B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH


B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

DNG TH PHNG TRÂM

O LNG B BA BT KH THI
TI VIT NAM GIAI ON
1997 - 2011

Chuyên ngành: Kinh t Tài chính – Ngân hàng
Mã s: 60.31.12
LUN VN THC S KINH T
Ngi hng dn khoa hc: PGS.TS. Nguyn Th Ngc Trang LI CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu ca tôi vi s giúp đ ca
Cô hng dn và nhng ngi mà tôi đã cm n; s liu thng kê
là trung thc,
ni dung và kt qu nghiên cu ca lun vn này cha tng đc công b
trong bt c công trình nào cho ti thi đim hin nay.

Tp.HCM, ngày 06 tháng 02 nm 2012
Tác gi

Dng Th Phng Trâm MC LC

M đu 01

CHNG 1: TNG QUAN V LÝ THUYT B BA BT KH THI
VÀ D TR NGOI HI

1.1 Lý thuyt nn tng ca b ba bt kh thi 04

3.3.3 Hi nhp tài chính (KAOPEN) 49
3.4 Thay đi trong cu trúc tài chính quc t di góc nhìn ca b ba bt kh
thi 52
3.5 Kin ngh chính sách 54
3.6 Hn ch ca nghiên cu và hng nghiên cu tip theo 57
3.7 Kt lun chung 58
DANH MC CH VIT TT

ADB Ngân hàng phát trin Châu Á
BIS Ngân hàng thanh toán quc t
DTNH D tr ngoi hi
EMG Th trng mi ni
FDI Vn đu t trc tip nc ngoài
FII Vn đu t gián tip (TTCK)
FPI Vn đu t gián tip nc ngoài
GDP Tng sn phm quc ni
IMF Qu Tin t Quc t
IR/GDP T l d tr ngoi hi so vi GDP

Hình 1.2 Dòng vn vào ra ca NHTM  các quc gia 09
Hình 1.3 Mc đ d tr ngoi hi ca mt s quc gia 13
Hình 1.4 Biu đ kim cng ca Aizenman, Chinn, và Ito (2010) 14
Hình 2.1 Mu hình d tr quc t và hi nhp tài chính ca các quc gia công
nghip và đang phát trin 19
Hình 2.2 Mc đ d tr ngoi hi ca các nn kinh t 23
Hình 2.3 Biu đ m
c đ kim soát vn ca 11 nn kinh t Châu Á 27
Hình 2.4 S phát trin ca h thng tài chính trong nc  Châu Á 28
Hình 2.5 S phát trin ca các ch s b ba bt kh thi  các nn kinh t 30
Hình 2.6 Biu đ bin đng t giá hi đi ca 11 nn kinh t Châu Á 32
Hình 3.1 T giá VND/USD ca Vit Nam t nm 1997 – 2011 35
Hình 3.2 Bin đng t giá hi đoái trong n
m 2011 37
Hình 3.3 Xu hng d tr ngoi hi ca Vit Nam t nm 1997-2011 42
Hình 3.4 Din bin ch s MI ca Vit Nam t nm 1997-2011 47
Hình 3.5 Ch s n đnh t giá ERS ca Vit Nam t nm 1997 - 2011 49
Hình 3.6 Quá trình tin trin các ch s ca Vit Nam t nm 1997–2010 52
Hình 3.7 Mu hình kim cng ca b ba bt kh thi Vit Nam t 1997 – 2011
54 1
M U
1. Tính cp thit ca đ tài
B ba bt kh thi là lý thuyt rt ph bin trong tài chính quc t và rt đc quan
tâm bi các nhà làm chính sách vì vy nhiu nhà kinh t đã và đang tip tc thc

