B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
PHM HU D
XÂY DNG CHIN LC PHÁT TRIN KINH T
BIN CA TNH BN TRE T NAY N NM 2020 CHUYÊN NGÀNH : QUN TR KINH DOANH
MÃ S : 60.34.05
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC: PGS.TS LÊ THANH HÀ
TP. H Chí Minh, nm 2012
1
LI CM N
thc hin thành công lun vn này, tôi đã nhn đc nhiu s giúp đ quý
báu ca quý thy cô, các đng chí lãnh đo, bn bè và đng nghip.
Trc tiên, tôi xin bày t lòng kính trng và bit n sâu sc đi vi tt c quý
Ngi cam kt
Phm Hu D
3
M U
1. S cn thit phi xây dng chin lc phát trin kinh t bin.
Lch s phát trin ca th gii cho thy: Nhng bc đt phá phát trin t
trc đn nay đu bt ngun t nhng quc gia có bin (đi dng) nh: Italia,
Anh, Nht Bn, Hin nay, trong điu kin các ngun tài nguyên trên đt lin ngày
càng cn kit thì vic đy mnh nghiên cu khoa hc công ngh đ khai thác ti đa
tim nng, li th tài nguyên v bin đang là xu th tt yu và khách quan, nhm
đm bo các nhu cu v nguyên, nhiên vt liu, nng lng, thc phm và không
gian sinh tn cho loài ngi. Vn ra bin và khai thác đi dng đã tr thành khu
hiu hành đng mang tính chin lc ca toàn th gii, đc bit th k th XXI
đc các nc trên th gii xem là “Th k ca đi dng”. Vì vy, các quc gia
2. Mc tiêu nghiên cu.
Mc tiêu nghiên cu ca lun vn là: Nhm phân tích đánh giá các tim nng,
li th hin có và thc trng phát trin kinh t bin ca tnh Bn Tre trong thi gian
qua (t nm 2001 đn nm 2011). T đó, xây dng chin lc và đ xut các gii
pháp hu hiu, nhm thc hin chin lc phát trin kinh t bin ca tnh Bn Tre
t nm 2012 đn nm 2020.
3. i tng và phm vi nghiên cu.
3.1. i tng nghiên cu.
Nghiên cu các tim nng v kinh t bin và vic khai thác có hiu qu tim
nng đ phát trin kinh t bin ca Vit Nam nói chung, ca tnh Bn Tre nói riêng.
3.2. Phm vi nghiên cu.
Phm vi nghiên cu đc xác đnh trong ngành kinh t thun bin (nh: đánh
bt, nuôi trng và ch bin thy sn, du lch bin, diêm nghip,…) và kinh t vùng
lãnh th ven bin ca tnh Bn Tre (gm 3 huyn: Bình i, Ba Tri và Thnh Phú).
4. Phng pháp nghiên cu.
thc hin đ tài, tác gi s dng phng pháp nghiên cu đnh tính là ch
yu, da vào các s liu th cp ca ngành Thng kê và ca c quan qun lý nhà
nc t nm 2001 đn nm 2011; các tài liu, báo cáo chuyên ngành ca Vit Nam,
ca tnh Bn Tre và ca 03 huyn ven bin trên đa bàn tnh liên quan đn kinh t
bin; các d báo phát trin kinh t bin trên th gii, d báo phát trin kinh t bin
ca Vit Nam và quy hoch phát trin tng th kinh t - xã hi ca tnh; các thông
tin trên sách, báo chí, tp chí và trên internet.
5. óng góp mi ca lun vn.
5
Mt là, h thng hóa nhng vn đ lý lun c bn v chin lc phát trin
kinh t bin ca Vit Nam nói chung, ca tnh Bn Tre nói riêng.
Hai là, bng các s liu và ma trn, lun vn đã phân tích, chng minh và làm
sáng t thc trng phát trin kinh t bin ca tnh Bn Tre thi gian qua; t đó, la
chn chin lc kh thi cho vic phát trin kinh t bin ca tnh trong thi gian ti.
