B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NG TH DIM THÚY
CU TRÚC TÀI CHÍNH VÀ HIU QU
TÀI CHÍNH CA CÁC DOANH NGHIP
NH VÀ VA TI TP.H CHÍ MINH Chuyên ngành: Kinh t Tài chính – Ngân hàng
Khoa : Tài Chính Doanh Nghip LUN VN THC S KINH T

1.3.2 nh h
ng ca quy mô và điu kin th trng đn cu trúc tài chính doanh
nghip…………………………………………………………………………… 25
1.4 Hiu qu tài chính………………………………………………………………28
1.4.1 Các ch tiêu đo lng hiu qu tài chính…………………………………… 28
1.4.2 Các yu t nh hng đn hiu qu tài chính……………………………… 33

Kt lun chng I……………………………………………………………… 35
CHNG II: MÔ HÌNH NGHIÊN CU THC NGHIM CÁC YU T NH
HNG N CU TRÚC TÀI CHÍNH CA CÁC DOANH NGHIP NH VÀ
VA TI TP. H CHÍ MINH
2.1 Khái nim, phân loi và vai trò ca doanh nghip nh và va………… 36
2.1.1 Khái nim doanh nghip nh và va……………………………………… 36
2.1.2 Phân loi doanh nghip nh và va…………………………………………37
2.1.3 Vai trò ca doanh nghip nh và va……………………………………… 38
2.2 Mô hình nghiên cu thc nghim trc đây……………………………… 39
2.3 Mô hình nghiên cu thc nghim
đ xut ………………………………… 41
2.3.1 Gi thit………………………………………………………………………41
2.3.2 Xây dng mô hình hi quy đ xut………………………………………… 41
2.3.3 Giài thích và đo lng các bin……………………………………………….42

2.3.4 Phng pháp nghiên cu…………………………………………………… 42
2.3.5 Ngun thu thp d liu……………………………………………………… 44
2.3.6 Quy trình thc hin đ tài…………………………………………………… 45
2.4 Phân tích kt qu hi quy…………………………………………………… 46
2.4.1 Phân tích thng kê mô t…………………………………………………… 47
2.4.2 Phân tích tng quan………………………………………………………….48
2.4.3 Phân tích kt qu hi quy…………………………………………………… 49
Kt lun chng II…………………………………………………………………57
DANH MC CH VIT TT T vit tt

EPS

ROE

ROA
TP

TNDN

BTC

SMEs

Vit đy đ

Bng 2.3: Bng ma trn tng quan các bin trong mô hình……….…………… 49
Bng 2.4: Bng kt qu hi quy ca mô hình nghiên cu(đo bng ROE)…………50
Bng 2.5: Bng kt qu hi quy ca mô hình nghiên cu(đo bng ROA)…………52 LI CM N
Li đu tiên, tôi xin chân thành cm n Thy GS.TS Trn Ngc Th đã tn tình
hng dn, truyn đt kin thc kinh nghim cho tôi trong sut quá trình thc hin đ
tài nghiên cu lun vn này.
Tôi cng xin gi li chân thành cm n đn Ban giám hiu nhà trng i hc
Kinh T Thành ph H Chí Minh và các Quý thy cô ca trng luôn to điu kin,
tn tình truyn đt kin thc cho tôi trong sut nhng nm hc cao hc va qua.

Ngi thc hin đ tài ng Th Dim Thúy
Trang 1

PHN M U
Phn m đu s làm rõ các ni dung liên quan đn vn đ nghiên cu, mc
tiêu và phm vi nghiên cu, và các công c nghiên cu đc s dng đ thc hin
đ tài cng nh ý ngha thc tin ca kt qu đ tài.
1. Vn đ nghiên cu:
Theo báo cáo công b tình hình kinh t xã hi nm 2009 ca Tng cc
Thng kê đc công b ngày 31/12, trong nm 2009, Vit Nam đã hoàn thành hai
mc tiêu khó khn là chng suy gim kinh t và duy trì tc đ tng trng kinh t
hp lý, bn vng; đng thi ch đng phòng nga lm phát cao tr li. Thành công

