B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP.HCM
NGUYN TH HÀ THANH
QUYTăNH THÀNH LP
DOANH NGHIP KHOA HC & CÔNG NGH:
PHỂNăTệCHăNHăTệNHăTRNG HP TP.HCM
LUNăVNăTHCăSăKINHăT
Tp. H Chí MINH ậ Nmă2012
B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP.HCM NGUYN TH HÀ THANH
QUYTăNH THÀNH LP
DOANH NGHIP KHOA HC & CÔNG NGH:
PHỂNăTệCHăNHăTệNHăTRNG HP TP.HCM
Chuyên ngành : Kinh T Phát Trin
Mã s : 60310105
hc và to mi điu kin tt nht đ tôi hoàn thành nghiên cu này.
Xin chân thành cm n anh Phm Tn Kiên đang công tác ti S Khoa hc Công ngh đƣ
nhit tình trao đi và chia s nhng thông tin v tình hình phát trin ca loi hình DN
KH&CN. Chân thành cm n các anh, ch trong ban qun lỦ Vn m Nông nghip Công
ngh Cao và ban qun lỦ Vn m DN KH&CN i hc Bách Khoa đƣ nhit tình giúp đ
v mt thông tin và to điu kin đ tôi tip cn vi nhng đn v/cá nhơn đang hot đng
trong lnh vc KH&CN.
Xin chân thành cm n thy Nguyn Quang Nam, thy Phm Ngc Tun và mt s thy cô,
nhà khoa hc khác đƣ giƠnh cho tôi qu thi gian quý báu và chia s nhiu thông tin quý giá
giúp lƠm c s đ hoƠn thƠnh đc lun vn nƠy.
Xin chân thành cm n anh Tôn Tht Hoàng Hi, chú Bùi Hu Ngha vƠ mt s anh ch ch
doanh nghip đang có nhng hot đng rt gn vi hình thc DN KH&CN đƣ rt tâm huyt
chia s nhng góc nhìn ca anh ch v vn đ mƠ đ tƠi đang nghiên cu.
Xin gi li cm n sơu sc đn gia đình, nhng ngi đƣ to mi điu kin tt nht giúp tôi
vng tâm hoàn thành tt chng trình hc và lun vn nƠy.
Và cui cùng tôi xin gi li cm n đn tt c quý thy cô khoa Kinh t Phát trin trng i
hc Kinh t Tp.HCM, vì nhng kin thc mà thy cô đƣ truyn đt và vì nhng nhit huyt
ca thy cô đi vi nhiu vn đ kinh t, xã hi đƣ giúp tôi xác đnh đc hng nghiên cu
mà tôi quan tâm và trang b đc nhng nn tng vng chc đ bc đi trên con đng đƣ
chn.
Tp. H Chí Minh, tháng 12 nm 2012
Hc viên thc hin
Nguyn Th Hà Thanh
MC LC
Trang Ph Bìa
Liăcamăđoan
Li cmăn
Chng 3. THIT K NGHIÊN CU 20
3.1. Mô hình phân tích 20
3.1.1 Khung phân tích 20
3.1.2 Phng pháp phơn tích 22
3.1.3 Các bc thc hin nghiên cu 23
3.2. D liu 24
3.2.1 D liu th cp 24
3.2.2 D liu s cp 25
3.2.2.1 Tp d liu tng 25
3.2.2.2 D liu phng vn thc nghim (vòng 1): 26
3.2.2.3 D liu kho sát (vòng 2) 28
Chng 4. KT QU 33
4.1. Mi quan h gia các nhân t nim tin vi ụ đnh và Quyt đnh thành lp DN
KH&CN 33
4.1.1 Nhng nim tin ni bt (kt qu t phng vn thc nghim vòng 1) 33
4.1.1.1 Nim tin v kt qu ca vic thành lp DN KH&CN: 33
4.1.1.2 Nhng ngi / t chc gây nh hng đn quyt đnh thành lp mt DN
KH&CN 35
4.1.1.3 Nim tin v kh nng t ch 35
4.1.2 Mi quan h gia các nhân t nim tin vi Ủ đnh và quyt đnh thành lp DN