1.1.1. Khái nim v chin lc………………………………….………… 12
1.1.2. Li ích ca chin lc…………… …………………….………… 12
1.2. Các cp và các loi chin lc…………………………………………13
1.2.1. Các cp và các loi chin lc trong công ty…… ………… … …13
1.2.2. Các cp và các loi chin lc ca c quan qun lý Nhà nc…… 14
1.3. ánh giá các yu t nh hng đn chin lc phát trin ngành,
vùng……… …………………………………………………………………… 15
1.3.1. ánh giá các yu t môi trng bên ngoài ca tnh ……………… 15
1.3.1.1. Môi trng v mô……………………………………………… 16
1.3.1.2. Môi trng vi mô……………………………………………… 18
1.3.2. ánh giá môi trng bên trong ca tnh (ni lc ca tnh)………… 19
1.4. Công c xây dng chin lc………………………………………….19
1.4.1. Ma trn đánh giá các yu t bên ngoài (EFE).………………… … 20
1.4.2. Ma trn đánh giá các yu t bên trong (IFE) ……………………… 21
1.4.3. Ma trn hình nh cnh tranh………………………………….……… 22
1.4.4. Ma trn SWOT (đim mnh - đim yu - c hi - nguy c)…………22
1.4.5 Ma trn hoch đnh chin lc có kh nng la chn QSPM……… 23
Chng 2: PHÂN TÍCH CÁC YU T MÔI TRNG NH HNG
N CHIN LC PHÁT TRIN KINH T BIN CA TNH… ……… 25
2.1. Gii thiu khái quát v tnh Bn Tre………………………….………25
2.1.1. V trí đa lý, đa gii hành chính…………………… ……….………25
2.1.2. Tình hình phát trin kinh t - xã hi ca tnh trong thi gian qua……26
7
2.1.3. nh hng phát trin kinh t- xã hi ca tnh đn nm 2020……….26
2.2. Gii thiu tình hình phát trin kinh t bin thi gian qua………… 29
2.2.1. Tình hình phát trin kinh t bin trên th gii……………………… 29
2.2.2. Tình hình phát trin kinh t bin ca Vit Nam…………………… 29
2.2.3. Tình hình phát trin kinh t bin ca tnh Bn Tre………………… 30
2.2.3.1. Thy sn…………………………………………………………30
3.1.1. Ma trn đánh giá các yu t bên ngoài (EFE)… ………….…… 53
3.1.2. Ma trn đánh giá các yu t bên trong (IFE)……………………… 55
3.1.3. Ma trn hình nh cnh tranh ca tnh…….………………….…… 57
3.1.4. Ma trn SWOT……………………………….………….………….59
3.1.5. Ma trn QSPM……………………………….…………… ……….62
3.1.6. ánh giá u đim ca chin lc đc chn …… …………… …69
3.2. Các gii pháp thc hin chin lc………………………….……… 73
3.2.1. S mng, tm nhìn và mc tiêu ca chin lc………….………….73
3.2.2. Các gii pháp ch yu………… …………………… ……………74
3.2.2.1. Các gii pháp nhm thc hin chin lc phát trin lnh vc khai
thác và nuôi trng thy sn……… 74
3.2.2.2. Các gii pháp nhm thc hin chin lc phát trin ngành công
nghip ch bin thy sn……………………………………………… …… … 78
3.2.2.3. Các gii pháp nhm thc hin chin lc nâng cao cht lng
ngun nhân lc…….……………………………………………….………………80
3.2.3. Kin ngh…………………………………………………………….82
3.2.3.1. i vi Trung ng…………………………………… ……….82
3.2.3.2. i vi đa phng……………………………………….…… 83
KT LUN………………………………………………………………….85
TÀI LIU THAM KHO
9
DANH MC CÁC KÝ HIU, CÁC CH VIT TT
- AFTA: ASEAN Free Trade Area (Khu vc mu dch t do ông Nam Á).
- ASEAN: Association of South-East Asian Nations (Hip hi các nc ông
Nam Á).
- Bng 3.2. Ma trn đánh giá các yu t bên trong (IFE) ca tnh.
- Bng 3.3. Ma trn v hình nh cnh tranh ca tnh.
