B GIÁO DC VÀ ÀO TOTRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH oOo
BÙI NHT LÊ UYÊN CÁC GII PHÁP PHÁT TRIN BN VNG
CHUI GIÁ TR CÁ TRA NG BNG
SÔNG CU LONG TRONG IU KIN
HI NHP KINH T QUC T

oOo

BÙI NHT LÊ UYÊN

CÁC GII PHÁP PHÁT TRIN BN VNG
CHUI GIÁ TR CÁ TRA NG BNG
SÔNG CU LONG TRONG IU KIN
HI NHP KINH T QUC T Chuyên ngành: Thng Mi Mã s: 60.34.10 LUN VN THC S KINH T




MC L
C
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các t vit tt
Danh mc các bng
Danh mc các biu đ và mô hình
PHN M U
CHNG 1: C S KHOA HC V VIC CHUI GIÁ TR VÀ S CN
THIT PHÁT TRIN BN VNG CHUI GIÁ TR CÁ TRA BSCL
1.1. C s lý lun v chui giá tr và nhng hiu bit v phát trin b
n vng 2
1.1.1. C s lý lun v chui giá tr 2
1.1.2. Các khái nim liên quan đn chui giá tr 6
1.1.2.1. Chui cung ng 6
1.1.2.2. Chui nhu cu 9
1.1.2.3. Mng sn xut 9
1.1.3. Nhng hiu bit v phát trin bn vng 10
1.2. S cn thit phi phát trin bn vng chui giá tr cá tra BSCL 11
1.2.1. Tng quan v BSCL 12
1.2.1.1. V trí đa lý 12

2.2.2.1. Tng quan 34
2.2.2.1.1. Din tích nuôi cá tra BSCL 34
2.2.2.1.2. Mô hình nuôi cá tra  BSCL 34
2.2.2.2. Kt qu nghiên cu kho sát tác nhân “ Nhà nuôi cá tra” và nhn
din nhng du hiu ca s phát trin không bn vng 35
2.2.2.2.1. Nhng nhân t nh hng đ
n hot đng nuôi cá tra thng
phm 36
2.2.2.2.2. Nhng quy đnh ca th gii đã tác đng nh th nào trong
quá trình nuôi cá tra 36
2.2.2.2.3. Ô nhim môi trng - mt trong nhng nguyên nhân khin
cho ngh nuôi cá tra BSCL điêu đng 39
2.2.2.2.4. Kh nng kim soát yu t đu vào ca các h nuôi cá tra
thng phm 41
a. Ngun thu mua cá ging 41
b. Cách thc chn ging 42
c. Thc n nuôi cá tra thng phm 43
d. C
 cu chi phí trong sn xut cá tra thng phm 44
2.2.2.2.5. Kh nng kim soát yu t đu ra ca các h nuôi cá tra
thng phm 46
a. Lch s bin đng giá cá nguyên liu (tiêu th đu ra) 46

b. Th trng đu ra và mi quan h vi nhà ch bin 47
2.2.3. Nhà cung cp thc n và thuc thú y thy sn 47
2.2.4. Các tác nhân trung gian trong chui giá tr cá tra BSCL 47
2.2.5. Công ty ch bin thy sn 50
2.2.5.1. Tng quan 50
2.2.5.1.1. Công sut và sn lng ch bin cá tra 50
2.2.5.1.2. Nhu cu nguyên liu cho ch bin 51

a. Th trng trong nc 70
b. Th trng quc t 71
3.3.1.3.2. Tim nng, li th
 nuôi cá tra BSCL trong giai đon 2011 – 2020 . 72
a.
Tim nng din tích và nng sut nuôi cá tra 72
b. Chi phí sn xut thp 72
3.3.1.3.3. D báo các điu kin h tr ngành nuôi trng thy sn phát trin 73
3.3.1.4. Các bc thc hin gii pháp quy hoch tng th vùng nuôi – sn xut cá
tra giai đon 2011 – 2020 74
3.3.1.4.1. Quy hoch vùng nuôi cá tra 75
a. Xác đnh din tích tim nng cho phát trin vùng nuôi cá tra 75
b. Mt đ và nng sut nuôi cá tra 78
c. Nhu c
u lao đng cho hot đng nuôi trng cá tra 79
d. Phát trin bn vng đi kèm vi bo v môi trng trong gii pháp
quy hoch 80