- Ch s mc đ đc lp tin t (MI);
- Ch s mc đ n đnh t giá hi đoái (ERS);
- Ch s đ m ca tài chính (Kaopen);
- Mc đ qun lý và DTNH;
- Chính sách điu hành t giá hi đoái; chính sách tin t và chính sách kim
soát vn;
4. Phm vi nghiên cu
- Các s li
u v t giá hi đoái danh ngha, lãi sut tái cp vn, lãi sut tin gi
và lãi sut tín phiu kho bc ca Vit Nam và M giai đon t nm 1997 đn
nm 2011;
- Chính sách điu hành t giá hi đoái, mc đ kim soát vn và mc đ
DTNH giai đon t nm 1997 đn nm 2011;
5. Phng pháp nghiên cu
Trong nghiên cu này, tác gi s
dng các phng pháp nghiên cu nh:
- Phng pháp so sánh: Da trên s liu thc t thu thp đc, tác gi so sánh
vi mc tiêu, ch tiêu c th đ t đó rút ra các kt lun;
- Da vào nn tng lý thuyt b ba bt kh thi, tác gi thu thp s liu và s
dng phn mm Excel chuyên v thng kê đ tính toán các ch s ca b ba
bt kh nhm phn ánh c th đ ln ca các ch s.
6. D liu nghiên cu
Trong lun vn tác gi đã s dng s liu thng kê t các ngun d liu: NHNN,
IMF, WB trong khong thi gian t nm 1997 đn 2011.
7. B cc lun vn
Ngoài li m đu, kt lun và danh mc các tài liu tham kho, lun vn chia làm 3
ch
ng:
- Chng 1: Tng quan v lý thuyt b ba bt kh thi và d tr ngoi hi; CHNG 1
TNG QUAN V LÝ THUYT B BA BT KH THI VÀ
D TR NGOI HI 1.1 Lý thuyt nn tng ca b ba bt kh thi
B ba bt kh thi là lý thuyt rt ph bin ca lý thuyt tài chính quc t, Giáo
s Robert Mundell đc xem là cha đ ca lý thuyt b ba bt kh thi vào thp niên
1960. Da trên nhng ý tng ca ông trong tác phm ni ting “Chính sách tài
khoá và tin t di các ch đ t giá” (1963), Krugman (1979) và Frankel (1999)
đã phát trin thành “Mô hình bt kh thi”.
Vi gi đnh chu chuyn vn hoàn ho, Mundell-Fleming đã ch ra rng chính
sách tài khóa phát huy hiu qu cao di ch đ t giá c đnh và chính sách tin t
có tác dng mnh di ch đ t giá linh hot. iu này có ngha, nu chu chuyn
vn hoàn ho thì chính sách tin t hoàn toàn không có hiu lc nu Chính ph theo
đui mc tiêu n đnh t giá nhng s có hiu lc cao khi th ni t giá. Da vào lý
thuyt này, các nhà kinh t hc nh Krugman (1979) và Frankel (1999) khai thác và
xây dng nên lý thuyt b ba bt kh thi. Lý thuyt b ba bt kh thi đc phát biu
nh mt đnh đ: mt quc gia không th đng thi đt đc n đnh t giá, đc lp
tin t và hi nhp tài chính.


trng kinh t và kim ch lm phát. Chng hn nu nn kinh t có du hiu phát
trin nóng NHNN có th gim cung tin và tng lãi sut, tng cung tin và gim lãi
sut khi nn kinh t suy thoái. Chính vì s đc lp tin t này mà nhiu nhà kinh t
tin rng chúng s giúp nn kinh t tng trng n đnh hn. Tuy nhiên, đc lp tin
t nhiu hn d dn đn bt n đnh trong tng trng và tim n nguy c lm phát
cao. Nu đc lp tin t quá mc có kh nng làm cho Chính ph tin t hóa chi tiêu
chính ph bng cách phát hành tin trang tri cho thâm ht ngân sách. Hu qu là
nn kinh t ri vào mt n đnh vi tình trng lm phát hai con s thm chí siêu lm
phát.
Hi nhp tài chính ngha là dòng vn đc t do ra vào nn kinh t, đây là xu
th khó th cng li đc trong bi cnh toàn cu hóa. Hi nhp tài chính giúp
quc gia tng trng nhanh hn, phân b ngun lc tt hn và giúp nhà đu t đa
dng hóa đu t nh vy th trng tài chính ni đa nh đó cng phát trin. Hi
nhp tài chính còn giúp gii quyt đc phn nào vn đ mt cân xng thông tin do
t khu vc doanh nghip đn Chính ph phi minh bch thông tin nu mun thu hút
nhiu hn. Li ích ln nht mang li t hi nhp tài chính là to ra đng lc giúp
cho Chính ph tin hành nhiu ci cách và qun tr tt hn đ theo kp nhng thay
đi t hi nhp. Mc dù vy hi nhp tài chính cng đc cho là nguyên nhân dn
đn bt n kinh t nhng nm gn đây.
n đnh t giá giúp to ra cái neo danh ngha đ Chính ph tin hành các bin
pháp n đnh giá c. Cái neo này làm cho nhn thc ca nhà đu t đi vi ri ro
6
ca nn kinh t gim đi, làm tng thêm nim tin ca công chúng vào đng ni t.
Tuy nhiên, t giá c đnh hay n đnh quá mc có mt trái ca nó. T giá quá n
đnh làm cho Chính ph mt đi mt công c đ hp th các cú sc bên trong và bên
ngoài truyn dn vào nn kinh t, chng hn nh nu lm phát quá cao mà t giá
gn nh c đnh d dn đn nguy c hàng hóa mt tính cnh tranh khi đó xut khu