- Bng 3.4. Ma trn SWOT
- Bng 3.5. Ma trn QSPM (Nhóm S + O)
- Bng 3.6. Ma trn QSPM (Nhóm S + T)
- Bng 3.7. Ma trn QSPM (Nhóm W + O)
- Bng 3.8. Ma trn QSPM (Nhóm W + T)
- Bng 3.9. Tình hình khai thác và nuôi trng thy sn t nm 2001-2011.
DANH SÁCH CÁC HÌNH NH
- Hình 1.1. S đ các yu t môi trng bên ngoài ca tnh
BN
- Bn đ hin trng nông nghip - lâm nghip - thy sn ca tnh Bn Tre
- Bn đ phân vùng kh nng thích nghi đt đai ca tnh Bn Tre. 11
TÀI LIU THAM KHO
1. oàn Th Hng Vân, Kim Ngc t (2010), Qun tr chin lc, Nhà xut
MT S VN LÝ LUN LIÊN QUAN N CHIN LC VÀ
XÂY DNG CHIN LC PHÁT TRIN NGÀNH, VÙNG
1.1. Khái nim v chin lc.
1.1.1. Khái nim v chin lc.
Xét v ngun gc t ng, t chin lc (strategy) xut phát t ch strategos
trong ting Hy Lp có ngha là “V tng”. T này ban đu đc s dng trong
quân đi vi ngha gin đn là đ ch vai trò ch huy, lãnh đo ca các tng lnh;
sau dn đc phát trin, m rng vi ngha là đ ch khoa hc và ngh thut ch huy
quân đi, ch nhng cách hành đng đ chin thng quân thù. Ngày nay, thut ng
chin lc đc s dng rng rãi trong kinh doanh và trong cuc sng. Sau đây là
mt s khái nim c bn:
- Theo Alfred Chandler: “Chin lc bao gm nhng mc tiêu c bn dài hn
ca mt t chc, đng thi la chn cách thc hoc tin trình hành đng, phân b
ngun lc thit yu đ thc hin các mc tiêu đó”.
- Theo William J
’
.Glueck: “Chin lc là mt k hoch mang tính thng nht,
tính toàn din và tính phi hp, đc thit k đm bo rng các mc tiêu c bn
ca t chc s đc thc hin”.
- Theo John I. Thompson: “Chin lc là s kt hp các ngun lc, môi
trng và các giá tr cn đt đc”.
T các khái nim trên, chúng ta có th đnh ngha: Chin lc là tp hp các
mc tiêu c bn dài hn, đc xác đnh phù hp vi tm nhìn, s mng ca quc
gia, đa phng, đn v và các cách thc, phng tin đ đt đc nhng mc tiêu
đó mt cách tt nht, sao cho phát huy nhng đim mnh, khc phc đc nhng
đim yu ca chính mình và đón nhn đc các c hi, né tránh hoc gim thiu
thit hi do nhng nguy c t môi trng bên ngoài.
1.1.2. Li ích ca chin lc.
13
+ Chin lc cp chc nng (còn gi là chin lc hot đng): là chin lc
ca các b phn chc nng (marketing, dch v khách hàng, phát trin sn xut,
logistics, tài chính…).
+ Chin lc toàn cu: đ thâm nhp và cnh tranh trong môi trng toàn cu,
các công ty s dng các chin lc nh: chin lc đa quc gia, chin lc quc t,
chin lc xuyên quc gia…
- Các loi chin lc: Theo quan đim ca Fred R. David, có 14 loi chin
lc, đc chia thành 4 nhóm:
+ Nhóm chin lc kt hp (3 chin lc): kt hp v phía trc, kt hp v
phía sau và kt hp theo chiu ngang.
+ Nhóm chin lc chuyên sâu (3 chin lc): thâm nhp th trng, phát
trin th trng và phát trin sn phm.
+ Nhóm chin lc m rng hot đng (3 chin lc): đa dng hóa hot đng
đng tâm, đa dng hóa hot đng theo chiu ngang và đa dng hóa hot đng kiu
kt khi.