KH&CN 37
4.1.2.1 mnh ca các nim tin 37
4.1.2.2 Tm quan trng ca các nim tin 40
4.1.2.3 Mc đ nh hng ca các nim tin 42
4.2. Mi quan h gia các nhân t ngun lc đi vi quyt đnh thành lp DN
KH&CN 48
4.2.1 Các đc đim cá nhân ca nhà Khoa hc (Vn xã hi) 48
4.2.1.1 Tui 48
4.2.1.2 Gii tính 50
4.2.1.3 Hc v: 51
Khoa hc & Công ngh
KQ KH&CN
Kt qu Khoa hc & Công ngh
NNCNC
Nông nghip công ngh cao
TL DN
KH&CN
Thành lp Doanh nghip Khoa hc & Công ngh
TING ANH
ụăNGHAăTING VIT
NTBF(s)
New Technology-Based
Firm(s)
(Nhng) Doanh nghip da vào công ngh
mi
TPB
Theory of Planed Behavior
Lý thuyt v hƠnh vi đc lên k hoch
TRA
Theory of Reason Action
Lý thuyt v hƠnh đng hp lý
DANH MC CÁC BNG
Bng 3-1: Mô t ngun và cách thu thp tp d liu Tng 25
Bng 3-2: Cách xác đnh vic mt nhà khoa hc Có hay Không có ụ đnh; ƣ hay Cha
Quyt đnh TL DN KH&CN 30
Bng 3-3: Cách đo lng các nhân t ngun lc 32
Bng 4-1: Danh sách 10 nim tin ni bt v nhng li ích do vic thành lp DN KH&CN
mang li 34
Bng 4-2: Danh sách 4 nim tin ni bt v nhng bt li do vic thành lp DN KH&CN mang
li 34
Hình 4-1: So sánh giá tr trung bình v đ mnh nim tin gia các mu Có và Không có Ý
đnh thành lp DN KH&CN 37
Hình 4-2: So sánh giá tr Trung bình v đ mnh nim tin gia các mu ƣ vƠ Cha Quyt
đnh thành lp DN KH&CN 38
Hình 4-3: So sánh giá tr Trung bình v tm quan trng ca các nim tin gia các mu Có Ý
đnh vƠ Không có ụ đnh 40
Hình 4-4: So sánh giá tr trung bình v tm quan trng ca các nim tin gia các mu ƣ quyt
đnh vƠ Cha Quyt đnh 41
Hình 4-5: So sánh giá tr trung bình v mc đ nh hng ca các nim tin gia các mu Có Ý
đnh vƠ Không có ụ đnh 42
Hình 4-6: So sánh giá tr trung bình v mc đ nh hng ca các nim tin gia các mu ƣ
Quyt đnh vƠ Cha Quyt đnh 43
Hình 4-7: Phân b tui ca các mu Có vƠ Không có ụ đnh; ƣ vƠ Cha Quyt đnh thành
lp DN KH&CN 49
Hình 4-8: So sánh giá tr trung bình v đ mnh nim tin gia các mu thuc các nhóm lnh
vc nghiên cu khác nhau 51
Hình 4-9: So sánh giá tr trung bình v mc đ quan trng ca nim tin gia các mu thuc
các nhóm lnh vc nghiên cu khác nhau 52
Hình 4-10: So sánh giá tr trung bình v s nh hng ca nim tin gia các mu thuc các
nhóm lnh vc nghiên cu khác nhau 52
Hình 5-1: S đ lng hóa mi quan h gia các nhân t nim tin và ngun lc 59
Trang 1
Chng 1. MăU
1.1. Vnăđănghiênăcu
Doanh nghip Khoa hc Công ngh là loi hình doanh nghip phát sinh do yêu cu thc tin
ca s gn kt gia nghiên cu vi sn xut, gia khoa hc vi kinh doanh. Mc dù mi đc
hình thành và phát trin gn đơy (t nm 1985, bt ngun ti M), nó đƣ đóng góp mt vai trò
rt ln trong vic thúc đy s phát trin khoa hc công ngh và nn kinh t ca nhiu nc.