3.3.1.4.2. Quy hoch h thng sn xut ging cá tra 83
a. Phân vùng sn xut ging 83
b. Nâng cao trình đ và k nng cho ngi lao đng sn xut ging 86
c. Gía tr sn xut ging 87
3.3.1.4.3.
H thng các nhà máy cung cp thc n và quy đnh s dng
thuc hóa cht trong quá trình nuôi, sn xut ging 88
a. Qun lý h thng nhà máy thc n 88
b. Qun lý hóa cht và thuc thú y trong quá trình nuôi và sn xut
ging cá tra 89
3.3.1.4.4. Quy hoch ch bin và tiêu th trong chui giá tr cá tra
BSCL

các chuyn kho sát xúc tin thng mi 105

3.3.4.3.2. Xây dng thng hiu chung cho cá tra Vit Nam 108
3.3.4.3.3. Ch đng phòng chng các v kin bán phá giá 109
3.3.4.4. iu kin thc hin gii pháp 110
3.3.4.5. Phân tích li ích d kin 111
3.3.4.6. Khó khn khi thc hin gii pháp 111
3.4. Các kin ngh 111
3.4.1. Vi B NN & PTNT 111
3.4.2. Vi UBND các tnh/thành trong vùng BSCL 112
3.4.3. i vi các hip hi: hip hi ngh cá, hip hi ch bin và xut khu thy sn
VASEP 112
Kt lun chng 3 113
KT LUN 114
TÀI LIU THAM KHO
PH LC

DANH MC T VIT TT

KÝ HIU VIT
TT
TING ANH TING VIT
ASC Aquaculture stewardship
Council

kim soát ti hn
IDH Sáng Kin Thng Mi Bn
Vng Hà Lan
ISBC
Indonesia seafood
Hip hi thy sn Indonesia
IUCN
International Union for
Conservation of Nature
Hip hi Bo tn Thiên nhiên
và Tài nguyên Thiên nhiên
Quc t
MPEDA
Marine products export
development authority
Cc Xúc tin xut khu thy
sn n 
MSX Mng sn xut
Cc Qun lý Cht lng, An
toàn v sinh và Thú y Thy

NAFIQUAVED sn
NN Nông nghip
NN&PTNT Nông nghip và Phát trin
Nông thôn
SQF Safe Quality Food Thc phm An toàn & Cht
lng
UAE
United Arab Emirates
Các tiu vng quc  Rp


DANH MC CÁC BNG
Ta đ
Trang
Bng 2.1. S lng c s sn xut ging cá tra BSCL giai đon
2000- 2010
26
Bng 2.2. Sn lng cá tra bt sn xut hàng nm  vùng BSCL 27
Bng 2.3. Sn lng cá tra ging sn xut hàng nm  vùng BSCL 28
Bng 2.4. Kho sát các ch tiêu cht lng đàn cá b m ca các tri
ging
32
Bng 2.5. Ngun thu mua cá ging ca các nhà nuôi cá tra
41
Bng 2.6. Mc đích vay vn
44
Bng 2.7. Nhu cu nguyên liu ch bin xut khu giai đon 1998-2007
50
Bng 2.8. Sn lng và kim ngch xut khu cá tra giai đon 2000-2010
52
Bng 2.9. C cu ca th trng xut khu cá tra BSCL giai đon
2003-2010
52
Bng 2.10. Phân tích giá tr trong chui giá tr cá tra BSCL nm 2007
59
Bng 2.11. Phân tích giá tr trong chui giá tr cá tra BSCL nm 2010
60
Bng 3.1. Nhng ch tiêu c bn ca phng án quy hoch
77
Bng 3.2. Giá tr sn lng cá tra BSCL