+ Nhóm chin lc khác (5 chin lc): liên doanh, thu hp bt hot đng, ct
b bt hot đng, thanh lý và chin lc hn hp.
Do đ tài tp trung vào xây dng phát trin kinh t ngành, vùng ca c quan
qun lý Nhà nc nên tác gi xin phép không đi sâu vào ni dung này.
1.2.2. Các cp và các loi chin lc ca c quan qun lý Nhà nc.
Chin lc ca c quan qun lý Nhà nc là vic xác đnh nhng mc tiêu dài
hn ca mt quc gia, mt vùng lãnh th hoc mt ngành thuc thm quyn qun lý
và đnh hng nhng nhim v, gii pháp, cng nh phân b các ngun lc hp lý
đ thc hin đt đc các mc tiêu đó. Vic xây dng chin lc nhm khai thác có
hiu qu các tim nng, qun lý tt các mi quan h xã hi và to đng lc phát
trin kinh t - xã hi, n đnh quc phòng - an ninh trên đa bàn.
Chin lc ca c quan qun lý Nhà nc gm các cp và các loi sau:
15
- Các cp chin lc: chin lc ca c quan qun lý Nhà nc đc phân
ch, nhng chúng nh hng đn tình hình phát trin kinh t - xã hi và quc phòng
- an ninh ca tnh. Vic đánh giá các yu t môi trng bên ngoài ca tnh nhm
phát hin nhng nhân t quan trng, nh hng tích cc hoc tiêu cc đi vi tnh,
t đó giúp c quan qun lý nhà nc ng phó linh hot và kp thi vi các tình
hung phát sinh.
Hình 1.1. S đ các yu t môi trng bên ngoài ca tnh
Có th phân chia các yu t môi trng bên ngoài tác đng đn tnh Bn Tre
làm hai nhóm đó là: môi trng v mô và môi trng vi mô.
1.3.1.1. Môi trng v mô.
Môi trng v mô gm: các yu t v kinh t, chính tr - lut pháp, t nhiên -
xã hi - nhân khu, công ngh. Các yu t này môi trng bên ngoài tnh, nhng
có nh hng gián tip đn tình hình phát trin kinh t - xã hi nói chung ca tnh.
Kh nng ng phó ca tnh đi vi nhóm nhân t này thp, vì vy tnh cn linh hot
thay đi chính sách và gii pháp khi các yu t v mô này thay đi. C th tng yu
t nh sau:
- Các yu t v kinh t: Các yu t này cho chúng ta có cái nhìn tng quan v
sc khe ca nn kinh t. Có 4 yu t quan trng cn xem xét gm:
+ S tng trng hay suy gim ca nn kinh t: giúp xác đnh đc các vn đ
v chi tiêu, quy mô sn xut, cnh tranh.
Môi trng v mô
quá hai con s tr lên thì vic đu t s tr nên mo him, các t chc, cá nhân s
không dám đu t, dn đn nn kinh t b đình tr.
- Các yu t v chính tr - lut pháp: S n đnh ca tình hình chính tr, các
ch trng ca ng và chính sách, pháp lut ca Nhà nc có nh hng quan
trng đi vi s phát trin kinh t - xã hi ca tnh. Trc khi đa ra các chin lc,
tnh cn xem xét các yu t sau:
+ S n đnh ca h thng chính tr; các ch trng, ngh quyt ng.
+ Chính sách đi ngoi, chính sách khuyn khích đu t nc ngoài và khuyn
khích xut khu.
+ Mi quan h vi các b, ngành trung ng.
+ S hoàn thin ca h thng pháp lut nh: Lut bo v môi trng, chính
sách thu, bo h mu dch,…
- Các yu t v t nhiên, xã hi và nhân khu: Cn quan tâm các yu t sau:
+ Nhng bin đi v vn hóa, xã hi nh: Cht lng cuc sng ca cng
đng, các chun mc v đo đc, truyn thng vn hóa, tp tc xã hi, trình đ vn
hóa, tính đa dng ca lc lng lao đng và ngh nghip ca ngi lao đng.