có kim soát vn thì mi quan h gia lãi sut và t giá s b phá v.
2. Hi nhp tài chính và n đnh t giá đc kt hp bng cách la chn ch
đ t giá c đnh nhng phi t b đc lp tin t. iu này có ngha
Chính ph đã mt đi mt công c đ điu chnh lãi sut trong nc đc
7
lp vi lãi sut nc ngoài. Nh phân tích  mô hình Mundell-Fleming,
khi dòng vn t do luân chuyn, NHNN s mua ngoi t khi dòng vn
chy vào trong nc quá nhiu hoc bán ra ngoi t khi dòng vn đo
chiu đ n đnh t giá. Nh vy, điu hành chính sách tin t vì mc tiêu
lm phát và tng trng kinh t s không đc đm bo.
3. Hi nhp tài chính và đc lp tin t đc kt hp bng cách la chn ch
đ t giá th ni nhng phi t b mc tiêu n đnh t giá. Vi la chn
này, Chính ph (NHNN) đc quyn t do n đnh lãi sut nhng đi li
t giá phi vn hành theo nhng nguyên tc ca th trng.
1.2 Tng quan v d tr ngoi hi
1.2.1 Ngun g
c ca d tr ngoi hi: tài khon vãng lai và các dòng chy vn
Nguyên nhân chính ti sao nhiu nc nm gi DTNH là đ làm hn ch s
mt cân đi tm thi và bt ng trong các giao dch thanh toán quc t. Vì th, ý
ngha c bn trong lý thuyt v nhu cu DTNH là mt quc gia la chn mt mc
đ d tr đ cân bng chi phí điu chnh kinh t v mô phát sinh khi DTNH cn kit
vi chi phí c hi ca vic nm gi d tr. Mc đ tích ly d tr  mt vài nn
kinh t Châu Á tr nên cao hn đc đm bo bi mt s yu t quyt đnh nh
dung sai kinh t, mc đ nhp khu, bin đng xut khu và tính linh hot ca t
giá.
Trong mu dch quc t, mt quc gia s xut khu và kim đc ngoi hi
thông qua vic h bán hàng hóa và dch v sang nc ngoài. Khi nhu cu ca mt

các quc gia cn có nhiu bin pháp thu hút FDI mt cách có chn lc đ phát trin
đt nc.
Trong nghiên cu ca Akiko Terada-Hagiwara (2005) cho thy khuynh hng
dòng vn ngân hàng thng mi thì phân bit rõ vi vn đu t. S thay đi n
tng đc tìm thy xung quanh cuc khng hong tài chính Châu Á, hot đng rút
vn ào t buc nhng quc gia có cú đt bin mnh t khng hong phi chu đng
nhng thi khc khó khn. Thành phn chính ca dòng vn đu t cui cùng b đo
ngc là cho các NHTM vay, đáng chú ý là Nht. Hình 1.2 ch ra tng s dòng vn
NHTM ròng b rút li mt cách đáng k xung 14 t dollars nm 2003 so vi trên
80 t dollar ti đnh đim 1996, 3 quc gia khng hong mnh nht là Indonesia,
9
Thái Lan và Philippines. Nu nh các nghiên cu trc đây cho thy FDI có xu
hng bin đng ít thì trong nghiên cu này cho thy bin đng ca TKV có th
thay đi khi danh mc đu t và dòng vn ngân hàng thoát ra mt cách d dàng.

Ngun: Vin tài chính quc t
Hình 1.2: Dòng vn vào ra ca NHTM  các quc gia
Nh vy, khi các dòng vn nc ngoài vào s khin cho mt lng ln ni t
đc quy đi và lu hành trong nn kinh t, điu này khin nguy c gây áp lc lm
phát rt cao, làm cho giá c trong khu vc th trng tài chính d thay đi. T đó,
buc lòng NHNN phi có s điu tit t ngun d
tr ca mình đ bình n giá.
Cán cân thanh toán: trong cán cân thanh toán, TKVL và TKV cng có mi
quan h b sung cho nhau. Giá tr ròng gia TKVL và TKV cng s nh hng đn
DTNH ca quc gia, và s thâm ht hay thng d trên tài khon này s đc bù đp
cho tài khon kia. Thâm ht trong TKVL không nht thit là mt ch báo âm, min
là s thâm ht này đc dùng đ tng kh nng sn xut vì điu này giúp tng kh