DANH MC MÔ HÌNH VÀ  TH
Ta đ
Trang
Mô hình 1.1. Chui giá tr theo quan đim ca Michael Poter 2010 3
Mô hình 1.2. Chui gía tr gin đn 5
Mô hình 1.3. Mô hình chui cung ng 7
Mô hình 1.4. Chui giá tr m rng 8
Mô hình 1.5. S phân chia giá tr gia tng trong chui giá tr toàn cu nói chung 18
Mô hình 2.1: S đ lu chuyn cá tra ging vùng BSCL 3
Mô hình 2.2: Kênh th trng ca sn phm giá tr gia tng 56
Mô hình 3.1. Mô hình x lý nc thi t ao nuôi cá tra 81
Mô hình 3.2. S dng cht thi đ phc v nông nghip 83
Mô hình 3.3. Mô hình liên kt dc 96
Mô hình 3.4. Quy trình truy xut ngun gc sn phm cá tra 104
 th 2.1. Trình đ vn hóa ca ngi lao đng sn xut và ng ging cá tra 29
 th 2.2. Trình đ chuyên môn ngi lao đng sn xut và ng ging cá tra 29
 th 2.3. Chu k sinh sn ca tri cá ging 32
 th 2.4. Thc trng x lý cht thi c
a h nuôi 39
 th 2.5. Mc đ x lý cht thi ca h nuôi 39
 th 2.6. Cách thc chn ging 41
 th 2.7. Loi thc n s dng trong quá trình nuôi cá tra 42

 th 2.8. C cu chi phí đ sn xut cá tra 43
 th 2.9. Ngun vn tài tr cho nuôi cá tra 44
 th 2.10. Bin đng giá cá tra nguyên liu t 1998-3T/2011 46
 th 2.11. Th trng đu ra ca các nhà nuôi cá tra thng phm 47
 th 2.12: Hình thc xut khu ca cá tra 55

BSCL, đc bit là h thng sông Mêkông mi cho phép nuôi cá tra vi tr lng
ln và cht lng tt nh hin nay. Không phi ch có M hay WWF, mà trc đây
chúng ta tng nghe nhng câu chuyn phù phim nh n cá tra b ung th, không tt
cho sc khe ngi tiêu dùng Tuy nhiên s phù phim y không ch xut phát t
nhng cnh tranh không lành mnh trên thng trng mà còn xut phát t nhng
du hiu ca s phát trin không bn vng trong chui giá tr cá tra BSCL: cht
lng không đm bo, quy trình nuôi và ng ging không đáp ng tiêu chun th
ii

gii đó chính là cái c đ các t chc quc t áp đt s “trng pht” và h uy tín
con cá tra Vit Nam làm cho chui giá tr càng ngày càng mt đi s cân đi và gim
v th trong chui giá tr thy sn toàn cu.
Quá trình hi nhp kinh t quc t đang din ra sâu rng trên khp mi lnh
vc, và tham gia vào chui giá tr toàn cu đc xem là mt trong nhng hng đi
quan trng đ mang li li ích quc gia. Hng đi này chc chn s mang li cho
Vit Nam nhng c hi đón đu trong tng lai cng nh thay đi vn mnh ca
đt nc. Song song đó là nhng thách thc mi và s cnh tranh khc lit hn.
Trc bi cnh đó, vic nghiên cu và đánh giá thc trng chui giá tr cá tra
BSCL đã tr nên cp thit.  t đó nhn din ra nhng du hiu bt thng và
có nhng gii pháp thích hp nhm phát trin bn vng chui giá tr cá tra đ nâng
cp v th chui trong chui giá tr thy sn toàn cu.
2. Tình hình nghiên cu đ tài
Trong nhng nm tr li đây, cá tra Vit nam đã thu hút rt nhiu s quan
tâm t d lun không ch bi nhng vn đ tranh chp mà còn v tim nng phát
trin rng m trong tng lai. Chính vì l đó đã có nhiu công trình nghiên cu v
loi cá này ca các B, các vin thy sn, trng i hc và các t chc quc t.
Trong s đó ni bt là đ tài khoa hc “Phân phi li ích và chi phí trong chui giá
tr cá tra BSCL nh th nào” ca TS Võ Th Thanh Lc, thuc Vin nghiên cu
phát trin BSCL , trng đi hc Cn Th.  tài đi sâu vào phân tích kinh t
chui cng nh vic phân chia li ích gia các tác nhân trong chui nhm cho ta cái