+ Các yu t t nhiên nh hng nhiu đn qun tr chin lc; các hot đng
khai thác tài nguyên ca con ngi đã làm thay đi hoàn cnh t nhiên, làm cho
môi trng sinh thái tr nên xu đi. Vì vy, tnh cn quan tâm đn các vn đ v
đm bo môi trng sinh thái và không lãng phí tài nguyên thiên nhiên.
+ Các yu t v nhân khu nh: Quy mô dân s và t l tng dân s, c cu
lao đng, thu nhp bình quân đu ngi, vn đ di chuyn lao đng, trình đ dân trí.
Các yu t này nh hng trc tip đn ngun nhân lc và kênh tiêu th hàng hóa,
dch v liên quan đn chin lc v kinh t bin ca tnh.
18
- Các yu t v công ngh: Hin nay, ngày càng có nhiu công ngh mi, tiên
tin ra đi, t đó to ra nhiu c hi và nguy c đi vi tnh. Công ngh mi ra đi
nu tnh kp thi nm bt, vn dng thì đó là c hi đ tnh phát trin kinh t - xã
hi; còn nu không nm bt đc thì đó là nguy c tt hu so vi các tnh khác.
th cnh tranh cùng kinh t bin.
1.3.2. ánh giá môi trng bên trong ca tnh (ni lc ca tnh).
Bt k mt đa phng, mt vùng lãnh th hay mt ngành kinh t nào đu có
nhng tim nng, mt mnh và mt yu nht đnh. Nhng đim mnh và đim yu
bên trong, cùng vi nhng c hi và nguy c bên ngoài là nhng đim c bn cn
đc bit quan tâm khi xây dng chin lc.
Vic phân tích môi trng bên trong da trên các ngun lc và kh nng ca
tnh, bao gm: Ngun vn, nng lc cnh tranh, tài nguyên thiên nhiên, c s h
tng, trình đ và k nng lao đng, công ngh,… Phân tích, đánh giá môi trng
bên trong ca tnh chính là kim tra li ni lc ca chính mình, t đó đ ra gii pháp
phát huy nhng đim mnh và hn ch nhng đim yu, s dng các ngun lc mt
cách có hiu qu và to ra li th cnh tranh ca tnh so vi các tnh khác.
1.4. Công c xây dng chin lc.
Theo Fred R. David, đ hình thành mt chin lc thì phi tri qua ba giai
đon, vi các công c đc s dng cho quy trình này có th áp dng đc cho tt
c các quy mô và các loi t chc, nhm giúp c quan qun lý Nhà nc có th xác
đnh, đánh giá và la chn các chin lc, nó đc th hin qua các giai đon sau:
- Giai đon 1: Giai đon nhp vào, bao gm: Ma trn đánh giá các yu t bên
ngoài (EFE), ma trn đánh giá các yu t bên trong (IFE), ma trn hình nh cnh
tranh. Giai đon này, chúng ta tóm tt các thông tin c bn đã đc nhp vào cn
thit cho vic xây dng chin lc.
- Giai đon 2: Gi là giai đon kt hp đa ra các chin lc kh thi có th la
chn, bng cách sp xp, kt hp các yu t bên trong, bên ngoài quan trng. Trong
giai đon này, chúng ta chn mt trong nhng ma trn nh: SWOT (đim mnh -
đim yu - c hi - nguy c), SPACE (v trí chin lc và đánh giá hot đng), GE
20
(đánh giá s phát trin và th trng tiêu th) Trong lun vn này, tác gi ch s
dng ma trn SWOT, t đó kt hp các yu t đ đa ra chin lc thích hp.
- Giai đon 3: Giai đon quyt đnh, là giai đon chúng ta s dng ma trn
ma trn, cao nht là 4 đim, thp nht là 1 đim. Nu tng s đim là 4 thì tnh phn
ng tt vi c hi và nguy c, nu tng s đim là 2,5 thì tnh phn ng trung bình
vi nhng c hi và nguy c, nu tng s đim là 1 thì tnh phn ng yu vi nhng
c hi và nguy c.