i vi Vit Nam, sau mt thi gian khá dƠi tng trng kinh t nh vn vƠ lao đng, đang rt
nó s lƠ c s vng chc cho vic đnh hng nhng chính sách h tr cho s phát trin ca
doanh nghip Khoa hc và Công ngh ca thƠnh ph v c s lng ln cht lng trong thi
gian ti. ó lƠ lỦ do tác gi chn đ tƠi ắQuyt đnh thành lp DN KH&CN: phân tích đnh
tính trng hp ti Tp.HCM”
1.2. Mcătiêu nghiênăcu
Xây dng khung phân tích các nhân t tác đng đn quyt đnh thành lp DN KH&CN
ca các nhà khoa hc ti Tp.HCM.
Xác đnh nhng nhân t có tác đng mnh và ch yu đn quyt đnh thành lp DN
KH&CN ca các nhà khoa hc ti Tp.HCM.
a ra nhng đ xut, kin ngh chính sách h tr, thúc đy gia tng s la chn thành
lp DN KH&CN ti Tp.HCM
1.3. iătng,ăkháchăthăvàăphmăviănghiênăcu
1.3.1 iătngănghiênăcu:
i tng nghiên cu ca đ tƠi lƠ ắQuyt đnh thành lp DN KH&CN”
1.3.2 Kháchăthănghiênăcu:
Nhng ngi ch DN KH&CN hin ti và tim nng.
1.3.3 Phmăviănghiênăcu:
Trong điu kin v thi gian và kh nng tip cn thông tin v đi tng và khách th nghiên
cu, đ tài t gii hn nghiên cu trong phm vi nh sau:
a bàn: thành ph HCM
Trang 3
iătng: Gii hn tìm hiu quyt đnh thành lp đi vi loi hình DN KH&CN t
nhân
2
(v sau gi tt là DN KH&CN) trong 3 lnh vc
3
: (1) Công ngh sinh hc; (2)
in t t đng; vƠ (3) Nng lng mi
Gii hn khách th nghiên cu: đ tài gii hn tìm hiu quyt đnh thành lp DN
mu tip cn đc không đ ln, mt phn vì mun phát huy u đim ca phng pháp đnh
tính trong vic khai thác sâu các thông tin phn nhiu mang tính cht tâm lý, hành vi ca các
nhà khoa hc.
Cácăbc thc hin nghiên cuănhăsau:
B1: Thc hin tng hp thông tin và phng vn chuyên gia (các đn v qun lý chng
trình DN KH&CN, chng trình vn m) đ có cái nhìn tng quan tình hình phát
trin ca DN KH&CN ti c nc nói chung, Tp.HCM nói riêng và xây dng c s d
liu các mu nghiên cu.
B2: Nghiên cu lý thuyt và kt qu các nghiên cu trc liên quan đn vic ra quyt
đnh thành lp mt doanh nghip nói chung và s hình thành DN KH&CN nói riêng đ
xây dng khung phân tích.
B3: Thc hin phng vn thc nghim trên mt mu nh các nhà khoa hc đ xác đnh
mt tp hp các nim tin ni tri có kh nng tác đng đn Ủ đnh thành lp DN
KH&CN ca các nhà khoa hc.
B4: Xây dng bng câu hi da trên thang đo đnh tính đ đo lng mc đ nh hng
ca các nhân t tâm lý & ngun lc đn quyt đnh thành lp DN KH&CN và tin
hành kho sát.
B5: Thc hin phân tích đnh tính nhng kt qu thu thp đc và bình lun v mc đ
tác đng ca nhng nhân t trên đi vi vic la chn thành lp DN KH&CN ca các
nhà khoa hc.
B6: Nêu nhn đnh vƠ đa ra các đ xut
1.5. Ktăcuăđătài
Lun vn bao gm 5 chng
Chngă1: Gii thiu ậ Trình bày vn đ nghiên cu, nhng mc tiêu nghiên cu c
th và gii thiu tóm lc phng pháp nghiên cu ca đ tài.