Trên c s phân tích thc trng ca chui giá tr cá tra BSCL trong nhng
nm gn đây, đ tài s đi sâu vào nhn din nhng vn đ còn hn ch trong chui
giá tr, mà nhng vn đ này là nguyên nhân chính đã gây nên tranh cãi trên thng
trng quc t trong sut thi gian qua. Do đó đ tài s đ xut nhng gii pháp
đng b nhm phát trin bn vng chui giá tr cá tra BSCL và tng bc nâng
iv

cp v th chui trong chui giá tr thy sn toàn cu trc bi cnh Vit Nam hi
nhp ngày càng sâu rng vào nn kinh t khu vc và th gii. Hy vng rng vi
nhng gii pháp này, trong tng lai không xa, cá tra s là mt thng hiu quc
gia vng mnh và đy đ bãn lnh đ đng đu vi mi s cnh tranh.
4. Nhim v nghiên cu
 đt đc mc đích nói trên, đ tài có nhng nhim v chính nh sau:
Nghiên cu thc tin chui giá tr cá tra BSCL thông qua phân tích các tác
nhân tham gia chui và các kênh th trng ca cá tra.
Phân tích s phân chia li ích gia các tác nhân trong chui.
Phân tích và đánh giá mt cách khách quan thc trng ca chui giá tr bng
cách nhn din nhng du hiu ca s phát trin không bn vng và t đó nêu lên
nhng nguy c tim n có th xy ra cho s phát trin không bn vng này.
 xut nhng gii pháp và kin ngh nhm phát trin bn vng chui giá tr
cá tra BSCL và tin ti quy trình nâng cp chui.
5. i tng và phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu chính ca đ tài là chui giá tr cá tra BSCL
Pham vi nghiên cu: đ tài nghiên cu thc trng ca chui giá tr giai đon
2000-2010, và đ xut các gii pháp cho giai đon 2011-2020.
6. Phng pháp nghiên cu
Trên c s ca phng pháp lun duy vt lch s và duy vt bin chng, đ tài s
dng các phng pháp nghiên cu: phng pháp tng hp, phân tích, thng kê, so
sánh, d báo, và phng pháp phng vn chuyên gia.
Thông tin th cp

S liu sau khi thu thp đc kim tra, phân tích và mã hoá trc khi đc
nhp vào máy tính. S dng phn mm Excel for Windows đ nhp s liu vào máy
tính đ kim tra và hoàn chnh b sung trc khi x lý và phân tích.
vi

7. Kt cu ca lun vn
Ngoài li m đu, kt lun và ph lc, lun vn có 3 chng:
Chng 1: C s khoa hc v chui giá tr, và s cn thit phi phát trin bn
vng chui giá tr cá tra ng Bng sông Cu Long.
Chng 2: Thc trng ca chui giá tr cá tra ng Bng sông Cu Long và
nhng du hiu c
a s phát trin không bn vng.
Chng 3: Nhng gii pháp nhm phát trin bn vng chui giá tr cá tra
ng Bng sông Cu Long trong thi k hi nhp kinh t quc t.

1

C S KHOA HC V CHUI GIÁ TR VÀ S CN THIT
PHÁT TRIN BN VNG CHUI GIÁ TR CÁ TRA
NG BNG SÔNG CU LONG


chui giá tr và nhng hiu bit v thut ng phát trin bn vng là cn thit.
1.1.1. C s lý lun v chui giá tr
Chui giá tr là mt trong nhng sáng to hc thut ca
GS. Michael
Porter - cha đ ca chin lc cnh tranh. Ông đa ra thut ng này ln đu tiên
vào nm 1985 trong cun sách phân tích v
li th cnh tranh. T đó nhng
khám phá v chui giá tr ca ông đã có tm nh hng rt ln  M cng nh
các quc gia phát trin khác. Michale Porter đã dùng khung phân tích chui giá

Trích đoạn Mô hình nuôi cá tra BSCL nh im môi tr ng mt trong nh ng nguyên nhân kh in Ng un thu mua cá ging Ni dung g ii pháp G ii tính: Nam N

---