1.4.2. Ma trn đánh giá các yu t bên trong IFE.
Bc cui cùng trong vic phân tích tình hình ni lc bên trong ca tnh là xây
dng ma trn đánh giá các yu t bên trong IFE. Ma trn IFE tng hp, tóm tt và
đánh giá nhng đim mnh và đim yu quan trng ca tnh và có th đc xây
dng theo 5 bc sau đây:
- Bc 1: Lp danh mc t 10 đn 20 yu t bao gm nhng đim mnh và
đim yu nh hng ln đn s phát trin kinh t bin ca tnh.
- Bc 2: Phân loi tm quan trng t 0,0 (không quan trng) đn 1,0 (quan
trng nht) cho tng yu t. Tm quan trng ca tng yu t tùy thuc vào mc đ
nh hng ca yu t đó đi vi s phát trin kinh t bin ca tnh. Tng cng ca
tt c các mc đ quan trng này phi bng 1,0.
- Bc 3: Xác đnh h s phân loi t 1 đn 4 cho tng yu t, h s ca mi
yu t tùy thuc vào mc đ mnh yu ca tnh, trong đó: im yu ln nht (phân
loi bng 1), đim yu nh nht (phân loi bng 2), đim mnh nh nht (phân loi
bng 3), đim mnh ln nht (phân loi bng 4).
- Bc 4: Nhân tm quan trng ca tng yu t vi h s phân loi ca nó đ
xác đnh s đim quan trng ca tng yu t.
- Bc 5: Cng tt c s đim quan trng ca tt c các yu t đ xác đnh
tng s đim quan trng ca ma trn.
Tng s đim ca ma trn nm trong khong t 1 đim đn 4 đim, s không
ph thuc vào s lng các yu t trong ma trn. Nu tng s đim di 2,5 đim
thì tnh yu v ni lc, nu tng s đim trên 2,5 đim thì tnh mnh v ni lc.
22
1.4.3. Ma trn hình nh cnh tranh.
Ma trn hình nh cnh tranh so sánh kinh t bin gia tnh vi đi th cnh
Mô hình SWOT thng đa ra 4 nhóm chin lc c bn:
S - O (đim mnh - c hi): Các chin lc này da trên đim mnh ca tnh
đ khai thác các c hi t bên ngoài.
S - T (đim mnh - nguy c): Các chin lc này da trên đim mnh ca tnh
đ ngn chn hoc hn ch các nguy c t bên ngoài.
W - O (đim yu - c hi): Các chin lc này gim đim yu bên trong ca
tnh đ tn dng các c hi t bên ngoài.
W - T (đim yu - nguy c): Các chin lc này gim đim yu bên trong ca
tnh đ ngn chn hoc hn ch các nguy c t bên ngoài.
Các c quan hoch đnh chin lc không bao gi xem xét tt c các chin
lc kh thi có li cho tnh, vì có vô s bin pháp kh thi và vô s cách đ thc hin
các bin pháp này. Do đó ch mt nhóm chin lc hp dn nht đc c quan
hoch đnh la chn phát trin.
lp đc mt ma trn SWOT, chúng ta phi tri qua tám bc sau đây:
1. Lit kê các c hi bên ngoài ca tnh.
2. Lit kê các mi đe da quan trng bên ngoài tnh.
3. Lit kê các đim mnh ch yu t ni lc bên trong ca tnh.
4. Lit kê nhng đim yu t ni lc bên trong ca tnh.
5. Kt hp đim mnh bên trong vi c hi bên ngoài, ghi kt qu chin lc
S - O vào ô thích hp.
6. Kt hp nhng đim yu bên trong vi nhng c hi bên ngoài, ghi kt qu
chin lc W - O vào ô thích hp.
7. Kt hp nhng đim mnh bên trong vi mi đe da bên ngoài, ghi kt qu
chin lc S - T vào ô thích hp.
8. Kt hp nhng đim yu bên trong vi mi đe da bên ngoài, ghi kt qu
chin lc W - T vào ô thích hp.
1.4.5 Ma trn hoch đnh chin lc có kh nng đnh lng QSPM.
24
Ma trn QSPM là loi công c dùng đ đnh lng li các thông tin đã đc