 Duy trì tính thanh khon ca th trng ngoi hi đ hn ch tác đng tiêu
cc khi khng hong tài chính xy ra, n đnh t giá t đó góp phn thúc
đy hot đng xut – nhp khu, đm bo cho tính cân đi ca cán cân
thanh toán.
 Duy trì lòng tin v kh nng đm bo thanh toán ngha v n nc ngoài
ca nn kinh t, kh nng h tr giá tr ca đng ni t, th hin kh nng
đm bo tài chính ca quc gia, góp phn thu hút FDI và FPI, giúp xây
dng c s h tng kinh t, phát trin kinh t.
11
 D tr cho các trng hp khn cp và thm ha mang tính quc gia.
im đc bit đi vi các nc đang phát trin
 Cn lng DTNH ln nh tm đm gim sc
1

 các nc mi ni, ban đu, DTNH ch đn thun là đ đm bo khi nguy
c và tác đng ca khng hong, trong bi cnh ngày càng nhiu đng tin neo vào
đng dollars. Bài hc t khng hong tài chính 1997 đã thc tnh các nc đang
phát trin, buc h xây dng DTNH đ vô hiu hóa, chn trc tn công t các nhà
đu c và có th gii quyt tt hn nhng cú sc v mô do dòng vn đo chiu đt
ngt. Xie Taifeng, trong tác phm “Mc d tr ngoi hi cao: Li nhiu hn hi” đã
cng c cho nim tin này ca các nc:
“Nu Thái Lan d tr đ ngoi t, khng hong 1997 đã không ti t và lan
rng ra nhiu nc nh vy. Nu Hàn Quc có mt kho DTNH ln, h s không b
đy vào tình th huy đng vn trong dân c đ vt qua hoàn cnh khó khn. Hng
Kông có th tn ti trong nm 1997 vì h nm gi lng ln ngoi t
2
”

minh chng cho vic DTNH cao có th làm tng v th chính tr ca quc gia.
Trong mt báo cáo v tng trng d tr  Trung Quc, Robert Pringle đã ch ra
rng, chính s nng đng ca nn kinh t cùng DTNH khng l giúp cho quan
đim, ting nói ca Trung Quc trên th trng quc t đc lng nghe và tôn trng
nhiu hn so vi trc đây. Ông cng cho rng, DTNH ca Trung Quc không ch
đ gim sc khi có khng hong, mà còn đ nhn đc s quan tâm và tôn trng
ca th gii. Mt cuc kho sát ca
BIS  các nc đang phát trin, 16 NHNN các
nc đc kho sát đu tin rng DTNH có mi tng quan cùng chiu vi xp hng
tín nhim. Nhiu NHNN – bt k quc gia theo đui c ch t giá linh hot hay c
đnh – đu có quan đim rng mc d tr cao cho h nim tin và đ tín nhim cao
trên th trng ngoi hi. D tr ln hàm ý kh nng tr n cao và gim đi ri ro b
tn công đu c trên đng ni t. Các NHNN cng cho bit, t chc xp hng tín
nhim xem mc n đnh ca DTNH nh mt ch s th hin sc mnh ca nn kinh
t.
Vi nhng mc tiêu trên, công tác qun lý DTNH thng đc giao cho
NHNN là c quan hoch đnh và thc thi chính sách tin t mà quc gia đang thc
hin. NHNN s đa ra các bin pháp nhm duy trì mc DTNH va đ đ bo v giá
tr đng ni t, hn ch s bin đng quá mc ca t giá hi đoái, đáp ng nhu cu
ngoi t ca nn kinh t. Công tác này đc bit quan trng hn đi vi các nn kinh
t đang phát trin bt đu thc hin m ca, t do hóa các giao dch vn quc t.
Hi nhp kinh t toàn cu đi đôi vi chính sách t do hóa, tng bc ni lng giao
dch vn. Nhng hot đng này, tuy thúc đy đu t trong nc, nâng cao mc tng
trng kinh t, ci thin đi sng ngi dân nhng cng tim n ri ro tài chính.
Thc t, nhiu nc t do hóa TKV quá nhanh đã phi đi mt vi khng hong tài
chính nng n khi có hin tng đo chiu dòng vn. 3