Bi vy, theo Tng cc trng Tng cc Thng kê Nguyn c Hòa, tip
tc ngn lm phát cao tr li và đang tim n yu t tng giá; nm bt c hi kinh t
th gii phc hi đ đy mnh xut khu.
i vi các doanh nghip Vit Nam, nng lc cnh tranh nói chung còn 
th bc thp trên c ba cp đ: quc gia, doanh nghip và hàng hóa. Xét v các ch
s cnh tranh ca nn kinh t, theo đánh giá ca Din đàn kinh t th gii, nm
2004 Vit Nam xp th 77 trong tng s 104 nc đc xp hng. Nng lc cnh
tranh kinh t ca Vit Nam vn yu kém so vi nhiu nc khác.
Xét v các tiêu chí cnh tranh ca sn phm nh giá c, cht lng, t chc
tiêu th và uy tín ca doanh nghip, sc cnh tranh ca hàng Vit Nam cng thp
hn so vi các nc trong khu vc và th gii. Nhiu mt hàng đc coi là có kh
nng cnh tranh nh go, cà phê, dt may, giày dép đang có nguy c gim sút v
sc cnh tranh. Trong s các mt hàng xut khu ch lc cha có nhiu mt hàng có
hàm lng công ngh cao, giá tr gia tng ln. Hn na, phn ln trong s đó hin
nay đang gp phi nhng khó khn mang tính c cu nh hn ch v nng sut, din
tích canh tác, kh nng khai thác, đánh bt. Vic phát trin các mt hàng mi đang
gp phi nhng khó khn ln v vn, công ngh và đnh hng th trng tiêu th.
iu này, có th minh chng  s tng trng xut khu thp trong nhng nm đu
th k 21- di 10% (nhng nm 90 ca th k 20 bình quân là 20%). Các doanh
nghip thng mi Vit Nam phi đi đu vi cuc cnh tranh không cân sc v
phn ln các doanh nghip Vit Nam là doanh nghip có quy mô va và nh và
tham gia th trng quc t mun. Hn na, vn kinh doanh li rt hn ch trong

Trang 3

khi phi tri rng phm vi kinh doanh c trong và ngoài nc nên khó có kh nng
đu t quy trình công ngh hin đi đ to ra các sn phm có cht lng cao, cnh
tranh vi các sn phm ngoi có tiêu chun cht lng quc t. Tim lc vt cht
nghèo nàn cng d dn đn hn ch tm nhìn cho các chng trình phát trin chin
lc. Trình đ qun lý và kinh nghim hot đng trên th trng quc t ca các

GDP (tapchitaichinh.vn). óng vai trò quan trng trong nn kinh t nh vy, nên lý
do hình thành đ tài: “CU TRÚC TÀI CHÍNH VÀ HIU QU TÀI CHÍNH
CA CÁC DOANH NGHIP NH VÀ VA TI TP H CHÍ MINH” nh
mt sáng kin cho các doanh nghip va và nh, giúp xác đnh tác đng ca cu
trúc tài chính lên hiu qu hot đng ca doanh nghip.
3. Mc tiêu đ tài:
 tài đc thc hin nhm:
- Phn ánh mc đ tác đng ca cu trúc tài chính đn hiu qu tài chính doanh
nghip.
- Gi ý chính sách cho nhà qun lý nhm nâng cao hiu qu tài chính thông qua mô
hình có ý ngha thng kê tìm đc.
4. Phng pháp nghiên cu, đi tng và phm vi đ tài:
 tài này dùng phng pháp nghiên cu đnh lng tìm ra tng quan gia
tác đng ca cu trúc tài chính vi hiu qu tài chính  các công ty nh và va ti
TP H Chí Minh. Thông tin th cp ch yu là các báo cáo tài chính, bn cáo bch
ca doanh nghip đc thu thp t website doanh nghip, các báo cáo tài chính thu
thp có s liu ca nm 2008 và 2009. S lng doanh nghip là 115 doanh nghip.