Trang 5
Chngă2: Căs lý lun ậ Chng nƠy trình bƠy nhng khái nim và các lý thuyt,
mô hình phân tích liên quan. Chng nƠy cng bao gm c phn tóm tt mt s kt
nhng gii pháp, quy trình công ngh mi - và có th chia thành 2 nhóm vi s khác nhau v
ngun gc xut phát nh sau:
(1) - Nhóm các DN KH&CN có ngun gc t các trng đi hc, trung tâm nghiên
cu hoc vin nghiên cu, đc gi là Academic spin-off. Mt đnh ngha đin hình v
Academic Spin-off có th là đnh ngha ca y ban Châu Âu v phát trin Doanh
nghip Va và nh
4
(ECSB, 2009): Spin-off là mt doanh nghip đc khi to t mt
công ty hoc mt t chc có sn bi mt nhân viên hoc mt nhóm nhân viên ca
doanh nghip/t chc đó. Spin-off, sau khi ra đi s hoàn toàn đc lp vi t chc m
v pháp lý, công ngh, cu trúc kinh doanh nh mt doanh nghip hoàn toàn mi. Khi
mt spin-off xut phát t mt trng đi hc thì spin-off đó đc gi tên là Doanh
nghip khoa hc (Academic spin-off) và các doanh nghip này có nhim v giúp gia
tng, phát trin mi tng tác gia các kt qu nghiên cu trong trng đi hc vi
th trng, giúp đa vn hóa khoa hc vào môi trng th trng tp trung và xã hi. 4
T chc ECSB (European Council for Small Business and Entrepreneurship)
Trang 7
(2) - Nhóm các DN KH&CN đc lp do mt hoc mt nhóm các nhà khoa hc t đng
ra thành lp mi hoàn toàn hoc do các nhƠ đu t mua kt qu KH&CN (hoc liên kt
vi nhà khoa hc đ s hu kt qu KH&CN) và thành lp DN KH&CN đ khai thác
kinh Doanh. Nhóm các doanh nghip này thng đc gi là các NTBF. Daramola
(2012) đƣ gii thiu rng thut ng NTBF khi phát t Arthur D. Little Group. H
đnh ngha NTBF lƠ mt doanh nghip đc lp đc thƠnh lp cha quá 25 nm vƠ da
trên vic khai thác các sáng ch, đi mi trong khoa hc hoc công ngh có ri ro khá
cao (v mt công ngh). V sau khái nim NTBF đc din đt vƠ đnh ngha di
nhiu cách khác nhau. in hình nh: theo Luggen (2004), khái nim NTBF dùng đ
thông, đc bit công ngh phn mm tin hc; (2) Công ngh sinh hc, đc bit công
ngh sinh hc phc v nông nghip, thu sn và y t; (3) Công ngh t đng hoá; (4)
Công ngh vt liu mi, đc bit công ngh nano; (5) Công ngh bo v môi trng;
(6) Công ngh nng lng mi; và (7) Công ngh v tr và mt s công ngh khác do
B Khoa hc và Công ngh quy đnh.
(2) - Có k hoch vƠ nng lc trin khai s dng, khai thác các kt qu nghiên cu
khoa hc đó.
Cng theo N80, DN KH&CN đc chia thành 2 loi hình, khá tng xng vi 2 hình thc
DN KH&CN trên th gii là:
Loi hình DN KH&CN đc hình thành do Các t chc nghiên cu khoa hc và phát
trin công ngh và t chc dch v khoa hc và công ngh công lp thc hin vic
chuyn đi t chc, hot đng đ thành lp doanh nghip khoa hc và công ngh đc
gi chung là t chc khoa hc và công ngh công lp. (tng t nh hình thc
Academic Spin-off)
Loi hình DN KH&CN do t chc, cá nhân Vit Nam; t chc, cá nhơn nc ngoài có
quyn s hu hoc s dng hp pháp các kt qu nghiên cu khoa hc và phát trin
công ngh và có nhu cu thành lp doanh nghip khoa hc và công ngh thành lp
đc gi chung là DN KH&CN. (tng t nh hình thc NTBF)
Nh vy có th thy, vic phân loi vƠ xác đnh DN KH&CN Vit Nam khá tng đng vi
th gii. Và trong phm vi lun vn nƠy tác gi ch xét ti loi hình DN KH&CN t nhơn,
tng ng vi hình thc NTBF trên th gii. 6
Theo iu 4, thông t 06
Trang 9
2.1.2 Vai trò vàăsăphátătrinăcaăloiăhìnhăDNăKH&CN
2.1.2.1 Tình hình phát trin
DN KH&CN xut hin đu tiên t trng i hc MIT ti M vƠo đu nhng nm 1980s.