trong bn thp niên va qua - s sp đ ca h thng Bretton Woods, cuc khng
hong n ca nm 1982, cuc khng hong châu Á nm 1997-1998 và cuc khng
hong tài chính toàn cu 2008 – nguyên nhân là do s đ v ca cu trúc tài chính.
Các tác gi đã nhìn li s phát trin ca c cu chính sách liên quan đn b ba
bt kh thi và nm gi DTNH. Vì vy, trong sut thp niên qua, các quc gia đang
phát trin đc bit là các nn kinh t mi ni đã có xu hng gia tng mnh m
DTNH cùng vi xu hng hi t v mc trung bình ca b ba bt kh thi.
 tóm tt các xu hng trên, nhóm tác gi s tip cn vn đ bng vic xây
dng mt hng đi d dàng và mang tích trc quan: trong biu đ hình viên kim
cng “Diamond chart”, nhóm tác gi đã thêm ch s đo lng kh nng tích ly
ngoi t IR/GDP vào ba bin ca lý thuyt b ba bt kh thi – đc lp tin t, n
đnh t giá hi đoái và hi nhp tài chính.

Ngun: Aizenman, Chinn, và Ito (2010)
Hình 1.4: Biu đ kim cng ca Aizenman, Chinn, và Ito (2010)
Bng vic áp dng các phng pháp này, nhóm tác gi Chinn – Ito đã xây
dng cho mi mt quc gia mt vect biu th kt cu (configuration) ca b ba bt
kh thi và DTNH đ
đo lng mc đ đc lp tin t, n đnh t giá hi đoái, d tr
ngoi t và mc đ hi nhp tài chính ca mi nc. Các s liu đo lng này s
15
đc chun hóa v mc giá tr t 0 đn 1. Mi configuration (kt cu) ca mt đt
nc ti mt thi đim nht đnh s đc tóm tt bng biu đ “Generalized
diamond” - có 04 đnh đo lng mc đ đc lp tin t, s n đnh t giá hi đoái,
ch s IR/GDP và mc đ hi nhp tài chính.
Th trng mi ni châu Á đã chn cho mt s kt hp cân bng hn trong ba
mc tiêu, hoàn toàn có th nghi ng rng nó là tích ly d tr ngoi t ln có th đã


2.1 Vai trò ca d tr ngoi hi đi vi nn kinh t m
Kt qu nghiên cu ca Aizenman, Chinn và Hiro Ito (2008) cho thy m ca
và hi nhp tài chính là xu hng tt yu ca các quc gia đang phát trin vì li ích
mang li t các dòng vn chy vào là rt ln nh tng vn đu t cho các d án,
kích thích th trng tài chính phát trin mnh m… t đó kích thích t
ng trng
kinh t quc gia.
Tuy nhiên, nhc đim ca dòng vn này là gây áp lc nâng giá tr đng tin
làm gim kh nng ca cnh tranh ca hàng hóa xut khu t đó tác đng đn
cán
cân
TKVL. ng thi, t trng vn ngn hn trong dòng vn này ln vi mc đích
đu c nên d gây ra tình trng lm phát, bong bóng tài sn và đy nn kinh t vào
chu k hng thnh – suy thoái, và cui cùng nn kinh t đi vào khng hong khi
dòng vn đt ngt đo chiu trong tình trng cán cân vãng lai thâm ht. T nhng
li ích và hn ch ca hi nhp tài chính thì hi nhp là cn thit nhng không quên
thc hin các bin pháp kim soát  mc đ nht đnh đ hn ch tác dng ph ca
nó. Nh vy, gia tng hi nhp tài chính thì quc gia phi thc hin đánh đi gia
n đnh t giá và đc lp tin t tuy nhiên kim soát vn là cn thit.
Công c kim soát vn ch yu là chính sách tài khóa, chính sách tin t, chính
sách t giá và s can thip vào th trng ngoi hi vì vy tùy thuc vào thc trng
ca mi quc gia mà có bin pháp thc hin c th.  thy rõ vai trò ca DTNH
cng nh vic la chn gia đc lp tin t và n đnh t giá trong nn kinh t m
thì chúng ta phi phân tích quá trình kim soát vn.
Trong quá trình hi nhp tài chính, nhân t đu tiên b tác đng bi dòng vn
vào là t giá. Nh phân tích  trên nu t giá th ni hoàn toàn thì nn kinh t d
dn đn khng hong nu có bt k hành đng by đàn và bi quan quá mc ca các