5. Ý ngha ca đ tài:
Kt qu đ tài s là tài liu tham kho cho công ty và các nhà qun tr quan
tâm đn cu trúc tài chính và hiu qu tài chính ti công ty va và nh  TP. H Chí
Minh. Ngoài ra đ tài cho thy tác đng ca c cu vn và thc trng ca nhóm
doanh nghip này. Trang 5


1.1 Cu trúc vn và cu trúc vn ti u  các doanh nghip
1.1.1 Khái nim cu trúc vn:
Cu trúc vn là s kt hp ca n ngn hn thng xuyên, n dài hn, c
phn u đãi và vn c phn thng đc s dng đ tài tr cho quyt đnh đu t
ca doanh nghip. Nh vy, cu trúc vn c
a doanh nghip nm phía bên phi ca
bng cân đi k toán.
Mt cu trúc vn phù hp là quyt đnh quan trng vi mi doanh nghip,
không ch bi nhu cu ti đa hóa li ích thu đc t cá nhân và t chc liên quan ti
doanh nghip và hot đng ca doanh nghip mà còn tác đng ca quyt đnh này
ti nng lc kinh doanh ca doanh nghip trong môi trng cnh tranh.
1.1.2 Khái nim cu trúc vn t
i u:
Cu trúc vn ti u là mt hn hp n ngn hn thng xuyên, n dài hn,
c phn u đãi và vn c phn thng cho phép ti thiu hóa chi phí s dng vn
bình quân, ti thiu hóa ri ro và ti đa hóa thu nhp ca ch s hu doanh nghip.

1.1.3 Các ch tiêu v cu trúc vn:
1.1.3.1 H s N - Debt To Capital Ratio
:
H s n = N phi tr/Tng ngun vn
H s n phn ánh trong mt đng vn kinh doanh bình quân mà doanh
nghip đang s dng có bao nhiêu đng đc hình thành t vn n.

Trang 7

Nó còn là thc đo đo lng đòn by tài chính ca công ty. H s N đc
tính là khon N ca công ty chia cho tng s vn ca chính công ty. N bao gm
tt c các ngha v N ngn hn và N dài hn. Tng s vn đu t bao gm các
khon N ca công ty và vn ch s hu.

có ngha là doanh nghip đi vay mn nhiu hn s vn hin có, nên doanh nghip
có th gp ri ro trong vic tr n, đc bit là doanh nghip càng gp nhiu khó
khn hn khi lãi sut ngân hàng ngày mt tng cao. Các ch n hay ngân hàng cng
thng xem xét, đánh giá k t l n (và mt s ch s tài chính khác) đ quyt đnh
có cho doanh nghip vay hay không.
Tuy nhiên, vic s dng n cng có mt u đim, đó là chi phí lãi vay s
đc tr vào thu thu nhp doanh nghip. Do đó, doanh nghip phi cân nhc gia
ri ro v tài chính và u đim ca vay n đ đm bo mt t l hp lý nht.
Mt đim cn lu ý là khi xem báo cáo tài chính ca các doanh nghip Vit
Nam, ta có th thy mt s doanh nghip có t l tng n trên vn ch s hu rt
cao, có khi lên đn c chc ln, nht là các doanh nghip nhà nc có tham gia kinh
doanh bt đng sn. Trong thuyt minh báo cáo tài chính thông tin này đc lý gii
là công ty đã trin khai nhiu d án bt đng sn có hiu qu kinh t cao. Do phn
vn nhà nc hn ch, doanh nghip đã huy đng thêm ngun vn kinh doanh t
các t chc, cá nhân có nhu cu nhn quyn s dng đt, quyn s hu cn h
chung c đ thc hin các d án này. Tuy nhiên, theo quy đnh hin hành v ch đ
và ni dung báo cáo quyt toán tài chính ca doanh nghip thì các khon thu t vic
huy đng ngun vn kinh doanh nh trên khi cha đ điu kin ghi nhn doanh thu
và kt qu sn xut - kinh doanh thì không tính vào phn vn ch s hu, mà phi
tính vào khon n phi tr, mc dù thc cht đây không phi là khon n phi tr
dn đn t l tng n trên vn ch s hu rt cao.
T lu ý trên ta cn rt thn trng trong vic nghiên cu, theo dõi các ch s
tài chính cng nh phng pháp hch toán, k toán và các thông tin liên quan đ có
th kt lun chính xác tình hình tài chính ca doanh nghip.