2.1.2.2 Vai trò
Nhiu nghiên cu đƣ bƠn v vai trò ca các DN KH&CN vƠ thng đ cp đn 2 vai trò ni
bt là: (1) DN KH&CN đóng góp vai trò to ln trong vic thúc đy nghiên cu vƠ chuyn giao
ng dng KHCN vƠo sn xut kinh Doanh trong cng đng doanh nghip, nhƠ máy; (2) To ra
vic lƠm mi cng lƠ mt trong nhng nh hng rõ rƠng nht ca DN KH&CN, tuy không
to ra nhiu v mt s lng vic làm, nhng NTBFs có vai trò ln trong vic to dng môi
trng lƠm vic cho đi ng nhơn lc cht lng cao, nhiu k nng. VƠ do đó giúp nơng cao
cht lng sn xut ca nn kinh t.
Vi đc đim s dng nhng tri thc khoa hc và gii pháp công ngh đ sn xut ra các sn
phm có hƠm lng cht xám cao, và kinh doanh các dch v KH&CN, NTBFs đc trông đi
nhng vai trò trên lƠ điu hin nhiên: to thêm c hi vic lƠm cho đi ng nhơn s cht lng
cao, kt ni gia các kt qu nghiên cu vi th trng, giúp nâng cao cht lng sn phm,
to ra nhiu giá tr hn cho nn kinh t. Tuy vy vn có nhiu tranh cãi trong vic này (Almus
và Nerlinger, 1999), mt s nghiên cu cho rng s lng DN KH&CN hin nay là quá ít nên
tác đng ca chúng cha thc s rõ ràng. Nhng mt s nghiên cu khác li khng đnh DN
KH&CN là mt ngun rt tim nng vƠ di dào trong vic to vic làm và to ra s đi mi
ln cho c nn kinh t.
Nh vy vi tc đ phát trin khá n tng trong nhng nm gn đơy, các NTBFs dng nh
vn cha đáp ng đc nhng mong đi v giá tr tim nng mƠ nó có th mang li. iu nƠy,
theo Chamanski vƠ Waago (???) có th đc lỦ gii phn nƠo bi nhng ri ro không nh mà
các NTBFs thng phi đng đu nh:
Ri ro v công ngh - do tc đ phát trin v công ngh hin nay rt nhanh, mt công
ngh cha kp hoƠn thin đôi khi đƣ phi li thi.
Thi gian đu t dƠi, trung bình li nhun ơm trong 5 nm đu tiên.
Trang 11
Li ích kinh t ca các kt qu KH&CN thng b đánh giá thp hn rt nhiu so vi
kh nng thc t do đó ít hp dn các nhƠ đu t, mo him.
Vic thƠnh công trong thng mi hóa sn phm KH&CN mi còn ph thuc vƠo
nhng sn phm, dch v công ngh b sung sn có trên th trng. Thiu điu nƠy có
Nhn thc v kh nng kim soát hành vi (Perceived Behavior Control). Vic b sung nhng
nhân t nƠy đƣ giúp mô hình TPB xem xét đc đy đ và d đoán đc chính xác hn hƠnh
vi trong tng ng cnh c th. Còn nhân t v đng lc ậ đc đi din chính bi ụ đnh thc
hin hành vi thì vn nh mô hình c, chu nh hng bi thái đ ca ch th đi vi hành vi
(Attitude toward behavior) và nhng chun mc mà ch th đó đang tuơn theo (Subjective
Norm).
Hình 2-1: Mô hình lý thuyt v hƠnh vi đc lên kt hoch
Trong đó: