental Capital Output Rate Hiu qu s dng vn đu t
IDC Industrialized Countries Các quc gia công nghip
IMF International Monetary Fund Qu tin t Quc t
IR International Reserves D tr ngoi hi
KAOPEN Financial Openness/Intergration Ch s m ca tài chính
MI Monetary Independence Ch s đc lp tin t
NHNN Ngân hàng Nhà Nc
NHTM Ngân hàng Thng Mi
NHTW Ngân hàng Trung ng
TCTD T chc Tín dng
TDS Total debt service Tng chi tr lãi
TGH T giá hi đoái
TTCK Th trng chng khoán
TTTC Th trng tài chính
Lý do chn đ tài
Trong điu kin hi nhp quc t nh hin nay và khi Vit Nam đã là thành
viên ca WTO, đòi hi các chính sách qun lý v mô ca Vit Nam mt mt phi
thc hin đc nhng chin lc phát trin kinh t tuân th theo các cam kt
quc t, mt khác phi linh hot trong ngn hn đ ng phó kp thi vi nhng
tác đng không lng ca môi trng kinh t trong nc và quc t.
Hi nhp tài chính có th khuyn khích s phát trin kinh t. T do hóa tài
khon vn mang li cho các quc gia đang phát trin là dòng vn vào làm thõa mãn
cn khát vn cho các d án đu t, h tr thng mi dài hn và kích thích th
trng tài chính phát trin mnh m… t đó kích thích tng trng kinh t các
quc gia này. M ca th trng tài chính có th dn đn tng trng kinh t. Ngoài
ra, các nn kinh t tip cn tt hn vi th trng vn quc t phi có ni lc n
đnh hn thông qua vic chia s ri ro và đa dng hóa danh mc đu t.
Tuy nhiên, t do hóa tài khon vn có nhiu mt li nhng cng có không
ít nhng mt trái nh là nguyên nhân dn đn đ v, khng hong tài chính. Vì
vy, tùy vào điu kin ca mi nc mà la chn cho mình mt l trình t do
hóa tài khon vn cho phù hp nhm ti đa hóa li ích và gim thiu ri ro
mc thp nht. Và m ca hi nhp tài chính mc đ nào còn tùy thuc vào
các chính sách phi hp vi nó theo lý thuyt b ba bt kh thi đ đt đc hiu
qu kinh t v mô cao nht. Cùng vi quá trình phát trin nn kinh t th trng
và hi nhp sâu vào th trng th gii, xu hng t do hóa tài khon vn đang
và s din ra vi cng đ ngày càng mnh Vit Nam. Nh vy, quá trình hi
nhp tài chính ca Vit Nam din ra nh th nào? - 2 - i tng và phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu ch yu là quá trình hi nhp tài chính (t do hóa tài
T do hóa tài khon vn có nhiu li ích nhng cng không ít nhng nh
hng tiêu cc nh là nguyên nhân dn đn đ v, khng hong tài chính. Vy
mt quc gia s la chn hi nhp tài chính nh th nào trong mi quan h vi
b ba bt kh thi.
Xét v góc đ hi nhp dòng vn thì t do hóa dòng vn là mt yêu cu
quan trng và bt buc khi chúng ta m ca th trng tài chính đ nn kinh t
Vit Nam hi nhp vi nn kinh t th gii.
va đm bo t do hóa dòng vn thc hin đúng cam kt vi th gii
trong bi cnh hi nhp kinh t quc t, va tn dng ti u các ngun vn đ
các khu vc kinh t phát huy ti đa tim nng ca mình, nhng vn đm bo an
ninh tài chính quc gia đc n đnh, vng mnh. Do đó “Hi nhp tài chính ca
Vit Nam trong mi quan h vi b ba bt kh thi” là vn đ cp thit cn quan
tâm.
T khóa: B ba bt kh thi, d tr ngoi hi, ch đ t giá, hi nhp tài chính, lãi
sut, t do hóa tài khon vn, m ca th trng.
- 4 - Dn nhp
Vic nghiên cu v hi nhp tài chính vi b ba bt kh thi đã là đ tài
đc rt nhiu hc gi nghiên cu. u tiên, lý thuyt c bn v b ba bt kh
thi đc Robert Mundell–Marcus Fleming phát trin t nhng nm 1960. Sau
đó, Aizenman, Chinn và Ito (2008) đã phát trin các ch s b ba bt kh thi đ
đo lng mc đ đt đc ca mi mc tiêu. La chn nhng chính sách nh
đnh và chính sách tin t có tác dng mnh di ch đ t giá th ni. óng góp
c bn ca Mundell – Fleming là lý thuyt b ba bt kh thi. Lý thuyt này th
hin rng: Mt quc gia không th đng thi đt đc ba mc tiêu t giá c
đnh, hi nhp tài chính và đc lp tin t.
Biu đ 1.1: Tam giác b ba bt kh thi
Ngun: Aizenman, Chinn và Ito (2008)
c lp tin t mnh hn có th cho phép các nhà hoch đnh chính sách n
đnh nn kinh t thông qua chính sách tin t mà không chu s qun lý kinh t
v mô ca các nn kinh t khác, do đó kh nng dn đn tng trng kinh t n
đnh và bn vng.
T giá hi đoái c đnh có th mang li n đnh giá c bng cách cung ng
neo t giá, và phí bo him ri ro thp hn bi s không chc chn gim nh, t
- 6 - đó thúc đy đu t và thng mi quc t.
Ngoài ra, ti thi đim mt cuc
khng hong kinh t duy trì mt t giá hi đoái c đnh có th làm tng đ tín
nhim ca các nhà hoch đnh chính sách.
T do hóa tài chính có l là chính sách gây tranh cãi và tranh lun nóng
bng nht trong s các la chn ca ba chính sách b ba bt kh thi. Mt mt m
ca th trng tài chính có th dn đn tng trng kinh t. Ngoài ra, các nn
kinh t tip cn tt hn vi th trng vn quc t phi có ni lc n đnh hn
thông qua vic chia s ri ro và đa dng hóa danh mc đu t. Mt khác, t do
hóa tài chính thng đc đ li cho s bt n kinh t, đc bit là trong hai thp
k qua, bao gm c các cuc khng hong hin ti. M ca tài chính có th phi
bày các nn kinh t có dòng vn chy vào không n đnh dn đn dng đt ngt
li hoc đo chiu ca dòng vn, do đó làm cho nn kinh t d b tn thng vi
n đnh t giá (ERS) tính toán da trên đ lch chun hng nm ca t giá
hàng tháng gia quc gia s ti và quc gia c s.
0.01
ERS =
0.01 + stdev (∆(log(exch – rate))
ERS cho kt qu càng cao thì biu th mc đ n đnh ca t giá và ngc li.
Hi nhp/ m ca tài chính (KAOPEN)
Không cn hi, tht s là khó khn đ đo lng mc đ ca vic kim soát tài
khon vn. Mc dù nhiu các công c đo lng hin nay mô t mc đ và cng đ
ca vic kim soát tài khon vn, các công c đo lng nh vy đã tht bi trong
vic phn ánh đy đ s phc tp ca vic kim soát vn ca th gii thc. Tuy
nhiên, đ đo lng đ m tài chính, chúng ta s dng ch s đ m tài khon, hay
KAOPEN, đc phát trin bi Chin và Ito (2006, 2008). KAOPEN đc da trên
thông tin có liên quan đn nhng hn ch trong báo cáo hng nm v c ch t giá
và hn ch ngoi hi ca IMF (AREAER). c bit, KAOPEN là thành phn c
bn chính đc tiêu chun hóa đu tiên ca các bin s, KAOPEN cho bit s hin
din ca đa t giá, nhng hn ch các giao dch tài khon vãng lai, nhng hn ch
các giao dch tài khon vn, và yêu cu ca vic t b ngun thu xut khu. Khi
KAOPEN da vào nhng hn ch đc báo cáo, nó tt yu là ch s chính thc ca
m ca tài khon vn tng phn vi nhng ch tiêu thc t nhng không chính
thc nh là trong Lane and Milesi-Ferretti ( 2006). Vic la chn ch s chính thc
ca m ca tài khon vn đc thc hin bi vic nhn ra mc tiêu chính sách ca
- 8 - quc gia; nhng ch tiêu thc t nhng không chính thc kt hp c nhng cú sc v
mô cng nh là nhng quyt đnh chính sách đi vi kim soát vn.
Ch s Chin-Ito (KAOPEN) đc tiêu chun hóa trong khong bin thiên gia
0 và 1. Giá tr càng cao ca ch s này cho thy quc gia m ca hn vi nhng
giao dch vn xuyên quc gia.
Quá trình toàn cu hóa tài chính là bng chng cho thy mc đ hi nhp tài
khon vn ca các quc gia ngày càng gia tng. Trong khi, lý thuyt c đin ca b
ba bt kh thi không th hin vai trò ca d tr ngoi hi thì xu hng gn đây đã
th hin mt mi quan h cht ch gia d tr ngoi hi và s thay đi trong mu
hình b ba bt kh thi các nc đang phát trin.
- 9 - Các tài liu gn đây tp trung vào các hiu ng tiêu cc ca quá trình hi nhp
tài chính ngày càng sâu sc các quc gia đang phát trin, đó là s gia tng dòng
vn ngn hn và không n đnh, dòng vn d dàng đo chiu và rút ra khi các
quc gia này mt cách đt ngt (theo Calvo 1998). Nhng bng chng thc nghim
th hin rng d tr ngoi hi có th làm gim c nguy c dòng vn chuyn hng
bt ng cng nh làm gim mc đ nghiêm trng ca các cú sc v sn lng trong
khi dòng vn đo chiu.
Aizenman và Lee (2007) đã liên kt yu t d tr ngoi hi và mc đ hi
nhp tài chính ca các quc gia đang phát trin và tìm ra bng chng cho thy rng
d tr ngoi hi có th chng li kh nng xy ra các s kin dng đt ngt ca
dòng vn. Bng các phân tích thc nghim nhm tìm ra các nhân tt quyt đnh đn
s thay đi trong d tr ngoi hi ca hn 100 quc gia trong sut thi k 1975-
2004, Chueng và Ito (2007) thy rng m ca thng mi là nhân t duy nht đáng
giá trong hu ht các nhân t k thut đc xem xét, tuy nhiên kh nng gii thích
ca nó li gim dn theo thi gian. Ngc li, kh nng gii thích ca các nhân t
tài chính li tng dn.
Tm quan trng ca hi nhp tài chính ngày càng tng và dn tr thành mt
nhân t quyt đnh đn kho d tr ngoi hi ca các quc gia. iu này cho thy
mi liên h gia s thay đi trong mu hình ca b ba bt kh thi và đ ln ca d
tr ngoi hi. Obstfeld cùng đng s (2008) tìm ra rng đ ln ca các khon n
trong nc có th chuyn đi thành ngoi t (M2), đ m ca tài chính, kh nng
tip cn ngoi t thông qua các th trng n và chính sách t giá hi đoái là tt c
đnh t giá hi đoái, nhng ch yu có đc do các quc gia s dng đng euro.
Khi các quc gia s dng đng euro b loi đi, nhng quc gia còn li dng nh
không mt đi s đc lp tin t. Các quc gia này đã h thp qu d tr ngoi
hi.
- 11 -
Biu đ 1.2: “ th kim cng” s bin đi ca b ba bt kh thi và
d tr ngoi hi các nhóm quc gia khác nhau
Ngun: Aizenman, Chinn và Ito (2010)
Trong khi các quc gia th trng mi ni (EMG) la chn m ca tài
chính rng rãi thì ngc li quc gia đang phát trin không phi các th trng
mi ni (Non-EMG) không theo đui mc tiêu này. Cho đn nhng nm 2000,
các nc EMG đã th hin mt s khác bit hoàn toàn so vi các nhóm quc gia
khác khi tin ti mt s cân bng trong ba mc tiêu chính sách v mô cùng vi
s gia tng đáng k d tr ngoi hi. Các quc gia EMG dch chuyn theo
hng có t giá tng đi linh hot so vi các quc gia Non-EMG, vi t l
IR/GDP cao hn, hi nhp tài chính sâu hn và chính sách tin t kém đc lp
hn. Nói cách khác EMG có xu hng đa các giá tr ca c ba ch s b ba bt
kh thi v mc trung bình. Ngc li, Non-EMG, v tng quan không th hin
xu hng này. Các quc gia trong c hai nhóm này đu có s suy gim v mc
đ n đnh t giá t đu nhng nm 1970 đn đu nhng nm 1990, và tng tr
- 12 - li trong vòng 15 nm qua – mc dù ngi ta k vng rng cuc khng hong
hin ti s hng các quc gia này theo hng linh hot t giá hn.
Các nn kinh t M Latin tng nhanh đt bin mc đ hi nhp tài chính k
t nhng nm 1990 sau khong thi gian suy gim vào nhng nm 1980. Mt
th trng mi ni
(EMG)
c lp tin t 2001
n đnh t giá 1982
M ca tài chính 1997-98
Ngun: Aizenman, Chinn và Ito (2010)
- 13 - Nhng nhà làm chính sách phi la chn u tiên trong 3 chính sách này đ
đa ra s kt hp tt nht hai trong ba chính sách ca b ba bt kh thi. Các
quc gia đng trc s đánh đi trong vic la chn ba chính sách này và tùy
tng giai đon mà mc đ u tiên la chn chính sách s khác nhau.
1.4 Tác đng ca la chn chính sách b ba bt kh thi đn nn kinh t v
mô
Thông qua mô hình hi quy mi quan h tuyn tính gia ba ch s b ba bt
kh thi ch có th quan sát đnh hng chính sách ca các quc gia, tuy nhiên li
không thy đc đng lc dn đn nhng thay đi trong chính sách đó. Bài nghiên
cu đã tin hành kim nghim thc t xem mi s kt hp trong chính sách b ba
bt kh thi s có tác đng nh th nào đn hiu qu v mô ca nn kinh t. Mt s
phát hin ch yu các quc gia đang phát trin bao gm:
- Mc đ đc lp tin t càng cao có th càng làm gim bin đng sn lng,
trong khi t giá càng n đnh li làm gia tng mc bin đng, tuy nhiên vn đ này
có th đc gii quyt bng cách tng d tr ngoi hi;
- c lp tin t đi kèm vi mt t l lm phát cao hn trong khi n đnh t giá
và hi nhp tài chính s có th mang li mt t l lm phát thp;
- Vic theo đui mt chính sách t giá n đnh cùng vi mt nn tài chính phát
trin mc trung bình có th làm gia tng bin đng sn lng;
- Hi nhp tài chính đi kèm mt nn tài chính phát trin có th làm gim bin
đng sn lng, ngc li nu mt nn tài chính phát trin mc thp li có th
bt kh thi có th đóng góp vào s phát trin và tng trng kinh t các th
trng mi ni. Do không th kim soát đc môi trng v mô, nên không th
cho rng s hi t v mc trung bình ca các nhân t trong b ba bt kh thi là
nguyên nhân ca mt s ct cánh thành công và tng trng lâu dài ca h.
- 15 - Nn tài chính phát trin và hi nhp tài chính có tng tác đi vi nhng
bin đng trong sn lng. Phát hin cho thy rng chính sách qun lý v mô
thiêng v t giá hi đoái c đnh có th làm trm trng thêm bin đng sn lng
nu nh nn kinh t đc trang b mc đ phát trin tài chính trung bình. Ngc
li, nn tài chính phát trin cng vi t do hóa tài chính sâu s mang li tác đng
h tr nhm làm gim bt n trong tng trng sn lng, đng thi giúp phân
b ngun lc hiu qu hn, gim bt cân xng thông tin và do đó gim chi phí
vn. Trng hp xu nht là t do hóa tài chính quá sâu các quc gia có th
trng tài chính kém phát trin s làm trm trng thêm mc đ bin đng.
1.4.2 nh hng ca các ngun tài tr bên ngoài
Trc làn sóng toàn cu hóa din ra vi tc đ cha tng thy, ngày càng
nhiu quc gia xóa b kim soát vn, các nhà làm chính sách, đc bit là các
quc gia đang phát trin, không th b qua tác đng ca dòng vn t các quc
gia khác. Lane và Melesi Ferretti (2006) đã cho thy rng loi hình, khi lng
và hng di chuyn ca các dòng vn thay đi liên tc theo thi gian, do đó các
nhà làm chính sách phi chin đu vi mt mc tiêu di đng. Cuc khng hong
hin ti đã th hin rng, tc đ, khi lng ca nhng dòng vn là rt ln nh
nhng cn sóng thn, do đó chúng ta phi cân đi gia li ích và cái giá phi tr
ca b ba bt kh thi song song vi các ngun tài tr bên ngoài nh dòng FDI,
lu lng danh mc đu t và vn vay ngân hàng xuyên quc gia.
Trong các c lng có các bin tài tr bên ngoài, nghiên cu tìm thy kt
qu nh sau: nhng dòng vn cho vay xuyên quc gia ròng hoc danh mc đu
t hoc dòng tin nóng “hot money” có xu hng làm gia tng bin đng sn
đó dn đn bin đng nhanh hn trong chi phí vn.
Th hai, trong khi mc đ n đnh t giá cao hn có th bao gm t giá hi
đoái thc t cao hn, nó cng có th dn đn bin đng đu t hn. Tuy nhiên,