Trang 9

1.1.3.3) H s vn ch s hu:

H s vn ch s hu = Vn ch s hu/Tng ngun vn = 1 - H s n

trình t chc, sp xp li các ngun vn kinh doanh ca doanh nghip thông qua
vic la chn và thc hin các quyt đnh tài tr ca doanh nghip nhm đt đc
mt cu trúc ngun vn hp lý thích ng vi tng giai đon phát trin, thc hin có
hiu qu các mc tiêu kinh doanh mà doanh nghip đ ra.
1.1.3.4 T l n dài hn trên vn ch s hu - Long-term Debt to Equity Ratio

T l n dài hn trên vn ch s hu = N dài hn / Vn ch s hu
T l n dài hn trên vn ch s hu so sánh tng quan gia n dài hn và
vn ch s hu
T l n dài hn trên vn ch s hu cng tng t nh t l tng n trên
vn ch
s hu, tuy nhiên  đây chúng ta ch quan tâm đn n dài hn, là nhng
khon n cha phi tr trong nm ti.
Mc đích ca vic s dng t l n dài hn trên vn ch s hu là đ thy
đc mc đ tài tr bng vn vay mt cách thng xuyên (qua đó thy đc ri ro
v mt tài chính mà công ty phi chu) qua vic loi b các khon n ngn hn (tín
dng thng mi phi lãi sut và nhng khon phi tr ngn hn).
1.2 Tng hp các lý thuyt v cu trúc vn và bài báo nghiên cu ca Stein
Frydenberg 29-04-2004
S LC V TÁC GI BÀI BÁO
Stein Frydenberg là Thc s Giao thông công chánh
Trng i hc bách khoa
Na Uy Norges tekniske høgskole
(NTH) nm 1990 và Thc s Kinh t Thng mi
i hc Thng mi Na uy
Norges Handelshøyskole (NHH) nm 1995.Ông tng
làm vic cho B Quc phòng, các công ty Xây dng và hin nay là Ging viên
chính ngành Tài chính – K toán – u t ti i hc NTNU (Department of
Industrial Economics and Technology Management_IØT, Norges tekniske-


thay th”. Hành vi li dng này to ra các chi phí đi din (agency costs). Cu trúc
vn ca doanh nghip cn nhn din và kim soát tt các chi phí này.
- Brennan và Schwartz (1978) xây dng công thc gii quyt vn đ đnh giá n
ri ro và cu trúc vn trong mt s điu kin khá gn gi vi thc t, tuy nhiên,

Trang 12

phng pháp này đòi hi k thut tính toán rt phc tp và ch đa ra li gii trong
mt s ít trng hp c th.
- Trong điu kin c th hn, Mello và Parson (1992) m rng mô hình ca
Brennan và Schwartz cho mt công ty khai m đ so sánh quyt đnh sn xut trong
trng hp có vay n và không có vay n. Mauer và Triantis (1994) phân tích
tng tác gia quyt đnh sn xut và quyt đnh ngun tài tr khi các điu khon
n hn ch kh nng ti đa giá tr doanh nghip. Các ràng buc này, theo gi đnh,
s loi b xung đt có th có gia c đông và nhng ngi nm gi trái phiu ca
doanh nghip.
- Joseph Eugene Stiglitz (nhà kinh t hc ngi M, nhn gii Nobel Kinh t
nm 2001, Phó ch tch và nhà kinh t trng ca Ngân hàng Th gii, Ch tch
Hi đng t vn kinh t cho Tng thng Bill Clinton), và Robert C. Merton (nhà
kinh t hc ngi M, nhn gii Nobel Kinh t nm 1997) loi b gi đnh v mc đ
ri ro trong các ràng buc này vì cho rng không cn thit.

1.2.2 Lý thuyt đánh đi cu trúc vn:
Lý thuyt này cho rng t l n ti u ca mt công ty đc xác đnh bi s
đánh đi gia thit hi và li ích t vic đi vay n. Các công ty thay th n bng
vn c phn, hoc vn c phn bng n cho đn khi giá tr ca công ty là ti đa. Có
nhiu lp lun v li ích ca vic vay n. N là mt phng tin hiu qu theo đó
làm gim chi phí đi din liên quan vi c phn - Jensen (1986). Vi các li ích
thu t vay n, cu trúc vn ti u bao gm vic tài tr bng n - Klaus và
Litzenberger. N có th coi nh mt thit b đánh giá giá tr doanh nghip - Ross

gim đòn by tài chính. Mt s nhà nghiên cu đã cho rng các công ty ging nh
mt trung gian tài chính. Các công ty có th s không có u đãi thu đ gia tng n
nu c ch đu t và công ty cùng mt v th v thu - tax postion. Các tranh lun
tng t cng cho rng công ty có th vay n vi nhng điu khon u đãi hn so
các nhà đu t riêng l. Vì vy, công ty có th tn dng tt hn li ích ca vic vay
n, nu h có mt v th v thu. Trong bài vit "n và thu", Miller (1977) lp lun
rng mc đ n không ph thuc vào mc thu sut khi xem xét nh hng ca c
thu thu nhp cá nhân và thu thu nhp doanh nghip. Thakor (1989) cng ch trích
li ích thu t vay n k t khi n đc s dng trc nm 1913, thi đim cha có

Trang 14

thu thu nhp doanh nghip ti M. C phiu u đãi tr c tc c đnh thì có tính
cht nh mt khon n nhng c tc này không đc khu tr thu. Vic phát hành
nhng c phiu u đãi này cng cho thy rng các li ích thu t vay n ch có th
phn nào gii thích vic s dng n.
1.2.2.2 ng c phá sn
:
Phá sn mà không phát sinh chi phí s không thay đi giá tr ca công ty.
Stiglitz (1969) đã ch ra rng giá tr ca chng khoán là nh nhau, bt k là phá sn
s xy ra hay không di mt s điu kin c th nào đó. Tuy nhiên, s phát sinh
chi phí kit qu tài chính. Chi phí phá sn có th tng tng ng vi t l n. Khi
công ty phá sn, có mt ngi đc y thác lo v vic phá sn, nh là mt đi din
ca tòa án, có thm quyn điu hành công ty. Warner (1977) cho rng, tht không rõ
ràng liu mi quan h đi din này có mang li cho ngi đc y thác bt c đng
c nào đ điu hành công ty mt cách hiu qu và đa ra quyt đnh mà thc cht là
ti đa hóa giá tr hay không. Các c đông phi đi mt vi kh nng h có th mt
quyn kim soát công ty khi tình trng kit qu tài chính xy ra. Nhng c đông
hin ti s mt quyn chn đc nhn c tc nu doanh nghip hot đng có lãi
trong tng lai. Chi phí gián tip phát sinh khi các nhân viên có trình đ có th thôi

bán có th yêu cu tng giá, bi khách hàng thy t l n nh là mt tín hiu ca
kh nng phá sn.
Trong nghiên cu v cu trúc vn ca Williams (1988),
“v
n đ đi din” xy
ra khi công ty đã phi la chn gia hai công ngh, thâm dng lao đng hoc thâm
dng vn. N có th đc dùng đ kim soát đng c nhà qun lý bng cách thit
lp mc n quá cao mà nu nhà qun lý đu t vào ngành công nghip thâm dng
lao đng là không kh thi. Mt kt lun quan trng t các nghiên cu v cân bng
ngành là các t l n mc tiêu khác nhau trong cùng mt ngành.
1.2.2.5 Hp đng ti u và lý thuyt qun tr doanh nghip
:
Trong phn này, tác gi khám phá ba vn đ thng đc đ cp nh là
nguyên nhân có th quyt đnh c cu vn. ó là vn đ qun tr doanh nghip, ri
ro hot đng phi đc chia s bi các ch s hu ca công ty và có phi lý thuyt
chi phí giao dch có tác đng đn cu trúc vn hay không? Trang 16


Vn đ qun tr doanh nghip:
Aghion và Bolton (1988) cng nh Zender (1991) nhn mnh rng tha c
giao quyn dành riêng cho mt dng ngi đi din có th không hiu qu bi vì
các hp đng này tht bi trong vic trao cho ngi đi din đng c đ ra các
quyt đnh quan trng tt nht. Tim nng có th xy ra mt cuc xung đt bi vì
ch
s hu ca mt trong nhng loi chng khoán có th chim đot tài sn ca ch
s hu ca loi chng khoán khác. Hp đng n tiêu chun (SDC) là mt hp đng
ti u và chi phi tt c các loi hp đng khác theo nghiên cu thm tra tình trng

phm vi. Các nghiên cu v tài chính doanh nghip da vào các công trình đu tiên
ca Coase (1937) và Williamson (1981) gii thích lý do cho s tn ti ca t chc.
Công ty đc xem nh là mt hình thc ch yu đ t chc hot đng kinh t. Kh
nng công ty tn ti qua các th k trc chc chn phn ánh li ích t c cu t
chc này, bo v các ngun lc tài chính và ngun lc thc t khác. Giá tr ca
doanh nghip phi đc suy ra t chi phí và s không hoàn ho vn có trong các th
trng: thông tin bt cân xng, chi phí giao dch, nn kinh t theo quy mô và phm
vi, và các hình thc tính thu. Tài tr là mt hình nh phn chiu ca các hot đng
thc s ca mt t chc. Thông tin bt cân xng và chi phí giao dch mà vn đ đi
din phi đi mt trong t chc to ra mt c hi đ t chc các hot đng kinh t
khác đi so vi cách mt hot đng da trên hp đng hoc trên th trng đc t
chc. Thay vì tài tr cho d án, công ty nhn n vay ca tp đoàn, do đó làm gim
chi phí giao dch, và xây dng ngân sách và k hoch thúc đy cho các chi nhánh
ca công ty.
1.2.2.6 Vn đ dch chuyn ri ro (hay thay th tài sn):

Ý tng c bn đó là tng đòn by làm cho ngi nm gi vn c phn theo
đui mt chin lc ri ro hn, đc gii thiu bi Jensen và Meckling (1976).
Theo Smith và Warner (1979), có bn khi ngun chính ca mâu thun gia c
đông và ch n là vic thanh toán c tc, pha loãng quyn, s thay th tài sn, và
đu t di mc.
S thay th tài sn là m
t vn đ đng c có liên quan đn n. C đông là
nhng ngi có quyn cui cùng vi dòng tin ca công ty. Quyn ca h là tng
t nh mt quyn chn mua đi vi tài sn ca công ty, vi giá thc hin bng vi
giá tr danh ngha ca n. Vì giá tr ca quyn chn mua tng khi ri ro ca tài sn
c s tng nên c đông luôn có đng c gia tng ri ro ca tài sn. Tuy nhiên, trái

Trích đoạn Hi u qu tài chính

---